Skip to main content

Full text of "Clelie, roomsche historie. By De Scudéry [volume 3]"

See other formats


Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

2Ó B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2 é /3 ^ff 



EX 

BIBLIOTHECA 




F.G.WALLER 
1933 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E. 

Roomfcho 
HISTORIE- 

Docr 

Mr- De S c u d é r y. 

DERDE DEEL. 




Tot Dordrecht, 



BydcWcdüwe van Jasper en Dirk Goris. 
M D C Lxx V I. 

Met Prhilegit voer 15-. Jaren, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I K 

Roomfche Hiftorio. 

DERDE DEEL, 
Eerste Boek. 

^ RoKCf , zijnde den Gevangen 
van eenen Prins door 'r geluk 
^ verlaren, en vaneen Prins wc- 
' fende fijnen Tcgen-vryer, was 
buy tent wijffel den ongelukkig- 
ften van alle menlchen; macr 
hy wlerr noch veel ellendiger, door de wreede 
gedachte dat Horatit^ C/ei ie na Romen voer- 
de. Niet , dat 'et hem niet verheugde, darfe 
niet langer was in 't gewelt van dc wreede 
TulJhi , noch onder de dwingelindy van Tar- 
quminj ; maer om dat hem geen ding foa hart 
viel, als te denken, dat HorattHs Cteltc weder 
in vryheit ftelde. *t Is wel foo, dat, indien 
hy had geweten wat 'cr omging in 'r herte van 
defe fchoone, hy ware vcrtrooft: geweelV, 
want hoewel duyfent redenen haer behoorden 
re verblijden, om darfe na Romen trok , wa- 
ren *cr echtèr oogenblikken , in dewelke 
*t haer uytermate moeyde, dat 'et Hor.itfus 
tvas, die'er derwaerts leyde. Sy dacht felfs, 
■dat ^oMce en hy zouden aen een raken, 

A 2 Vckoca 




ii 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



V 



é 



3t C L E L I E, 

fchoon Horatius oneindelik aen AroHCc was 
verplicht: en als fy'er inbeelde, dittle in de 
felve pUers weder ging fien Avonct^ Hor,ittus ^ 
cn den Prins van Numidie, vreefdefe voor 
duyfent ongelukken: wantte begreep niet, 
dat haren weerden Aroncc buyten Romen kon- 
de zijn, na datle hem op deplaets van 't Pa- 
lais van TuUta, foo kloekmoedelik had fien 
ftrijden; fomtijts vreefdele, dat hy gequetll: , 
jae felfs dat hy doot tnocht wefen: foo dat 
defe wreede gedachten haer niet geruft lieten 
fmaken de foetigheit, welke de vryheit van'er 
Vaderlandt, en 'er eygene vryheit haer be- 
hoorde te geven. Voor Horattua, de blijd- 
fchap van te fien TarqntHtus verftooren, Ro- 
men gevrijd, en fijn meefterfle onder fijn be- 
ftier, had fijn hert foo krachtig ingenomen , 
dat hy eenigen tijt was fonder re denken, hy 
niet wiert bemint , en dat 'er fijncnTegen-vryer 
was. Maer eindelik hebbende d'oogen ge- 
fla'gen op het wefen van Cielie, die toen ge- 
weldig mijmerde, en die met vele teekenen 
van droef heit mijmerde, beelde hy fich in, 
dat Aro>ice 't voorwerp was van hare mijmc- 
rin". Soo dat hy op een oogenWik in fijn 
gelieugen herroepende alle de bewijfen van 
tcederheit, die defe fchoone dochter fijnen 
Tef>en-vryer in verfcheydc gelegentheden had 
GCGeven. en alle de wreede dingen dieie hem 
■ ' eng^idaen, den ftant fijner ziele eens 
kUps veranderde, en 't gene hem een omme- 
fien te voren bly maekte, vermeerderde felf 
fijne droefheir. Inder daet , als hy fich 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. ü O E K. 3 

qufttti in te beelden, dat hy , C/c/ie tor Romen 
brengende, hy'er bracht in een plaers daet 
hy meende te vinden Aronccy wien hy 'r le- 
ven fchuldig was, wiert hem't liert krachtig 
bedroeft; en'tfcheelde weynig, ofre hy ver- 
a-nderde van voarnemen, en verviel tot d« 
felve finlikheit, waer in hy eerrijrs was ge- 
weeft, toen hy CUhe onrfchaekte, op den 
dag van die gruwelike aertbeviiig, en toen 
hyfeop't meyr van Trafimene regens den 
Prins van Numidie verdedigde. Maer als hy 
overdacht, dat dir gewelt hem- had toege- 
bracht Cteites af keerigheit, en hy federt cU 
Jendiger was gaweeft dan re vooren ; en 
dat Arome 't hert van deie wonder-weerde 
dochter niet had getrokken, als door de 
grootheit fijner deugt, bleef hy vaft by't be- 
fluyt'rwe'k hy had genomen van niet meer 
te willen droomen om Aro»ce door eenen an- 
deren weg in haren geeft uyt te wiftchen , al» 
trachtende, foo 't mogelik ware, noch deugr- 
famer te wefen als hy. Dus geviel 'et., dat 
Clelie» en Horatius om /4/ö;/c<? dachten , hoe- 
wel her was uyt vry verfcheydene infichten , 
en dat Arottce om Horatins en om Cielte dacht* 
met gevoelens, die den anderen niet meer 
gelceken, als de driften diele baerden. 
't Is echrer gewis , datfe niet dan een 
en de felve oorfaek hadden : want indien 
Armee Clelft niet had bemint , zoude hy 
Horatius niet gehaet hebben. Horatius van 
fijnen kant zoude A'-oKce teederlik be- 
mint hebben , indien Aronct CUl/e niet 

A..3 l^-id 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



' Ê 



4 C L E L I E, 

had bemint : cn Clelie zoude Horatnts vricnt- 
fchap hebben toegedragen, indicnfe niet had 
gevoelt de liefde van Aromc. Maer 'cfeld- 
iaemfte was, dat den Prins van Numidiet 
hoe dapper» en hoewel gemaekt hy mocht 
wefen van fijne Tegen-vryers min wiert ge^ 
haer, als fy den anderen hateden, mitfe niet 
geloofden . dat hy in de geiiegerirheic van C/r- 
tie eenig deel liadde. Aengaende TarqiuniHJ ^ 
hy droeg in't hert, arcv%^rec(le dat een onge- 
lukkige cn wraekgierige llaetfucht kan in bla- 
fen : en aTr ftrengde dat een verachte liefde, 
cn een gruwelike minne-nijr konnen doen ge- 
voelen. Dog onder dit alles was hy ftraf 
en grootmoedig: jie men mag feggen, dat 
hy, vallende van den throon. echter was ftaen- 
de gebleven : want in't midden van foo vele 
moeyiikheden, dacht hy heel bedaert aen de 
hulp middelen die hy tot foo groore qua- 
deu konde focken ; en hy vond ook eenige 
foerigheit in onder fijne machr te hebben 
den eenigen minnaer die van CUhe bemint 
wiert. Hy hoopre ielf • dat dit hem zou- 
de konnen dienen, om weder op den throon 
te raken foo dat defen ongelukkigcn Prins, 
die door 't enkele geheugen van alle fijne 
fchelm-llukken behoorde re vreefen , dat 
het toe komende hem noch moeyeliker zou- 
de vallen als het tegenwoordige, niet en 
liet te hopen .en naTarquinien te gaen, met 
een befadigheit, waer over Arome feit niet 
konde laten fich te verwonderen. Maer 
terwijl dat defen trotfen Dwingelant , ea 

defen 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



T. B O E K. ^ 

I defen doorluchten Gevangen gaen naer Tar- 
quini«n, 't welk over Ceres leyr, bracht fJo^ 
ranns, met fijn volk, Ciei/r, en Plot:*taXQt 
Romen, gelijk ik aireede heb gefeyt. Der- 
waerrs gaeiide, fagenle aen de kant van een 
kleyn Bofch een lilarelike vrouw, die, foo 
veel volk tepeert gcwaer wordende , haer wil- 
de verberoen » niemant by'er hebbende aU 
eenen ouden herder , die 'er voor leydsman 
diende , en wiens gelegenrheit men kende 
mits hy fijnen (laf in de hant hadde. Soo 
dat dit voorwerp Cielie uieufgierig maken-» 
de, ter oarfaek dat hare ratnpen haer had- 
den geleert die van andere te beklagen 
b.efagfe aendachtelik de vrouw die 'er wil- 
de verbergen , toenfe foo grooten hoop 
volcx was gewaer geworden. Maer naeu- 
licx hadfe d'oogen op dele Perioon ge- 
Hagen, ofte die aèn Piotittx roonende, gc- 
loofdefe Cefonle te fien, C/r//<r toen met iuy- 
der ftemme, Hornttus by fijnen naem roe- 
pende, feyde hem. Ey» met verlof, maekc 
dat defe vrauw , die gy daer fiet, met my. 
weder na Romen keere ; fy kent my onge- 
twijffelt niet in't midden van foo vele krijgs- 
lieden, enfe vlied een vriendin diefe angltelik. 
zoude foekcn, indien fyfe dacht te vinden.^ 
Dog, om u noch meerder, tot het geen ik be- 
geer, te verplichten, foo weet dat 'et is- 
ten der Gevangene van Ardea , genoemt 
Ccfome en dat ikfe foo teederlik bemin , gy 
my groot vermaek fult aendoen , indién. 
gyfe my kond wedergeven. CUiic had, 

A 4 dit 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



6 C L E L I E, 

dir foo haeft niet gefeyt, ofre Horctnw nacr 
aen de voornaemfte vaii de fijne belaft te heb- 
ben, haer gade te flaen, noopte fijn peert, 
gevolgt door fommige van fijn volk , en door 
vier matinen van aen fien» welke niet had- 
den verftaen 't gene Cléhe hem gefeyt had» 
en reed naer de plaers daer hy de vrou , ca 
den ouden herder, had gefien. Alfoo 't Bofch 
niet feer dicht was , fag^ en onderhaelde hy- 
fe lichrelik, want de leydsman foo wel tc roet 
wefende alsfy, kondenfe niet verre loopen. 
Naeulicx was hy dicht genoeg, om van die 
vrou te mogen gehoort werden , ofre hy riep , 
met verlof bevallige Cefome , fchuwt nier de 
wonder-weerde Cleite , die my aen u fend, 
noch vlucht niet voor een man, die, fonder 
ute kennen, uwe weerde kent, en niet foekt 
als u te dienen. Op defe woorden bleef Cefi' 
ft/e^ *t hooft wendende, ftaen, en fag hareo 
lieven Perfandtr , die een was ^ van de gene 
welke Horattus vergefelfchapren Maer in- 
dien fy uyrermaten blijde wiert » Perfander 
voornemelik uyt Ardea getrokken zijnde, 
om te vernemen waer fy gebleven was, en 
die 't feggcn van Plotmci datfe hares oordeels 
by TttUict moft wefen , grooteiicx had be- 
dfoefr, ftond van fijne kant foo verfet, dat 
hy naeulicx konde fpreken; want Horatrus 
had foo vele muyfeneften in 't hooft , dat 
hy hem derwaerts rijdende , niet had gefeyt 
dat 'et CeJoHe was; en Ptotma had geen tijt 
gehadf, om 'et hem te feggcn , foo fchielik 
was hy Horatm gevolgt : invoege Perfander 

ter 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. B O li K . 7 

ter naèuwer noot tot fieh felven konde ko- 
men. Maer terwijle Horatms Cefon/e^ nader- 
de en fy hem inwachre, Tonder re weten 
bfte fy mocht gelooven een man dicfe niet 
en kende , wende den oude man , die haer 
voor leydsman diende, 't hooft ^ en Hora- 
t 'ms kennende , keerde fich naer hem toe. 
en defen dapperen Romeyn ftrengelijk 
aenfiende. bood hy hem'tfcherp van fijnen 
ftaf, en feyde, wel booswicht, Clelie is ten 
tweedemael in u gewelt, en 't vernoegt uniet 
my die by Capua uyt de armen gerukt te hèïj- 
ben. Op dele woorden ^(?r<i//«/ hem die fprak 
aendachtelik befiende , merkte dat 'et was 
Cleiius de Vader van Clelie. Maer hy kende 
hem naeulicx, ofte van't pecrr tredende ging 
hy naer hem toe, met een demoedig göbeer , 
cn feyde; Ah 1 edeimoedigen C/e//«/ , hoebly 
ben ik, van my in ftaet te fien, om mijne 
misflag te verbeteten , en u weder ter hant te 
konnen (lellen : die wonderè dochter, wel- 
ke eeu al te hevige hertstocht my dwang U 
t*ontrukken : want ehidehk , weet nu , dat 
fchoon ik altijt de felve genegentheit heb tot 
uwe wonder-weerde dochrer. Ik echrer niet 
ben m *r eygen gevoelen. Met*er daet, in 
plaers vanfe t'ontfchaken, dénk ik niet alsfe 
tor Rijmen re geleyden, en ik koom vanfe te 
trekken uyr 'ec gewelr van T^irqut/iius en van 
T«///4, gelijk gy uyt haren eygenenmonr moogt 
hooren , dewijife maer twee honderc tre- 
den van hier Vs. Voort* behoeft gy nier te 
twij{Felen , ofte de dieügt is w^èrlik in mijn 

A 5 hert 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



S C L E L I i » 

hert weder gekomen , want ik b?n 't hooft 
vau twee hondert vuyters, en by gevolg mach- 
tig om te fchikken over de vryhelt van C/ie- 
//(?. Dog vry verre van *t lbo te beleggen, 
bied ikuaen. haer te ftellen t'uwcn gebie- 
de, en u tot Romen te geleyden, fonder an- 
dere gunft te verfoeken, als 't vorige te verge- 
ten, en my het fien van de Perlbon die 'k 
aenbidde niet te verbieden. ClcUus hooren- 
de Horattus met fuiken onderdanigheit fpre- 
ken, en hem op dat oogenblik aenfiende, 
als den fone van een vrou^ welke hy eertijrs 
krachtig had bemint , verfachte allengskens, 
foo dat CefoKie moet fcheppende , en feer blij- 
de zijnde van te fien haren weerden man, en 
te fien dat haren leydsman was de Vader van 
hare vriendin, ichoonfe niet al te wel be- 
greep , waerom hy was toegellelt gclijkfe hem 
ontmoet had, hun begon aen te fpreken, en 
te raden datelik Clelte te gacn vinden, dewijl 
het foo licht om doen was. Hier na Horatius 
noch vele feer edelmoedige en heel beweegge- 
likc dingen gelegt hebbende, ferre Perjandcr 
Cifom: achter hem , en een van Ho>\%tms volk 
gaf fijn peert aen Chlms : waer na fy alle gingen 
ter plaetie daer Clelie befct was, om tijding 
te verwachten van hare weerde Cejbpt:e , die 
*er met Pafixnder foo haeft nier fag , otte 
Cjn pcert nopende, fpocdcfe fich om by *er 
te Romen. Cidte en P^otfna van hunnet zij- 
de , h.^re vriendin befcheydelik kennende, 
gingen 'er mede te gemoer. Tonder dat C/ei/e 
dacht fy noch meerder trooft ging halen 

alsfè 



i 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK, 



9 



KI 



,1» 



alafe verhoopte. Dog alfoo Horattus mee 
foo gunftigcn gelegenrheir focht voordeel te 
doen, ging hy'er tegen, en haer Cleüus too- 
iende, feyde hy, de Goden die eenig me- 
delijden met my hebben, en ongetwijffelt ber 
geeren, dar, nidien ik. uwe genegemheic niec 
kan verwerven, uwe hoogachting mag weder 
krijgen, hebben my, Mc-vrou, gelegentheit 
gegeven, om u den edehnoedigen Cieltus te 
mogen toebrengen. C/f//(? befiende hem , die 
Hoiwt.us haer had getoont . ichreeuwde luyt 
op van blijdfchap , en wilde fich ter aerdc 
werpen ; om na haer Vader re gaen , maer 
CUliHs beletten 't haer, feggende , dat men 
fich daer niet moft op houden, en dat men 
niette rafch binnen Romen konde zijn, de- 
wijler Tixro^iitHms niet meer en was. Voor my , 
feyde Plottn.% y (met die aengename ftem, 
welke haer noyr begaf, ) 'k ben van u gevoe- 
len, want 't verdriet my foo bevreeft te zijn, 
dat gy my grootfte vermaelc van de werelc 
fult aendoen, door my datelik in een verfe- 
kerde plaets te brengen: hierom fullen wy, 
wort ik gelooft, rerrtont henen gaen; want 
al zoude ik in tien jaer niet weten, noch van 
waer CUIvas komt, noch waerom hy in her- 
ders kleederen is, noch hoe CefoHie \ ontko- 
men is, heb ik liever ftracx te gaen, als een 
oogenblik te wachten, om het te weten. Maer 
wy konnen immers, voegden *er defe bevallige 
dochter by , meer dan een ding tefïens doen ; 
dewijl wy, in 't lelve oogenblik dar ik fpre- 
ke, konnen vertrekken, en dat wy al gaende 

A 6 kon- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



10 C L E L 1 E, 

konnen fpreken : want wy behoeven ftni 
maer een weynig af te fcheyden van die ons 
geleyden. Den raec van Plotina goet fchijnen- 
de , nae dat Clclms aen fijn weerde dochter 
had betuygr , hoe aengenaem *c hem was haer 
weder te vinden, en dat C/<r//V, Plotin.iy tn 
CeJoHJc fich hadden aengedaen al 't goet ont- 
hael ,'rwelk. fy hun daer ter plaetfe konden 
doen , ftelde hy fich tuffchen de twee eerfte. 
Voor Horatmj hy voegde» fich aen d andere 
zijde van Clclie^ en Perjan Ja- aen die van Ce- 
fonte. Alfoo de weg breet was , kondenfe 
makkelik nevens den anderen gaen praten, 
fonder beluyftert te werden : want Horatius 
hebbende fijn volk verdeelt , trokkenfe in 
twee hoopen, welke een groote ruymrc tuf- 
fchen beyde latende, hun de vryheit gaven om 
fich t'onder houden, l.ivuege dit aldus ge- 
fchikt zijnde, Cldie haren vader vraegde van 
waer hy quam: want, leydefe, federt ik de 
Gevangen van den Dwingelant ben geweert:, 
heb ik van u nier anders gehoort, als dat den 
Prins van Numidie feyde, dat gy in een plaets 
waert die hy niet konde noemen , mits hy 
niy willende verlofTen, feer fwaerlik gequetft 
zijnde , fulker wijfe in fijn finne wiert ge- 
raekt , dat Amtlcar , wiens naem gy ongetwijf- 
felt noch kent, en aen wie ik duyfent werf 
ben verbonden , niet konde hooren waer gy 
waert, fchoon hy wel begreep dat gy niet ver- 
re van Rjomen moll wefen. Inder daet, her- 
nam Cleifus ^ eyndelik verdriet krijgende in 
mijne baliingfchap, en niét langer konnende 

ver- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. ïi 

verclragen dat gy een flaef wacrt yan dert 
Dwingelant mijnes Vaderlanrs , en van mij- 
nen doodeliken vyant, befloot ik Romen te 
naderen, alwaer ikuyt eenige befondere vrien- 
den, die 't niy berichten, verftonr, dat eeni- 
ge geftelrenis was tot oproer. Macr wat ik 
•a- konde doen» 't viel my onmogelik Sulpttm te 
beletten my re volgen: foo dat wy famen van 
Capua vertrokken. Ondertuflchen dede ons 
't Geval , ontrent Ameriole komende , den 
Prins van Numidie ontmoeten; die, ons ken- 
nende . d'edclmoedigfte dingen feyde van de 
werelt. Maer alfoo 't hier de plaets niet is> 
omfe u te verhalen» fal 't genoeg zijn, gy 
weet , dat hy uwe hoogachting , en mijne 
vrientfchap weerdig is; dat ik 'r was die hetn 
te Romen fond, met brieven aen een mijner 
vrienden, die den aenflag , welken milluk- 
te, zoude lichter maken; want toen niet we- 
tende waer Aroicc was, en wetende dat Ha^ 
ratms binnen Ard'^a was» dacht ik niet dat 
yemant van uwe vryheit droomde. Onder- 
tuflfchen , alfoo ik tot Ameriole vernam, dat 
den aenflag van den Prins van Numidie mif- 
lukt was; dat*er *^t gerucht liep, dat Aronct^ 
naer allen fchijn , te Romen was . )ae men 
my ook heeft gefeyt, dat 'er eèn grooten op- 
loop was. heb ik my , gelijk gy fiet, ver- 
momt, om 'er binnen te gaen, de waerheic 
der faken noch niet wel weteride. Invoege 
ik mijne peerden hebbende wederom gefon- 
den van't Bofch daer wy uyrkomen, begon- 
de voorts te gaeü,tc>en ik deic ichoone quam 

A.j te 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



,2 C L E L I E, 

te ficn, (feyde hy regens CUitf^ haer Cefome 
wijlende) die, fonder re weren war wegdarfe 
ging, my vraegde waerfe was. en my bad, 
haer rot Romen, ofre naer Ardea re willen 
geleyden ; foo dat de gchcugenis van uwe ram- 
pen my noch grooter medoogeiirhcit t*haer- 
waerrs'hebbendc aengebracht , iic'er vraegde 
door wat geval fy alleen en verdwaelr quam ; 
waer op my heel voeggeük geanrwoort heb- 
bende, verhaeldefe my mer weynig woorden, 
de vluchr van Turc^myims alt gene haer met 
u , zederr haer verrrek van Romen was gebeurt. 
'kHeb hier echrer niet gefeyt, dat ik u Vader 
ben, mits 't felve haer niet konde dienen, en 
n»y mocht hinderen. Dies dacht ik niet danfe 
datelik na Romen te brengen, toen wy de ruy- 
rery dieugeieyder gewaer wierden. Voor my, 
feyde Cefome^ 'khebu geen groo.re faek re ver- 
tellen; want ik behoef u flegs te feggen, dat hy 
die my voerde, hebbende, uyt een van fijne 
makkers, verf^aen de gramfchap van Tullta. 
over uwe vluchc, 'r niet heeft willen wagen 
haer weder by te komen, fchoon hyfc niet 
had veroorfaeliét. Dies fonder fchroora befluy- 
tende een geftoorde Koningin re verlaten , en 
•f met my niet makkelik konnende doen .heeft 
hy my onder eenen boom afgefet. en aldaer la- 
ten ftaen. Du.-, nier werende wat doen , en geen 
ding lalliger vindende, als re zijn onder het 
gewelt van 'r boofte wijf des werelrs, heb ik 
eenen. heel anderen weg als die gy irokt inge- 
flagen, en 't Velt dwers overgaende, fonder 
^ te wcteawaer^ ben ik eindelik aen dit Bofchje 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O K K. li 

gekomen, daer ik. feer blijde wiert den edel- 
moedigen Clchus te vinden, wiens ouderdom 
en wefen my'dc ftourigheic gaven hem aen te 
ranflen, om hem te bidvlen my te belbhcrmen, 
en ni Romen ofte naer Ardca re geleydén ; 
want in de fchrik die 'k had will ik niet al te 
wel, waer 'r bed mocht zijn. Hier na vraegde 
Cleitus C/cl/e naer tijding van Aronce, die hem 
in korte wóórden leyde 't gene ly'er afwid, 
macr hoeweUe 'r heel foerjcs feyde, hoorden 't 
HorAtiHs^ en merkte uyt her aenoeficht van 
C/c//e, datle van fijnen Tcgen-^wyer fprak roet 
een uyrnemende reeJerheir: dit fmerre hem 
meerder als men .kan uyrdrukken. De hoop 
vont nier-te-min plaers in fijn herte, en den 
ftaet der fiiken , dedc hem denken , dat 'er mif- 
fchiennoch yets tYijnen voordeel zoude gebeu- 
ren. Want als hy overdacht dendeerliken ftant 
daer in hy fich gcfien had, toen fijnen Tegen- 
vrycr hem in *t Bolch gcquetll vont, en hy 
verplicht was geweeft hem *t leven dank te 
weten, vont hyfich veel min ellendig. Soo 
dat hy de geeft vry genoeg had om 't overige 
van den weg CUlms i'onrderhouden , met al 'c 
geienk-weerdigfte dat in 't beleg van Ardea 
was omgegaen, nier vergetende re feggcn, 
dat Ptrj'.iitier in verfcheyde gclegentheden 
Hch trefFelik had gequeren. Maer eindelik 
ClcitHs d'eerfte Romen in 't ficht krijgen- 
de, wier^ uyrermaten biijde *t naer foo lang- 
duurigen ballingfchap weder te fien. Hy 
bedacht felf niet dat hy geen kleederen 
aen had, om'er tc verfchijnea: 't is waer 

CUltt 



,4 C L E L I E, 

C/<?//e feyde 't hem, maer hy antwoorde, dat 
dewijl hy noch 'r herc had van een oprecht 
Ronieyns Raets-heer , hy niet bekommert 
was 't kleet niet te hebben. Men vond hier 
echter raiddel toe ; want op dé zijde daerfe 
tot Romen aenquamen, ftont een huys, een 
der oude vrienden van Clelms toebehoorende, 
alwaerfe ftilhielden, en hy een klcet aentrok, 
met fijne geboorte over een komende, en loo 
gingenfe na de Poort van de Sradt. Dog al- 
foo men feer naeuwe wacht hield y wierdenfe 
befet, tor dat men BrutHs^ die roen alleen 
ineefter binnen Romen was, had welen aen- 
feggen wiefe waren die verfochten in te ko- 
men. Micr hy had naeulicx de tijding , ofte 
hy fond Henn.n.us om CUüus , Horaitus, en 
Perfaaitr t'ont fangen , fonder te weten dat 
CUi/e by'cr was; voorts ordre gevende, oni 
de ruytery die Herattus geleyden te huys- 
yeden. Soo dat toen HcrmmiHs quam om 'er 
iii re halen . en by Brutus te brengen , hy wel 
lullig verfet ftont, fiende Clelte^ Ce,o»ie, en 
Phf/fta : wanr hy dacht dat Cleiie by de wreede 
Tnllht was, en hy kon niet begrijpen, waer 
d'andere Gevangene mochten gebleven zijn; 
mits hy wei wift dat toen TuUt.i haer Palais 
verliet, men niet als van CMte en van Aronce 
had gefproken; entoen feyde, dat men niet 
wift waerfe waren. Dus Hermmtus niets fey- 
Icnde als yérofice te Ciev. wederkomen? ontfing 
hy blijdelik alle defe doorluchre Perfunen, 
maer befonderlik bewees hy Ciel/us alle be- 
denkelikeeer. Hy verpUchte hem felfs, wach- 
tende 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



L B O L K. 1$ 

tende tot men hem fijn huys had weder inge- 
ruymt: dat van de deugdelike Stvelta fijn 
Moeder te gebroyken, dewelke 'r opfichc 
over CUlie en hare vriendinnen zoude heb- 
ben, ten d'dt SiilpttM ware gekomen. En al- 
foo dit huys in de weg ftont , om na 't fclve 
van Brtttüs te gaen , beibcht Clcltui een oogen- 
blik, de deugdelike Srotha., die irjn oude 
vriendin was; en by'er latende Cleiie ^ Cefome ^ 
en Plotmi%y diefe onrfing met die edelmoedige 
beleefcheit, waer af ly'er werk maekte, wier- 
den cultus^ Horatms^ Perfander ^ en een! ge 
der aenfieneliklte van Ardea, door Hemit' 
nttis by Drutus gebraxrht. Dit befoek gelchiede 
echter genoeg faem ter loops : want Lucretms, 
Valmiis ^ ColUttitu^^ MnttM en vele andere 
waren toen by Brntus , om te beraerflaen op 
verfcheyde dingen , die noodig befloten dien* 
den. om vaft te ftellen de vryheit, welke 
Romen quara weder te krijgen. Brutus prees 
echter leer de dapperheit, welke Horatitts^, 
' geduurende *t beleg van Ardea, had betoont» 
en 't fien van CUlius gaf groot genoegen aen 
foo vele doorluchre Romeynen, want hy was 
altijt bekent geweeft voor den onverlbenelik- 
ft en vyant van den Dwingelant. Brutus be- 
wees hem ook alle bedenkelike eer; C/e/iHS 
van fijner zijde gaf hem duyient lof-redenen , 
maer als hy hem noemde den Vry-fteller fijns 
Vaderlandfs; feyde hy , neen neen , edel moe- 
digen Clel4Hs , en geeft niy foo heerliken titel 
nier, want 't en paft geenen oprechten Ro- 
meyft te dulden, dat men hem boven al d'an- 

dere 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i6 C L E L r E, 

dere Romeynen (lelie. Daerom het ons al- 
leenig de GoJen danken , voor datfc ons uyt 
de flavernye daerwy inftaken verlofV hebbea; 
en, om. lelfs weg re nemen allen fchijn van 
mogen helt, vereenigt in een enkel Perfoon, 
verklaer ik, dat ik alleen geen Burgemeefter 
wil zijn, en dat ik in handen van den EUer, 
en des Volcx weder overdragen fal 't gefag, 
dat men my heeft gegeven, indien men nie- 
manr iVelr die het met my deele. Want ein- 
delik (feyde hy met een wondere edelmoedig- 
heir) in dir geval wil ik my, op mijn eygene 
deugt niet betrouwen. B>utus hield naeulicx 
op met rpreken,ofre alle die *t hoorden, kan- 
ten 'er tegen fijne voorflag: maer alfoo hy ftijt 
by fijn ge vaelcti bleef, veriekervie hy 'er , A\z 
hy des anderendaegs de faek in de volle ver- 
gadering zoude voordragen. OnJertulTchen» 
alfoo hy doorgaens even beleeft was, ging hy 
ontrent den avonr by S/vel/a, om 'er C/e//e te 
üen , welke hy beruygde feer bekommert te 
zijn om A>o»ce , haer in twee woorden verha- 
lende, hoe hy uyt Romen was vertrokken, 
om 'er te gaen verlolfen. Och lacy! (feydefe 
toen al fuchrende en Pfotm.% aenfiende ) 't was 
gewiilelik dien ongelukkigen Prins, welken 
handgemeen was met de krijgs-hoopen, die 
wy hebbea fien ftrijden, toen Haratius cas 
herwaerrs geleyde. Sy had dit naeulicx ge- 
feyr, otre A> temiuoms ^ Amtlcar^ Zemcrafes ^ 
en Celetc quamen ren huyfe van .y/iW/iï, welke 
verfterkten dat *t gene fy geloofde 
waerachrig was , en *t gaafche gefelfchap be- 
richte, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 17 

nchtc» dat Jrcace v/as den Gevangen van Tar- 
^1 u:h. 'li j : \y2nt 'c is feker datfc om geen wijken 
dachten» dan naer gefien te hebben , dat ha- 
ren doorluchten en rampfaligcn Vrient gevat 
was. Sy vreefden echter niet, dat hy qualik 
zoude on"haelt worden, mixs Tar^u/»mf , In- 
dien ftaet fijner faken, geen noot had fijnen 
haet re laten uyrbarften, regens. den Toon van 
eenen grooten Koning, die alleen hem in fija 
ongeluk konde te hulp komen. Mierfe oor- 
deelden wel, dat hy hem niet zoude los laren; 
invocgc 't ganfche gefelfchap , uyt verlcheyde 
beweeg-redenen * defe wreede voorval met 
groore droef heit aenhoorde. Bruuts was 'er 
bedrukt over , uyt een gevoelen van vrient- 
fchap, als vrient van Aronce: als een oprech» 
ten Roraeyn , om de gevolgen, die hy weV 
voorfag.dut die verdrietige iaek na haer zou- 
de flepen, en noch meer, door de mededoo- 
genrheit van eenen ongelukkigen minnaer, 
die veel teederer als een ander gevoelt , al 
'r geen de liefde fijner vrienden ftoorr. Aen- 
gaende C/e//^/ , hehhQTió.Q y^ronce bynaer altijt 
bemint als fijnea foon , zedert hy hem 'c le- 
ven in de wieg behield, hem belettende te 
vergaen, na hy fchip-breuk had geleden, die 
wicrt 'er feer door geraekr: vyyi'W/.i beklaegde 
hem heufchelik, uyr rcederheir , en door edel- 
moedigheir ; Henniiiius was niet te troollen. 
Herat. us uyr grootmoedigheit , door erken- 
tenis, en om d'achvino van Clelit re verdie- 
nen, prees hem, en feyde, dat foo deug- 
deliken l-rins als defen , een gelukkiger 

noot- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'V 



18 C L E L ï E, 

nootlot verdiende , als den Gevangen te wer- 
den van den Tnoorften menfch des werelts. 
CefoHie en Plottvi.i lieren alle hunne droef heit 
uyrbarften, om dar'er haer laftig zoude heb- 
ben gevallen die binnen te houden; en om 
darfe 6Ve//<' gelegenrheir wilde geven, alle de 
hare te to )nen. So^x Artemtiioms ^ Amtlcar ^ 
Zi-Mocrates, en Ce/ere; fy beklaegden AroHce ^ 
ly beklaegden C/eJ;ey(y beklaegden Hermf/tfus, 
fy beklaegden Romen , enfe beklaegden haer 
(elven. Voor Cieiie» fy gevoelde 't geen men 
niet zoude konnen denken: fy durfde echter 
;il hare droefheic niet laren blijken, fchoon 
die van hare vriendinnen de hare fcheen t« 
wettigen ; dog fy wildefe ook nier al re (brgvul- 
delik bedekken, uyc vrees v:ui Horatms eenige 
ralfche hoop re geven, enfe hielt in haren 
druk een foo evene gelijkmirigheit, dar menfe 
niet kon befchuldigen. noch van t'overmatige 
voorfichcigheit , noch ook van at te grootea 
uyrgelareniieir. 'c G<ine haer van 'er genioec 
belt dede meeft-er worden, was» fy wel oor- 
deelde, dat 'r leven van haren weerden Aronct 
geen gevaer liep : wanrfe wi(t niet dar hy ge- 
querll was, maer fy lier niet re fien dat fijne 
g-evankenis de wreedlte gevolgen van de we- 
relt mort: liebben, en dat 't min ft *t welk 'er 
moft overkomen was , haer voor langen tijt 
te iien gefcheyden, van Aroncc^ en bloot ge- 
ftclt voor de vryery van Htri-ttius^ die, fijne 
vrede hebbende gemaekt xwtx. Cleltus ^ d'oude 
plaers mocht weder vinden in fijn hert, door 
die verborgene reden , welke noch ftant 

gree^ » 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 19 

greep, en *er altijt zoude blijven. Soo dat 
dele wijfc dochter, 't gewelt harer droef heit 
inbindende, groote lof verdiende, dewijle 
de verfcheyde oorfaken dief 'er roe had, haer 
nier onbekent waren. Ondertuflcheu , gelijk 
d'eene ftof rot meedoogenheit lichrelik 't ge- 
heugen van een andere vernicur, vraegde C/f- 
liHs, BrtuHs iia den Prins van Nu«iidie, en 
verftont , dat in *t doorfoeken van *t PaUii 
van Tar^Htft.Hs, na dat 'er 7W/Mwas uytgeto- 
gen, men hem t€ bedde had gevonden, die, 
fondcr fich re kreunen 't groot gerucht, en 
de fchrikkelike wan-orden. welke hy gehoort 
had, geniftelik aenfag die met den degen in 
de vuyft van d'eene k^mer in d'andete liepen, 
om te fien of'er noch eeiiig volk was roeke- 
loos genoeg om 'er te willen verweeren. C/e- 
iws vernam ook , het zedert fchecn dat de for- 
ge, welke men voor defcn Prins had gedra- 
gen, hem weder tot fijn verftant dede komen. 
Och lacyl voegden'er Brntus^ al fuchrcnde 
by , 'k weer nier ofte den ongelukkigen eenen 
goeden dienft gefchiet, met h«m fijne reden 
weder te geven, dewijl het feker is, dat fy 
alleen alle d'ellendige maekt die in de werelt 
zijn. BmtHS feyde dit mer fekere ontftelteni« 
des gemoets, die tot medoogenheit verwekte 
^\\t die den deerliken ftanr fijner ziele wiften, 
en aen dewelke niet onbekeot was, dat de 
doot van Lucretia hem meerdtT bedroefde aJs 
«de vryheir v^n Romen hem verheugde: want 
onaengefien die vierige liefde fijns Vader- 
landts, gevoelde hy wel, dat, indien hy Lh- 

crttia 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



to C L E L I E, 

crefia had konnen doen verrijfen, hy*t blijde- 
lik zoude gedaen hebben, fchoon hy met fijn 
eygene handen had moeten herftellen den troon 
die hy quam neder te werpen. OngetwijfFelc 
had hy hondertmael in plaets van eens gellor- 
ven, liever als te leven onder de flavcrnye. 
waer in hy geleeft had ; maer hy had ech- 
ter veel liever fijn leven lang boeyen gedra- 
gen^als genootfaekt te worden Lucretiii noyt 
te fien , als in het graf. Ook had hem 
die droevige voorval foo krachtig verandert, 
dat hy naeulicx kcnbacr was. De vrien- 
den, die fijn geheym niet wiftcn, geloofden 
dat defe groote verandering fproot uyt de me- 
nigvuldige forgen waer mede hy beladen wiert: 
dog die fijn hertuytvorfchten en de grootmoe- 
digheit fijner xielc kenden, oordeelden wel, 
dat 'er niets dan de liefde hem kon drukken. 
Sijne praet was niet als van dingen tot her ge- 
Kieene beft noodig, ten ware hy van fijne droef- 
heit, en van fijne hertstocht 1'prak regens die- 
fe wiften. Hy was niet alleen doorgaensftatig, 
maer hy was felfs een weynigbars , en niet be- 
tjuaemomyemant te vleyen als *r volk, 't welk 
hy van doen had. om Lucrena te wreken , en 
om de vryheit van Romen ftacnde te liouden. 
In voege hy nacrC/el/c gefeyt te hebben 'rgene 
hy om 'er te troofrenbequaemachre, vertrok, 
om op andere faken te denken , maer voorne- 
mclik op 'tgroote voorbeelr van matigheir waer 
af hy fijne vrienden aireede had gefproken. 
Ondertuflchen ging Clelins de groote Vefta- 
le fijn fufter befgeken, hy gaf laft om SHifitm 

tot 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'I* 

I. B O E K. 2t 

tot Amcriole te gaen halen, hy ontfing al 
de befoekcn fijner vrienden : C/eiie wicrr be- 
focht van alle d'uenfieneüke vrouwen binnen 
Romen : en onder andere van RacU a , van 
Heimtltaj van CoUatm^t > van een vrouw van 
ftaet genoemt /Anvé», en van een andere ge- 
noemt Salofiiiie, Maer alfoo Htrnnlui . en de 
fufter van Cotlatnmi een geheyme Twaermoe- 
digheit hadden , die *cr belette fich foo ieer als 
d*andere over de vryheir hares Vaderlants te 
verblijden, warenfe geduurig by een. >\ilerta 
quam Clelte mede befoeken, die alle defe be- 
ininnelike Perfouen, met een foo verplichten- 
de heufheitjfchoonfe heel iwaermoedigfcheenj 
ontfing : dat f *er fich van dede beminnen , van 
«den eerften dag af die fy 'er aenfpraken. Onder- 
tufibhen verfuymde Brutus, die fijn oogmerk 
had, met 's andereudaegs den Raed en 't Volk 
aen te fpreken, opfuHccrwijfe, alshy hadgc- 
feytdathy fpreken zoude. Maer hy (prak met 
fuiken kracht, met fuiken welfprekenheit, en 
met fuiken ontfaglikheit dat men mag feggen, 
dat de keurftemmen niet vry waren, mits hy 
«iemant de vryigheit liet om fijn gevoelen te- 
gen te wefcn. Hy mat foo dapper breet uyt , 
'tgevaer dat 'er Itak in maer eencn Burge- 
meeftcr te maken, dat dit beelt van Dwinge- 
Jandye bevangende, 'r gemoet der gene die 
iiy aenfprak fy htm gehoorfaemden, en toe- 
ilonden, dat de macht die hy had zoude 
-gedeelr worden. Maer als men quam tot'et 
beraden , wiefe met hem deelcn zoude 
vond tncn *i van groorer omflag aU hy 

ge- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11 C L E L I E, 

gemectit had; want gelijk de ni€uwc opge- 
rechte dingen noyt ten vollen gercgeleert 
konnen zijn , rees 'er een groot gerucht, 
»twclk dede blijken, dat 'er in 't doen van 
defe keur velerhande gevoelens waren, 't By- 
fonderfte in defe voorval was , dat de menigte 
niet en dacht om den wijften» den bequaem- 
ften. en den deugdeiikften te kiefen, maer 
alleen die den oaverfoenelikften vyant van 
Tar<jMi»:us nioft wefeu. Inder daet, foofe 
eens gedroomt hadden, om den bequaemften 
te kiefen , haddenfe d'oogen moeten flaen op 
FaUriusy wiens voorfichtigheit verwonderen» 
weerdig was, welkers oprechtigheit al de we- 
relt bekent was, en die Brutus in den aenflag 
om Romen re verloflen foo edelmoedclik had 
bygeftaen. Sy zouden gedacht hebben om 
Cleims, welkers ervarentheit feer groot, en 
wïens deugt uytmuntende was: fy zouden 
Lucrttitts gekoren hebben , fy zouden fel/s ge- 
dacht hebben om den wijfen Hermituus, 
fchoon hy te jong was om Burgemeefter te 
worden , mit« fijn gaeu verftanr-, en fijn groot- 
moedig hert, hem alle dingen weerdig maek- 
ten; en fy zouden op noch veel meer andere 
doorluchte Romeynen gefien hebben. Maer 
eindelik niet foekende, gelijk ik aireede ge- 
feyt heb, dan te kiefen diefe geloofden meeft 
verplicht te zijn, om Tar^juf»:tis te haren, 
verftont men dat alle defe menigte, welke 
dien dag de vergadering uyrmacktc, op de 
groote plaets , die Hofitlms tot diergeUjke ge- 
lee entheden met voordacht had doen maken , 

men 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 1% 

ruen verftont,reg ik, dar dcfc verfcheydenheic 
van ftemmen hun vereenigdcn, en alle niet en 
riepen als de naem van CoUattHusy mits defe 
jnenigre, geloovende dar ter oorfaek van den 
overlart die hy had geleden , en om de doot 
van Lucretta hem meer als yemant anders aen 
den ondergang van Tarquttttus was gelegen, 
toen niet overleyde, dat hy felfs was van 't ge- 
dacht der TarquifteM , foo onbefuyft, onbe- 
dacht, en vremt van de rechte reden zijn ge- 
meynelik 't gemeene volcx beraet-flagingen. 
j OndertulTchen Brn/us, die vieriglik had ge- 
wenfcht, dat Valenns ware gekofen, jae die 
'r felfs had gehoopt, (lont geweldig verfet , te 
fien , dat 'et CoUattms was. Want hy was 
hem ondraegelik, en in de gront fijns her- 
ten droeg hy hem al den hact die een Tcgen- 
vrycr kan hebben. Hy fag hem felfs aen, 
als ten deele d'oorfaek zijnde van Litcretiaes 
<loot, dewijl hy 'twas geweeft, die de liefde 
had gcftookt in 't hert van Sextns ^ toen hy 
hem al te onbedachtelik die fchoone en onge- 
lukkige vrouw had laten fien. Hy iag'em 
ook aen, als een man, diefe altijt had gehaer, 
fchoonfe terwijlfc hem had getrouwt wonder 
wel met hem had geleeft ; en hy fag hem noch 
aen , aU een man , die de naem droeg van den 
i Dwingelant, die hy uyt Romen quam te ja- 
gen. Maer, om de waerhcit te feggen, hy 
aenfag hem voornemelik op alle defe ver- 
fcheyde wijfen niet, dan om dar hy hem ge- 
duurig aenfag, als fijnen Tegen-vryer. Soo 
I <iat hem uytermate moeyelik viel te fien, dat 
I ƒ/ƒ. DeeU B hy 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



14 C L E L I E, 

hy Tijn gefag met hem zoude moeten deelen. 
Niet-te-min, dewijl het raekte de behoudenis 
van Romen , dat onder hun geen tweefpalc 
fchecn in een nieu-geftelde regeer ing: jae dat 
'et feit' bcrrehe d'eer van Lucretia , hy geen 
reden gaF, te gaen raden, waerom hy CoUn- 
timts haette ♦ bedwong hy (ich in dit geval, 
wel oordeelende, dat, indien hy hem had wil- 
len kamen tegens 't voorftel van de menigte, 
hy een wondere beroerte zoude verwekt heb- 
ben, want daer was toen geen foo geringen 
Romeyn,die niet geloofde eenig deeltje aen't 
koninklik gefag te hebben. Soo dat Brutus, 
wiens gaeuw verftant de dingen datelik fag 
gelijkfe waren , en die 't gevolg van defe faek 
voorfag, fijn gevoelen binnen hield, en fïch 
vernoegde met in 't heymelik aen yalenus te 
betuygen , 't hem feer verdroot dat hy geen 
Borgcmeefter was geworden. Maer eindelik, 
de menigte moftdefaek wegdragen, en BrU' 
lus fich gelaten , als ofte hyfe niet quaet 
keurde. Sich dan naer den rijt voegende, 
ging hy d'eerfte CoUatims als Borgemeefter 
begroeten, aen wie *c volk datelik begon te 
bewijfen alle d'eerbied die defe weerdigheic 
verdiende. BmfttJ wilde hem de voornaem- 
fte eer overgeven, dog hy begeerdefe niet, 
benevens dat het Volk 'r niet zoude hebben 
toegelaten. Suo dat beflotén wiert . dat 'er 
maer cenen Borgemeefter zoude zijn , voor 
welken de twaelf Roe -dragers moften 
gaen, en voor wie men de Bullelen-roeden 
en de bijl zoude dragen, uyt vreefe fulcx 

mocht 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i. B O E K. 

mocht gaende maken 't volk, dat niet geer- 
ne fiet verdubbelen de teckciicn van de 
macht die kan doen ftraffen , als het 
»r lelve verdient. Niet dat 'c gefag van dc- 
fen eerften Borgemeefter grooter was, als 
van den anderen : want Brutus begeerde fulcx 
niet, om de gevolgen der Take: dies bleven 
defe enkele reekenen van eer alleen aen 
BrutKs. OnderrulTchen, naer dat CoUatims 
was gekofen, wilde Bruiuj dat fijn mede- 
ampr-genoet beveiligde die daegs te voren 
merker vaert waren gemaekr, Raers-lieeren, 
Tucht-meefters, Schourten, Bouw-meeilers , 
Schar-nieefters , en Wijk-meefters: waer na 
Brutus eenen openbaren eed liet doen , van 
noyt te gedoogen , dat yemanr binnen Ro- 
men heerfchte, dewijl het de Goden belief- 
de , darfe geenen wettigen Koning hadden, 
en fich noch door beloften, noch duor drey- 
gingen te laten omkoopen , ofte verfetten. 
Men ftelde voor wet, dat het Borgemeefter- 
ampt raaer een Jaer zoude duuren, dat hy 
in 'r toekomende', om 'et te welen, drie-en- 
veertig ]aer moft oudt zijn: veertig, om 
Schout te wefen; feven-en-dertig, om Bouw- 
m^efter te zijn: dartig. om Wijk-meefter; 
en fevcn-en-twinrig , om Schat-meefter te 
worden. Brutus begeerden ook, dut de Bor- 
gemeefters zouden zijn uyt de doorluchiigfte 
geflachten; en dat de drie hondert Raeds- 
hceren edelen waren. In gevolg van 'c wel. 
ke ordenrelik vergadert zijnde , raedpleeg- 
denfe , om te richten 't gelag der gene 

B 2 die 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



16 C L E L I E, 

die de heylige faken hadden tc beftieren ; want 
alfoo d'oude gewoonte was . dat de Konin- 
gen in Perfoon eenige offerhanden deden, 
om te betoonen datle in haren ftaet 'r gan- 
fche gefag hadden , en datfe fonder middel 
alleen onder de Goden ftonden ; begeerde 
Bruttis niet dar de Burgemeellers de felve 
fake pleegden, die de Koningen deden. Soo 
dat hy maekre , dat men alleen tot defc 
plechtigheit eenen Koning-Priefter verkoos 
diefe echter ftelden onder hem , die 't hooft 
was der gods-dienftige faken. Voorts dach- 
tenfe op middelen, om Tar<^uwiHs den oor- 
log acn te doen, eer hy'em Romen aen fey- 
de ; fy beforgden de wacht der ftede , fy 
overleyden felfs haer beft te doen , om de 
nabuurige ftaeren te beletten , hun by den 
Dwingeiant tc voegen : men befwoer plechte- 
lik 't verbont tuflchen Ardea en Romen ; men 
befloot te behouden de Ruytery die Horatms 
had mede gebracht, en Gefanten naer Ardea 
te fendcn, om die Stadt te bedanken voor 
den tegenftant diefe den Dwingeiant gedaen 
had; en Bmtus vergat niets van 't gene die- 
nen mocht tot 't gemeene beft, tot den on- 
dergang van Tarc^umius ^ en tot de wraek vaa 
Lucref/a , waer mede yder naer huys keer- 
de. Ondcrtuflchen ging Clelws, gevolgt van 
ylmilcat y den Prins van Numidie befoeken, 
die hy beter vond , want hy kenden hem , 
met hy hem fag , en vraegde hem , als ook 
aen AnuUar ytii^r tijding van Clelie* invoe- 
ge hy hem moft berichten van *r gene in 'c 

felvc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 17 

felve Palais , daer hy lag , was om gegaen. 
Waer op den Prins feer blijde zijnde re ver- 
ftaen, dat C/eiic behouden was , belwoer hem 
haer te willen verplichten, hem nier te haten, 
beruygende dat hy eenigfms geruft zoude 
fterven ♦ indien hy alleen van hare onver- 
fchillenheit mocht verfekert zijn. CUI.hs ^ 
die edelmoedig was , en hem in foo deer- 
liken ftanr fag , om dar hy fijn dochter 
had willen verloiTen» verfekcrde hem datfe, 
felf, mits hy redelik wilde zijn , hem er- 
kentenis zoude beroonen. Ha ! cdelmoedi- 
gen CleifUJ^ riep hy , ik wil zijn al *t gene 
my kan belerten van Clelte gehaet te wor- 
den, en onrechtvecrdig te wefcn teoens Aron^ 
CC', maer ik wil echter uwe wonder-weerde 
dochter altijt aenbidden. Ook is 't niet, daa 
om een weynig gerufter te fterven , dat ik 
vcrfoek van*er niet meer gehaet te worden; 
want ik weet, dat ik niet langer kan leven. 
By ! Heer, hernam Atmlcar ^ met fijne ge- 
woonelike vryigheit , indien gy van uwe 
wonden niet en fterft, gelijk ik hoop, ea 
als ik wenfche, foo en fult gy noch van lief- 
de, noch van droefheit fterven. Den tijt 
geneeft die twee foorten van qualen onfeyl- 
baerlik , en federt dat'er minnaers en On- 
gelukkige zijn geweeft , en heeft de door, 
fonder de hulp van koorts, ofte van eenige 
droeve toeval , noch over een eenip,en geze- 
gepraelt. Dog, om uwe genefing te bevorde- 
ren, voegde hy *er by, *k ftae u borg voor 
d'achtiug van uwe mecfterfTe , en voor die van 

Ati. uwe 



r 

Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



23 C L E L I E, 

uwen Tegen-vryer : jae ik. ftae u felf borg 
voor hare vricntfchap, indien gy uwe liefde 
kond overwinnen. Ha l Amticar^ riep iiy, . 
foo mijn hert geftelt ware als 't uwe, zoud ' 
ikfe haell overwonnen hebben, maer tot mijn 
ongeluk * en gelijken wy eikanderen nier. 
Hierna begon delen Prins , die uyt'eraert he- 
vig is, fich re ftoorep door fijn eygen gedach- 
ten; lbo dat Clelms Tiende hy in geen ftaet 
vtfas, om lang regens re praten, hem verlier, 
en orden ging ftellen tot et opfchikken van 
fijn huys , 'c welk BrutHs hem had doen we- 
dergeven, om''tï die 'sanderendaegs 
mofte komen, in te ontfangen. Voor Amil^ 
cafj aen wie Cleltus duyi'enrfout verplicht 
was , die ging naer Sive/ut, om 'er C/el/f re 9 
bcfoeken: want al foo hyfe in *t befonder niec J 
had onderhouden . dacht hem dat hyfe niec } 
geüen had: benevens dat Piotm.x hem krach- 
tig derwaerrs trok, om 'er meer als door ee^ 
ne reden te gaen. Hy kondefe echrer niet 
fonder getuygen fpreken ; mirs 'er Plotm.%^ 
f'liler/a , en HernnniHS waren. 'c Is waer* 
dewijl 'er niet dan redelike lieden waren, 
den ommegang bynaer foo vry was, als ot 
'er nier dan byfondere vriendinnen geweeft t 
hadden : en al foo Hermfniits Clelie wegens f 
Falena hzd gefproken, bedwongfe haer voor p 
»er niet, en fprak foo vry van hare droef- 
heit, als offe ware geweeft haer oude vrien- 
dinne ; haer dunkende, dat, dewijl Hermi* 
mus haren voornaemften vrient was, fyfe, 
naer de dingen die hy'er haer van gefeyt 

had , 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 29 

haci, de felve ry in 'er hert behoorde te ge- 
ven. Falena was ook feifs van Too oiigemee- 
ne verdienll:, feer licht viel fich 't haet'er 
junft re laren raden. Want 'r inind dat men- 
|e hoorde ipreken, merkrcn tne wei, dat 'et 
jeen Perfoon was uyc'et gemeen: luer we- 
ien was f')0 vol geeft, fy fp^k foo wel, en 
foo ter fnee, 't geluyd harcr flem was foo 
leiirrekkelik, en haren onnneeaag was foo 
Vrypoilig, d.it uyr aile lcli ).)ne en door- 
luchte Romcyn che Jurfers , welke C/eüe 
juamen befoeken . geene ha er foo wcj be- 
ha egde als l''aley'f.i. Soo darfc groote ge- 
ftelrenis hebbende om 'er te beminnen, iy 
onrfing ile heufheden welke de bevallige 
meefterflTe van Hcymji.iis haer bewees met 
een ongemeene goerheit. Behoudens uwe 
.gund, feyde Clelte ^ om 't antwoorden op 
eenige lof dies 'er gaf, oordeelt van my nier, 
uyr 'r gene gy my rechrevoorc (iet, betrouwt*" 
u op 'r gene Herm'}i:ns en Amtldxr^ \ welk 
mijne oude vrienden zijn , uw 'er af Tullen 
feggen ; en gelooft, dat ik heden noch lult, 
noch vreugt heb, en mijn aengeficht foo 
verandert is, dar, indien ik my over dierge- 
lijke verandering bekommerde, 'k niet zou- 
de zijn te trooften. Niet dat ik geen duyfent 
redenen van blijfchap heb: want eindelik, 
ik fie weder mijn Vader, ik fie hem wpder 
binnen Romen, ik hoop 'er morgen te fienr 
die gene aen welke ik 't leven fchuldig ben, 
ik fie de macht van Tiirqitmjus verdelgt , 
en ik (ie mijn Vadcrlandt verloft. Maec 

B 4 oa- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



O 1- E L I E> 

onaengefien dit alles, konnen mijne quel- 
lingen niet verdwijnen, en^t deerlik nootlot 
van den deugdelikften Prins des werelts maekr, 
dat ik geloof, fonder ondankbaerheit, geen 
gcrulle blijfchap te konnen hebben. Gy 
liet , voegden 'er Clelie by , hoe ik u aen- 
fpreek, en gy kond lichtelik begrijpen, dat 
ik uwe kennis rekene ledert den eerften dag 
af, dat rk Hermmms kenne. Gy doet iny 
al te groorcn eer aen. hernam Valtrta ^ een 
blos krijgende, maer ik verfeker u, dac ik 
aiet ondankbaer ben, en dat ik voor u, vol- 
gens mijne fmlikheit ,de grootfte faek van de 
werelt fai doen. Want eindelik , om u mija 
hert t'onrdekken, belijde ik u,dat ik al mijn 
leven heb gelooft^ dat yemant, die eenige 
befetheit des gemoecs heeft niet lichtelik 
vrientfchap behoort te maken, fel fs met lie- 
den die in't eerfte aenfien meeft behagen; 
*want de fchijn is dikmaels feer bedriegelik ; 
daer zijn vele lieden , welke voor een u ure beha- 
gen , die, alsmenfe recht kent, dingen heb- 
ben om al hun leven te mif hagen, dat ik 
noyt de fpijt van fijn woort te moeten inha- 
len, en fich harer t*ont(laen heb willen uyt- 
ftaen. Ook mag ik u verfekeren , dat , 
federt de fchoone en ongelukkige lMcret4A 
bcfloot in eenfaemheit te leven , ik geen 
vriendin gehad heb, die 'kwaerlik mijn voor- 
naemfte vriendin mocht noemen. Niet dac 
Hermtliay welke al de werelt heden kent 
voor de fufter van den doorluchten Brutns , 
ceen perfoon zy, die'kbemiuen achtc< en 

dat 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i: B O E 31 

dat een andere vrouw, genoemt Flaxüe, geen 
groot deel in mijn hert beür. Maer, Me-vrou, 
*ren is niet dicrwijfe, waer op ik beminde 
de wonder- weerde perfoon, welkers doot de 
i mijne fekerlik zoude veroorfaekt hebben, in- 
dien 't lange afwefen , dat haer geftrenge deugt 
t had re weeg gebracht , door d'eenfaemheit 
a: waer infe leefde, my niet aireede had aen- 
i: gewent . fonder haer befoek re konnen le- 
ven. Dies. M^-vrou , voegden 'er defe fchoone 
dochter by, mag ik u leggen, dat ik he- 
den voor u in mijn hert gevoele, *t gene 
I ik noyt als de weerde Lucret/a gevoelt 
i: heb. 'kBen oneindelik aen u verplicht, 
H: antwoorde Clelte , my te ftellen neven* 
! een perfoon , die fonder onrechtveerdig- 
). heit , by geen andere mag werden ver- 
i geleeken, dog om u betrouwen voor be- 
1 trouwen re vergelden, moer ik u berich- 
^. i ten dat ik noch meer voor u doe , als gy 
f- voor my doet; want ik verklaer u, dat» 
uycgefondert Plot met en Cefóme aen wel- 
1, ke t'ongeiuk my heeft overgegeven , ik 
^ geen vriendinnen gehad heb die'k genoeg 
f beminde, om 'er mijne rechre geheymen te 
(; betrouwen. 'kHeb ongetwijfFelc vrienden ge- 
* ihadr, en Henn/ifius, en Amficar zijn't» en 
,f i fullen *tal mijn leven zijn. Micr voor vrien- 
^ Idinnen, 'k heb foo kleynen gecal vrouwen 
j> , gevonden, die ik bequaem achte roteengeferte 
vrientfchap , dac ik my heb vernoegf met alleen 
if, I hunne gemeenfaemheit té foeken. Dog voor 
l' \ VL i hernam CUlie» 'k gevoel een foo krachtige 

IB 5 ge- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L 1 E, 



gefteltenis om u te beminnen, 'c alleen aen U' 
lal haperen, foo'k van nu af nier ganfch uwe 
vriendinne zy. Terwijle defe twee fchoone 
dochters aldus praeteden, onderhielden Cejb- 
ffie, Plotin.Xy Anvicar ^ en Hi^rmmiHs , hun met 
de verandering die quam te gebeuren: macr 
alfoo Amilcar niet te veel en hield van crnfti- 
ge praet, en hy fich door Clelie hoorde noe- 
men, Itoorde hy defe twee doorluchte Ro- 
meynfche Juffers, en vraegden'er waer af dat- 
fe praetten. Wy fpreken , hernam Kiterit^ 
van een loo gewichtigen fake , datfe alle mij- 
ne gelukialigheit moet maken ; en van een 
faek, die Clelte noch ik noyt gedaen hebben : 
want fchoon het maer eenen dag is , dat wy 
den anderen door ons fel ven kennen, ach- 
ten wy aireede een vrientichap begonnen te 
hebben, welke tot het eynde onles levens 
duuren . moer. Gy hebt ongecwijffelt bey- 
de'cgeen'er wort vereyfcht om elkanderea 
eeuwelik te beminnen, htxmm H^rmimus, 
overmits gy malkanderen te meer fult ach- 
ten , hoe gy den anderen beter kent. Mij- 
nenthalven , feyde Plot 'ina, , 'k fie ganfch 
niet ongemeyns in *t gene gy doet : in« 
der daet , wat wonder is't , dat gy, bey- 
de fchoon en beyde gaeuw van verftant 
zijnde, en van overlang, door uwe gemey- 
ne vrienden, welkers oordeel gy betrouwt» 
kennis hebbende, gy den anderen aireede 
eenige vriencfchap toedraegt : ten minden 
weet ik wel, dat m 'er foo veel omflags 
niet vaa behoeft te maken : want indien 

gy 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. ;| 

gy eenige vrientfchap hebt aengevangeii met 
yemanc , waer in gy yets ontdekt dat u 
milhaegc, valt'et foo licht fich te redden, 
dac ik 'er mijn niet leer over bekommere. 
Hoewel ik, hernam Amücar , mifTchien een 
van de menfchen des werelts ben , die al- 
deriichft maek , en breek diergelijke flag 
van genegenthevien, welke men vrientfchap 
noemt, fchoonfe die naem niet verdienen ; 
laet ik niet te zijn in't gevoelen van de 
beminnelike J^Jcr/a , en beweer , dat *et 
fomnjrs heel onnut is, diergelijke verfierde 
vrientfchappen, welke men foo vele in de 
werelt fier, te maken. Voor my. hernam 
Hermsitms j 'k bekenne dat ik niet al te 
wel verftae , van wat vrientfchappen gy 
wilt fpreken; want ik heb wel hooren feg- 
gen , een groote vrientfchap, een teedrc 
vrientfchap , ofte een vafte , vierige , en 
krachtige vrientfchap ; maer een verfierde 
vrientfchap fchijnr my foo nieuw, ik my 
laet voorftaen . gyfe koomt re verfieren. 
'k Weet niet oft ikfe verfiert heb , hernam 
i hy, maer ik meen geen ongelijk te heb- 
I ben, die te noemen gelijk ik doe; dog mijns 
I bedunkens, voegde hy'er half lachende by, 
I zijr gy noch niet wel onderricht in alle de 
foorten van vrienrfchappen, die 'er zijn, mits 
gy u niet hebr begeven dan om wel te kennen 
t die. alle welkers geheymen C/c//^ u te Capua 
leerde, u beliandigende de geeftige kaert, die 
foo veel gefchal door de werelr maekte. Des 
verfeker ik my, gy niet en weet, dat'er fijn vrient- 

B 6 fchap- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



;4 C L E L I E, 

fchappen van gelegentheic, vrientfchappea è 
la mode, vrientfchappen van inval, vricnt- 
fchappen van oordeel, vrientfchappen van 
een fraeye geeft, vrientfchappen van belang, 
wandel -vrientfchappen, minne- vrientfchap- 
pen , en vele andere foorten , fonder te reke- 
nen die verfierde vrientfchap , welke u foo 
onbekent is, en waer toe foo vele lieden be- 
quaem zijn. Mijnenthalven, hernam CefoMte^ 
't luft: my te verftaen hoefe gebaert wort in *t 
hert der gene diefe hebben. Sy fpruyt, her- 
nam hy , fuiTchen perfonen welkers geeft ge- 
ftelt is, als hem Plotmn en ik hebben zouden, 
indien wy geen oordeel hadden. Dirs te feg- 
gen dat vijf ofte fes klugjes bevallig gefeyt, 
waer aen d'inbeelding alleen 'er deel heeft, en 
alwaer de vrolikheit den geeft en d'oogen te 
gelijk doende flikkeren, genoeg zijn om in 
een quartier uurs te maken, een van defe 
dringende vrientfchappen , waer van 't ver- 
maek dat m'er voor eenen naermiddag af 
hoopt, de ganfche grontflag is. Vorder fpre- 
ke ik uyt ervarentheit, want my gedenkt, dat 
ik eens in een quartier uurs acht ofte tien 
vriendinnen kreeg, door een geneuggelike 
belchnjving gedaen re hebben, van een vrou» 
die een Pratelle wilde zijn, en die*er*t am- 
bacht darfe ter hanc trok niet en verftonr. 
Ondertulfchen, om de waerheir te feggen, 
behoordcnfe my'er min om t'achten, mdien 
f'er wel bedacht hadden, mits ik een faek 
dede tegens alle oordeel , want ik vertelde 
defe klucht in *t bywefen, van twee na-magen 

van 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. i3 O E K. ;5 
van defe Pratelle. 'c Is waer, dat, om op- 
' rechrelik re fpreken, 't veel eer een misflag 
was in 't geheugen, als gebrek van befchey- 
denheir. Maer immers 'k ben verlekerr, dat, 
foo ik dien dag geen gencuggelike inbeelding, 
had gehadt en ik wel by mijn finnen en ver- 
ftant ware geweeft , die achr ofte tien vrolike 
vrouwen, welke mijne vriendinnen wierden, 
zouden 't noyt geweeft hebben ; ioo waerach- 
tig is't , dat d'inbeelding een ding is , dat baerc 
defe voorby gaende vrientfchappen , die in 
een oogenblik uytfpruyten , en krachtiger 
zijn op den eerften dag dan in ai d'andere 
diefe duuren, indien *t waer is , datfe vele 
dagen, ofre alleenig vele oogenblikken duu- 
ren. Gy hebt, feyde HermfntHs^ defe flag 
van vrientfchap , die 'k niet wel begreep, foo 
fraey uyrgeieyr, ik geloof gy 't gefellchap 
groot vermaek fult aendoen, indien gy alle 
d*andere by u genoemt wilt uytleggen. Voor 
my, feyde Plot/Ma^ *k verklaer dat hy't mijne 
hoe 't ook zy fai verliefen, indien hyfe niet 
alle d'een na d'ander overloopt. Met verlof 
(feyde toen Amilcar , fiende dat CUiie en C(r- 
Jouie hem de felve bede gingen doen) belaft my 
niets , want ik begeer dat de fchoone Piottua 
Weer , dat de bedreyging diefe my doet, my 
verfchrikt, en my dwingt hare finlikheit te 
vernoegen. Segt my dan darelik, hernamfe, 
't gene ik wil weten: 'k ontüae u echter, 
voegden 'er defe beminnelike dochter by, van 
te leggen wat zijn vrientfchappen van gele- 
gentheit, want ik heb 'er in mijn leven vele 

B 7 dier* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L ï E, 

diergelijlce getnaekt. Inder d^ec , 'Ic heb eer- 
tijrs vrienden toe Ardea gehadc, waef af ceni- 
^e mijne vrienden nier waren, als in den Tem- 
pel , andere by eenige van mijne vriendinnen , 
cn d'andere in 'r gedans. Want daer ter plaetfe 
waren wy foinnjts heel wel by een geraekt, 
om te fpotten met die qualik danften, om 
d'een d'ander ten dans te leyden . en om duy- 
fent verplichtende dingen eikanderen te feg- 
gen. Ondertuflchen fagenwe den anderen 
niet dan als 'er eenige feeft was, en dat het 
foerlle quam . was dat ik op eenen avont ten 
dans gegaen zijnde, op hoop van lultig te 
danlTen mee twee aite drie mijner vriendea 
van gelegentheit, geviel het , dat ik foo wel 
onderricht was van 't gene hun gebeurde, dac 
den eenen al vier maenden was op reys ge- 
weeft, londer dat ik 't wift, en eenen anderen 
die voor lange ten uyterften krank was ge- 
weeft, fondcr dat ik 'eraf had hooren fpreken. 
Maer , om u ren vollen re d;)en fien , de ceeder- 
heit deler tbort van vrienrfchap . hernam Her- 
m'ftius half lacchende, moet m ons feggen.dat 
gy niet naerliet 't overige van den avont, met 
diergelijke vrienden, luftig uyt de borft te 
danÜen. Dat kan men fich foo lichtelik in- 
beelden, antwoordefe, 'k geloofde dat ik een 
vergeefiche faek zoude feggen, en 't beter wa- 
re Amtlcar te laren verhalen wat een vrient- 
fchap a la mode is. Hal diefnalven, feyde 
Hermtmuiy 'f komt my foo wel toe om'er af 
te fpreken, als A<nilcar: want geduurende 
mijn revfen, heb ik een vrou gekent, die 

buy- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 17 

buyten twijfFel eenige goede hoedanigheden 
I hadde, welke echter 't begin van 'er leven had 
j doorgebracht, fonder dit de menigte vaa 
'( *t volk haer noell aenfocht, mitfe niet wilde 
bekent zijn, als van diefe achtede. Dog eens 
klaps, aen drie ofte vier van de acnfienelikfte 
Perfonen dier plaerfe in 't hooft gefchoten 
zijnde hare verdiend in acht te nemen, noe- 
ftelik luer re gaen befoeken, en 'er re prij- 
' fen, wierd'et in min dan niet, de mode haer 
te beminnen, van 'er bemint re willen wor- 
den, haer op alle plaetfen te noemen^ aen 
*cr te fchrijven , en brieven van hier te 
willen hebben. Daer waren'er felf die fey- 
den, dat fyfc kenden, fchoon lyfe niet en 
j kenden, mits fy geloofden 't luer fchande 
j was te feggen dat fyfe noyt befocht had- 
: den. Soo darfe vryelik mocht feggen, dal 
: de vrientfchap die m'er toedroeg een vrient- 
fchap a la mode was : maer fy wiftfe ook 
wel t'onderfcheyden van die , welke de ken- 
nis van hare deugt baerde in 't hert van ha- 
re rechte vrienden. Ten minden , feyde 
toen Am 'ilcar , fal men my toelaren te feg- 
gen wat een vrientfchap van inval is; ik kenn' 
echter een man, ancwoordc Cejome die foa 
door inval bemint, ik achte 't my geoorloft is 
u noch niet te laren fpreken. lader daer . is 'c 
J een gieu en verftandig man, echter bemint hy 
j niet dan domme en onwetende lieden; mits 
) hy, mijns oordeels, liever heeft de domme- 
\ rikken een wonder te zijn, en geacht te wor- 
den door de fwakke, dan foo vernuftige vrien- 



;8 G L E L I E, 

Jen te hebben als hy. Niec-re-inin zljn*er 
dagen, op welke den felven inval, die hem 
dele lieden doet beminnen, hemfe doet ver« 
achten, en openhercelik bekennen, dat hy 
niet en weet. waerom hyfe bemint, 'k Geef 
u te bedenken, feyde J'ntlcar» ofte ik yec 
zoude durven toedoen . by 'c gene de fchoone 
Cejöftfe heeft gefeyt : maer 'k heb ook reden 
om te gelooven, dat 'et niy toekomt te fpre- 
ken van de vrientfchappen van oordeel. Met 
verlof, feyde toen Clelie^ verhaeft u foo niet, 
en gedoogt dat ik fpreke van de eenige Vrlent- 
fchap, waer af ik, indien ik *c fonder ver- 
waentheit mag feggen, met vermaek , en door 
ervarentheit kan fpreken ; wanc ik noeme een 
vrienrfchap van oordeel , wanneer men tijc 
neemt om te kennen de Perfoon die men wil 
beminnen, wanneer menfe geeftig, goet, en 
deugdelik verkiell, dat men navorlcht wie 
hare vrienden zijn, dat men let op haren 
aert, en dat men fich foo veel als doenelik is 
verfekert, dat men foo feef fal bemint wor- 
den als men wil beminnen. Want fonder 
alle defe voorwaerden is 'et geen vrientfchap 
van oordeel. loderdaer, voegdef 'er by , in- 
dien ik een vrou fle, welke my behaegt. en 
ik 'er hoore noemen verfch-yde Perfonen, 
diefe lege hare befondere vrienden te zijn ; darfe 
voorts verhielt fy 'er hondcrt gediendigheden 
af heeft ontfangen; datfe alle dage by een 
zijn; en dar fyi'e daer na befpot, enlallert, 
zoude 'c een vrienrfchap van oordeel zijn, 
fuiken Perfoon, hoe beminnelik foo 'k ander- 

fms 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. J9 

fins mocht wefcn, te beminnen? Maer foo ik 
in 't tegendeel een gaeuwe vrou vinde , die 
' vicriglik hare afwefende, hare ongelukkige, 
^ae felfs hare doodc vrienden verdadigt, mag 
^k niet feggen dat ik met oordeel re werk ga, 
^ indien ik de genegenrheit van een foo edeU 
moedigen Peribon foeke? Ha! nu is het rijt, 
hernam Amtlcar, dat ik plaets gae vinden 
om te fpreken, dewijl et aenkomt op 't be- 
n fchrijven, wat een vrientfchap vaneen fraeye 
/ geellis; want felfs een fraeye geeft zijnde, 
komt het my toe te feggen, wat een vrient- 
fchap is, die 'k foo dikmaels gebaert hebbe. 
' Niet, vervolgde hy half laccheade, dat Her. 
• : mtmuj inder daet niet foo fraeyen , jae traeyer 
; geeft zy, als ik, maer den halven tijt wil hy 
't niet wefen, en verbergt hem als een mU- 
: daet. Hierom, dewijl ik openrlik een fraeye 
, geeft ben, weet ik beter als yemant, hoe 
' weynig men verplicht is aen lieden , die u niet 
befoeken. als om' u fraeye dingen te doen 
feggen, en om*er u nier dan feer ongerijmde 
te verhalen. Aen defe lieden , feg ik , die , 
telkens als gyfe belbekt , verwachten, dat gyfe 
. doet doot lacchen, ofce van verwondering 
i- ; befwijmen, en alrijt by 'er hebben af fchrifrca 
j van brieven, verlVen a la mode, nieuwe lie- 
; dekens , hekel-dichten regens hun befte vrien- 
i den, en vele andere dingen, diefe meeren- 
- I deels ganfch niet kennen. Want naer u Ibm- 
I tijrs eenige redelike briefjes getoont te heb- 
' ben, fiet gy darfe van de felve ham, waer at 
, : fy u aerdige dingen hebben laten fien, u een 
l 1 onbe- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



40 



C L EL l 



onbefchofr verroonen; en dar op d'eyge tijr 
waer in ly u by geval verhaelt hebben eenig 
frueye verflen, diefe maer voor ramelik hou 
den, fy'er u afgrijfelike verhalen, pink-oogen 
de, en de ftem verheffende en veri'achrende, 
mer een verliefc geluyr, als offe verflTcn v. 
Sappho op feydca. Inder daer, daer wat 
eens een Juffer, die, om de fraeye geeft r 
fpelen , alrijt by'er h.id ; ofte van buyreu ken- 
de, al dc goeJe en flechré verrten nieuwelings 
gemaekr, rer plaer e daerfe woonde, die klak- 
loos feyde dac m'cr versVen had geroonr , diei 
men leyde dar leer fraey waren: dog voor! 
haer, fy vondle nier ai te wel geilelr. Ook, 
feydele, heb ik 'er mier achr. of tien, regens i 
mijnen dank, onthouden: dog ik weec'er an- 
dere van een mijner vrienden, die de fchoon- 
fte zijn van de wereir. Alfoo ik my nier al te 
feer berroude op 'r oordeel van defe Juffer, 
had ik groorer iuil, om*erre hooren verha- 
len de vejflen diefe ley^le niet wel gellelt te 
zijn. dan die welke fy voor wonder fchoon 
hield. Soo dir haer perffende, foo feer ik 
konde,. *k haer eindelik quam in te preken, 
darfe my zoude verhalen, die, welke fy. ley- 
de dat nier en dochten j onder voorwaerde 
datfe my vervolgens zoude feÉ;gen, die haer 
foo wel behaegdtn. Invoege datfe, naer noch- 
maels beruygr re hebben, ly wel wilh dat 
diefe my eerlt ging feggen feer Üechr waren, 
en fy'er fchaemdé datle die had onthouden, 
my feyde rwaelf de fchoonlle verlVen die 'k 
oyr geüen heb. Waerlik 't waren geene van 

dcfe 






Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O t K. 41 

•j defe opgcfmukre verfTeii, welke nienunt als 
.5 verkeerde geelleii behagen; maer 'r waren 
-cibeknopte en natuurlike verflen. die noch 
meerder drifr als geeft hadden, cn die echter 
ial de geell hadden diele behoefden, mits het 
: heel veel is, hem in defe flag van gedichten 
. niet te Teer te laten blijken, welke moeten 

Jiicbben feker verlieft merk-teeken, alwaer 
*C forggelik is. te veel te flikkeren, en al- 
.. waer'tmeer aenkonu op de teederheit te ver- 
wekken, en't hert te treffen, als om te be- 
hagen ofte te vermaken. M.ier toen ik defe 
trj wondere verlTen hj;d gelcfen ,feyde defe vrien- 
(.,,;. din van fraeye geeft, gy fiet wel dat defe 
verffen t'onthouden niet weert zijn: maer om 
u te loonen, fict uier andere, waer van d'uyc- 
: drukkingen wonderlik, en de gedachten heel 
>l geeftigzijn: ten minfteii voegdef'er by, om 
> !: de zedige na tebootfen,my is foo ge.eyr, vaii 
■ S gaeuwer lieden als ik ben. H-tl Me-vrou, 
antwoordeik, meteen gelnyt van ftem, ge- 
l 1 matigt naer 't gene ik dacht, gy zijt een l'er- 
/J foon londer weergae: hierom befweer iku, 
1 laet my hooren 'r gene gy gelooft hebt. Seer 
{ geerne, feydefe , m.ier evenwel onder voor- 
waerde,datgy my van uwe verflen fulr geven, 
om my te betalen die ik u gae feggen. En in- 
der daet, naer hare ftem geftelr te hebben als 
om te flngen, en fettende alle hare gebeer- 
den gelijk die, welke hun laten voorftaen de 
verflen wel te verhalen, en diefe al te ge- 
maekt verhalen , leyde fy 'er my . die 'k wenfch- 
te t'uwer tijtkorting te koniien leggen; 

waac 



4* C L E L I E, 

want ik geloof niet óat'ct oyt diergelijke wi^^ 
ren. Sy hadden groore en fchoonc woorden,! 
'c geluyr felfs was aengenaem, men zoude ge-< 
fcyr hebben, als menfe weynig overdachi , 
darfe yets wilden feggen, jae men fag 'er eeni- 
germate geell in: dog met dit alles waren *tf 
niet dan valfche puaren, geftelt in hoogdra» 
veilde woort-llrikkingen, door zaeyt met te* 
genftellingen, en reedere uyrdrukkingen buy- 
ten'er pfaets, welke de geell hadden verleyt 
van de Juffer, die my defe ellendige verflea 
toonde, waer in feit's geen malle tijtkorting 
ftdk, ditfe. naer ikfe had gehoort» 't woorc 
nemende , feyde met eenen toon van genoeg- 
fame bequaemheir; wel dunkt u dat ik my een 
weynig verftie i>p fchoone dingen, en fult gy ^ 
noch fwarigheir maken, my van uwe verfTeii f 
te geven. Ha ! Me-vrou^feyde ik, wat raet om k 
*er u te geven, naer ge loort te hebben, die ^ 
gy my komr te verhalen. Voorts hieldfe foo 
aen. dat ik wiert gedwongen, haer ftaens- 
voets twee ofte drie verfTen te maken van een 
liedeken met kluch-ige woort-ftrikking , datfe 
fraeycr achre dan of 'er fin in ware geweeft. 
OndertufTchen ging ik van 'er, met voorne- 
men om 'er noyt weder byte komen: maer 
om de waerheit te feggen, dit flag van volk 
vint men overal, 't Gene my vremt geeft, 
voegde hy er by,is hoefe onderhevig konnea 
xijn te begeeren . dat men hun geve dingen, 
diele niet en verftaen , die *er niet vermaken, 
en diefe nier willen weten dan omfe dikmaels 
te vcrtoonen aen andere, diefe niet beter ken- 
nen» 



^ w w 



kV 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK 



4} 



[1, noch meer verftaen ; 
n'er van verminkte af Ichrifien, die geen 
rtin hebben: fy toonen re lange, re korre, en 
redeloofe verllen; jae men vint felfs lieden, 
)iie eenlgfins verftanr hebben van profe, wel- 
ke, uyr een fotte vcrwaentheir, regens hare 
genegentheit willen fchijnen re beminnen, 
"^-^iaerre geen trek toe hebben, vrienrTchappen 
|f van traeye geeft maken, en vervolgen die 
"':)*indcr daet fraeye geeften zijn. Onderruflchen 
'^is de wereit, gelijk ik aireede heb gefeyr, vol 
ï?fllvan fulke lieden, en men fiet felts vrouwen 
it'^'^kuypen , om een fraeye geeft rot haer be- 
''•ï'ifoek te verplichten, gelijk men doet om ern- 
!'4ftige faken: en foo *t dan gebeurt, dat de 
•^'^i fraeye geeft niet van fin is de Juffer te prij- 
^ifen, fpijt 'et haer, fy fpreekt'er qualik af, fy 
4haet alle die hy bemint, en die verwoetheit 
■ ivan fraeye geeft, geeft haer de eygene (inlik- 
^ heden der lietde; dats te feggen van haet, van 
i nijt, en van naer-yver. 'k Zoude op dit onder- 
, i|werp noch vry andere dingen weten te feggen, 
: dog daerzijn veel andere vrientfchappen,waer 
>wi laf men moet fpreken. Soo ik my niet bedrie- 
V iit*|ge, feyde Plotina^ is 't de vrientfchap van be- 
\B- f lang, welke ccrft komt. Wat die aengaet, fey- 
de yémiicar , al de werelt kentfe ; want ten min- 
i ften is 'er een belang van vermaek in al de 
I vrientfchappen des werelts. Maer fchoon men 
1 niet quaet moet keuren, dat yder om 't fijne 
{ denkt , laet 'er niet yetvermakelicx te zijn , inte 
1 fïen , dat een , en de iel ve Perfoon tot een ander, 
ï m fekere gelegemheden , foo verfcheydelik 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



44 



C L E L i K 



geraekt won. Mijnenrhalvcn , 'k heb eertijrs 
acht dagen toegebracht in 't befoek van een 
mijner vriendinnen, Ibnder eenig bewijs van 
vrienrfchap van 'er t'ontfangen. Dog den acht- 
ften dag by geval hebbende vernomen, dat ik 
wiert bemint van e^n man die haer konde 
deeren, verfchenen in 'er oogen 't gelach» de ■ 
min ,en de gunde, om , indien fy hadde kon- 
nen, mijn hert te verftrikken; en *r gene al 
mijne fraeye geeft nier had weten uyt te wer- 
ken , dede een kleyn belang op een oogenblik. 
Want zedert vond ikfe Ibet en vleyende, jae 
ik meen, dat, foo ik had gewilt, ikle een lich- 
te-koy zoude hebben gevonden. Maer om u 
dewaerheir te leggen, foo haeft ik geloof dat 
men my niet bemint, dan om dat ik maeg- 
fchap of vrienr ben , van een man die men ge- 
brek heeft , bemin ik ook die lieden niet , dan 
voor foo veel fy my tot vermaek konnen die- 
nen. Met Verlof, feyde toen Plotma^ laet my 
fpreken van de wandel-vrienrfchappen, want 
aUbo ik 'er eertijts foo toe genegen ben geweeft. 
begeer ik niet dat gy 'er af fpreekt, uyt vreefe 
gyfe al te feer zoud laken. Vree ft gy niet , fey- 
de toen Hnmimus^ dat men ten quade duyde \ 
de wandel-vrientfchap, die gy legt onderhevig 
geweeft te zijn. 'kZoude't miflchien moeren 
vreefen, indien ikfe niet gefint ware uyt te leg- 
gen; want , voegde Per by, is 'er niet füo,dat'er 
fekere vrouwen in de werelr zijn , nergens an- 
ders bequaem roe, als om met hare viendinnen 
te gaen wandelen. En ook, om de wacrheitte 
f€ggen,als men jong is,en , fonder'tgelcytvan 

c en 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 



4^ 



jen ander, by niemant durft gaen, valt 'et vry 
ioet een vriendin te vinden , die geerne wan- 
lèlt, met dewelke men u toelaet te gaen , enfe 
:noet heel onaengcnaem zijn, indien men ha- 
fjïte vrientfchap niet Ibrgvuldelik onderhoudt j 
choon menie om 'er felfs wille nieten bemint 
'tis goet, vocgdei''er lacchende by , dat defe 
van vriendinnen niet al te (neeg zijn, want 
an doet menfe gaen waermen wil. Ten min- 
en weet ik wel , dar ik 'er een tot Ardea ge- 
i;^nt heb, die de gediendigfte van de werelt 
va5,om mede te wandelen; want hoewelleal- 
ijt geloofde haren fm te doen, dedefe echter 
dtijt dien van andere, Inderdaet, wanneer 
'eenige wandeling voorfloeg, die hare vrien- 
v.iiinnen niet begeerden re doen, feydenfe in 't 
.jrerft bhjdelik datfe gelijk had. En dan allen^f- 
cens verfcheyde fwarigheden diefe bybrachren 
ii^lndende, en een andere wandeling, daerf'er 
>eene in fagen , voorflaende, liet defe Juffer , 
die 'er meende te leyden.haer van hun leyden. 
:Maer immers in defe foort van vrientl'chap, is 
liet onbillicx; want eindelik: wat wilt gy dat 
Jtien doen zoude met defe vrouwen, welke niera 
oets hebben, dan fchoone peerden, en fchoonq 
oetfen : vrienden die fraeye hoven hebben , en 
adie genegen zijn tot wandelen. Voor my 'k heb 
er eene gekent, die'k geduurende de winter 
jiiiet befocht.dan om datfe desfomers fomtijts 
^et my ging wandelen ; en die 'k noyt zoude be- 
fbcht hebben , foofe in hare kamer ware geblc- 
yen. Maer met verlof, feyde toen Herm/muSf 
richt my, ofte defe wandel-vrientfchap u 

be» 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



46 C L E L I E, 

befetre, van defe Juffer, by voorvallende ge- 
legentheitjte feggen. 't gene uw 'er van dacht. 
'kMoft nootfakelik, om mijn eygen eer toc^ 
ftaen . datfe ganfch niet fneeg was ; dog alfoo 
ik niet al te quaeraerdig, en felfs heel erken- 
nende ben. verklaer ik u, dat ik ten minften 
vijt'ofte fes gebreken in 'er merkte, die 'k niet 
als aen mijn byfonderc vriendinnen ondekte. 
*k Vond felfs middelom 'er te prijfen, wantik 
feyde dat 'et een goede en feer gcdienftige 
vrouw was , en dat , foofe andere niet ver- 
inaekte , fy ten minften , de vreugt niet be- 
lette; en dat mits men goet gefelfchap by 'er 
bracht, het haer niet verdrietig viel. Sonder 
liegen, hernam Cejofi/e, gy zijt verwonderens 
weerdig , fprekende gelijk gy fpreekt; in goe- 
der crnft:, antwoordefe, ik feg fekerl ik 't ge- 
ne ik denk: want ik ken fulkelaftige vrouwen, 
dat't my felfs zoude verdrieten in hare kamer 
te wefen , fchoon ik 'er ware met lieden diemy 
ter wereltmeeft behagen, foobequacm is hun- 
ne tegenwoordigheit , om 'r verdriet in te bla- 
fen. Maer eindelik wort'et rijt, om Amilcar 
te laten feggen wat een minne-vrientfchap is. 
Belangende die. antwoorde Herm/n/uJ, daer 
zijn weynig eerlike lieden, die 'er niet yets van 
konnen feggen , ten minften beeld ik my in » 
dat Amflcar verftaet t€ fpreken van die, wel- 
ke verlieft zijnde, foeken vrientfchap te ma- 
ken , met al de Jufters daer hunne meefterflen 
"by komen , 't zy'datfe haer behagen , ofte mif- 
hagen. Gy hebt foo wel begrepen, 't gene ik 
wil feggen, hernam Aniflcar, 'tmy lult u te 

later 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I. B O E K. 47 

laren fpreken , en 'er niets over te feggen; 
^tGefelfchap zoud'er te veel by verliefen , 
hernam zedelik Hcrmwïits^ benevens dat. om 
de waerheit te feggen , gy in die Ilag van vrient- 
fchap ervarener moet zijti, als ik. 't Is waer 
feyde Jmtlcar , dat , indien ik optelde al de 
lallige vrientfchappen , die de liefde my heeft 
doen maken , gy zoud fien dat ik inder daec 
groote ervaremheit heb van defe materie: 
want als ik myvoorftePt groot getal van Moe- 
ders , van Moeyen , van Magen , van Vriendin- 
nen , van Gcbuuren, van Vaders , van Broeders ; 
cn van andere diergelijke laftige lieden , dewel- 
ke ik bengedienftig geweeft,om datik verliefc 
was, word ik veri'chrikt. 'cis wel foo, dat 
de kennis die k van defe flag van vrientfchap 
heb verkregen, my in mijn leven veel tijt kor- 
ting heeft gegeven; want de felve heeft my heel 
veel dingen doen ontdekken. Inder daet.t'el- 
kens als ik eengaeuwman fie ,die een fot wijf 
gaet befoeken, vraeg ik terftont, offe niet en 
heeft eenige fchoone Mage, eenige fchoone 
Gebuure , ofte eenige beminnens-weerdige 
Vriendin. En wanneer ik eenige bevallige Vrou , 
een domme dikwils fie gacn befoeken , twijf- 
fel ik geenfms ofte fy en foekt'er eenigen an- 
deren ommegang. Soo dat ik in korten tijt vry 
geheymen kome te weten, fonder datfe ye- 
mant my ontdekt : want ik trek altijc met re- 
den dit gevolg, dat wanneer een vrou haer 
gelaet te beminnen, 't gene onmogelik is dat- 
fe, ofte door nut belang, ofte uyt billikheit 
«oude beminnen, moet dele fchijnbare vrient- 
ƒ/ƒ. D(cL C fchap 




4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

fchap haer dienen, om 'er yemant te doen f 
ficn, diefe inder daet beminr, hocwelfe 't niet : 
cn betoont. Die fchijn is foo bedrieggelik, 
hernam C/eüe, dat 'et dii<.wils groote onrecht- i 
vecrdigheit ware te denken , dat men de laek : 
wift, uyt foo twijfelachtige oorfaek. Inder u 
daet , voegdef'er by , wie zoude gedacht heb- I 
ben. Tiende de fchijnelike dommigheit vaa : 
den doorluchten Sm/tis, jae die foo lange Ja- 
ren fiende, dat hy 't grootfte verftant van de 
werelt had. en dat hy den VcrlofFer van Ro- [ 
men zoude worden, 't Is fcker, voegden 'er : 
Hermmms by, 't feer gevacrlik is van de din- i 
gen te oordeclen uyt giflingen, hoe krachtig 
1'ook mogen zijn: want by voorbeelr, (ver- i 
volgde hy, AnuUar foetjes aenfprekende; wie 
^ou denken, dar Erutuj overladen met eere, 
cn die de grootfte daet van de werelt komt te i 
doen, fich niet behoort gelukkig t'achten. J 
Ondertuflchen laet ik my voorftaen, dat hy ( 
ellendiger is als oyr. Hier na quamen'er twee 5 
Juffers by Clelscy en Faierui weg gegaen zijn- l- 
de, vertrok Hermiftius ook een quartier uur« It 
daer na ; en ging by Brutus. die hy alleen i 
vond; en die hy foo bedroeft vond , als hy \ 
gedacht had . dat hy was. Maer ichoon Her» • 
mtyt:us\it\ begreep, dat He droef heit van Briê. - 
iits rechtveerdig en wenelik was, liet hy niet l 
die te willen bellrijden, en de liefde fijns Va- 
derlandis, die altijt foo krachtig in fijn hert 
was geweeft, te gebruyken, enfe te llellcn 
regens d« werkingen der liefde, welke hy ge- 
hadt had, en ook noch had tot d'ongclukkig« J 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 49 

iHcretia. Want gy hebt immers, feyde hy, 
een droefHcir , die hondert dayfcnt minnaers 
foo wel als gy gehad hebben: maer gy geniet 
cenen troofti die noyt eenig ander minnaer 
heett genoten; dewijl noyt eenigen anderen 
minnaer heeft gefien, dat de doot van lijn 
meellerfTe diende tot de vryheit fijns Vader- 
lants. Ha 1 Hermiwus , riep hy , 'r gene gy meent 
dat 'c mijnen trooft moet ftrekken, maekc 
mijn gcvoelikfte droefheit : want is*er yet 
wreeders, als te fien dat de behoudenis van 
Romen , daer ik foo Teer om heb gewenft , 
my voor eeuwig ongelukkig doet worden. 
Tae hermitJiHs, voegde hy 'er by, fchoon ik 
vele eeuwen, in plaets van eene, had te le- 
ven , weet ik wel , , dat ik noyt ander ver- 
maek fal hebben, als dat van de wraek, 
, ^n dat ik lijden ial duyfcnt en duyfent quel- 
lingen, welke alle dagen vernieuwen de gru- 
Avetike droefheit die de doot van de gade- 
looic Lucretm my veroor faekt. Maer weet 
,gy niet,antwoorde, Hennmius ^dsLZ de wraek 
van alle geneugten 't grootfte is, en dat dus 
middel hebbende gevonden, om u over Tnr- 
yk^quimus te wreken, en Lucreria te wreken, 
op d'edelfte wijfe. op welke fich yemant oyc 
kan wreken , gy rechtvecrdige reden hebt oin 
u te trooflren. De wraek is loet , ik beken 't , 
hernam Brutuj, maer fy en geeft my geen 
geruft vermaek, nochfe kan *t my noyt ge- 
ven. Die overlaft hebben omfangea, vervolg- 
de hy,endie hemuytwiflchen,hunren vollen 
wrekende aen die, van welke fy overlaft heb- 

C 2 ben 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E » 

ben geleden , konnen inder daet een fuyver 
vermaek genieten: maer, och lacy ! 'k ben 
indien ftant nier ; wanr al mijne wraek , kan 
my noyt LiicretiA wedergeven, 'k Jaege Tar- 
quiniHs uyr Romen , 'k Dwing de trotfe TnUi(t 
daer uyt re vertrekken: den eerlooi'cn Sextus 
durft fich niet vcrtoonen: de deugt van fij- 
ne broeders , kan hem regens de verwoerheit 
des volcx niet veyligen: alle de Romeynen 
genieten vryheit en onrfien my, als de fel- 
ve van mijne hant houdende ; maer einde- 
lik, Lncrena is door, en ik heb duyCenrmael 
meer droefheit door haer in 't graf re fien, 
als ik blijdfchap heb van den Dwingelant niet 
meer op den troon te fien: en *r gene my 
voorts ellendig maekr, is CoUattmis 't gefag 
met my te fien deeltn. Jae, mijnen weer- 
den Hermmms ^ hy is my foo ondraeggelik 
geworden, dat ik hem niet langer kan dul- 
den, als met mijn felven fchrikkelik gewelt 
aen te doen. Want eerftelik, hy voerd de 
naem der Tare^Hmtfiy die my een gruwel is^ 
hy heeft mijnen Tegcn-vryer geweeil ; hy 
heeft Lucretta getrout, en heefrie door fijn 
kleyne verdiend ongelukkig gemaekr. hy 
is door fijne onvoorfichtigheit oorfaek van't 
afgrijfelik ongeval haer overkomen; en by 
gevolg oorfaek van hare door. Maer 't feld- 
faemlte mijner finlikheit t'fijnwaerts is, dat 
de man die 'k het eerrijts foo qualik afnam, 
dat hy Lucretta beminde, my nu 'teen dappe- 
re fpijt aendoet , met haer niet genoeg te 
beklagen. Want ik ben verfekert , dat 'et 

wcy- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 

weynig fcheelt of *t Borgemeeder-ampt, 
't welk 's volcx fottigheit hem heeft doen 
verkrijgen, en nuekt dat hy 't verlies van 
die wonder-wcerde Perfoon getrooft is. Gy 
zijr foo vernuftig in u felven te quellen, her- 
nam Hermittius ^ dat men, willende u vertroo- 
ften , m* u bedroeft, hierom is 't beter u noyc 
van uwe quelling» maer flegs van uwe wraek, 
te fpreken. Neen» neen» hernam Brufas, 
die vond ware te vergeefs , want in war plaets 
dat ik ben» wat ik leg en wat ik d;)e» f^u- 
cret.-i is ahiji in mijn gedachten, en t' mijner 
fwaerdcr llrafFe. fie ikTe geduurig de dagg' in 
haren b oefem drukken , en my aenlien , als 
van my de wraek over hare door verfoeken- 
de. Jae HermimHs^ dat treurig heelt verlaec 
my noyr, noch en fal my nimmer verlaren. 
Hierom vreeft niet mijne droefheit te ver- 
nieuwen , dewijl ikfe yder oogenblik fclfs 
vernieuwe. fis my fel fs weert en dierbaer, 
en *k zoude eenen fnooden en trouwloofen 
zijn» indien ik 't my konde getrooften. Hier 
na fprak hem Hermmms^ om behendelik van 
praet te veranderen, wegens 't ongeluk van 
Aronce , reden-kav^elende over voordeel dat 
Tarq'jtwus mochte trekken uyt defen Prins 
In hinden te hebben. Want, fcyde hy , 
*k twijffel geenlins ofte TarquimHS fald 'er 
iich van dienen , om Porfhina te verplich- 
ten , de wapenen voor hem aen te nemen, de 
ftaet-kunde vereyfcht felfs^ dat defen Koning 
Tarqnmms byflaen en defe verbinrenis ge- 
tnaekt zijnde , fal de eer niet toelaren, 

C 3 fich 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



^2 CLRUiIE» 

fich van c^e parry des Konings fijnen Vader 
te fcheyden. Invoege dat foo fulcx gebeurt, 
gelijk*er grooten fchijn roe is, ik hem een 
van de ellendigfte Prinsen des wcrelrs fïe. 
Want ftrijdende voor TarqumiHS^ en voor Sex- 
tusy fal hy Tich gedwongen fien voor fijne 
Teoeii-vryers te ftrijden, hy fal fich genoot- 
faekt vinden een onrechtveerdige faek voor 
te ftaen; hy fal fich fien den degen in de 
vuyrt: tegen fijne befte vrienden, en, *t gene 
*r feldfaemfte is. regens den Vader van fijne 
lueefterfie. 't Is waer, antwoorde Byufus, 
maer ten minften fal hy dien trooft hebben, 
van fich gekant te fien tegens Horatius, en 
den Prins van Numidie. Hoe 't gaer, feyde 
hermmiHs, defen Prins loopt gevaer van feer 
ellendig te worden, hierqm ware het goet, 
voor 't belang van Romen, voor 't belang 
van Clelte» en tot de wraek van Lucret$a^ Pot' 
fcHtiA \ aennemen der wapenen voor de belangen 
van Tarqmwiis te beletten , dewijPer niemaiit 
is als hy. die ons kan ontfaggelik zijn. In- 
der daet, vervolgde Brutus, al de nabuuri- 
ge Staeten zijn niet machtig , hun fijne be- 
fcherming t'onderwinden , benevens dar 'et 
foo licht niet valt , kleyne gemeene Regeerin- 
^en t'overreden, om eenen van den rroon ge- 
ftooten Koning by te ftaeu, als defen aenflag 
in te blafen een groot en machtig Koning , die 
door 't gevolg der fake, aen de herfteiling 
van Tarcjutumi eenigfins is gelegen. Nier, 
dat 'er. om naer waerheit te fpreken, yemant 
oyt recht heeft , om eenea Dwingelant te be- 
^ fcher- 



i 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOE K. 5; 

fciiermen ; maer gelijk gy weer , de ftaerkun- 
de verandert de naem der Ciken , naer de 
verfcheyde belangen , der faken van de gene 
diefe bellieren. Das kan 'c zijn, dat T.v^itt' 
mus die te Romen wert gehouden voor ee- 
nen Dwingelant, tot Clufium fal werden aen- 
. gefien. als eenen wettigen en ongelukkiger! 
' Koning, die door fijne wederfpannige Onder- 
fj faren verjaegt is; invnege dar, om te belet- 
ren fulcx nier en gebeure , ik wel begrijp. 
*t geraden ware , met PorfertHci te handelen ; 
maer de fwarigheit bellraet in te weren, hoe 
men 't fal aenvangen. Men moet, mijns oor- 
deels, antwoorde , de faek overleg- 
gen met den Prins Artemido us , en met Ze- 
mcrates, Gy weer, dat de Prinses der Le- 
ontinen de fufter is van den eerlten , darfe 
haer onthoudt by de Koningin Galcrite, moe- 
der van Arome^ en darfe in dir hof groot ge- 
lag heeft. Dies moft men AftemUorus eti 
ZeHocrutes verplichten , om onbekent naer 
Clufium te gaen, om die Prinses 't rechte be- 
lang van At-oace re doen verll:aen, op dat fy'er 
hemdiene, gelijk hy gedient wil wefeu. Maer, 
hernam Bmtus^ Aroricf \s in handen van Tar- 
^H.n.iis, die hem fekerlik aen PoyfeuMs niet 
lal overgeven, 'tcnzy hy hem belove byte 
ftaen. Maer in dien TjrqHfnius niet 
by ftaer, hernam Hi'rmni':t4s , wel verre van in 
ftant te zijn, om hem Arome niet weder te j»e- 
ven, fal hy felfs niet weten waer b'ijveu. 'r Ge- 
ne gy fegt befiraer in reden , antwoorde Brutus , 
dog gy cn bedenkt niet , dat Porfem^i , die niet 

C 4 be- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



^4 C IL L I E, 

begeert dat ^ronce Clelie trout. met Rom^n , 
nu 'er CldiHs weder binnen is , niet fal willen 
handelen: dan onder voorwaerde, dat dit 
huwelik ongedaen blijve. Ondertuflchen , 
weet gy wel, dat Aronce defe handeling nim- 
mer lal toeftaen. *k Weet feer wel,anrwoor- 

|^>'^ de Hermtmus y al *t gene gy fegt, maer ik weet 

noch veel beter» dar, hoe de lake zy, 't ge- ' 
raden is, yemanr aen *f Hof des Konings van 
Clufium re hebben, wanneer 't niec ware als 

. om te weten wat 'er oragaet. 'k Srae het toe , 

antwoorde BmtHs^ en inder daer, nam Her- 
min ms aen A)-tem.d)i us en Zcnocraïes de fake 
voor re dragen. Onderruirchen quam Sulpit ut 
des anderendaegs , die lbo blijde was CUlie 
weder te fien , datfe te min gevoelde 't ver- 
maek , van weder binnen Romen te zijn. vaa 
'er Tarqt4tnius niet meei te vinden, van te (ien 
de wijfe Sivetia, Ractlia^ Hermflia^ CoU.it ma» 
Valer tA , CefoHie , Plot ma , Flav/e , SaloMfne , en al 
de doorluchtigfte Romeynfche Juffers, die 
haer overhoop quamen belbeken. Aen d'an- 
der zijde, had Clelie ^ die Sivelia toen aen Sul* 
pitia overgaf, een dubbele blijdfchap, fich 
vindende by hare deugdelike Moeder: want 
boven dat de teederheir diePer toedroeg , feer 
groot was , fag fyfe noch aen als een Perfooii, 
die AroMce beminde, en die Horat/as niez gun- 
llig was. Sy had felfs *r genoegen van te fien, 
dar, hoewel Clel/us haer had belaft 't voorle- 
dene te vergeten, en defen doorluchten Ro- 
meyn wel te bejegenen, fy hem echter koelt- 
jes ontfing; en dar» of Ie wel groote forge 

dioeg 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BOE K. SS 

; droeg voor den Prins van Numidie » fy naer 
Jroftce vernam als naer de man des werelt die- 
fe meed achte: Cieije genoot felfs dien dag 
een leer gevoelike vreugc; want ^/Wf, heb- 
bende middel gevonden, om een der gene 
die laft hadden hem te bewaren, aen fijn 
fnoer te krijgen , bewoog hy die tot Romen 
te brengen een briefje aen Hermmmsy en aen 
C/ehe. Defen krijgs-knecht dan , volgens 
t'ontfangen bevel, ging by Hermmtus , en le- 
Lverde de twee briefjes , die hem behandigt 
waren; en Hermmtus , naer *t fijne re hebben 
gelefen, brachtfe beyde , vorder Tonder eenig 
uytftel, h^Cleiic; diefe , fonder een geheym 
daeraf re maken, Sulpttta toonden: dien aen 
HcnniHiHS luyde aldus. 

A R O N C E 



aen 



HERMINIUS. 

Met verlof, mijnen weerden HtxmmiMSy èe- 
[v \Jaegt mijn ongeluk^, en m.iekS dat al mijne door^ 
I luchte vrienden V foo wel bekl-tgen als g y. Maer 
om noch yets meer te doen , verplicht de wonder- 
weerde Clelie, om van Jtnlikheit met te veranie- 
ren, tegens eenen ongelukklg^n , dte voor haer nim- 
mer fal veranderen» V ny dat hy fierft in de 
hoeyen, ofte op cl en troon: want, gelijk^ het m't 
vermogen van de deugt met en is , hem heel gelnkj 
k'Z te maken tndim V Geval fulcx met begeert: 
^ C 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



56 



1. 1 E 



ftaet het ook^ met m de macht van V Geihil, hem 
de deugt te doen verlatett, Clelle verlatende, 
Gaet dan te nvri^ imr my, gc'ijk^ik^ voor u doen 
zonde, indien gy m mijn plaets waert; en etnde- 
//i^ fpreekS met de voonder-weerde Perjoon, die 
\aenbidde, als gy voildet dat //^ Va Ier ia xondt 
aenffrekeny indien h ongehk^^t mijne gelijk^ vo are, 
Stgt Brutusi dat Tarquinius tracht middel te 
Vinden , om oorlog te voeren; en dat H^Miefj ongc. 
daen fal laten ^ om den I^omng mijnen Vader tt 
beletten fich te fieken in Jtjne belangen, 

Naer dat C lelie dit briefje» 't welk Her mi- 
ftiits haer open gaf, liad geiefen , opende fy 
*c hare, waer infe vond defe woorden. 

Den ongelukhjgen 

A R O N C E, 

aen de wonder- weerde 
C L E L 1 E. 

V Heeft aen my niet gefchort, Me-vroH, dat 
mijnen Tegen -iryer V voordeel heeft gehadt van h 
voeder tot Romen te brengen , devoijl ik^ de Gevan^ 
gen van Tarquinius niet ben, dan om dat t^tt tn 
vryheit heb ^^>tUcn fiellcn. Straf mj dan niet omdefe 
gril van V Geval : en foo gy overdenkt den dicnfi die 
«Horatius kpmttedoen,gedeni^ool^dat den ramp' 
faligcn Aronce totuvt iienft V leven heeft vo 'iüen ver- 
iiejèn, Maer boven al vergeet noyt uwe belojten, in^ 
dien gjf niet begeert dut ik^vm voMuhoop ft erve, 

*i Lefen 



^1 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O t K. 57 

Lefen van dit briefje trof gevoeliken 
*t hertc wAXi Suipttia » en van hare wonder- 
' weerde dochter , die met HermmiHs beflorcn , 
.;dat men 't Clelius moft toonen. Ondertuf- 
■ fchen vraegdenfe na den ftant der wonden, 
.van defen doorluchten Prins, aen den krijgs- 
knecht , welken hy had gefonden , die 'er fey- 
, de, ditfe naer allen fchijn niet gevaerlik wa- 
.•ren. fy vernamen uyt hem, dat foo haell 
\ j4to»ce XQl Tarquinie was aengekomen, men 
hem feer naeu had doen bewaren; fy hoorden 
ook, dat de famen-komft van Tar^ju/ftrns en 
an TiiU/a met groote bittcrheit was roege- 
gaen, cn dat echter hun ongeluk haer weder 
had vereenigt. Hy feyd'er ook, datle had- 
den gefonden naer Ceres, 't welk daer ontrent 
Icyt, op datfe den Prins die 'er meefter is. 
mochten aen 'er fnoer krijgen ; en men feyde 
dat Tarqunam gefmt was te gaen naer Vejes, 
die grooïe en machtige Sradt, welkers na- 
'uurfchap Romen dapper konde inde weeg 
zijn , indicnfe haer voor hem verklaerde. Naer 
defen krijgs-knecht wel ondervraegt te hebben* 
over al't gene hare nieufgierigheit mocht ver- 
noegen: bracht hem Hermtnins by Brutus, op 
dat hy denftant der faken wifte. Maer opdac 
hem 't verlaten van denDwingelant niet zoude 
berouwen, gafhy hem een heerlik gefchenk, 
met belofte van bewind indien men in oorlog 
rocht.Waer op ArtcmtdorHS, Zemcrates, Amilcar, 
en Cclere inquamen, welke twee eerfte Hermt- 
if/W,volgens'c genomen befluyr.alreede hebben- 
de eefproken, xtgtvis Bmtus feydcdatfe beyde 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



58 



C L E L I E 



i 



aennamen naer Clufium te gaen , met voorne 
men van *er aen niemant , voor diefe waren ^ 
bekenr te maken , als aen de Prinses der Le- 
ontinen, ter oorfaek van den Prins van Leon- 
te dienfe niet wilden vertoornen: foo dat be- 
doren wiert, fy in weynig dagen zouden ver- 
trekken. Aengaende Celere yde vrientfcliap die 
hy AroMce toedroeg dede hem befluyren naer 
Tarquinie te gaen, om gemakkeliker rijding 
van hem re krijgen, en ook lichter t'ontfan- 
gen de bevelen die hy hem wilde geven, ofte 
aen 't Hof van den Koning fijnen Vader, ofre 
zen C/el/e. \ooï Amtlcar^ 't belang fijns mee- 
flers wefende , dat 'et Romen nimmer met Si- 
cilen hield, indien het defen Prins lufte, yets 
'er tegen aen te vangen, nam hy voor, 'teyn- 
de van 't nootlot defer groote Sradtaf te wach- 
ten, dewijl hy'er konde dienen fijnen Mecfter, 
Aronce,Cleli€y Bmtus , en HermwiHf; en dat hy 
aen gen aem wa«, tot dewelke hy toen 
hadde, al 't gene hy gewoon was te hebben, 
voor alle die hy fijne meefterfTen noemde. 
OndertulTchen quamen Hermtlta ^en CoUixtma» 
die een en de felve ilag van quelling hadden, 
den anderen, door dit gelijke ongeval , teeder- 
lik te beminnen: want foo d'eene bedroeft was 
om de verwijdering van den Prins van Pome- 
rie,wa8 het d'andere om 't afwefen van Tttus. 
Soo datfe dikmads hunne klachren en hunne 
tranen tTamen mengende, fich daer toe opflo- 
ten, niemant toen binnen Romen geoorloft 
zijnde droef re fchijnen. Ihder daet, foo haeft 
men yemant fag, die de blijdfchap niet ten 

oogen 



...! 



en ? ' 

Jl 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. ^9 

oogen uyt fcheen, beelde fich *t volk in, dat 
'et een vrient was van T.irqutfints ^ en, volgens 
Ie naruurlike onrechrveerdiglieir en baldadig- 
leir van een Volk nieuwelings in vryheic ge- 
raekr, leyde 't ftoutelik op lbo iolTen gronr, 
dat men de fchrikkelikfte (Iratïen van de \ve- 
relt moft doen lijden, hem die konden treu- 
rig zijn, ten tijde als Romen quam vry te 
worden. Invoege het toen nier geoorloft was, 
te treuren, om de doot van fijn Ouders , ofte 
ran (ijne vrienden, foo men niet wilde geh du- 
den zijn vov)r een der creaturen van Tarqui- 
ftiHSy dat 's re feggen, geen gevaer loopen , 
KisSi van de TarpeylTche rots nedergeftooten te 
worden. Brutm wederhicld echter, foo veel 
hy konde, d*uyrfinnigheit des volcx; maer 
uyt vreefe van den haet regens den Dwinge- 
lant te doen verflaeuwen , moll hy ren nunfteii 
uyt ftaet-kunde eenig gemor toelaten. Belan- 
gende Cö/^j/zwr/, hoewel hy meerder ftof had 
als yemant om Scxtus haten, is het echter 
waer, hy in de gront fijns herten niet en 
wenfchte, dat de gemeene Regeering ftant 
greep. Want hy was uyr een geüachr , waer 
van twee Koningen hadden geweeft , en gelijk 
yder fich felven liefkooft, had hy milVchien 
gehoopt 't eenigen dage verkoren te worden. 
Dies fag men dar hy in verfcheyde gelegent- 
heden wat Hapjes ging, voornemelik roen 
*t aenquam op 'r reguleren der faken van den 
Gods-dienfl , BrMus wilde dat men maekte 
eenen Koning van de flacht-ufteren, die ech- 
ter zoude ftaen onder de H joge-priellers , om 

C 7 te 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



60 C L E L I E, 

te vcrrichteii de plechtigheden , die de Konin- 
gen van Romen, in diergelijke gelegentheden , 
gewoon waren te doen ; niet begeerende, dat 
de Borgemeefters hun defe eer aenmatigden, 
uyt vreefe lulcx t Koning-dom niet te feer ge- 
Icke, en dit voorwerp 'r geheugen mocht ver- 
verffchcn aen die, welke defe foort van regee- 
ring waren roegedaen. Allbo defe faek , een 
faek van grootcn gewichce was, en Brutus oor- 
deelde., dat menfe 't volk foo wel als den 
Raedt moft voordragen , wiert fy'er inder daet 
overwogen, 't Wonderlikfte was , dar dit fel- 
ve volk, 't welk foo eenparig en halsfterrig 
had begeert dat ColLuw:is Borgemeefter zou- 
de zijn, merkende hy van een ander gevoe- 
len was als BrHiHs, eensklaps op hem verbit- 
tert wiert, en fich fulker wijs ontroerde, dat 
'et immers foo krachtig uycvoer om hem 
*t Borgemeefter-ampt t'ontnemen, als 't ge- 
daen had om het hem te doen verkrijgen, 
Inder daet. rees 'er onder de ganfche menig- 
te een wonder gemor tegens hem. d'Een 
feyde, datfe ongelijk hadden gchadt niet te 
bedenken, toen hy Borgemeeiler wiert ge- 
maekt, dat hy de naem voerde van TarqHt- 
musy dewijl fulcx alleen genoeg was, om 
hem uyt Romen te doen bannen. Ande- 
re voegden 'er by , 't wel bleek dat hy 
meerder Tarofuift/uf in *t hert als met de 
naem was, mits hy fich kante tegens 't ge- 
voelen van Bruins, die den waren Vry-ma- 
ker was van Romen. Eenige datfe wiften, 
hy tijdinge had van TarqHiniHs: andere dat 

hy 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K 



6t 



hy voorhad fich fclven Koning te maken; en 
alle te gelijk, dat hy nootfakelik niet alleen 
fijn gefag moft afleggen, maer ook uyt Ro- 
men vertrekken. In 't eerft wilde hy te werk 
gaen als Borgemeefter, en de menigte doen 
fwijgen: maer meenende die re ftillen , terg- 
den hyfe. Vorder fiende , dat hy niet langer 
machtig was fijn gefag te doen erkennen, 
wilde hy 't volk vleyen: dog hunne baldadig- 
heit nam te meer toe, en fijne gedweegheic 
tegens hem felfs gebruykende , feyden eenige 
dat men licht fien kon, dat hy fchuldig was , 
dewijl hy hoe *t ging het gefag wilde behou- 
den, tegens meeninge van die 't hem hadden 
gegeven. Brutus Coo ^rooten oproer fiende, 
en fich uyt grootmoedigheir tegens Co/li/mus 
nier rechtelik willende kanten , hoewel *t ge- 
meene beft vereyfchre, dat Falerins in fijn 
plaetsquam, en dat den verborgen haet die 
hy hem toedroeg 't begeerde , koos hy eenen 
behendigen middel-weg , om rot fijn eynd 
te raken. Want naer ColLuimts te hebben 
ontfchuldigt van *t gene men hem re laft 
leyde, feyde hy 't niet mogelik was, dat 
hy konde vaft zijn aen de belangen van 
Tar^HiHiHs , die hem foo groot en over- 
laft had aengedaen. Dog immers , voeg- 
de hy 'er by , met een voorfichtigheic 
die hem gelukte, indien ik rampfali» ge« 
noeg ben , om oyt by 't volk verdacht 
te werden, rerklaer ik 't gebied niet een 
quartier uurs daer na te fuUen behou- 
den ; jae 'k biede felfs aen het date- 

lik 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



62 C L E L I E, 

ÊHÈ lik af te leggen , indieii men oordeelt 't gemee- 
1 ne beft fulcx vereyicht. Bmtus had dit naeu- 
f licx gefeyt, of 't volk overlade hem mettoe- 
juygingen : waer na het noch meerder tegens 
tMȤ CoU^tims fcheen gebeten. Soo dat Lncrettus^ 
'~ die befetter was als fijn fchoon-foon, die felfs 
bekende, dat hy niet bequaem was om de 
plaets die hy befat te bekleedeii, die TcirqiU' 
mus meer haette als Coll.utms hem haette , die 
'c hert van een oprechten Romeyn had . die 
f^. wift dat LHcrettn geene kinderen naliet, en 

die Briitus teederlik beminde, fich tot fijn 
fchoon-lbon keerde, en 't woort nemende, 
feyde, wat fuft gy Coll.tr ims , op 't grijpen 
der gelegenrheit , die 't geluk u aenbied, om 
een groormoedige daet le plegen, u gewillig 
van 't Bjrgemeefter-ampt ontflaende, dewijle 
gy 't Volk niet aengenaem zijt. Betoont Col- 
ian»Hs, bezootit doar dir gewillig afftaen.dat 
gy een gebied verlaet, 't welk gy ten qaade 
niet wilt gebruyken, dewijle gy 't foo lichte- 
lik verbet: en, foo gy my gelooft, ftelt u ia 
ftaet, om t'eenigen dage tot Romen weder 
geroepen -e worden ,door heden u fel ven daer 
uyt te bannen. Want voor my, 'k verklaer 
u, dat fchoon gy mijn dochters man zijt ge- 
weeft, 'k my verplicht achre *t meer met Ro- 
men als met u te houden. Soo dat Tiende 
'c V )lk tegens u verbittert, en quaet vermoe- 
den hebbende, van uwe goede meening voor 
de vryheit van 't Vaderlandr, ik geloove dat 
de eer, en de reden vereytTchen, 'k u rade 
f gelijk ik doe. Ook (voegde hy 'er by, hem 

^ ^ foet- 



( 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 



6; 



l'f 



. foetjes aenfprekende) zoud gy re vergeefs 
haUfterrig willen behouden een gebied, 't welk 
gy aireede quijt zijr. CoU.w.hus vond fich 
.. toen geweldig bereurerr ; inaer eindelik Tien- 
de, hy al *t volk regen had, merkende dat 
BrutHs voor hem niet en dede , al 'r gene hy 
wel had konnen doen , en fiende Lucrams 
felfs van een ander gev )elen , week hy eens- 
iklaps, en ftclde de maohr welke men hem 
Ihad gegeven in handen van '".iiertHs ^ die ^door 
jde behendigheit van B^ittusy en Hermim-As^ 
TWierr gekoren met eenpariglieit van ftemmen , 
:fonder dat Lucmius die 'er nageftaen had, 
*t fich konde belgen , foo aerdig was de faek 
^beleyr. Ondertullcuen , om Lucrettus te be- 
iptuygen, hoe aengenaem *t volk was geweell, 
den raedt die hy Cö/Zi/z^^j" foo edelmoedelik 
: had gegeven » liet men ColI.u;ms roe,. alle fijne 
"igoederen uyt Romen te voeren, en 'er CoUa» 
\tma. felfs te laten, die hy niet met hem wilde 
nemen, mits hy will, 't gene 'r volk niet en 
wiil; dat 's re feggen, datfe Tttus aenhield. 
Soo dat geloovende, indien hyfe leyde daer 
hy ging, defen Prins haer miirchien mocht 
komen befoeken, en dat 'tfelve hem zoude 
! verdacht maken tot Romen, alwaer hy raeen- 
• de haeft weder in geroepen te worden , hy 
! lierfe by Racida» wanr de Moeder van CoUatwA 
vwas aireede eenigen tijt door geweeft. Dus 
' vond defe fchoone dochter, die gehoopt had 
i dat het ongeluk van 'er broeder, haer ergens 
) toe zoude dienen, fich noch veel ongelukki- 
ger, hoewel 'c haer eenen troofl: was by Her' 

mi" 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



64 



C L E L I E 



ïïl 



4>¥ 



rntha te blijven. OndertuflTcheti , volgens 
den algemeynen loop des werclts , die maekt 
dat op de felve tijt eenige bedrukt en ande- 
re verblijd zijn, terwijle Coii.ttwit^ en Her- 
m:h.i weenden, verheugden hun alle oprech- 
te Romeynen, fiende den doorluchten Bru. 
lits^ en den wijfen Valer ius ^ ineeders van 't 
ganfche gefag, want fy waren beydé gaeuw , 
beyde kloekmoedig » beyde geflagene vyan- 
den van den Dwingelandr, beyde ge-eert van 
deRomeynen, en beyde vrienden. Soo dat 
'er niemant was, of hy en hoopre de vryheit 
van Romen re fien va(l geftelt. dewijl twee 
mannen van foo grooten deugt 't gewicht der 
faken onder fchoorden. Inder daer, defe 
groore Sradr , ruftende op de voorilchrig- 
heit van defe twee groote mannen , gelijk 
de boots-gcfellen in een fchip ; op de be- 
quaemheir van een bedreven Stuurman, wiert 
de ruCb over al herftelr, de gemeene lieden 
bleven vreedfaeni in hunne huyfen, en alle 
vallche tijdingen hielden op , voor eenige 
dagen, en al de borger! ijke redenkavelingea 
des volcx beroerden de ruft der Stede niet. 
\ Is wel foo, datfe bericht waren, men een 
Rot van aenfienelike jonge lieden vond, wel- 
ke *t leet was dat Tarejum/us niet en heerfch- 
te, mirs fy mede hun deel hadden aen de ver- 
maeklikheden van *t ongebondene leven van 
den Prince Sextus. M^er fy durfden haer ge- 
voelen niet uytten ; en Romen was ganfch 
cn gaer in ruft , toen die de poorten bewaer- 
dcn de Borgeineeftcrs in den voUea Raedt 

qua- 



^ 1 



m 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 



-.1 





quameu aenfeggen. dat 'er van wegen Tar- 
qupiius Gefanten waren, die verfochren bin- 
nen tc komen. In 'c eerft was 't gevoelen van 
Brutu. , van ralerms , van den doorluchten Va- 
der van CM/e^ van LHcreHHs^ en van vele an- 
dere, dat men nergens na moft luyfteren, ja 
't felf raedfaem ware, defe gemeynde afgefon- 
dene van Tarquimus niet re laten binnen ko- 
men. Dog fy veranderden van fin, toenfe 
verftonden, dat die, welke den Dwingelant 
fond, waren twee van de PrieOers , die men 
Fecialifche noemt, zijnde tot Romen twin- 
tig in getal, die gefchikr waren, om den 
oorlog re verklaren, voorlbgcn van vrede tc 
1 brengen, aenfchouwers re zijn van gevechren, 
I alsfe gefchieden , en die dan dat van Gefan- 
i ten , ofte van Middelaers , bekleeden nu 'c ampt 
)van Herauten. Defe lieden waren by de Ro- 
1 meynen in foo grooten eerbied, dat de bygc- 
loovigheit 't Volk had wijs gemaekt, dat, in- 
.1 dien men de voorflagen hun belaft niet met 
. ( ontfag aenhoorde, men de goddelike wraek 
,c over fich zoude halen. Soo dat, al -hoe-wel 
£rutHs en yalerius geloofden, dat dele lieden 
die Romen hadden verlaren, om den Dwinge- 
- lant te volgen, van de Goden niet konden be- 
i fchermt worden; niet-re-min werende ^ dat de 
menigte fich liet voorftaea dat men defe lieden, 
warfe ook tc feggen hadden , moft ontficn ; 
meendenfc dat de voorfichrigheit vereyfchte, 
men 't Volk in geen vermoeden bracht, om qua- 
lik van de gemeene faken te hopen^en'rbeft ware 
'cgewoQnelike gebruyk te yo\^t^.BrntHS voegde 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



€6 



C L E L I iL 

van nadruk wa 



'er felfs by, *rvan nadruk was, men alle dé 
nabuurige Staeren dede fien, darfe niet reuke- 
loos re werk gi igen; eu darfe de vryheit die- 
fe door gewelr hadden verkregen, met reden 
konden iïaende houden ; en dar menderhalven 
IffH' deGelanren van Tarquimuf moft hooren » wel- 
kers voorflagen na er allen fchijn foo onbillik 
zouden welen, darfe 't Volk, als het diewift, 
noch meer zoude verbirreren. 'r Gevoelen van 
BrntHs^tn v3inKi/erftis wordende gevolgt , fond 
men een man van lï-aet, om defeOefanren t'onc- 
fangen, en die in Jen Raedc re brengen, fon- 
der datfe, de iladc doorgaende, yemant kon- 
den aenfpreken. Onderruflchen, ai foo defe 
Gefanren, ofre defe Herauren, voor de vin- 
nigheir des volcx bevreeft waren, haddenfe 
nier n.igelaren, aen te nemen al de dingen die 
hunnen ftaet konden uyrdrukken, en die 'er 
mochten ontfaggelik maken. Soo datfe, voU 
gens'r gebruyk in diergelijke gelegentheden , 
op *r hooft hadden Kropnen van yferkruyt, en 
in de hant twee fchichten, vvaer af den eenen 
halfwas verbrant, om 'er fich van re dienen, 
na dar men op hunne voorflagen anrwoorde, 
wimrfe deden in 'r aenleggen van den oorlog 
verlcheyde plechtigheden. Onderwijle wier- 
denfe in defe onrmoering gewaer, wat vermo- 
gen dVerbied rotdenGods-dienfl heeft op 'rge- 
nioet van een volk, wiens zeden eenvoudig 
en deugdeiik zijn : want onaenfien den gru- 
weliken hiet die deRomeynen tegens Tarejui- 
hadden, gingen fijne Gefanten door Ro- 
men foader eenigen overlall te lijden. Sy hoor- 
den 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BOEK. 



«7 



P ^écn echter veel gemor, waer 
* ijjdcn merken, dat mcnfe niet gunftig ontfing: 
' iii|maer alfoofe verfcheyde infichten hadden , ver- 
renfede hoop niet van hem die 'er fond nut- 
, — elik te dienen. Sy waren ^aeuw , TarqmM/tfs 
k icn Tu/ha hadden 'er wel onderricht, fy waren 
BiiliR()meynen, fy hadden vele Magen in de ftadt, 
enle hadden van Tanjumfm vericheyóe brieven 
r, .aen veel jonge lieden van aenfien. Sy hadden 'er 
felfs van 6'<'^/*^/ voor fijn oude vrienden, die 
hem befocht hadden in een plaets, daer hy 
üch verborgen hield, tot men fag hoe de fa- 
en mochtedi af loopen, Soo dat, naer allen 
fchijn,de reden van hunne onderhandeling, om 
ygentlik te fpreken^niet dan een dekmantel 
as, tot het vinden van gelegentheit, om ten 
voordeele van den Dwingelant binnen Romen 
.fcyets te brouwen. Sy veibergden echter forg- 
uldelik hun voornemen , en wierden gebracht 
Mulin den Raedt, welken fy met weynig woorden 
Voorfa^ van hare komft: verklaerden. In'c 
erft geloofden de Borgemcefters en de Raets- 
Heercn , dat defe Herauten quamen eylVchen , 
*at men TarqHW/tts d'opper-macht zoude we- 
. idergeven, en hem herllellen; maer in plaec- 
van dat feydefe alleen dat Tartju/n/us ^ om ze 
!betüonen hy zediger was als die hem uyt Romen 
jverdreven hadden , hy niet verfocht dan dat 
rmen wedergave al 'rgeen hem toequam ^ en dat 
' em wierde toegelaten 'tfelve te doen over- 
rengen, ter plaetle daer hy was. Defe ge- 
veynfde matigheit ontftelde den Raedt, en be- 
' ommerde hem veel meer; dan of defe Ge- 
fan 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



68 C L E L I E, I 

fitiren voor den Dwingelanr, die 'er gebruyk- J 
te. de Kroon hadden weder geeyfchr. Ou- if 
derruflchen , al foo't een faek was, welke men f 
in hunne regenwoordigheir niet kondeoverwe- i 
gen, vertrokken fe: en om den verborgen aen- 1 
Ilag diefe voor hadden beter te doen gelukken, . 
verlbchtenfe hun mocht toegelaten worden te ^ 
gaen by die van hare orden, welke tot Romen i 
waren gebleven , en al lbo men 't hun niet dorf- i 
*^ deafÜaen, wierdenfe derwaerts geleyd. Bru- \ 
tus en f^aUrms belaften echter hem diefe aen I 
de Stadts-poort had ingehaelt. fneeg op'er te ) 
Hm letten, en by hun te blijven. Maer na datfe wa- j 

ren vertrokken, en de faek, diefe voorgeftelc 
llM hadden . wiert in beraed geieyt , was 't gevoe- | 
len van de Raedts-Heeren wonder verdeelt, | 
overmits dat, hoefe de faek aen merkten, fyfc ; 
moeyelik vonden. Indienle rarqumtas wey- 
gerden'tgene hem toebehoorde; fchoon hy 
felfs tor Romen noyt had geregeert , was 'et een . 
onrechtveerdigheit plegen, die hem billike 
oorfaektot oorlog gaf: en indien fe hem fijn i 
verfoek toeftondeu, was't hem middel geven i 
om hun dien aen te doen. Soo dat de faek 
uyt'er aert konnendebetwift werden, en den 
Raedt noch lbo nieulings zijnde opgerecht, 
dat 'er ganfch geene verbintenis was tuffcheni 
die, uyt welke hybeftont, viel het en 
Valerms, hoe gaeuw fy ook waren, onmoge- 
lik de faek te doen afhandelen, noch dien dag. 
noch des ander«ndaegs , noch ook den dag . 
daer aen volgende. Ondcrtuflchen durtdc 
fv met geen opper-gefag tewerk gaen, uyt 
^ vree- 



\ 1 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK, 



69 





.i 



Yrcefe *tvolk mocht feggen, datfe den Dwin- 
gelant niet verjaagt hadden , als om felfs Dwin- 
gelanden te worden. Invoege fy nootfakelik 
den tijt moften wijkeil, en wachten tot her de 
wiftende beliefde hun gevoelen roe te ftaen^ 
!oftc hen in llanr re ft ellen , om 'thare te doen 
gelden, ftch vereenigende tegens die, welke 
hare meening wederftreefden. Dog terwijl dea 
Racdt beraerflaegde fonderyers tekonncn be- 
fluyrenj handelden de Gefantcn vanTar^uiji,ns 
behendeiik, Tonder darmen 't gewaer wiert : 
want fiende dat men hun den eerften dag niec 
.ïjhad geanrwoort, eyfchtenfe verlof om te mo« 
•Sgcn Ipreken die, aen welke, de faek hun be- 
volen, was hangende: Too dat men, over 
al den regel der gerechrigheit willende vol- 
gen, 'fhun toeliet, 'tiawelfoo, datfe altijc 
vergefelfchapt waren door die hun gade floeg, 
dog fy lieren nier teudeele te verrichten 'tge- 
nefe begeerden, want alfoofe met hun tweeii 
waren, terwijl den eenen yemant aenfprak, 
vond den anderen gelegentheit, om t'onder- 
houden die hy bequaem achte, om 't gevoelen 
!te vatten, dat hy 'er wilde infcherpen. Bene- 
jJvens dat die Sextns ofte fijne Broeders genegen 
Twaren, felfs, gelegentheit fochten, om defe 
.> lieden, aen hunne belangen vaft zijnde, te 
fpreken. Maer onder defe fprakeii met 
een defer Gefanren, rwec jonge Aquilinen, 
en twee andere uyt het doorluchtig huys det 
Vitelliiien, en Ponrfingen ook brieven van 'er 
' . ., wegens Tarquimits. Hy gaf 'er felfs een geze- 
gde pacquec voor de twee foouen van Brmus^ 

fon- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E > 

fonder hvin te feggen wie het fond^ waer n; 
overkomen zijnde, dat fyfe by nacht zoudei 
gaen fprekeii, in eenen hof achter haer huys 
fcheyJenfe. En inder daet, defe vier jong. , 
Romeynen die geheymc dagvaerding nier ver 
luymende, begon een der Gefanten van Tar »* 
qu.mies hun te vermanen, om defen Prins we 
der op den troon te fetten, en een t'lamen 
fweering in de Stadt te maken, om'er hen: 
by nacht met fijn overgebleven krijgs-volk it 
te brengen , hun trefFclike vergeldingen belo 
vende, indienfe hem delen grooten dienft dc 
den. Wat kond gy ook, lëyde defen Gefant, 
goers verwachten uyt dele verandering van re-i 
peering? Gy fiet aireede, dat, fchoon de 
twee Borgemeefters de gaeufte mannen van 
de werelt zijn, fy niet hebben konnen doen 
befluyten een faek. welke in een oogenblik 
ware vaft geftelt, indienfe aen een hooft hing* 
Vertoont dan ter deeg aen alle jonge liedea 
van ftaet uwe vrienden, dat 'et herftellen yanp 
Taraumus binnen Romen, al ware hy ielfsl 
eenen Dwingelant, betreft alle hun eer ew 
al 'er voordeel. Want *t Hof van een Prins 
heeft luyfter en heerlikheit: fegt'er dat dc 
vermakclikheden uyc Romen fuUen gebannen 
zijn, indien 'er Tarquipiius voor altijt werd 
uyrgebannen: doet hun begrijpen, dar, hoe 
ftrafde Koningen zijn, fy fomtijrs vergeven 
«n vergelden; maer dat de wetten zijn onvcr- 
biddelike die llrengelik ftraiFen; die 'er ner- 
gens toe verbinden ; en die altijt gunftiger 
iijn de Armen als de Rijke , 't gemeene volk 



1 



I. B O E K. 71 

jalsdelieden vanftaet. Stek hun klaerlik voor, 
]hoe*t hun fal fpijten, Tich dc menigte onder- 
jworpen re fien en veehijts re hangen aen die. 
Iweike ly naruurlikerwijfe behoorden de 
:)wer te ftellcn. Segt'er felts, dat de Koningen 
itor Romen vcrkicfelijk zijnde, 'teen lather- 
..tigheit ware voor alde Edelen, hunne geflach- 
.!ten de hoop tot de kroon te benemen : ein- 
.ideUjk fegt en belooft al 'tgenegy denkt tot 'et 
,'uytvoeren van foo grooten aenflag re mogen 
idienen. Defe jonge Romeynen, regens weL 
,.kc dit gefegt wierr, en die uyt 'er felven ge, 
moeg gedreven wierden, tot het gene men van 
ihun begeerden, beloofden aen den Gefantvan 
uTarqutKixs alles wathy verfocht, en dewijl de- 
'fe onderhandeling gefchiede by de mane-fchijn , 
:en in eenen hof, haddenfe foo veehijts alsfe 
•wilden , oiti hunne aenflagen t'o verwegen: want 
defen Gefant had omgekocht dc flacf . die 
' 'rfluyten der deuren van dit huys was bevolen, 
hy die geftelt was om op 'er tc paffen bg ge» 
:)ruft en flirp, meencnde hy felfs ook lliep,jac 
ganfch Romen lag begraven iu cenen diepen 
iflaep , terwijle men raernaegde over eeft 
jfaek , die haer weder in flavcrnye konde 
«brengen. OndertulTchen den Gefant van Tur- 
i^Hif^fHS hebbende defe jonge Romeynen gc- 
*vraegt, watfe gedaen hadden met 'et pa- 
(quet 'twelkhy hun voordcfoonen v^nBrattiS 
ihad gegeven, feydenfe hem, dar fyfe noch niet 
f hadden konnen vinden, macr dat fyfe 'sande- 
'ren daegs zouden gaen befoeken, en hem des 
iavonrs op de f«lve placrs komen berichten 
i llLDcel, D l^oele 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



»3' 



C L E L ï E, 

hoefe haer, en hunne andere vrienden hadden 
geftelr gevonden waer op fy henen gingen. 
In 't vertrekken vraegde hy, die belaft was met 
het pacquet, 'twelk acn de (bonen van ^/vf- 
tus hield, wat 'er hun af dacht. Voor my 
feyde een van de drie, genoemt Aqmlfui» 
*k geloof het geraden te hebben : want ik ben 
den meeft bedrogenen van alle menfchen, in- 
dien *t geen brieven zijn, van die twee fchoone 
jonge dochters welke by r«///^ zijn opgevoed , 
waer onder d*eene is een ilavin van leer goe- 
den huyfe, die Terammte heet: ten minften 
weet ik wel. dat Ttttts ^ en Ttbenus (dus bie- 
ten de foonen van Brutus) heel verlieft op 'er 
zijn. Dies doet my dit gelooven, d^t TuU/a 
gefint is, defe vond tegebruyken, omTttus 
cn Tthenits aen hare zijde te trekken. Macr 
hernam een van die welke noch niet gefpro- 
kcn had , hoe komt dat defe vryery by de we- 
rclt ganfch niet ruchtbacr is , en ik 'er noyt af 
heb hooren fpreken fulcx komt, hernam hy , 
door dien den oorlog van Ardea heeft belet 
men geen tijt quifte, mct'et praten, van dier- 
gelijke nieuwigheden, welke geduuiende de 
vrede, de befighcden zijn der lediggangers. 
Maer gelooft gy , antwoorde den anderen, 
dat, alhoewel Titus en Ttberim op Omfie 
en Tcrami^te verlieft zijn, fy de belangen 
van BrittHs konnen verlaren. lae'k, hernam 
hy, v/ant de liefde is fterker als de natuur, 
benevens dit weet ik, dat'er geen groote 
fucht tot hunnen Vader is, in't hert van defe 
jonge lieden: want alfoo Brtmts fich foo byfter 

dom 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 7J 

dom gelier, hebbenfe al 'ct leven lang, won- 
der Tchande geacht fijne foonen te weien. I;ie 
antwoorde hy , die eerll had gefproken, maer 
nu BrittHs den heerlik ften van alle menfchen 
is, en een dappere daet komt uyt te voeren , 
zijn Tttus en Ttheruts ongetwijft'elt heel vaa 
gevoelen verandert, 'k Stae toe antwoor- 
de Aqiulmj, datle heden in weerde houden 
diefe voor weynige dagen verachten; macr 
indienfe recht verlicft zijn , konnenle niet 
beminnen eenen Vader , welken verjagen- 
de eenen Prins die veel van 'er hield, ook 
hunne meefterflen uyt band, boven, datfe 
in groote vryheit opgetrokken zijnde, 'thun 
niet leer aengenaem is, Tich te fien onder 
eenen Vader , diefe moeten beginnen te 
gehoorfamen. Wat 'er van zy, antwoorde 
A<iHtims, \vy Tullen morgen fien, hoe't fal 
uytvallen. En inder daet , foo haeft her dag 
was, ging Aqtaltus die 't pacquet had aen- 
genomen, Titus tnTiherim belbcken. Maer 
aengaende de drie andere, die gingen 
'yder op fpeuren hunne vrienden» welke 
fy bequaem achten om in hun gevoelen 
te brengen. Ondertuflchen was Jqutluis 
foo haelt niet alleen by TitHS en Ttberias, 
ofte hy en gaf 'er *t pacquet aen hun gefon- 
iden. Naeulicx haddenfe'top gedaen, ofte 
fy fagen'er in twee brieven, waer van fy 
'Itfchrift kenden : want dien acn TiiHs^ was 
ivan de fchoone Ootfie^ die hy beminde, en 
•den anderen zijnde voor Ttberms y quam van 
|£le jonge flivin Ttramintey op welke hy uyr- 
WÊk D 2 'er mate 

1 _ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



74 C L E L I E, j 

*ermate verflingert was. Soo dat defe twe« 
minnaers, geweldig beluft zijnde om defc 
brieven te fien, die op deden, yder in *c be l 
fonder lafen , fchooni'e elkanders geheymJ 
wiften, en hoewel haren vrient ook hekenij 
was , de liefde diefe in de ziele droegen J 
Dog naer defe brieven focrjes gelefen te hebJ 
ben, lafen fyfe AeiuiitHs overluyd voor, deiJ 
cerften zijnde vaaOcnJtfj was van defcu iaJ 
houd: I 

O C R I S I E 



aen ' 
T I T U S. 

EdelmoeJ/geu Titus , u nootlot is w uwe kan* 
Aett^ CM *t ft act aen u gelnk^g te voor de ft ^ gy heii 
my houder tmad gejejt^ dateer mets is, ojte gy 
en zjoud het doen om van my hemtnt te Moorden , 
doet dan a/ ^t gene gy kond, om te mitks*^, dat 
den Tioning Romen vermeesiere, Joo gy w mijn 
hert voilt heerfchen; want tndien gy *t «iet eté^ 
doet , fult gy* et' werden uytgebannen , om*er noy 
weder in te komen. 

Naer dat den jongen ^(ju/iius defen brie! 
had hooren lefen , las Tiberins die aen hen 
hield, ca behelfde defe woorden. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 



75 



TERAMINTE 



aen 



T I B E R I U S. 



ludiot de ramp falige Terai 



Hiet foo vcfl 



rampjaitge Jierammte, 
uyt H geheugeJi als buyten Romen fal h mch 
'heugen y koe lnfiig haer ditul^ti de hoeyen diefe 
draegt. Onder t u [jfchc n , indien gy^t begeert ^ fal 
iy^ fe niet langer dragen ^ xo,int men keeft my vry- 
heft belooft, mits gy V met den lening houdt, 
Gy-wjet dat in den' flaet voaer in /\ bett ^ \niet 
eygens heb als mijne genegenthcit ; maer beloof 
u die ganfch en gaer, in Hen gy doet V geen /i^ be^ 
geer^ en gj fchuldtg zjjt : voant Jchoon Tarqui- 
nius ware , V gene hy met en is , xcas Brutus foo 
met verplicht Romen te verloffen^ als gy zijt my 
vry te mal^n ^ dewijl il^er u middelen toe ver* 
fchaffe, M.%ekt dan ik, niet langer een flaef blijf ^. 
«fte bejiuyt niet meer den mijnen te wefcn. 



Wel feyde toen Ad^Ailius tegen defe twee 
minnaers, wat fult gy op beyde defe brieven 
j antwoorden, en hoedanigen befluyt fult gy 
,1 nemen. Voormy, feyde Titns, 'k vind my 
\ f dapper beteurert: want ik bemin Ocrifte meer 
! jals yemant oyt bemint heeft; maer 'k heb 
Mook d'eere lief. En voorts, voegde hy'er 
E 'jby, wat kan ik voor Tar^fu/nius doen regens 
ft mijn Vader, en tegen al de Romeynen. In- 

D 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



76 C L E L r L, 

dien 'r maer fcliort, hernam ^l^fuUius uwe 
moedigheit werk re geven, lulr gy haefl: fiea 
"c foo Iwaer niet is, als gy meent, Romen we- 
der te (lellen onder *t gebied van een Prins 
met u lbo na vermaegfchapt, dat de billikheic 
fchijat te vereyfchen, gy hem de kroon we- 
dergeeft, die Brntus hem heeft ontnomen. 
O Goden 1 riep Ttberms ,\n hoe feliUamen ver 
warring vind ik my rcchtevoort ; want einde 
lik, 'k ftae u openhertelik roe, dat ik ee 
vyant ben van de gemeene regeeringen, e 
dar ik liever eenen Dwingelant zoude gehoor 
famen, ali een flaef zijn van 't volk, e 
mijn geluk re fien hangen aen de grillen va . 
de menigte, 'k Beken dat mijn Vader eer 
grootc daet komt te doen, jae dat 'et ftrij 
regens de natuur, en de reden, alleen iri 
beraed te willen trekken ofte ik *t met of re- 
gens hem moet houden, dewijl ik fijnen 
foon ben; maer wat wet kan ook lijden, 
dat m'een meefterflc niet verloft als men 
kan, en hoe is 't moge;,lik te weygeren 'r gene 
op my een Perfoon verfoekr, die 'k alle din- 
gen belooft heb. Maer eindelik, vervolgde 
hy, y^<y/f/7/.!^/ aenfprekenJe, fchoon ik quame 
i*overwinnen de tegenheir die *k heb, om de 
wetten der naruure te beftrijden, en de be- 
wegingen welke de liefde my inblaefl: te 
volgen, zoude ik 'et onnutrelik doen: want 
mijn Vader is meefter van Romen, Tarqi4/Mius 
werd gehaer, en de felve wreerheit, die hein 
foo lange heeft doen heerfcben, fal onge- 
twijlFelt raaken, dat hy binnen Romen noyt 

fal 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Ut; 

•4 ^ 




I. B O E K. 77 

fal regeeren : mirs «lle de Romeynen , die wel 
weten hoe wraekgierig hy is, liem nlinmer 
fullcn betrouwen, nae *c gene 'er is omge- 
gaen. Hierom of 'r belang mijns Vaders my 
niet wederhield, behoorde my d'onmogelilv- 
heit van den aenflag, die men my voörllelr, 
te wederhouden, want'eris ongetwijffelt niet 
fchandeÜker, als regens reden fich een laek 
t*onderwinden, die ganfch geen fchijn hecfc 
van wel te konnen uyrvallen. Voor my, 
feyde toen Titusy'k achte bynaer niets onmo- 
gclik, en ik fpreek tegen mijn felven. Inder 
daet, 't volk is foo veranderlik, dat m'er al- 
les af heeft te wachten, gelijk m'er alles van 
moet duchten. Heeft men niet gefien, hoe 
dringende 't wilde dat ColUtwus Borgemeefter 
zoude werden, en komt men niet te den» 
met hoedanigen gewelf 't hem uyr Romea 
heeft gcjaegt: hierom , indien *er een famen- 
fweering ware, zoude ik aen d'uyrkomft van 
fi)o grooten aenflag niet wanhopen, en befluy- 
ten de hant daer aen te houden, mits men my 
flegs't leven van mijn Vader vcrfekerde: warvc 
ik verklare u, dar ik aen 't verliefen van Ocrt- 
fie niet kan denken , fonder my in ftaet te fien 
van 't licht te verliefen. 'k Bemin miflchien 
TeraniiHte meer als gy Oo'/fie bemint, hernam 
Ttberius, maer dewijl ik de nieuwe regeering 
foo feer niet haet als gy , jae dat ik felf niet 
geloof datfe licht re veranderen zy, loop ik 
fóo rafch niet als gy. Wat 'er van is , feyde 
toen AfAilius , 'k heb de Gefanten van Taraut- 
it'/Hs belooft, u te verplichten hun te fien: 

D 4 cii 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



yS C L E L 1 E, 

en inder daer haddenfe Aqutims voornemelik 
gebeden, 't foo te maken, dat fy 'er mochtea 
fpreken,indienfe fagen fulcx in fekerheit kon* 
de gelchieden. En dewijl Aqntltus niet vreef- 
de dat fijne vrienden zouden openbaren een Bi 
faek, die fi)n bederf zoude zijn , indienfe ge- 
weren wiert , feydehy'er, dat hem aengaen- 
de, hy gefint was voor Tarcfutytius te doen al 
*fgeen hy konde, fchoon hy hem niet bemin- 
de , en dat hy met*er breken zoude , indienfe 
hun den anderen dag 'savonts niet wilden laten 
vinden ia den hof, alwaerfe de Gcfanten van 
defen Prins aireede hadden gefproken. Dies 
*de foonen van Bru/tts zen. AcjUilms beloofden 
te gaen daer hy begeerde, fonder eygentlik te 
weten, watfe wilden, ofte niet wilden : en fon- 
der te konnen merken of de liefde behoorde 
te wijken voor de natuur ^ en voor de eere 
dan of d'eer en de natuur het boven de liefde 
moften weg-dragen. Maer terwijle dat Brutus 
en yaleriuj dacluen om de gevoelens van den 
Raedtte vereenigen ; dac de Gefanren van Tar* 
ifunüus valt kuypten ; dat de jonge AqutUncn 
en hunne vrienden gelegentheit fochren om 
te beleggen een vloek-verwantfchap tegens de 
Vry-makers van Romen , en dat al *r Room- 
fche volk *t befluyt van den Raedr met onge- 
dult verwachte ; dacht Horatms , de forge 
der gemeene faken bevelende dewijfhcit der 
gene die toen 't beilicr hadden, niet dan om 
fijn voordeel re doen met \ afwefen , en 'c on- 
geluk van fijnen Tegen-vryer; Hermmms en 
MuUHs niet dau om de bevallige Valeria te 

be- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



ft 



1. i> u iL K. 79 

^>èhagen; Artemidoms qi\ Zemcrates ^ niet dan 
ten hare laken , en om die van hunne vrien- 
len, den Prins van Numidie niet dan om re 
)ek.lagen dat hy niet konde (Verven, dewijl 
ly niet konde bemint werden; Hermil/a en 
'JoUatw.t niet dan om fich t'onderhouden over 
i 'liun gemeyn ongeluk ; Clelte niet dan om 'er 
'e queilen in 't ongeval van Aro}tce; en Amtl- 
ar niet dan om fich met alles te vermaken, 
fn niet dan om Plottn.x te vermaken met al de 
Jingen, die hy meynde hacr te mogen beha- 
ngen. Ondertuflchen , alfoo SHlpttia, een der 
ufoornaemfte van aenfien was, en datfe tot 
^artfiago , en tot Capua de al te groote ftreng- 
'fheit van Romèn een weynig was omwent, 
▼ie! 't befoek tot harent al heel vry. Bene- 
ens dat. in alle veranderingen van regeering , 
len voor eenigen tijt van de naeukeurige wel- 
„oegenheit fijns landts ontflagen is, foo dat 
"^5i,ynaer alle redelike lieden van d'een en d'an- 
-sdere kunne alle daeg by Snlp/tja waren. Cie* 
' fte had ongetwijffelt wel gewenfcht wat vryer 
' te wefen; om 'er ongeluk te beklagen; dog 
haren wil niet mogende doen , en immers 
»^libo wijs als fchoon zijnde, ontveynfdefe ten 
ideële haer ongeneugt» behalven als 'er Horn- 
\t 'ms aenfag. Want als dan door een teeder- 
heit , heel verplichtende voor A>9HC€ , vondfe 
cenige foerigheit in Horaekf te bedroeven, 
hem toonende hare fwaermoedigheir , welke 
fy wift hy nie: zoude laren dierwijfe uyt te 



leggen alsfe begeerde. Maer al-hoe-wel fy 
ftati" en droef was, Hetfe echter niét beleeft 



^ S 



en 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



8o C L E L I E, 

en vocggelik te zijn. Inderdact, den felve 
dag, dat de twee foonen van Brn/us hadden 
onttangen beyde de brieven, die hun foo fee 
bekommerden, C/c//f fiende Muttus en Hcrml 
Tims by een, en merkende datfe den andere 
vry koeltjes bejegenden, vraegde ^i/^r/^i , w 
twee foo eerlike lieden mocht verplichten fa» 
men niet wel te ftaen. Valer ui kreeg een blo» 
op defe vraeg, dies Clelte^ fonder hare ant- 
woort te verwachten . foetjes tegen 'er feyde , 
datfe haer niers meer vraegde; want, voegde- 
f'er by , 'k ben de meert: bedrogene van de we- 
relt, foo ik d'oorfaek van hun krakeel ia 
uwe oogen niet en lie. lader waerheic, her-| 
nam Vaierta, fich herrtrellende, men moetfe 
niet focken als in d'onrechtveerdigheit van 
Mur/uj, die gelooft 'them fchande ware bovea 
fjjnen voorgenomen aenflag te veranderen. 
•kBen foo genegen om van Hermittms gunftcr 
lik t'oordeeien, antwoorde C/W/é-» dat ik niec 
en twijfFel, iii Muhus heeft ongelijk , en fij- 
nen Tegen-vryer heeft recht. Maer immers 
zoude *. niet onmogelik zijn, dat twee Tcgen- 
vryers fich haetteden , fonder d'een of d'ander 
onrecht veerdig re wefen. Terwijle defe twee 
dochters aldus praereden, fagen Hennmsus en 
Mut usy die niet, ofte ten minften niet foo 
dicht by een waren geweell , fedcrr Tar^u/n/us 
uyt Romen gejaegt was , eikanderen koeltjes 
aen, fonder (Ich in de praet te mengen, dan 
als een ander 't woort nam; want al -hoe-wel 
fy waren overkomen, hunne gefchillen uyt te 
ftellen tot de vryheit van 'er Vaderlant recht 

was 



I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I I. BOE K. 8ï 

f ' »C7as bsvelVigt , Iconden fy hun niet bedwingen, 
"Hsn men fag wel , datfe fochten niet eens gefmt 
" Jre welen. '^Matms vond fich echter heel belem- 
'mert: Wint A nilcar en Phtm i^ die met haer 
ijen Cefome praereden , begonden fonder achter- 
idenken te fpreken van Aro»ce , en van Hom- 
^t$its, en voorts in't algemeyn re feggen , dat 'er 
Viet onrechrveerdiger was. als den haet die 
irees rulVchen twee Tegen-vryers , fonder dat- 
|rer aiiAere reden toe hadden» als de felre Per- 
foon te beminnen. Winc , fcyde bevalliglik 
^^PlonH>iy die fijnen Tegen-vryer haer, omdat 
tririlhy fijne meefterlTe bemint, moet fich dan ook 
bereyden om de felve reden geluet te worden, 
»t Gene gy legt is heel geeilig, harnam Her^ 
mMiKs, dog ik late my echter voorftaen, dat 
men foo vele onrechrveerdige Tegen-vryers 
niet vind, als gy meent. Voor my. feyde 
Cefomc, 'k heb 'er noyt gekent die den ande- 
ren beminden; daer konnen'er bayten rwij6fel 
zi^n » die eikanderen achten . anrwoorde 
Mutiuu jae felfs die rafen om malkanderea 
te achten, dog daer konnen'er geene we- 
fen, die malkanderen niet haten: ten min- 
.ften, hernam A'wlcar, 'k heb er noyt ge- 
t lfien. foo weynig als Cejó^te , die den an- 
E } deren beminden, 't Gene maekt dat alle 
rLl Tegen-vryers foo qualik over een komen ^ 

► J antwoorde Hermiffus , is 't niet migelik 
li fy, dat twee mannen, naer een en de fel- 
L'-lvV faek ftaen, fonder fich aen te fien al» 
E,J lieden die vien anderen willen rampfalig 
Rl maken : benevens dat 'er gemeynelik een 

D s vaa 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



8z C L £ L ï &, 

van beyde onrecht veerdig is. Voor my , feyde Éj 
Plot 'tna^ 'k houde dat'et veel eer de nijt is als 
de liefde, die de nijt baert in 't hert van alle 
Tegen-vryers : Ey 1 met verlof, riep HermtH/as, 
fchrijft alle minnaers niet toe foo fnooden ge- 
voelen: in ernll , feyde fe al lacchende ,'k meen 
dat ik foo grooten ongelijk niet en heb , als 
gy gelooft; want, waerom wilt gy niet ik ge- 
loove, dat'tfelve gevoelen, *t welk dikwiis 
maekt, dat twee ftaetfuchtige fich haten, dat 
twee fchooneden anderen nietachten, dattwee 
kloekaerr» lichtelik krakeelen, en dat twee 
fraeye geeften den anderen lafteren : maek'"^''- 
twee Tegen-vryers fich niet mogen lijden. ^ 
my,antwoorde HermtrtiHs^ ik kan 'rniet 
ftaen,datde liefde nijt kan baren: raaer't 
feker gaet , is , dat 'er felden twee Tegen-v: 
konnen zijn, fonder dat d'een den andere 
nige ftofvan klachten geve. Soo dati gelij 
niet natuurlik is eenen Tcgen-vryer re vei 
gen, men hem lichtelik als fijnen vyantk 
aen te flen. Ha ! dief hal ven , feyde Amtlcar , 
is niet ter werelt , *t welk men foo lichtelik d 
maer'tkluchtigft is , dat hoewel de liefd( 
den haer gebaert heeft eyndigt , *t veeltijti 
beurt dat defen haet niet eyndigt , en dat , al 
wel twee Tegen-vryers toeftemmen datfe 
meerverlieft zijn, echter altijrvyanden blij 
'kHebniet-te-min welverfoende Tegen-vr 
gefien, hernam Cefome : fulcx gebeurt ^ 
nigj hervatte koeltjes Mntrns yitm^j dat! 
Perfoon diefe bemint hebben komen te ver 
ten. Inder daer, feyde toen Hcrmtnms» fchoo 

I 



l^oor 
toe- 
gene 
ryers 
n ee- 
k*ei 
fdra- 
omt 
daer 
loet, 
£ die 
\ ge- 
hoe- 
niet 
ven. 
yers 
ivey- 
'e de 
ach- 
nhy 
geen 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



t B O E K. 8; 

f geen voornemen had mer fijnen Tegen- vryer in 
i gefprek te treden, de fmaet vereenigtlbnuijts , 
; diede liefde verdeelt had: maeralsmen een Per- 
foon bemint , die men nimmer aflaten kan re 
achten valt 'econgetwijffelc fwaer af te laten den 
: anderen re haten. Mur/Hsgino antwoorden , en 
^miflchien fcherp antwoorden , roen Cleltus uyt 
lenRaedtwcderquam/twelkde praetdede ver- 
, anderen. Ondertuüchen, aUbo vreef- 
Ide, dat Mntiits en Hennw/us van daer gaende 
[mochten in krakeel raken , voegde hy fich , 
in't fcheyden van't gefelfchap , by AJuftus, 
ai* by den wreveligften ; voornemelik, dewijl 
hy den ongelukkigftenwas. En alfoo hy re ge- 
lijk gaeuw , ftout , en bevallig was , begon hy 
hem openrlikaen te fpreken over de liefde die 
hy Valena toedroeg, en hem te feggen, dathy 
ongelijk had in nier beter met Hermmms te Ie venv 
felfs om 't belang fijner liefde: want,feyde hy » 
als een vrouvoorfichtigendeugdelik is:heeft- 
fe niet geerne dat men om harent wil krakeelc. 
In tegendeel weet fy'teenen minnaer dank» 
die uyt eerbied , welke hyfe toedraegt: eenigen 
geringen overlaft in hare regenwoordigheic 
ontveynft. Gy zijt, berucht foo flapjes te be- 
minnen, hernam Mutius^ ik geloove, dat gy 
:fomtijts den vertrouweling van uwe Tegen- 
I vryers kond wefen : raaer voor my die uytfinnig- 
ilik bemin , 'k en kan geen vrienc zijn van een der 
1 mijne. Niet, voegde hy 'er by, dat ik door uwe 
'bygebrachte redenen niet getint zy , 't geficht 
'Tan HermtHms voor eenigen tijt te lijden. Hier 
naer wicrt Amtlcar , nu fijn gevoelen toe- 

D 7 ftaen- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



84 C L E L ! E, 

ftaende . en, dan regen-fprekende, bykan» 
fijnen vertrouwling , hoewel hy een befonder 
vrienr was van Herm.nius. Aen d'andere zijde 
hadden Cicltp. en Kilena, die famen praercde , 
terwijl den omtnegang wasalgenieyn gewceft, 
den anderen duyfent verplichrende dingen ge- 
feyt : maer alfoo*c verrrouwen 'crechre ceek.cn 
is van een geferte vrienrlchap» verfochtenfe. 
den anderen tor'et vertellen van hunne voor- 
vallen. D'uwe zijn foo ongemeen en door-- 
luchtig geweeft, feyde Kilena regens Clelte^ 
die de hare verlbchr re weren; dar her in re- 
den beftaende nieurgierigheic is, de felve re 
willen navorlTclien ,maer voor my , 'tgeiie my 
gebeurt is , begrijpt niecs dar u met reden, 
kan vermaken : wanr 'Icmeen nier dar gy ee- 
nig geneugt konr fcheppen in te weren, dat 
ik onrechtveerdig genoeg ben geweell, OiWM 
te haten, fonder u re kennen : hoe, hernam- 
Clelic , kan't waer zijn dar gy my gehaet bebr. 
Jae Me-vrou, hernamfe, 'kheb 'rgedaen, ca 
Ichoon'er geen andere reden ware, welke my 
behoorde re verplichten , om u niet te feggen 
'tgene my is wedervaren, m )ftik u mijne on- 
rechtveerdigheit in 't brecde niet verhalen. 
In *t tegendeel, hernam C/rZ/e, hoewel 'er niet 
als deie cenige omllandigheir was, om myrot 
uwe voorvallen nieurgi€rig re maken , -^.oude 
ik u moeten befweeren my re leggen al'cgene 
ik begeer te weten. Mier vorder, voegdef'er 
by, wie heeft u verplicht af tc laten my te 
haren? A once-t hernam r^'Merui, aPtgenegy 
my legt raaekt my foogeweldg beteuccrt , aiu- 

woor* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




*• Met verlof, Me-vrou , hernam f^a/ena^ be- 
laft my niet felf te feggeii 't gene gy wilt 
weten, en vernocgt u, dat ilc Hcvm.Htus 
toelate 't u te vertellen ; want hy weet mijn 
leven foo wel als 't fijne, en hy weet 'r fijne 
beter als ik. Inderdaet. defaekwiert aldus 
R< befloten, dog niet van gelijken uyrgevoert: 
want men bevond, dat Amticar ^ hebbende 
Mutius verlaten, was gegaen by Hermifttus^ 
die hy had verplicht, hem alle fijne voorval- 
K len te leggen, welke hy aireede ten groote 
lg| deele wift. Soo dat toen des anderen- 
daegs regens Hn minms feyde» *t gene tuiTchen 
^'»^<^''''» en haer befloten was gewecft , bad hyfe 
J J goet te vinden , dat'er A mlc^ir fijn leve ver- 
\ mÊ telde, 't Zoude ook , Me-vrou , voegde hy 'er 
^3by, al te grooten ftoutigheir zijn u te feggen, 
^"Jldat ik eerrijrs gedaen heb al 't geen ik konde 
■ j. ^ om re maken, dar de achting, de verwonde- 
ring, en de teederheit t'uwaerts. de liefde in 
E mijn hert mochten verwekken , en 't kluchtigs 
KgJis, ik u niet wilde beminnen om bemint te 
^ zijn . ofte om gelukkig re worden ; mier alleen 
'1 om Ki/f*-/.! niet meer te beminnen, en min el- 
' Icndig te wefen. 't Gene gy fegc belemmert 
' i my foo, hernam CW/f , dat my dunkt gy dus 
niec en fpreekr » 4an om mijne nieufgierigheit 
■ 'V te vermeerderen. Ondertuifchcn ftae ik toe, 
•"^ datfe AnsUar vernoege ; leer geerne , feyde deii 
' .| bevalligen Africaen , die toen by Herm/H/tts- 
: V was: maer ouder voorwaerde, dat Plottn.i en 




86 C L E L I E, 

CefoHic tegenwoordig fullen zijn, by 'c verhael 
dat ik fal doen ; want ik kan niet befluyren 
defe twee bevallige Perfonen van lbo grootcn 
vermaek te berooven , ook zoude ikie een 
andertnael leggen 't gene ik moet verhalen. 
Amtlcar feyde dit foo geneuggelik, dat Her. 
mtfitHs fouder moeyte toeftont: 't gene hy be- 
geerde, mits dat 'er Valer mede te vrede 
was; foo dat Amtlcar^ de faek hebbende aen 
genomen, en d'uure beftemt zijnde, opwel 
ke CefoHte en Plotma, hun alleenig in de ka 
mcrviii Clelie zouden vinden, hy'er quam ; 
en naer betuygt te hebben dat hy niet een 
eenig woórt had vergeten van al 't gene hem 
was bekent gemaekt dooT Herm/ftfuj , door 
Mutinsy en door een Roomfche Vrou, die 
feer veel van defe gefchiedenis wift, begonde 
hy Clelie aldus aen te fpreken. 

Il'^^lorie van 

hermini us 

en van 
V A L E R I A. 

TNdien ik van Hauun.usy alleen voor u,Me- 
vrou, mofte fpreken , behoorde ik ray onge- 
twijflFelt te vernoegen met u fijn wedervaren 
te feggen, fonder van de voordeeien fijnes 
geefte» te fpreken: raaeralfoo Cefome, en Plo- 
tmn hem niet dan zedert weynig dagen ken- 
nen. 




• h. 



r* 

".JiS 



1. B O E K. 87 

,icn. cndat Hermmlus niet is van die lieden^ 
' elke alle hunne fchatten verroonen op't eer- 
^e oogenblik dar menfe Tiet, moet gy my 
loclatcn hun met twee woorden re feggen , 
...plat defen doorluchten man , die fomtijts feer 
-:^eynig fpreekr, .echter als hy wil heel bevallig 
preekt, en dat hy fclfs. als het de gelegent- 
leit vereyfchu,.met fuiken ernft en gelag 
preekt, als hy, in andere voorvallen, ge- 
leuggeliken hefkofende praet. Aengaende 
cher^r, hy heeft'et groot, edel, teeder, en 
-edelmoedig; hy is oprecht en goet , hy is 
uyt'er aert milt en rechtveerdig: en om alles 
met weynig woorden te feggen, Hermtums 
heeft alle deugden, en hy kent geen gebrek. 
Men verwijt hem fomtijts dat hy ftijtfinnig, 
en wat haeftig is: maer mijnemhalven,'k heb 
hem weynig teekenen fien geven van ftijffin- 
nigheit, die men met reden geen ftantvaftig- 
heit mocht noemen. Dus mag men feggen, 
cUt hy Itijfrmnig is ter goeder trouwe, dewijl 
hy't niet en is, dan als hy meent reden te 
hebben. Aengaende den toorn, 't is feker, 
indien hy fich niet bedwong, zoude hy fom- 
tijts al wat te gevoelig fchijnen; maer voor 
fijnen geeft, waer toe is hy niet bequaenu 
Inder daet, daer is niets, ofre Hermwms doet 
*et wonderlik, hy fchrijft in profe, foo wel 
als invers; hy maekt verftandige en ernftige 
werken, behelfeade al de heerlikheif noodig 
totdeftof diefe verhandelen. Hy maekt 'er 
andere vol boertery en klugjes , hebbende alle 
cecftifiheit» vloeyenheit, cu alle bedenkelike 
^ ter- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



88 C L E L I E, 

aerdigheir; hy maekt'er ook van liefde, dra»; 
gende een foo opgetogen indrukfel, dat mea: 
Jichtelik kan merken dat hy feer gevoelig is: 
in de herrstocht waer af hy fpreekt; en'twoa- 
derlikfteis, dat hy niet en gaet in de voet- 
ftappen van andere. In tegendeel baent hy 
fich eenen befunderen \veg,fonder te verdwa-» 
len, gelijk gemeenelik doen, die bypaetjes 
wiilen foeken: want dewijl hy foo veel oor- 
deel, als geeft heelt, zijn alle fijne verdichtfe- 
len re gelijk geeftig,en vol oordeel: jie hy is 
bequaem tot foo vele verfcheydene dingen, dat 
i k he m op een en den felven dag heb fien ma- 
ken, orarien, brieven van ftaet-faken, geeftige 
briefjes, liedekens, helden-dichten , en minne- 
verrten : maer mer fuiken lichcigheit, dat, al» 
't hem in 't hooft fchiet, hy onvoorfiens foo aer- 
dige en foo vloeyende dichten maekr, als de daer, 
in bcfl: ervarene , naer lang bedenken, zoudei 
konnen maken. Hy raaekrfefelfsin'c gewoel vai 
een groot gefelfchap: hy maekrfe als of hy*ei 
nier op dacht; en, indien my geoorlofr is , hem 
prijfende ^ mij-i felven te prijfen , fal ik u fondei 
liegen feggen dar hy en ik eens.by fekere JufFeri 
rot Capua, malkanderen foo lange in verfTen ant- 
woordeden, dar alle die ons aenhoorden ,daet 
over foo verbaeft wierden , fy bynaer geloofden, 
fulcx fonder toovery niet konde gefchieden. 
Men vinr on£»et\vijfFelr fomrijcs lieden , die een 
groore verheffing vangeed, van verftant , en van 
inbeelding hebben ; dog 'er is in 't gene fy fchrij- 
ven foo grooren ongelijkheit.darfc naeryet won- 
ders eu vernuftigs gefeyt te hebben, fy'er ook 

la- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 89 

:agc , lompe , en gemeene leggen , en fy feggenle 
meteen flechtigheit van ftijl , die ftoor en regens 
de bord is, voor die een weynig fifrende en 
aaeu van verftanr zijn. Maer men vint weynig 
leden, die *t voordeel hebben, dat Hermimus 
heeft , van nimmer niet te feggen ; dan 'r gene in 
reden beltiet ,lelfs opplaetfen daer fijnen geeft 
min als elders uyrfteekr; en te fchrijven met 
lekcrenertigheit, die even glad vloeyendé, ech- 

irer heeft een natuurlik, geellig , en iichrmerk- 

tJteeken, *t welk aen alle fijne werken een ge- 
•heycne bevaUigheir geeft, die al de werelt niet 
bequacm is re kennen. Voorts is Herminiits 
niet gelijk de lieden die kennis en verilant 
hebben, dog niet voeggelik, noch aengeiiaem 
van ommegang zijn: want hoe wijs, hoe ver- 
ftandig , en hoe ilarig dat hy fchijnr , is hy vro- 
lik, en feyt, by gelegentheir hondert geneug- 
geiike dingen. Hy kreunt fich echter weynig 
'r meefte deel der vermaeklikheden ; want hy 
heeft geen grooren trek, noch tot de jacht , 

c noch tor 'er fpreken, noch ror de fang-konft , 
noch rot fchilderyen. noch rot lekkere mael- 

{tijden, noch eindelik tot al 't gene wy meeft 
beininnen. OnderrulTchen kant hy fich , uyt een 

ibillike voeglikheir, nimmer regens geen van al 
defe geneugten; en hy doer war hy kan , om de 
wereit wijs re niaken , dar hy 'er foo veel afhoud 
als yemant. Soo dat hyfich aen(lelr,als of hy 
groot vermaekfchiep,inal de beufclingen, welke 
de blijfchap geeft aen lieden die uyr'er aerr vro- 
lik zijn. Hy itaet op de kl eyne dingen , als of hy 
geen groote doen konde,hy voegd fich fomrijts 

naer 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



90 . LELIE, 

iiaer lieden van marelik verftanr, als ofhy *tl 
maer tamelik had, en hy is noyt geen breekt : 
fpel. Hiernevens defe man, zijnde, als hy; 
wil, foo bequaera om 't gefelfchap vrolik re- 
maken, is de bequaemlie man van de werelr, 
om fonder verdrier in eenfaemheirre leven ,ea 
cni al de werelr re konnen derven, 'c Is waef 
hy beminr foo vierig de geleerrheir, dar den 
ommegang der doode.'r verlies der levendige i 
hem lichr doer vergeren; en dar ♦indien d'edeU 
moedige Swelia hem geen andere fuchr had in* 
geplanr, en ror de belangen fijns Vaderlandts , 
en rot die van fijn huys, hy in de geleerrheit 
zoude bedolven leggen: 'k rwijffel ook felfs 
nier, dat indien hy Ktlena en Ssveha verloor, 
ofte hy en zoude alle wereltfchen handel r'ee- 
nemael verfaken. De krachtige drift, welke hy 
heeft tot de geleerrheit. doet hem echter inder 
daet niet een oogenblik verfuymen; mits hy 
uyr een reden van plicht alrijt het bedrijf voor 
't vermaek ftelt. Ondertuflchen hoe ongevoe- 
lig dat hy fchijnt, heeft hy echter *t herr feer 
genegen tot de eer, tot de vrientfchap. jae felfs 
tot de liefde. Mier defe twee laetfte gevoelens 
befitten fijne ziele op een fonderlinge wijfe: 
want als hy n^et dan vrient is, fcheelt'et wey- 
nig ofte hy fchijnt minnaer te wefen , en wan- 
neer hy minnaeris, zijnder gelegentheden , in 
welke men reden zoude hebben omtegelocven 
dat hy nier dan vrientfchap toedroeg. Ditfpruyt 
echter nier uyt de koelte van fijne genegentheir, 
m:ier uyr de edelmoedigheit fijner ziele , welke 
naaekt, dat hy fich aen fijn eygene drift al xt 

wey- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



au 




ï. BOE K. 91 

Wynig laet gelegen zijnrby voorbeelr, indien 
ly een meellerfle had ,die eenen Koning wilde 
rouwen, zoude hy befluyren fijne liefde» fijne 
jlijdfchap, jae lelts fijn leven te verlaren , om 
iiacr op den troon rellen, fchoon hy'er ge- 
licht een ooeenbitk daer na voor altijt nioft 
tfvrhel'en : want alibo hy de deugt meer bemint 
lis fijne meefterfle, en hy gcloott, dat een be- 
itAg van vermaek in liefde, weynig fraeyer is 
Is een huurlings belang in vrienrfchap, tracht 
ry alleen te doen *t gene d'edelmocdigheit ver- 
yfchfjfonder aen re merken dat men nimmer 
ers moet willen *t welk de liefde onfer ziele 
vernietigr. Maer 't zy dar hy fich draegt als 
ininnacr, ofte als vrienT, hy is gelijkelik milt 
en edelmoedig; en 'r zijn gewifl'elik nier dan 
onmogelike dingen, welke hy niet en doet 
voor de Perfonen die hy bemint. In alle hun- 
«c ongelukken neemt hy fijn deel, hy wert 
vyand van al hare vyanden; hy ftaet hunne eer 
meerder voor, als fijn eygene, hy is gevoeliger 
in den hoon diefe ontfangcn , dan hy zoude 
wefen in die men hem felf mocht doen:d'edel- 
moedighcif is hem fooaengeborcnjdatfe blijkt 
in al fijne daden. Hy helpt fijne ongelukkige 
vrienden, als hy kan , en wanneer fy 't begeeun. 
Hy is in't algemeyn den gedienftigOen van de 
werelr;hy verlaet fomtijrs fijn eygene dingen, 
om die van andere; en hy doet eindelik vele kley- 
ne vryerachtige miltheden , waer veel machriger 
vryers als hy ,niet eensom denken. Inderdaet 
'•kweet dat hy vrkndinnen heeft, die 'er naeu- 
keuriglik wachten van te prijfcn de dingen , 

die 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



9i C L E L I E, 

die hem toebehooren, uyt vreefe dat hyic ima 4 
geve: *c is wel waer. dar hy beter als yemanc é 
verftaet de konft van bevallig te geven: en 1 
dat, indien 't geluk voor hem gedaen had , 't ge- 
ne het aen vele andere gedaen heefr, men zou- 
de geen ecrlike lieden van fijne kennifle ellen- 
dig vinden. Voorts aengaende dewetenfchap, 
is 'et feker dat HermiHfuf een feer algemeen 
verftant heeft, en dat hy feer net kan onder- 
fcheyden, wanneer *t aenkomt op 't verkiefen 
eeniger fraeye plaetfen uyt Hefiodus^ uyt Homc- 
rus» en uyt Sappho; ofte t'onderfoeken al 'c 
bede dat de feven wijfen van Grieken gefeyt 
hebben, 'ris waer, hy bekommert fich foo 
feer niet, als Thales van Mileten heeft gedaen. 
met't naeukeurig onderfoek van den loop der 
fterren, als wel met dat deel der wijs-geerig- 
heit j'twelk de zeden leert beftieren. Eindelik 
hermwiHs is een man , bequaem om te verrich- 
ten al 't gene hy fich onderwind, en hy kan 
noyr yets t'onpas aen vangen. Inder daet^foo 
hy fomtijfs onderftaen heeft in 't openbaer te 
fpreken, fonder eenige voorbereyding , heeft 
hy 'r met fuiken gefchiktheit gedaen , men hem 
van fchalkheit had mogen verdacht houden , 
indien men niet ware verfekert geweeft, dat 
hy niet hadde konnen voorfien de gelegent- 
h'eif , die hem tot 'et fpreken had verplicht. 
Vorder heeft Hcrmmms noch een hoedanig- 
heit, die wonder dienllig is om den geeü: te 
vergieren , voor diefe recht weten te gcbruy- 
ken- want hy heeft foo vaften geheuggenis, 
dat mea hem fomtijts niet alleen heeft fien 

onc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 9; 

Dnthouden een groot getal verrten , door de 
feive een reys of twee re hebben geleien , mact 
ook, als hy't wilde pijnen, heele brieven in 
profe. Echter is hy niet gelijk die, welke 
alles leeren , en inlgelijcx vergeren, want al 
dat hy leert onthoud hy feer wel. Dus die 
gelooft hebben dat V geheugen, 't verllant en 
'toordeel , tegenftrijdige gematigheden ver- 
eyfchen , zouden hun vry belemmert vinden 
om 'er hem eene te geven, want dat deel 
hebbende, feylt'et hem, aen geen van de 
. twee andere. Ondertuflchen , hoewel hy foo 
I vele deugden heeft, bekommert hy'em niet 
lomfe te vertoonen ; jae men moet hem fom- 
tijts dwingen fich niet te verbergen voorlie- 
den, met dewelke hy noch niet feer gemeen 
is. Hy heeft echter d'eerelief: maer hy vint 
foo weynig lieden in de werelt, weerdig omfe 
uyt te deelen, dat hy fich aen 't prijlèn der 
menigte weynig laet gelegen zijn. Boven 
dien kan Hcrmtwus even foo wel de lieden 
ai* de werken onderfcheyden ; niet ofte hy 
is fomtijrs bequaem om met eenige Perfo- 
nen door de vingeren te fien , mits de foe- 
tigheit waer mede hy bejegent wort , hem 
voor eenigen tijt kan ophouden. Maer in- 
dien hy, in fommige gevallen ^ aen middel- 
matige Perfonen al te toegevende zy, is 
hy ten minft"en nimmer onrechtveerdig te- 
gcns die een ongemeene verdiend hebben, 
fchoon hyfc niet beminde. Ook is Hermt' 
mus foo erkennende de minfte dienften, 
.dat hyfe altijt met woeker vergeit: en 'r feld- 

faem- 




r 

Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E ï 

faemfte is, dat defe man, zijnde bequaem Lui - 
alles, die de Hiftorie van de werelt, foo licht i; 
zoude maken als een liedeken , en wiens ! 
wijd-lufren gcell geen palen vinr, zediger is 
als men kan bedenken. Noch heeft hy een 
ongemeene h .edauigheir , te weren, dat hy 
nevens den recht veerdigften, den geheymften 
van alle menfchen is. Maer 't gene ik ia 
HerrthMtus noch hoog achte, is hy onbequaem 
zy or nijt, en achterklap; dat hy geeme on 
fchuldigt, en tegens niemanr llrafis, als f 
gen fich felven. 't Gene voornemelik m 
mijne fmlikheit wel over een komt is, h 
veel bequamerzy, om 't geluk wel re gebru) 
ken, als om ongeval re verdragen, mits h^ 
de droefheit vry meer gevoelt als de blijd- 
fchap. Inderdaet. hy doet fich felf fomtijts 
de kluchtigfte quelling van de werelt aen, 
want hy beelt fich t'onrecht in, dat hy niet 
wel en heeft gedaen , al 't gene hy in fekere 
gelegentheden behoorde re doen, en dat hy 
niet mans genoeg zy,*t quelt, het moeyt*em, 
hy verbergt echter dikwils defe onrechtveer- 
dige finlikheit voor fijn weertfte vrienden. 
Voorde Juffers, hy draegtfe toe een by fon- 
dere eerbied} en als 't aenkomt om hem tot 
'et fchrijven van yet geeftigs te verplichten, 
fal een vrouw, die hy naeulicx kent, hem 
eer overreden, als een van fijn befte vrien- 
den. Maer ten laerften , 'r gene my meeft 
In Hermmius verwondert, is, dat hy uyt'er 
aert foo grooten verftant heeft, dat fchoon 
hy nier« had gclefen , hy door fiin eygen licht 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 95 

bequacm zoude zijn , om te denken, *r gene 
andere voor hem gedacht hebben, 'k Zoude 
Tt^u van defen doorluchten Romeyn noch hon- 
' dert dingen tc leggen hebben, maer't is beter 
u hem ten vollen uyt fijne hiftorie te doen 
kennen, als door een atbeeldlcl, ^t welk ik 
tnier dan in'traeuwe zoude konneu ontwerpen. 
Aengaende Ki/m.i, hoewel Cejoft.c en PlouHa 

■ haerniet meerder, kennen als Het mwius. Ui 
ik my niet op houden metfe u af te fchilde- 
ren : want voor u , Me>vrou . 'k heb gemerkt 

L^oyle aireede loo bemint, dat ik nier en twijt- 
Plfel. otre gy kentle volkomelik. Maer voor 
. my . 'k verklare u, dat ik weynig bevalliger 
Perfoon aU Ki/rr/.i geüen heb. Sy is buyten 
tceenrpraek niet dan van middelbare lengte, 
dog fis lbo wel gemackt , datle. die grooter 
zijn als fy , niet heeft te benijden. Hare oo- 
pen zijn infgelijcx niet van die grooie oogen, 
welke drie , ohe vier dingen teüens , loo blik- 

■ kenfe, fchijnen te willen aenficn . maer'tzjja 
oogjes vol geell en liefde , fchietende geen 
ftompe fchichten, welke noch bewegen, noch 
winnen konnen de herten der gener dicie be- 
ftralen. ^ahna is felfs wat bleekjes; maer de- 

. fc lichte bleekheit geeft 'er /k en weet hoeda- 
i nioen quijnend en zedig wefen , haer feer wel 
O ToV^^de; en eindelik Ka/.r/a, wiens Perfoon 
w. heeft duyfent aentreklikheden , die 'k u niet 
verbale, om dat gyfc alle kent; heett de ziele 
O foo fchoon, 'thert lbo teeder.den geell loo be- 

Itninnelik en foo ludig, datfe inder daet weer- 
<liP istezijn de meellcrfe vanHcr/w/w«/. Voorts, 
ni. DccU E ^^^^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



q6 C L E L I E, 

Me-vrou , verwondert u niette fien, dat de 
Hiftorie die'k u gae vertellen immers foo ge- 
neuglilc is , otTe re Capua , of tor Carihago ge- 
beurt ware; want die, tuffchen welke ly ge- 
fcliict IS , zijn uyt 'er aert foo wel geilek va 
geeft , dat fclioonfe waren geboren op een woe 
eyUnt, fy de vrolikheit zouden hebben ing 
voert. Benevens dat Pubims yalerms^ Vad 
van Valerta , alrijr foo ecrliUen vryheit de li 
den van aenfien cTijnent heeft gegeven dat me 
niet vremt moet vinden, dat de R )omfch 
ftrengheit niet overdadig wert gevonden in d 
dingen die'k u gae verhalen. Hier na fai ik 
niet blijven ftaen . opu refeggen ,dat A/trw.» «/ 
is uyt ceu dourluchrig geüacht, dat fijn Va- 
der in ballingfchap ftierf, dar de deugdelike 
cn edelmoedige ó/rc/z/i , fijn Moeder, een ver- 
wonderens-weetdige vrouw is; maer 'k fal u 
alleenig feggen. darfe op hare wederkomit rot 
Romen , 't voornemelik daer op toeleyde ,dat 
JHerru/n.tts mocht verkeeren met de eerlikfte > 
lieden die'cr waren. Derhalven alfoo 'thuys 
van KileriHs dat van de lladt was , alwaer 'mea 
de gaeuwfte lieden vond, badfe Falerms te ge- 
doogen , dciz Herm/nfUJy foo dikmaels als hy 
Jconde, tTijnent mocht komen. Kilertus was 
een vrient geweeft van Hrmm.us Vader, en 
hy achte feer hoog dedeugt van iljne edelmoe- 
dige Moeder, hierom waa hy heel blijde hem 
dikwils in fijn huys te fien. en bclalle felfs 
Dotmr/a{]]n huys vrou,enr<i/fr/ii, hem gunfte- 
lik t'ontfangen. Heimitutis dede foo wel fija 
.-voordeel by defe vryigheir, dat hy fich by alle 

defe 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K\ 97 

^iefe doorluchre Perfonen geacht maekte. 
Alfoo hyluet, beleeft, gedienllig» mild, en 
vernuftig is: niaekte hy de grooifte tijtkor- 
ting van dit vrolike gcfeUchap, waer onder 
fwas ColUtmayttïi vrou genoenu Flavie , zijn- 
de fchoon en verftandig , en een andere gehee- 
. ten Sa/ofiwe, die fchoon is. en vele goede hoe- 
ildanigheden heeft, hoewelfe anderfins metee- 
Jnige onbillike finhkheden beimet is. Onder- 
^ItuÜchen was HermmiHJ doorgaens gereet tot 
' lal 'tgene men van hem begeerde , 'tzy om aen 
'^^ yemant van 'tgefelfchap een onnoofelc pare 
itefpelen. 'rzy om geetlige brief jes te fchrij- 
ven, 'tzy om hondert aengename gefchenken 
te geven: die hy dede op de bevallikfte wij- 
fe van de werelt. Echter fcheen Hcrmtmtts re- 
gens al de Juffers van dit gefelfchap even he- 
rleeft en mild te zijn : en HermiHms wiert 
'* felfs niet gewaer , dat hy tot l^'alerta andere ney- 
'-llging had, als die, welke d*achting en ver- 
" wondcring gewoon zijn te baren in de her- 
"•-«ten der lieden, die hun door de verdienft laten 
P*^ bewegen. Vi%lerta van harcr zijde , droeg //cr- 
■• miKtus toe achting en vrientfchap, fonder te 
denken dat hyophaer konde verlieft zijn, de- 
wijl hy 'r toen niet was. Dies pleegdenfe onder 
hun al de gemeenfaemheit , die de deugt kan 
toelaten. De laken dan in defen (la et zijnde, 
en de groote feeil: der Salifche Priefters naer- 
derende, welke tot Romen foo beroemt is, e» 
welkers plechtigheden foo Ichoon zijn , dar alle 
de werelt die wil fien , 'tzy uyt nieufgierigheit 
ijl^l pfuyt gewoonte, dachten ^"«ï/c^v/ï,C<?//.ï////<ï, FA»- 



pi; 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



q8 C L E L I E, 

vie, en Saioft:tte ^ defe feeft te gacn kijken. 
Ten dien einde, beloofden 'er Hermmms ven- 
fters te belchikken in de heylige-fteeg , die de 
Salifche Priellers gewoon zijn door te gaen, 
op den eerften Maert, welken den dag is vati 
hunne plechtigheir, die 'k wenfchte gefien te 
hebben, om Ie u te mogen vertellen; want al 
zijt gy een Roomfche JutFer, foo en weer gy 
*er niet meer af als ik. 

'k Ben dan wijfer als gy in *t ftuk der Sali. 
fche Priefters, viel'er Piotm.i half lacchende 
tuflchen , want ik ben op diergelijken dag 
eens te Romen geweefl:. Ey ! met verlof^ 
hernam Amtlcar , geeft my verhael, voor vcr- 
hael, 't zy om t'onderrichren . een Roomfche 
Juffer vremdelinge tot Romen , ofte eenen 
onwetenden Afrikaen , die felfs eenige uyr- 
jpanning noodig heefr,om re denken (jp'tge- 
ne hy moet feggen. Maer indien gy, terwijle 
ik fpreke, overlegt 't gene gy moer feggen, 
antwoorde Plotma^ fult gy nier denken om 
*t geen ik fal feggen. Laet u dit niet beletten 
de nieufgierigheit van Amdcar te vernoegen, 
hernam Cleliey al grinnikkende : wat'er van 
zy, antwoorde hy,'kverfoek op Ploiwa'istt- 
hael van de plechtigheir der Salifche Priefters , 
anders fal ik niets meer van Hermwius vertel- 
len. Uwe ftijffinnigheit zoude ons al te dier 
ftaen, feyde toen Ce/ö»/^ tegens hare lieftalli- 
ge vriendinne, daerom haeft u met de nieuf- 
gierigheit van Amikcir, te vernoegen, opdat 
hy d'onfe voldoe. Dewijl m' u moet gehoor- 
jjf ümen, hernam Plotma^ fal ik u feggen , dat 

de 



nm \m ^ \ ft I - f ii 1.^1 1 . I I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Hf* 



m 

r 



T. B O E K. 99 

cle SaHfchePrieft-ers rwaelf in getal zijn, dat- 
fe van adclike geüachre moeren wefen , eii^ 
datfe den eerOen Maerr vieren de feell van 
alle de G .den die 'r bcftier der wapenen heb- 
ben Soo dar al 't^ene men in defe plech- 
tiolvMt fier eenige uyrbeelding heeft van den 
ISrloo. Inder daet , de S.i'ifche Priefters 
hcbbeïi dien da^ aen geborduurde wapen- 
rokken van verlcheyde verwen, ook breede 
fi(,rdels , met kopere vergulde gefpen . ly 



) i 



^ hebben ook op -t hooft een llag van fpitfe 



ftormhoeden, zijnde foo fchoun en g ad , 
als ofle van gpbruyneert goudt waren, ly neb- 
ben om violctre (charlaken manrels, met in- 
carnaer gevoederr , en met kortclike haken 
op de fchouder vaft gemaekt. Sy dragen 
ook op zijde korte degens, fy hebben m de 

E. rechrcrhant een halve Ipies, en yder aen de 
i linkerarm een der rwaelf Ichilden , die men 
s ^Hc/icH noemt, en die den anderen foo gelijlc 
- zijn dat men niet kan onderfcheyden dien , 
welke men fee^t dar ten tijde van Nama won- 
derlik uyc den h.-mel viel. De Salifche Prie^ 
fters dan. gekleec zijnde , dierwijfe als ik ko- 
me te feogen. gaen door de Sradt, al iprm- 
gende, en danfende op 'r geluyr van vele aen- 
gename fpeelruygen; fmgende feUs l.edekens 
ter eere van den Godc M^t's, wiens feeft 
fy vieren. Macr op dat dit gedans eenige 
afbeelding van oorlog vertoone , trekkenle 
op fommige plaetfen hunne degens, en l aen- 
de naer mate op de fchilden van diele kon- 
nenbereyken, maekt dit kruyffen der degens 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



loo C L E L r E, 

vallende op de kopere fchilden, een geluydc 
iiaer de maet. en dir geluydt fich voegende 
by de ftea» der gene die lingen, en by de 
klank der fpeel-tuygen ; kan m' in der waer- 
heir niet feggeu wat men hoort, fonder dat 
even wel dit verward gerucht, yer (Irafs, ofc 
onaengenaems in heeft. OndertuHTchen ge- 
ven die danllen, en den anderen dus flaen> al 
Caende een lichc voorbeelt van een ge/echr. 
V/ant nu rtaenfe al in ordre, dan fchijnenfe 
d'een regens d'anuer te itrijden, en dan men- 
genle hun onder een, fonder dat menie kan 
onderfcheyden. Sommige vallen aen . andere 
wijken j daer na treden die geweken waren 
roe, en dwingen d'eerde op hunne beurt te 
wijken. Maer 't gene noch feldfaem komr, 
is dat onder defe twaelt" Salilche Priefters, 
ook twaelf Salilche Nonnen zijn , dar'sre 
feggen twaelf fchoone dochters, gekleer ge- 
lijk de Salifche Priellers, uyrgefondert datfe 
noch degens, noch fchilden dragen. Voor 
'er gaet een maer-gefang gericht na de foe- 
tigheit van hare kunne; fy gaen langs de 
ftraec al danffende , foo wel als de Prie- 
lïers , fchijnende door hunne gcbeerden, 
die rot wel dandcn , wel fingen, en wel 
ftrijden aen te porren: en inder daet, die 
d'oorfaek na vorlfchen , waerom men by de- 
le plechrigheit dochters voegt, vinden geen 
andere reden, 'ten zy om te doen verftaen , 
dar alle heldachtige daden de mannen wer- 
den ingcftort , voornemelik door d'eenige 
begeerte om vrouwen te behagen, 'k Sal u 



vor- 



j. tl O E K. loi 

vorder nier verhalen alle de ftraren die de- 
fe Salifche Prlellers en Nonnen door gacn, 
want fulcx ware onnut, noch ook deüacht- 
ofFers die men doet ten eynde van de plech- 
tifi^heir, mies ik re grooten haeit heb, om 
weder te komen in de heylige Oreeg , daer 
fjermtmus de venfters had besproken voor al 
fijne vriendinnen. Hier op bedankte ArmU 
car Plounci voor de moeyre diele gehadt 
hadde, waer na hy fijne vertelling aldus her^ 

vatte. ... 

Hermmius dan belooft hebbende. d;t vrolilce 

gefelfchap de plechtigheit der Salifche Pric- 
fters gemakkelikte doen rien,teylde niet lijit 
woort re houden : de jonge Hermilix voegden- 
•er mede by dit iiefraUige gefelfchap, dar Dj- 
tnitin, en een van hare vriendinnen gcleyde. 
Aengaende't manne-volk, boven Colhtmns tvi 
MHt>Hs,vf2i%'^r een man genoemt Volcins .dae 
fckerlik van aenfien is , en eenen anderen hec- 
tende Spur.^s Lar^tus , zijnde uyternute gaeu w: 
noch waren 'er by den Prins van Pomerie, ert 
den Prins r<ms. M ier alfoo He^-miyints geerna 
aengenamelik vcrrafcht. die hy wil behagen, 
leyde hy dit fchoone gefelfchap naer de heyli- 
oe fteea , fonder hun te feggen 't eenig ander 
vermaek zoude hebben, als dat van de Sali- 
fche Priefters te fien voorby gaen. Ondertuf- 
fchen quamen de Juffers, volgens fijn beflel , 
in een feer fraey-geftofteerde kamer , welkers 
deel beftroytwas. met d'eerfte bloemendia 
de Lente verkondigen , en wiens aengena- 
öien reuk in lieflikheit niet kan werdea 

E 4 over- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I02 C L E L l E, j 

overrrofFeii, felfs niet van deroofen noch door J 
de rijlen. Mier dewijl 'er alle defe JufFera 1 
noch geene hadden geilen, gingenfe op't in- I 
komen van deie kamer re werk, alsotfe ia 1 
eenen bloem-hof waren gerreden, wanrfebuk- I 
ren met 'er veerr,om ,tot'et maken van ruyk» j 
kert^es, bloemen re veriameien, 't Is waet. ] 
Hermtntus (leuyrenfe in*er voornemen, haer 1 
doende in een korfje foo veel ruykerrjes aen- 
bieden, als 'er Juffers in 'tgefelfchap waren, 
maer ruykerrjes van al de bloemen die de i 
violetren volgen. En omfe aerdiger te geven,, i 
warenle geb.mden mer linrjes van verfcheyde 
verwen. Soo dat alle defe Juffers , geloovenjJ 
de niet genoegfaem te konnen loven de geel^j 
tigheit van Henmntus^ hem duyfent foetighe- 
den feyden: waer na fy fagen dat*er tapijten» 
en koffelike kuffens lagen in al de ven- j 
fters, op datfe te makkeliker mochten leu- 
nen. HermmiHS vernoegde fich Telf niet met 
hun in de kamer te doen vinden de gerief- 
felike dingen , want hy had noch beftelf, 
dat in een nevenftaende vertrek , een aenge- 
naem maet-gefang was : en om de teeft re 
▼olroyen, gaf hy aen al dit fchoone gefel- 
fchap, *t welk geen rijt had om hun 't afwachten 
der plechtigheit te laten verdrieten, 't befte 
en ^Icrlikfte banquet van de werelt. Maer 
op dat gy in'r vervolg van defe hiftorie te 
beter moogt verftaen, 't gene ik u heb te ver- 
tellen, moet gy weten, dat f^o/efus, dierge- 
lijk ik u aireede heb gefeyt, verdienfte heefr . 
verheft was op Salaumc: die feker heel be- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i. I) O E K» 



Vallig, en feer fchoon is, hoewelfe verkeer- 
le fmlikheden heeft, en die toen was een der 
3efte vriendinnen van Kjiena , die met Lucre- 
'M noch geen heel naeuwe vrientfchap hield. 
Soo dat ^olejits , die een minnaer was , en 
.een minnaer uyt*er aerr , wat minne-nijt , fich 
inbeeldc, dat Hermmtus, om diergelijke vro- 
[likheit te bedrijven: moll verlieft wefen. 
[Mier, om de waerheit te feggen, hy kende 
i hem niet wel: want Hcrmimtts recht dikwijls 
ifulke dingen aen, om datle geneuggelik zijn 
m'er felven, en niet om dat hy bemint de 
Perionen voor welke dat hyfe doet. Even- 
fcwel:,alfoo f'olejüs, naer fijn eygene fmlikheit 
redenkavelde, begon hy Hrmift.ns overluyd 
aenteranlTen, trachtende daer door t'onrdek- 
ken, voor welke Juffers defe vreugr was aen- 
igerechr; vieriglik in fijn hert wenfchende 
Miergelijke Tegen-vryer niet re hebben. Sien- 
-de dan, dat al de yvereh Herm-ft/ns bedankte, 
'terwijle Domitm en hare vriendin eikanderen 
inde venfters onderhielden , leyde hy, hilf 
lacchende ,voor my 'kwil hem niet bedanken, 
want ik ben vcrlekert , dat ik'c vermaek, 
"|*cwclk ik tegenwoordig heb, fchuldig ben 
saen eenige fchoone van 't gelelfchap , en 
idat alleen de lietde HermmtHs kan hebben 
tingeblafen 't voornemen van foo aengenamen 
imaeltijttoe teftellen. 'tiswaer, feyde de Prins 
;van Pomerie, dat, om van de dingen naer den 
: fchiju te oordeelen, daer reden is om in'r gevoe- 
: len van P^olefus te zijn. Mijnenthalven , hernam 
\TttHs, 'kheb al voor eenigen tijt g.eloott, dat 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



104 



C L E L I E 



JHermiHiUS op eenige fchoone van'r gefclfchap i 
verlieft is, want hy befoekr alle daeg defelJ* 
ve.Perfünen , hy heeft elders geeneii duur, hy 
mijmert, hy wort verdrietig, en 't fcheeltweynigi 
ofte hy knort, als men hcni perft andere lie-l 
den te belbeken. In 't tegendeel , hy is vrolik eól 
vernoegt, wefendeby al de Juffers die hier zijn :1 
hy is meer opgefchikt als hy pleeg, hy verfmt 
hondert rijtkorcende dingen, hy ichrijft foetej 
briefjes, hy maekt liedekens, hy geeft gefchen-j 
ken, en, gelijk gy fiet, hy recht aen vrolike maelJ 
tijden. In ernll, hernam Herminna al iacchen») 
de, gy doet my bevroeden, dat ik wel mocht I 
op'fheele gefclfchap verlieft zijn; want 'ris i 
feker, dat ik tot den ganfchen hoop in't al- \ 
gemcyn gevoel, 'tgene men fegt dat men om i 
een nieellerfle in*t byfonder gevoelt. Maer^ 
miflchien bemint gy't gefclfchap niet in'talge- 
meyn, hernam Spurins^ dan om dat gy 'er 
yemant in't byfonde»: bemint. Alfoo Her» 
mmms my een feer teedere vrientl'chap toe- 
draegt , hern.im Vixlerta , vrees ik niet hem 
te hebben doen verlievcn : en alfoo hy voor i 
iijy heel onverichilleude is , vrees ik 't noch r 
min , antwoorde SaloHine, Mijnenthal- • 
ven, feyde Hcrmilia , 'k weet wel dat Herm . 
miMtus my niet bemint , 'ie weet ren min- 
ften immers foo wel , hernam Flavte dat 



ik fijn hert niet heb 



ttfta mede niet. 
ft}us , 'k bemin u 
fel ven noytgevraegt 
meell bemiune 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. b ü E K. ror 

:iam Valeria al laccliendc. Tonder eenig arg 
. ce denken, bid ik,gy wilt eenig.en tijt geduu^ 
f rende, naeukeuriglik u felvcn gadeflaen, en 
indien gy bevind, dat yemant van dele Tut> 
fers u heetc doen verlieven, 'tmy, als de ge- 
heymlle,en de belle van uwe vriendinnen, te 
feggen. Maer indien gy't waert, die hy be- 
minde: amwoorde /Vey<<j. zoude hy'tu moe- 
ten feggen. Met oorlof, hernam HermmtHS 
halflacchende, niaekt niet darfe haer over dit 
ipunr verklare : want wat weet ik, of fy 'tniec 
is inder daet, die'k liever heb als ik meene. 
Neen , neen, Herm:Mius , anrwoorde VaUna» 
• «"l'k blijf uwe borge, dat gy my niet tê bemint. 
J^'ÉMaer ingeval gy u felven bedroogt antwoord© 
^mCoUMma, moet Hcrmtyiius my leggen, wie hy • 
bemint. Hal C<7;yiï////.ï , hernam /'^*i/^/ /.ï, indiea 
ik foo ongelukkig ware, dat Hermtmiis my 
".afmeer beminde;, als ik bemint wil zijn, zoude 
ik niet begeercn dat hy 'cu feyde ; en allbo ik 
dichter ben, dan yemant van mijne vriendin- 
nen kan wefen, dunkt my, voegdef'er lac* 
.'j^rtf chcnde by, ik liever zoude hebben dat Her- 
miMiHs 't my feyde dan u. Ik hadde 't ook liever, 
antwoorde Hcrnuntus , en ik beloot u plech- 
telik . dat 't zy op wie dat ik verheft ben , ik *t u 
J|ii feggen wanneer ik 't gevoelen mijns herte 
wel ontdekt hc'bbe. Maer alvorens my te ver- 
plichten , om u aen te hooren , wil ik verding 
jnec u maken. Gy hebt maer te fpteken, ant- 
woorde H er m. ft itt J yCa men fal u gehoorfamen. 
'kBegeer dan , antwoordefe by aldien ik uwe 
vertroawlinge worde, niet te wefen als een 

E 6 Ie- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



io6 C L E L I E, 

ledige vertrouwlinge, welke niet en doet al» 
toe luyfteren, fonder gehouden te zijn u ee- 
nigen raed te geven, ofte ergens in te dienen» 
want op defe wijfe, acht ik*et heel geneuglik 
de vertrouwlinge te zijn van een eerlike vrye- 
ry. Maer ik vind in 'r tegendeel niet afgrij- 
feliker , als te wcfen van die ingewikkelde 
vertrouwlingen, welke duyfent dingen heb- 
ben te verrichten, die hun niet en raken, 
maer indien gy mijne meefterfle zijt, hernam 
HermifttHSt wat wilt gy dat ik doe ? 'k begeer, 
feydefcj gy my belooft, noyt y ets te feggen 
dat my mifhaegr, en indien gy het doet, gy 
nimmer by my fult komen. 'kWil my wel 
verbinden, antwoorde hy, u noyt te feggen 
*cgeneu behoort te mif hagen, maer niet ey- 
gentlik u geen ding te feggen daru mifhaegt: 
want al de fchoone hebben fekere grillige oo- 
genblikken, in welke fy fonder reden moei- 
jelik worden, met Kilet/a wilde antwoorden, 
hoorde men van verre 't fpci en, 'twelk ging 
Yoor de Salifche Prieiter», en Nonnen. Soo 
dat yder docht op *t kiefen van de venfter die 
hy wilde beflaen. En alfoo 'er d'eene bequamer 
was als d'andere, om de plechrigheit wel te 
iïen, leyden^er Hernt/ft/fts f^ti/ena y die echter 
defen geringen dienftr, niet als voor een en- 
kel bewijs van vrienrfchap aennam ; waer- 
na al de werelr de Salifche Priefirers met groot 
vermaek en aendacht fag voor by gaen, uyt- 
gefondert Hcrm/M/us^ die foo feer begon te 
mijmeren , dat *t gefelfchap het merkende, 
hem vraegde waer over hy mijmer- 
de 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



T. b ü K. 107 

dc. Inder waerheit,antwoorde hy, ik tracht 
t'onderkennen wie ik bemin, want ik twijtFel 
nu naeulicx meer oite ik ben verlieit. Ha! 
Hcrrmmus riep den Prins van Poraerie, indien 
gy mint fult gy wel haeft weten wie gy be- 
mint; iulcx zijnde» hernam Hermmms ^ Tal 't 
mijne mecfterffe bynaer foo haeft weten als 
ik ; dewijl ik gefmt ben 'r haer foo rafch te 
feggen als ik *t weet, want ik vind 'et niet 
redelik, dat men de Perfoon die men bemint 
de mocyte aendoe van te gilTen de liefde diefe 
gebaert heeft. Voor my, feyde Saloitme half 
lacchende. 'k had liever diergelijken faek te 
raden, als die door een andere weg te verne- 
men; want als men raed is men niet verplicht 
Jt'antwoorden. Seker, feyde toen Falcna , 
' hun ftoorende, gy hebt geen reden om u met 
- *tt feggen van fufke onnutte beufclingen befig: 
te houden, in plaèts van naer de plechtigheit 
te fien, dewijle wy daer toe hier gekomen 
zijn. Mijnenrhalven, feyde Salomne al lac- 
chende. 'k ftae niet toe 't gene gy fegt , want 
alfoo ik defe plechtigheit alrcede twee ofte 
driemael heb gefien, kan ik 't lichtelik der- 
ven ; en, om de waerheit te feggen, defe ilag 
van dingen dienen niet als tot een dekmantel , 
om foo aengenamen gefelfchap, als dit , by 
een te krijgen. Maer 'c ergft is, men vind 
, alle jaer geenen Henntftiusy en eenen verlief- 
z Atw Hcrmtniiis, Belangende verliefden, her- 
nam Faler/a, die faek is noch heel twijfFeU 
achtig: Neen, neen. feyde Spunus, ik ver- 
biude 'c my te zijn, indien hy 't niet en is: 

E 7 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E 



en lbo hy binnen een raaenc niet veel onge- 
luickiger is, als rechrevoort. Voor ray , fey<de 
HcrmmiHs halt lacchende, 'k weet niec al re 
wel wat feggeti, maer indien 't waer i*. dat 
raen niet kan verlieft zijn , fond er dayfciit 
fmerten te lijden, ben ik 't niet: want in 'tte- 
gendeel, gevoel ik een inwendig genoegen, 
waer af ik d'oorlaek niec en weet, 'c welk ik 
ongewoon ben te gevoelen, en dar echter heel 
foet is. Ha! Hermmtus^ hernam den Prins 
van Pomcrie, gy begint gewidelik verlieft te 
worden, want 't is iekcr dar bynacr alle 
beginfelen van liefde aengenaem zjju ; en 
noch fekerder, dat wanneer een gaeu man, 
fondcr oorfaek biijd' of droef is, hy reden 
heeft te denken, dat hy mint. Hier na de 
plechtigheit ge-eyndigt zijnde, bleef al 't ge- 
felfchap 'noch eenigen rijt op de kamer, 
waer na het fcheyde. Dog in 't fcheyden 
beloofde Hermtmvis noch aen Falertii, haer 
wel hacft te feggen , ofte, en wie, hy min- 
de. En inder daet, wtert hy zedert dat 
oogenblik fijn eygen befpieder , gelijk hy 'c 
van een ander had konnen worden, en bc- 
goude naeu te letten op al 't geheyme ge- 
voelen fijns herten. Dies hy met'er hielt 
merkte, dat hy ï-^dleria veel meer beminde, 
dan al dUndere Juffers van 't gefelfchap: 
want als hy quam ten huyfe van Domitia^ 
en dat Falena niet by'er was, had hy'er geen 
deeg, hoewei 'er al d'andere Juffers waren; 
en als hy'er in 't tegendeel Kiier/a fomtijts 
alleen vgnd, wiert hy hun afzijn niet ge- 

waer> 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 



109 

D. 



waer> noch taelde naer geen van allen. Dus 
merkte hy lichtelik, dat hy l'^aleria ftelde 
voor al hare vriendinnen, maer hy merkte 
in 't eerfte niet , dar 't gene hy gevoelde lief- 
de was. In 't tegendeel, bleet hy eenige 
dingen itijtTmnig gelooven, dar 'et vrientfchap 
ware ; want door dien hy alle minnaers hoor- 
de leggen, dat de lietde een fchrikkelike 
fmert is, en hy felve in fijne minne-verflen 
nieten fprak als van vier, van boeyen, van 
queiling, van fuchten . en van tranen, konde 
hy niet gelooven dat hy verliett was, mits hy , 
wel verre van fich ellendig te vinden , fïch 
gelukkig achre. Hy gelootde felfs, nergens 
na te verlangen , en dar de teederheit die hy 
tot y^aleria gevoelde, niet was als een teeder- 
heit van vrientfchap, welke gericht zijnde 
naer hare verdienfte, krachriger was als de 
gemeene vrienrfchap. Soo dat hy, fonder 
inder daec te gelooven, dat hy verlieft was. 
Kalend echter aireede beminde; en 't gene 
feldfaem quam, was dat hy fchwde 'tganlche 
geleUchap re doen gedenken aen de voor- 
wacrden, die hy met defe bevallige Perfoon 
had gemaekt, mits hem dacht, dat hy riiec 
rullig genoeg zoude zijn, om 'er te feg- 
gen^ dat hyfe niet dan vrientfchap toedroeg. 
*c Is waer, de gelegentheit viel foo haelt 
niet voor, mits KalcvLi, vcerriendagen lang 
vry onpaflelik zijnde, al 't gefelfchap be- 
droeft was . en Hermtmus veel meer als 
yemant van d'andere, want hy vond ner- 
gens ruft, Hy ging op eenen dag verfchey- 

dc- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



j io CLELIE» 

deitiael na haer vragen , hy ging felfs , om be- 
ter bericht te worden, hare Genees -meefters 
befoeken, en hy fag bynaer niemant, ofte 
hy fprak hem van de quael van ^alerta. Maer 
eindelik, defe fchoone en aentrekkelike doch* 
ter vele gebetert zijnde, kregen hare befon- 
derc vriendinnen en vrienden vryheit om 'er 
te befoeken. Soo dat hunnen ommegang 
haer verquikkende , fy wel haeft al hare 
fchoonheit en al hare vrolikheit wederkreeg. 
SMoHtm» FUvte^ herm/tut SpHrms, en Vole- 
fns^ dan eens tot harent zijnde, met Hermi' 
ft/HSy quamenfe te fpreken van de feell-dag 
der Saliiche Prieftersj en te denken, hy fich 
had verplicht aen l^aleria te leggen, wie hy be- 
minde. Niet foekende dan, als geneuggelik 
te praten, begondefe Ki/cr/a re feggen, dat 
fy Herm.ums moft perffen fijn woort te hou- 
den. Maer 't wondcrlikfte in defe voorval 
was, gelijk ik aireede heb gefeyr, dat Herm/- 
tttus Kiler/i.% fijn gevoelen niet wilde feggen , 
mits hem dacht, *t nier wel voegde, een feer 
fchoone dochter te feggen dat m'er niet dan 
vrientfchap toedroeg: en Ktler/a van harer 
zijde, die gemerkt had, hoe ongemeen be- 
nart hy, geduu rende hare fiekte, was ge- 
weeft, en die dagelicx duyfcnt teekenen van 
achting, en van teederheit van hem onrfing, 
focht niet dat hy'er fijn woort hield, uyt 
vreefe hy mocht feggen op 'er verlrefr te zijn; 
want alfoofe hem feer hoogachre, jae datfe 
felfs hem groote vrientfchap toedroeg , wil- 
defe haer niet verplicht vinden, om hare wijfe 

van 



I • r'"» 1^ — — w r - •'• 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 
26 B 38 vol. 3 



T. BOEK- 



VVV 





nran ommegang mer foo liefralligen vrienc te 
rcran vieren. Sou dat den eenen niet Ibeken- 
ctefp.eken, en d'ander niet willende luy- 
;eren, FUvie, S Uonyie^ Hermiha^ Spurtus ^ 
ViVolefus. hun begonden aen te ranfien, en 
.e feggen, darfe gevviffelik elkander Ibnder 
Jpreken wel vei rtonden, dewijlle foo veel ora- 

iüags maekren over een faek van geen be- 
.ang : enfe deden 't foo krachtig, dat Ki/e- 
r^lr/:! eindelik, om'cr te rechrvcerdigen , Her^ 
F^miftiiis perlte fijn woort te houden. Soo dat 
' Mhy. niet durvende fich lancer ftijflinnig ver- 
weeren , upftont en f^.tierii bracht aen d'ander 
zijde van de kamer, naer een overft-k op den 
hof uytfiende. Maer toen hy'er was, en dat 
-.dele i'choone dochter, klakloos leunende ^ 
k'j, hem aenfag , en afvraegde wie hy beminde, 
pH vond hy ficii wonder beteurert : want 'er rees 
foo grooten ontfteltenis in fijn hert, dat hy 
nietwift wat t'antwoorden , enhywift'ette 
min, mits hy even op dit oogenblik begon te 
gelooven, dat 't gene hy gevoelde liefde was. 
Inderdaet, de fchoone oogen van f^aierm in 
dit ommefien de fijne ontmoetende, wierd 
hy'er foo door ontroert, en getroffen, dat 
hy van verw veranderde: KiUna voelende 
toen de vreefe diefe had verdubbelen » durtde 
Hermitnus niet vorder perflen: die iiende datfe 
hem niets meer vraegde, haer op fijne beurt 
vraegde, hoe 't quam dat hare nieufgierigheit 
achterbleef. Sulcx komt, feydefe, ter oor- 
fake van billikheit j want gelijk ik niet geer- 
xie zoude feggen 'c gene ik niet begeerde dat 

niea 



ik 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



til C L E L I E, 

men wift:; wil ik u ook nier perflTen, om my 
bekent te maken, 'r gene ik fie , gy nier be-i 
gecrr dar men were; derhalven, om u re be-r 
tuygcn Jat ik befcheyden ben , vraeg ik u niert i ' 
meer, en echrer neem ik aen , al 't geleirch.^p | ; 
te feggen , lioe gy my hebt gefeyt, dar gy niet i 
verlieft zijr. Ha.' Me-vrou, riep hy, 'k wil ^- 
nier dar gy fegr ik niet verlieft ben i lal dan : r 
feggen dar gy 'r zijt, hernam rJena al lac i 
chende, en na hun vcrfekcrt re hebben dat 
gy 't op my nier zij.-, fal ik hun laren raden, 
ofre her zy FLtv e ,S.t/oK.;f(', CoU.uiha otre Rr- 
mdia , die u hebben doen verlieven. Neen, 
neen, Mc-vrou , anrwoorde hy, men moet 
foo weynig feggen. dar ik verliefr ben, als dat 
ik r nier en ben , ror dar gy wel weer war ik 
eygentlik ben. Maer war middel ik lalcx we- 
te, antwoordefe, indien gy r my nier regr;gy 
fnlc'er weten hernam hy, indien gy wilt na vorl- 
fchen'rgeue in rtiijn herromgaet. Maer meent 
gy, anrwoorde Falertct, dar ik my op 'r minnen 
genoeg verftae, om re k<Mincn onderfcheyden 
ofre gy 'r doer, dan of gy *r niet en doer: want 
*f is een faek, waer in 'ik noch kicfen, noch 
deelen kan. Schoon gy de waerheir ieyder, 
anrwoorde Hermimus^ dar zoude u nier belet- 
teii , dar gy nier zoudet konncn erkennen of ik 
verliefr ben. Gewis gy verftaeru foo wel op de 
vrienrfchap, dat, indien de gevoelens die 'k heb 
van anderen aerr zijn , ik fonder eenige fwarig- 
heitfal befluyrendat ik verliett ben. Weer dan, 
( voegde hy'er by. fonder haer rijt re geven om 
t'aniwoordenj dat ik naer 'r gevoelen mijns bcr- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. ii; 

,*ten wel onderraftre hebben , klaerlik heb ont- 
dekt. dat'er in *t lieFrallige gerellclup, waer 
onder gy zijt ,een Perfoon is» die 'k meer acht 
en beaiinne dan al 'r overige iler aerden.endie 
foo nuorwenJig is rot mijne b^ijdfchap , dat 
_^ik'cr niet by zijnde gecne heb. 'k M.>et u dan, 
Jhernam bcvalhglik Ki>r/ii,nier lang alleen by 
'Jmy houden . want her zoude u re Teer verdrie- 
I ten: Hierom, louder u de moeyre aeu re doen 
ivan my u gevoelen te leggen, verfeker ik u, 
dar gy nier dan vrienrfcliap toedraegr. Ey ! 
et verlof, hernam hy, belluyr foo veerdig 
,..-Diet van mijne gencgenrheit te oordeelen, 
noch vrcelt niet u bywefen my verdriete. 
Gedoogt alleen, voegde hy 'er by, ik u feg* 
■^ge, dar de teedcrheic die *k toedrage de Per- 
foDU, van welke ik fpreek , lbo groor is, dat 
al hare qualen de mijne zijn. 'k Siefe aen 
Timer vermaek^ *k beruurfe met een ganfch 
ongemeene blijdfchjp, al warfe feyt dunkt 
iny wonderlik, hare fchoonheic begoochelt 
cmy, hare goerheit verrukt my , en haer ver- 
:ftant geefr my fekere verbaeitheit vol eer- 
^bied^ zijnde yers meer als een gemeene 
verwondering. Maer met dit alles ben ik 
niet minne-nijJig, 'k begeer niers, ea al 
mijne finlikheden zijn lbo luyver, en lbo vry 
van eygen belang, ik nier geloove,dat yemani 
een genegenrheir heefr , die de mijne gelijk 
zy. Heb u aireede gefegt, hernam bchen- 
delik fliAna,dat gy niet dan vrienrfchap toe- 
draegr, en ik ben blijde van uwcnt wegen; 
waut naer men van 'c minnen fpreekt, is men 

fuUx 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



114 C L E L I iï:, 

fulcx doende, nier al re gelukkig. Maer de"*»' 
wijle gy bfvind dar ik nier dan vrieiitfch^p 
toedraeg , hernam aerdig /y ^ me^n i 
dat 'er geen Iwarigheit is in u re leggen, d 
gy zijc die wonder-weerde Perfoon welke i 
ftel boven al 't overige des wereits, en di 
oorfaekzijr. dat ik de maetlchap die gy ver 
fer, fo!> krachrig bemin, ik nergens eider 
duur hehbe. Jae 'k meene l'elfs gy geen Iwa- 
righeit i'ult maken te gedoogen, ik van 
genesentheit voor genegenrlifir hope; wa 
de l'elve deugt , welke vereyfchr dat de Jutfer 
regens hare minnaers ondankbaer zijn, wit 
datfe erkeinende Tullen wcfen regens hare 
vrienden. Mier, Me-vrou , voegde hy *er 
by , fondcr haer tijr te geven, om in fijt 
woorden te vallen, 'k had u vergeren te feg 
gen, dat gy nier alleen de Perfoon des wereits 
zijt die 'k meed bemlnne, maer dxx gy . om 
oprechrelik re fpreken, d'eenige zijr die 'kbe- 
niinne. Want als ik m'jn ielven wel onder- 
tafte, is al 'r gene ik om d'andere gevoele, 
niers, in vergelijking van 't gene ik om u ge- 
voele ; en toen ik u leyde , dat ik niets be- • 
geerde, wift ik niet *t geen niy een oogen- 
blik daer na zoude wedervaren: want terwijl 
ik fpreke, rijdier in mijn hert lbo krachrigeii 
begeerte om van u beminr te werden, dat, 
indien gy my geen ftofFe geeft te hopen, 
'k wel voel , dat ik gae worden den rampfa- 
ligftcn van alle menlchen. Gy beufelr, her- 
nam Kï/rr/.i, fprekende gelijk gy doet: want 
de vrientfclipp niaekte noyc rampfalige, Maer , 

Me 



IJl 



:r<JJ!C* 
0 



■I, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. R O E K. IK 

9vfe-vrou. anrwoorde hy, miflchien kent gy 
•aier wel *r geen ik om u in t herre draeg. 
iW'at 'er van zy, Icydele. hem willende veria- 
aen, ik gae *t gefelichap feegen, dat gy niet 
idan vnenifchap hebr. 'k Srae her roe, hcr- 
inam hy, wanr indien by geval, 'r geen ik oin 
|j gevoel liefde waer, gelijk 'er grooteu Tchijn 
Koe is, fal't beft zijn. dar 'er niemant in de 
ij^anfche werelt weer als gy. In 'r tegendeel, 
shernam Ki/crw. indien dir ongeluk my over- 
üQuain, zoude ik *t wel nimmer willen weren. 
iHter na verliet Ki/^r/a al blolendc HermintHs ^ 
iifonder eygemlik te weren . watfe 't gelelfchap 
«daerrer by ging voegen, zoude leggen. 
^Wel , raier/a^ Teyde S.iiofturf metie aenquam, 
lis Hfrm 'iHius een vTient?ot minnaer? zijr gy 't? 
lis *t Fiu'te of ik? die hy teederheit roedracgr. 
Bemint hy 'r ganfche gefelfchap in 'r alge- 
Imeyn, ofre mint hy nier dan een Pcrloon 
in ^t bylbnder. Maer indien 't hecle gelel- 
jfchap moft weten, 't gene Hermimus my heeft 
gefeyr, antwoordefe, behoefde hy 't my niet 
foefjes re feggen: Ondertuflchen , vervolgde 
i Valena half lacchende, wil ik my tegens u loo 
ftreng niet toonen, want ik wil u openherrc- 
lik verklaren, dat Hf^minius op niemanr ver- 
Heft is.» en dar wy derhalven alle gelijkelik 
aen hem zijn verplichr, wegens de gedurig- 
heit die hy aenwend in ons te belbeken. Ha l 
Me-vrou, anrwoorde Hermtn.us ^ 'k geloof 
niet ik u gefeyt heb, 't gene gy legt: foo ik 
my bedriegc, antwoordefe, bid ik u om ver- 
giffcnis; dog 'k heb foo flechten heuggcnis, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ii6 C L E L I E, 

dar ik verdien onrfchuldigt re werden; bene- 
vens dat , indien ik de dingen nier iVg geiijkfe 
zijn, 'k iVgi'e ten n)inlten gelijkte behooren 
te zijn. Hier na , begonde 'r ganlciic gelel- 
fchjp HermfniHs tn ^^a/<rr/a te quellen, cl'eene 
feyvlen dar hy verliefr was, andere liieldea 
ftaende dat hy 't niet en was, en al iTamen 
warenfe r'overige van den dag heel vrolik. 
Ondertuflchen viel'er een genoegfaine groote 
verandering in den geeft van f^aUtia en van 
hermwtus ; wanr f'aiena twijfFelde veel meer 
aen de genegenrheit van Hermin. nt^ alsl'e dc- 
de, eer hyle had aengefproken; «n Hermi- 
mus in 'r tegendeel twijfFelde ganfch niet 
meer» ofre hy was verlielr. zedert het oogen- 
bÜk in 'r welk t^alena hem leyde. dat hy niet 
dan vrientfchap toedroeg. Inder daer, toen 
hy t'huys quam, befchuldigde hy Tich , over 
al te koel van fijne genegenrheit gcfproken te 
hebben: 't beroude hem al re voorfichtig ge- 
weeft te zijn; en hy dede fich felven duylenc 
verwijringcn , foo langen rijt verlieten te heb- 
ben, om te merken , dar 'r geen hy in dc ziele 
droeg, liefde was. Voor ^*i/«;.r, hoewel fe de 
deugdelikfte Peribon was van de werelt, en 
fchoonfe haer op die tijr inbeelde nimmer te 
konncn verdragen , dat men op'erverlieft ware, 
kondefe evenwel nier laren op 'er felven quaet 
te zijn, om datfe eenigen rijt had gelooft, dat 
*er HermitiiHS meer beminde alsfe toen dacht. 
Sy befchuldigde echter haer felven een oogen- 
blik daer nj, en keurde niet al te goet om 
Ho-mmi4s te denken , ook tegens haren dank. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK 



ÏI7 



Dc faken dan in defen ftaer zijnde, moer gy 



weren, dat l'^o-e^us^ die Salonttie inind*. Tonder 
dat rnen 'c will, en die van SMoMim nier wierc 
gehaet, een gevoelige blijfchap genoot: want 



•wnts^ op ó.uoM.ne 



heel 



verlieü geworden 



zijnde, had hy 'r genoegen van re fien , dat 
dele TcUoone dorhrer fijnen Tegen- vryer gru- 
welik qualik bejegende, die gewifTelik duy- 
.fent aengenaine. en geen quade hoedanighe- 
.den heetr, uyrgefonderr dat hy is den wraek 



Igieriglten aller inenichen. Kiiena en S Jouwe 
,|Waren toen heel byfondere vriendinnen: want 
iZu.retta was van die maetichap nier. Soo dat- 
|fe onder hun hadden een deler vrolike gene- 
^genrheden, welke maekt dat twee vriendinnen 
|voor den anderen bynaer dragen alle geringe 
Iminne-forgen; cn dat al hynne tijtkorringen 
Igelijk zijn. Dies P'alena fag al de ftraf heden 
jdie 6aloinite tegen Spumts pleegde : men moet 
fich echter niet inbeelden, dat tuflchcn f^a/etia 
ten SaIo)iikp *t felve verrrouwen was, dat zedert 
ttulTchen vMerta. en Lucretta is geweefttwantfe 
jfeyden den anderen geen geheymen , dan die 
anen feyt, om 't vermaek re hebben, van uyt 
:fcen klcynigheir een geheym temaken: maer 
limmcrs fy beminden clkanderen, of ten min- 
jften fy meenden datfe malkanderen bemin*' 
len, cn in de gemeynfaemheit van hunne 
jvrientichap, feyde f^a/er/a fomtijts tegen Sa/o- 
i/Ke. datie Sfarius al te qualik bejegende. 
|Want , feyde defe wijle dochter, 'k geloof dat 
knen ftraf moet zijn met oordcel, en dat,wan- 
" ^ neer een fcer eerlik raan is verlieft op een 

eer- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

eerlik Perfoon , fy dierwijfc moet handelen, 
darfe te kennen gevrn, dat de minnedrift 
haer mil'i^aeg-, fonder den minnaer re ver- 
achten: want 'c isvry forggeiik lich re doen 
haten , door die u beminnen , en *t ware ge- 
wilTelik berer gehaet te worden van een man. 
die u noyt had bemint, als van eenen verach- 
ten minnaer. Voormy. zm^oor SMomMCy 
die lbo voorfiende niet ben. als gy, 'k vinde 
nier heerliker voor een vrou, als een feer eer- 
lik man te mogen verachten, alleen om dat 
hy op 'er verlietr is. P'alena antwoorde Sal(h> 
fitne . en sMo^U haer wederom , dogfe veran- 
derden niet van gevoelen. Soo dat SpnnHt 
met fuiken verachring van Salomne wierr bej^ 
eent , dat noyt minnaer het dierwijfe geweeft 
heeft. OndertulTchen trok fy'er veel voor- 
deels uyt, wanr de liefde van y'olejns nam'er 
doof toe: enfe kreeg onder 't volk een roem 
van ftrengheit, die'er ftelden boven al de 
dochters van hare jaren. Maer terwijl dat 
SaloHt^e VoleJUs gunltig was, en Spurtus mis- 
handelde , onrfing KUena van Hermium duy- 
fent geeftige en eenvoudige reekenen van liet- 
de ; want 'er was niet eenen dag , ofte hy en 
oaf'er. door eenige aengename verralTchmg, 
Sieu vermaek. Hy was gedurig by »er, ftang. 
oedienftig,vol eerbied, en foo ingetogen ,in t 
leven def teekenen van fijne liefde, dat ^^Me• 
d.kmaels twijfFelde, hoedanig de gene 
ft-ntheit die hy 'er roedroeg mochr wefen. 5y 
«nam echter onp,evoelik foo verre, datl er 
•»iet meer aen konde twijfFelen , en in 't tegen^ 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




!. BOEK. 119 
tüeel vreerde , dat <Ie felveman. dicfe beforgt 
was geweeft , dat 'er niet genoeg beminde > 
haer eindelik zoude komen al re liet re heb- 
b«n. r .i/mi» droeg 'er evenwel füo voorfich- 
tig, darfe Hermw.HJ feer langen tijt belette, 
haer opentlik uyt te feggen dat hy op 'er was 
veriicft. Maer 'k heb echter Flaxue, die eea 
byfondere vriendin is van HernumHs , hoo- 
ren feggen, datie lichtelik merkte, hy ^^Z^"- 
na bemmde, en dat 'er K.i/er/^ nier feer droet 
om was. Want hoeweife niets dede, om de 
Hetde van Hermwius te vermeerderen, dedefe 
niet al 't gene fy had konnen doen, omfe 
hem t'onrnemen. Ondertuflchen gevoelde 
SpuTius, die groors van herren, en uyt 'er aerc 
opgeblafcn is , de fmaer die Salonmf , hem 
^endede foo levendig, dat hy voor hem nam 
groot gewelt te doen, omfe uyt fijn hert te 
jagen; en inder daer, liet hy eens klaps af 
van 'er tot harent te gaen befoeken, en uyt 
vreefevanfe t'ontmoeten, quam hy veel min 
by Valtna, en by fijne andere vriendinnen. 
Maer Salomm zijnde te landewaert gegaen, 
.befocht hy weder 't gefelfchap, daer hy foo 
dikwijls was by geweeft ; en tTijnen onge- 
luk, vindende een onvermijdelike acnrreklik- 
heitinde foecigheit van Valerta^ merkte hy, 
dar hy 'er op verlieft wiert. Maer in plaets 
van Tich te kamen tegen dele opkomende 
minne-drift, trok hy feifs toe de ftrikken die 
hem bonden ; want alfoo hy opgeblalen is, 
bcelde hy (ich in foo grooten vcrmaek, in- 
dien hy wiert geleden van een dochter, wel- 
II U Dcd, F kers 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Tio C L E L I E, 

kers verdiend veel uytftekendcr was , als die 
van de Perfoon die hem veraciit had, dat hy 
üjne minne-drifr met vreugde liefkoorde, en 
hy dcde'cfoo veel temeer, mits KiUna^ die 
in de gront hares herten, HenniniHs nietftraf 
wilde bejegenen, en die echter niet begeer- 
de dat men merkte, datfe hem een onge- 
meyne teederheit toedroeg , heel blijde was, 
<le forgen van Spurms gunllelik t'ontüngerï, 
op dat de foetigheit diefe had voi»r den 
«erften, hare goetaerdigheit in't algemeyu, 
en niet hare bylondere fmlikhcit mocht wor- 
den toegcfchreven. Spurms dan fiende, dat 
fijne forgen nier wierden af-gellagen, wierc 
ernftelik verheft op ^aleria , die hy 'rechter 
nier opentlik durfde feggen. Soo dat Sato- 
vme, toenfe van't landt weder quam , bevondt 
xlat defen minnaer, diefe foo had mifhan- 
delt , en diefe noch meende in hare ketenen 
te houden, de felve had verbroken. «n dat hy 
droeg die van f^aier/a, welke, gelijk ik u 
aireede heb gefeyt, hare voornaemfte vrien- 
din was. Ondertuflchen , hoewelfe Spurtus 
noyt had bemint, datfe een ander lief had, 
cn datfe f^alena beminde . foo feer alsfe kon- 
de , fpeet 'et haer defen minnaer verlooren 
re hebben . cnfe was in haren geelt reeht 
geftoort op Valarfa^ om datfe een hert had 
overheertj 'twelk (y niet wilde aennemen, 
S alom fi€ iochx. evenwel defe kluchtige fmlik- 
hcit te verbergen : maer gelijk 'er foo wel 
een yverfucht van hoovaerd , als van lief- 
de is , was defe diefe tegens Kaler ia had 

foo 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Uil 



ï. BOEK. 121 

foo geweldig, dar hoedanigen forge fy aen- 
wende , men wel haeft in 'er aenficht merkre. 
t'elkens alsfe by ra/cna quam , fekeren ge- 
dwongen Twier ; en dat die vrypoftige en 
vleyende vrolikheir , diefe haer placht te 
betoonen, niet meer in hare oogen fcheen. 
Sy bcfüchtfe echter noch dikmaels, maer 
SaloKittc kon inet y^Mena naeulicx meer pra- 
ten als 'er alleen by was. Sy was felfs alrijc 
gereet om yet re vinden, dat niet wel voeg- 
de : want in plaets dar fchoone en jonge 
lieden die elk anderen bemmnen. fich hon- 
dert liefkooferijrjes, alsie by een komen, 
hebben tefeggen, nu van 'er Ichoonheit, en 
dan van de kieedereu diefe dragen : lag Saio- 
Kwe in 't tegendeel Valnia bykans noyt, voor- 
nemelik als 'er Spmtus by was , ofte Ten 
feyde haer heel tegenftrijdige dingen. Sy 
fpeelden haer evenwel dele part, als ofte 
het een enkele da et van vrienrfchap ware 
gewecft : want fy vraegdeu'er offe fieke- 
lik was , en offe niet wel geflapen had, 
willende daer mede te verftaen geven , 
<latfc bang fag. Op een ander tijt vond fy- 
fe niet wel gebult, en eindelik ahijt fchor- 
tcn'er wat aen. Wanneerfe felfs praette 
met een van defe fchoone nijdige, die'er 
over al in de wereltzijn, entegens welke men 
doorgaens vry mag fpreken tor nadeel van alle 
andere fchoone verdroegfe willig datfe van 
FaUrta feyden al't quaet dat de nijt hun dede 
<lenken. jaefc feyde felfs vele kleync dingen, 
welke betoonden, datfe heel beluft was om 

F 1 groo- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



jlt C L E L l E, 

grootere te konnen feggcn. Want fy 1'eyde , 
hoewel *r nier wacr is« dat t^altrta, ten eer- 
ften opficht , al de glans der groote fchoon- 
heit niet en hadde, dat men de hare moft foe- 
ken. om al cTaertreklikheden re merken; en 
dar, indienfe foo gaeuw nier ware alsle i5, fy 
maer tamelik fchoon z<jude wefen. Een an- 
dermael, dar 'r geluk overal plaers had, en 
dat men't foo wel moft hebben, om de naem 
van gaeuw, ofte fchoon re bekomen, als om 
rijkdommen te verkrijgen. Wanr, feydefe, 
tegens defe vriendinnen, die de enkele nijdig- 
heit vereenigde , V^ilfr/a feyt niets , dar andere 
niet konnen denken en feggen, en onderruf- 
fchen heeftfe de naem van gaeuw re zijn, die 
andere nier en hebben. Sy heeft fclfs 't geluk , 
dat de deugt haer min ftaer, als vek van hare 
vriendinnen; wantl'e wert gehouden voorde 
deugt felfs, en evenwel isfe foo ftraf niet, of- 
te SpunHJ ^ en Hermmius bewijfen'er duyfent 
kleyne oppaflingen, die andere miflchien ,niet 
zouden durven aennemen. Sttlonifte prees 'er 
achter, nevens al 't gene fy quam re feggen , fy 
feyde felf , dat Faltrfa een van hare grootfte 
vriendinnen was , en inder daer , alsfe dierge- 
lijke dingen van 'er feyde, gefchieden *t met 
feer vierige wenfchingen, darfe niet mocht 
hebben defe gemeynde gebreken , welke de 
minne-nijr haer dedegelooven darfehadde. On- 
dertufTchen had yalerta geen noot, van te gif- 
fen, dat fy foo quaet keurde, datfe de befoe- 
ken van Spnr:itSyA\sn2,tr gewoonte, gedoogde; 
want aUüofe hacr defeo minnaer foo qualik had 

fien 



ti 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. it; 

ficn bejegenen» hadfe ganfch geen vermoeden, 
idat fy 'ter aenrrok. Niet -re-min merkcefe wel 
i haetl de koeligheit van S.tlonme; foü dat, de- 
ilwijl Kï/fr/.»*t belle menfch van de werelt is, fy 
■ 'ervraegde, hoe dele verandering van finlik- 
) heit t'haerwaerrsbyquam. Warhebikgedaen 
wat heb ik gefeyt, wat heb ik gedacht, feyde 
haer dele lieftallige dochter eens ,roenfe alleen 
waren, dat gy niet meer met my leetr, als gy 
-7 gewoon zijt met my re leven? 'k Verfeker u , 
antwoordefe kv)elrjes,dat gy'tmoet wefen, die 
verander z'j^» dat gy dedingen niet meer 
fiende, gejjk gy pleegt, gy my befchuldigt 
seen verandering, die niet dan in uwen geelt 
ï beftaer. Neen, neen, >S.i/ö;/;;/.%antWüorde Kï/e- 
\r/.ï, 'kben de fel ve die 'k was , en indien mijnen 
ommegang u niet langer aengenaem is, gelijk 
hy placli,komt fulcx uyt,dat'er yets inu herc 
jfchuylr, 'twelk maekt dat ikuverveele. Maer 
ISMo^ine let 'er op, voegdef'er lacchende by , 
want ik verfeker u, dat ik de lieden niet lang 
verveele, fonder felfs wonder gemelik te wor- 
den. Derhalven, om 't vermaek der vrient- 
fchap onder ons te behouden, indien gy my 
yers hebt te verwijten, doet 'et oprechrelik, 

fi dan foo ik my rechtveeidige, fal u uwe 
oeligheir leet zijn , en indien ik my niet kan 
\ ontfchuldigen , fult gy 't my vergeven. S ilo» 
tttne fich fiende defer wijfc geperft door yale- 
rta^ wiert krachtig moeyelik ; want fy duyde 
al de goethiet van defe bevallige dochter op 
een verborgen belang, rz\iQnó.t Spunits. Soo 
datlehaer rechte gevoelen /twelk fy 'erfcham- 

F 3 de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



124 C L E L r E, 

de t ontdekken , binnen houdende, altijt fcy. 
de, dat 'er nier fchorte. Sy deed 'er felfs ge-l 
veynfde troetel ingen . en geveynfde betuygin- 
gen van vrienrfchap, m^ierfe dedefc dier wij-| 
1'e, darle Falena^ met wijs maekte datie op 
recht ware. 't Gene defe lieve dochter fcer 
iDoeyde, was, dat al de werelt haer vraegde, 
wat 'er haperde tulTchen SaioftiKe^ en haer. 
Sitlomtie van hare kant vond 'er immers foo 
belemmert, om die. wellce haer 't felve 
vraegdcn , t'antwoorden: maer voornemelik 
Volejus^ diefe niet haette, want fy Jiad geen 
noot hem te fcggen , datfe quaet was op 
Valer ta , om darfe Spuruts aenhield, en datfe 
gedoort was, om dar Sfunus ^ niet langer 
haer, maer VaUna beminde. Soo datfe Spti- 
rtus foodanige reden van klachten tegens 
Valer u% op de mouw bondt, als 't haer goet 
dacht, hem beladende daer af niet te fpre- 
ken. Dog indien 't 'er licht viel, VoUfus y 
die 'er krachtig lief had, te bedriegen, was 
het haer onmogelik Flmue te blindt-hokken j 
die, gelijk ik heb gefeyt, een vriendin is 
van Hernnntits t en "t ook genoegfaem was 
ysiïi SAloftn:e: want defe Pcrfoon heeft een 
byfondere gaef, om te raden, de verbor- 
genfte belangen van al *t onderwind der 
vrouwen. En inder daet, fy redenkavelt op 
defe ftofFe vry regelmatig: want, feydfe, als 
ik jonge en fchoone lieden fie, welke gaeuw 
zijn. en overhoop raken, fonder datfe eygent- 
lik famen yers hebben te fchiften , twijffel ik 
ganfch niet >ofte fulcx korar, ofte uyt nijt ofte 

door 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



j. BOE K. 125 

door belang van liefde, ofre uyt minne-nijc. 
Soo dar. fonder my op te houden, met wijfe- 
lik t'onderroeken , wat de rcchre reden defe 
Perfonen mag doen denken » ik in *tregendeel 
na fpeure al de kluchtige fmlikheden , die da 
liefde, de minne-nijt, en de nijdigheit, na 
den ftaet hares gelucx, hun mogen in blafen; 
en 't gebeurt heel felden , dat ik niet rade, 
'rgene ik begeer te weren, als ik de knibbe* 
ling van een gefeli^chap hoore. Flavtc dan» 
zijnde in defe (lag van dingen foo doorfiende, 
ais ik u fegge, had eenig licht vermoeden van 
de waerheit. Soo darfe eens , met artgefcU 
fchap wandelende, in de hoven van Numa^ 
die Teer fchoonzijn, fag, dar Salomm, Vale- 
ria^ die toen ging tullchen tnSpH" 
m/, aendachtelik bekeek , en dat fyfe bekeek » 
met 'k en weet niet, hoedanige, trotfe.en ver- 
achtende fpijrigheit, diefe felfs niet merkte^ 
ïnvoege dat Flavte , die verdanr , en een 
doordringende, en geflepcne geell: heeft, dio 
men fwnerÜk yers kan weygeren. haer alleen 
trok, en 'er heel verre van al 't overige gefel- 
fchap fcheydende, reyde,'kvrageu niet, geil jlc 
andere, wat Ktieriii. u gedaen heeft, want ik 
ben verfekert, datfe Spunnj van de liefde die 
hy u toedroeg heeft genefen, en dat gy 'et nicc 
goet keurr. My dunkt, zmwoorde Sa/on/fte^ 
een blos krijgende, dat ik Spurtus flecht ge- 
noeg heb bejegent, om my niet te kreunen, 
wie hem gunftig is. 'k Stae 't u toe , antwoorde 
jF/iiwp, en dat is*t, 'twelk mijne verbaeftheic 
maekt: want ik ben immers in de werelcfcha 

F 4 faken, 



tl 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



126 C L E L I 

fiiken foo weyntgnict ervaren, ofte ik weer, 
dar gy V^oieJUs niet en haer , dat gy Spwms noyc 
hebt liefgehad, dat gy Kilen^i bemindet , eer 
hyfe minde, en dat gyniet meer bemint, fe- 
dert gy gelooft dat 'er Spurius lief heeft. Voort 
verfuym geen rijt met my, ais tegens andere» 
te feggen, dat gy Kilen.i noch fteeds bemint: 
want gy befoektfe langer niet, dan alleen uyt i'^ 
voorfichtigheit ; en foo gy u telven befaegt, , 
alsf 'er yemanr prijit, ofte dat gy om welftaens i 
wil haer fulr prijfen, zoud gy wel (ien, dat J 
u oogen u herte verraden; en men lichte- • 
lik kan merken, dat gy op Kilerta eenen ; 
heymeliken haet hebt, die gy niet begeert ' 
dat m'ontdekke. Gy zijt wonder dringen- 
de , hernam Sa/ofufte. 'k Ben 't noch vry 
meerder als gy meent , anrwoordefe voor- 
nemelik als'raen komt op*t vereenigen mij^ 
ner vriendinnen, en *r herftellen van de vre- ' 
de, en *cvermaek in'tgefelfchap daer ik on- 
der ben. Hierom, indien gy de waerheit niet 
bekent, en foo gy my niet en fegt, al't ge- • 
ner in uwe ziel omgaet, fal ik de zijde van 
yii/er/a, regens u, nemen, 'k fal u over al on- 
gelijk geven; jae'k weet felfs niet, ofte ik 
J^oiefHs mijne meening niet fal feggen. Gy \ 
fult my miHTchien veel meer ongelijk geven, 
als gy mijn rechte gevoelen weer , anr- 
woordefe. Niet, voegden 'er Saloftme loofe- 
lik by, 'tfoodanig is, als gy u inbeeld: wanr 
dewijl ik immers u de gronr mijns herten 
moet ontdekken , en het te vergeefs ware . 
*ku wilde om veynfen, dat ik niet ha* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï.' B O £ K. 117 

ie, ftae'ku dan toe, *c my aengenaem is, dat 
•Jlk Vin hem bemint worde : dies gy lichcelik: 
!(lcond denken, ik my ganfch nier laec gelegen 
.[zijn zcnSpuriufydiQ'k lbo Hecht heb bejegent. 
Ut raUna achte dat ik al te llrat was. Ook 
'et geenfms ten aenfien ya^S/^untts . ik 
Tiet goet vmie: dat ra/enaWKi aen houd: 
jaerT om u de waerheit te leggen , wecen- 
_ie de tegenheit die 'k van hem heb, dunkt 
Imy datfe hem niet behoort te dulden, en dat- 
,re lelfs r'haerder eere foo gunftig niet behoort 
'fonttangen een man. die ik foo feer veracht 
ïb; want lulcx bind hem aen ons meysjes, 
maekc dat ik*er,byna noyt fonder hem 
;,ikan fien. Inder waerheit, hernam Fiavie 
lal lacchende, 'k hield u voor foo goeden 
I vriendin niet, als gy zijf, maer om uwe 
Ifinlikheit welt'onderkennen, met verlof, ant- 
woordt my van punt tot punt op 't gene ik 
u gae vragen, 'k Ben te vreden, antwoorde- 
jfe, fegt my dan, hernam Flavie , waerom 
rgy in Spttrms, die uytermate gaeuw is, een 
I tegenheit hebt. My dunkt, anrwoorde Sa^ 
\loHme, dat die tegenheit fegt, feyt dat 'er 
Hgeen reden is te fcggen, ten minften weet 
ik wel dat die ik altijt in Spunns gehadt 
heb, geen befonderc oorfaek heefü , en ik 
nier weet. waerom ik hem niet mag lijden. 
Sulcx zijnde, feyde FLtvie , waerom quelt 
Spmms u meer, nu hy fich fchikt by 
VAlertci , dan toen hy u aenhing ? Dit 
komt ov^ermits. hernamfe, dat foo VaUrut 
hem niet aenhield, ik'em niet m^cr fien zoii- 

F 5- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



123 C L E L I E, 

de, noch ook de fpijt hebben, van te fien ï 
dat hy haer foo Teer nieten mÜ haegt als iny. 
Maer voorts, vervolgde Flavie , wat had gy 
liever, A2ii Spunus n altijr moeylikviel, mee 
de beruygingen fijner genegentheit, oPer van 
verloft te zija||^en te Tien, dat hy Valena be- 
mint, Inder \IBrheit, hernamfeeen blos krij- 
gende, 'k meen ik liever zoude hebben, dat 
hy my, als VaUrta^ beminde: want ten min- 
ften kreeg ik 'r genoegen van hem flechtte be- 
jegenen, 'k zoude d'ongeneugtniet hebben van 
hem gelukkiger re fienals hy was: en 'kzouder 
felfs dit voordeel uyt trekken , dat Volefus forg- 
vuldiger, naeuwer oppaffende, en verliefder 
zoude wcfen : want 'er is fekerlik niets bequa- 
iner,om de forgevan een minnaer te verdubbe- 
len, als te fien, dat hy een feer eerlik man 
tot een Tegen- vryer heeft, ja felfs niets ge- 
makkeliker als datm'een minnaer geen ande- 
re gunft behoeft te doen , dan fijne Tegen- vryers 
flechjes te bejegenen. Al'rgenegy fegt is on- 
getwijffeh heel geeftig, anrwoorde /"/aivf , dog 
Tonder langer te ftaen . op 't voordellen van foo 
vele vragen, die gy niet oprechrelik beantwoorr, 
verklare ik u, dat 't gene u om 'thert leytnlet 
anders is, als een verwaende minne-nijr: die 
maekt gy nier kond verdragen , dat Valena u 
eenen minnaer heeft onrn< )men;|engydenkr,dat 
uwefchoonheit» van de hare , overlallgefchiet , 
door dien it^ unus u re'chrevoort onverfchillende 
aenfiet. en dat hy haer dient voor uwe oogen. 
Wel aen , feyde toen Saloume , 'k beken *t Valer tn 
docc my fpijt > met S^nrms foo foetjes t'ontfaa- 

geü> 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




L B O E ÏC* 119 

g«n . en ibo'tmy in't hooft fchiet, fal ik hem 
merfoetigheit weder aenhalen, dewijl fy hem 
idacr mede heefr gewonnen, f^alena, hernam 
4f/4ï'/e, bejegent SpHftus , niet foeter als Hermin 
r ' in^i/r/, en dan al de eerlike lieden die 'er belbe- 
m Mken; dog fchoonfe eenige lichte gevoeglik- 
V aheit voor hem hadde wat raekt u fulcx. de- 
PiCit wijl hy u mifhaegt, dat gy hem niet wilt bc- 
ci> minnen , en dat gy yb/ejKf mmr. Dewijl alle mij - 
X' nebygebrachteredcnen,u niet vernoegen, her- 
namfellraffelik, gelooft foo'rugoet dunkt, 
dat ik onrechtveerdig en grillig ben; maer al 
foo'er grillen zijn, die fomrijtseenig vermaek 
iQÜit geven, zoude ik niet willen fweeren, ikmyde 
t vflt;. tijtkorting niet wel mocht aendoen, van yaierta 
.\Spnr ms i'otitn^iWQW y gelijk fy hem my heeft 
onrnomen; want.foo ik my niet bedriege»fal 
*t my ten hoogften niet dan vijt of fes gunftige 
opfichten koften. S iiontue feyde die met een., 
gedwongen lachje, *t welk /^Aii'/.: dede oor- 
deelen, datfe wel mocht doen,*tgeenfe feyde. 
Soo dat F/avie, die Hermm/us, groote vrient- 
)fchap toedroeg, na haer wel bedacht te heb- 
«ben, geloofde 't beft ware re trachren, om 
jhemeencn Tegen-vryer t'ontnemen : wantfe 
I merkte wel , dat hy Ki/o /u beminde. Soo datfe 
< beginnende met vS\i/<?;;//;? te boetten, haer ieyde, 
I datfe 't ganfch geneuglik zoude vinden , indien- 
"fe Spurms weder aenhaelde, alleenig om hem 
qualik re bejegenen , en datfe zoude doen een 
theerlike faek voor hare fchoonheic. en die 
foo veel t'eenvoudiger zoude zijn, om datfe 
hare vriendin geen leed dede ; eo foo veel t'on- 

F 6 ge- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1)0 C L iL i £, 

genieender, om datfe een Prarelle zoude zijn , 
Tonder ontrouw tc wefen. 'kSle wel, looi'e 
Flavie» dat gy fpot met mijne gril, antwoorde 
Salomne; maer indien gy geheym zijt, fal iku 
meer vermaek doen hebben, als gy meenr. 
Fiavfe, die niet dan rijtkorting focht, beloof- 
den 'er al 'r gecnfe begeerde, doch fy en hiel 
'er niet al 'c gene fy haer beloofde. In 'r tc^ 
gendeel , HermiMiHs haer 's anderendaegs ko- 
mende befoeken, verrrouwdefe hem al 't ge- 
ne Sctlomne haer gefeyt had , en lachten 'er feer 
om met hem. die, geloov^ende 't geraden wa- 
re, dat K^/^r/ij de fake wift, met tór/r haer 
ging befoeken, en vertellen 't gene tuffchen 
Salomne cn FUvte was omgegaen , op datfe 
overleyde.watfe oordeelde beft gedaente zijn.J 
Maer na 't wel overdacht te hebben, oordeel- 
de, defe wijfe dochter, datfe in hare wijfe van 
doen niets behoorde te veranderen: want al- 
foofe d'oppafl'ingen van Spurtus nier verdroeg, 
dan om die van Hermmius re mogen aenne- 
rocn , fonder dat men merkte, fy hem meer als 
een ander achte, meendefe men foo moft vol 
herden; en al de verandering die in 'er gemoet 
viel , was , datfe SaUftt^e niet meer foo veel ach- 
te, cn datfe haer langer weynig beminde. Sy 
wilde echter met 'er niet breken , en verwachte 
geruft de vrucht van 'tgenc F/av/e haer gefeyt 
had. Ondertuftchen was 'er federt dien da^ een 
naeuwer verbintenis als te voren , tuflchea ƒ"/<»- 
7'/Ven Kilena ; Hermwms felfs wiert een weynig 
ftourer by Kileria. Hy durfde haer echter noch 
niet in ernft feggen, dat hy op 'er verlieft was, hy 

merk- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. B O E K< 



;3 



merkte wel, datfe *t wift , en hy fag felfs 
datf'er niet quaet om wiert, maerfe ftierde 
fijnen geell mee fuiken konll, dat HermiMttcs 
harende 't woort van vrientlchap, en dat van 
liefde niet durvende voortbrengen, hy, om fij- 
ne fmlikheit t'haerwaerts uyt te drukken, dat 
van teederheit gebruykre. Maer eindelik» 
vindende een onverwachte gelegentheit, die 
'c geluk hem gaf, van alleen ig met VaUna in 
een Laen te zijn, terwijle St^lonme^ Flavte , 
Bermtha, en eenige andere Juffers, in een 
andere Laen waren, wikkelde hy fich in meer 
te feggen als hy wilde. Inder daer, Valena ^ 
die wift^dat Hermmms fomtijts feyde, dat hy 
onderhevig was fekere afkeer van 't leven, die 
hem bynaer beluft maekte om 'et te verlaten, 
of die ten rainlten hem beletten de doot als 
ten groot quaet aen te fchouwen , hem (lende 
feer mijmeren, vraegdefe halt lacchende , of 
hy had fijnen lufl: tot ftervcn. Neen Me-vrou, 
feyde hy, en ik mag u verfekeren, die niec 
gehad te hebben, zedert ik u liefde toedraeg. 
Liefde, hernam Ichielik f^aleria een blos krij- 
gende ; jae, Me-vrou, liefde antwoorde hy, 
Maer Herminms ^ hernamfe, gy wilt feggeii 
▼rienrfchap, en gy mijmert foo geweldig, gy 
niet bedenkt dat gy *teene woort voorstander 
neemt; en indien ik niet gellelt ware, om al 
'cgene gy fegt , gunftelik uyt te leggen, zou- 
de ik aireede u bekeven hebben. Bekijft my 
dan, Me-vrou, herna^n hy, want ik verfeker 
u, dat ik heb willen feggen 't woort liefde, 
ca dat 'er in onfe tael geen ander is; welk 

F 7 uyt- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



til C L iL L I E, 

uytdrakken kan 't gene ik om u gevoele. En l.'- 
voorti Me-vrou, (vervolgde hy;, fonder haer 
rijt te geven om in fijne reden re vallen )beclt i 
ik my krachtig in, dat ik u nier nieus fegge, 
en dat alle mijne daden, u al overlang gei'eyt 
hebben, dat ik ten uyrerften verlieft ben. 
*k Weet felfs nier, voegde hy'er by, of gy 'c 
nier, voor ray, hebt geweten; want ik ver- 
klaer u, dat hocdanigen teederheit ik u toe 
droeg , die fuyverheit mijner genegentheic 
maekte, dat ikfe nam voor vrientfehap; dog, 
om niette liegen, hare vierigheit doctl'e my 
heden wel kennen. Voorts, Me-vrou, ver- 
volgde hy, meteen fmeekende gebeer, heb 
ik eene gunft op u te verfoeken , die *k u bid- 
de my nier te weygeren. Soo 't is uwe ftou- 
tigheitte vergeten, antwoordefe, fal ik 't doen, 
mits f'u leet zy,en gy my belooft, noyt dier- 
gelijke te hebben. Geenfins, Me-vrou, her- 
nani hy, maer *t gene ik op u begeer, is u te 
befweeren , niet te blijven (Vaen, om in dierge- 
lijke gelegentheit de fleur te volgen, want 
mijn hert is niet gefteir, als dat van andere 
minnaers. My is niet onbewuft,. dat de ge- 
woonelike welvoegenheit vereyfcht, dat de 
Juffers gram worden, als men haer d'eerftc- 
mael feyt dar menfe bemint, en fchoonfe voor- 
genomen hebben die 'er vryen, niet te haten» 
wordenle gemelik^fy verbieden dat men haer 
beminne, en nootfaken hare minnaers hunne 
hertstocht: te laten uyrberften. Soo dat, wan- 
neer fyfe willen dulden, en verbergen, nier dan 
de helft van defe twee dingea doen konneii. 

Dies 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. i;j 

ies bcfweer ik u,Me-vrou, ernfteiik t'over- 
'•«•denken . ofte gy begeert dar ik u bemin, ofce 
^*cldat ik fterve: want 'er is geen middel-weg ruf- 
^'^öeJfchen dele twee uyrerften, en ik verklare u , 
at, indien gy niy verbied u re beminnen, gy 
uy gebied re llerven. 'k Segge 't u , Me-vrou , 
voegde hy 'er by » met al d oprechtigheit die 
i'ï- my foo eygcn isjen'kverfckeru, boven dhen, 
dat de ftoutigheit die 'k lieb om u te bemin- 
nen niets in heeft dat u behoort te mifhagen. 
Want al hoe-wel ik u een feer vierige liefde 
toedraeg, verfoek ik niet dat gy yets tot mij- 
nen voordeel wilt doen, dan alleenig gedoogen 
dat ik u aenbidde. Voorts is uniet onbekent» 
dat de Perfonen,die over ure feggcn hebben, 
my eenigfms achren , en dat ik miflchien , foo 'k 
'cmy onderwond, den edel moedigen ^i/fr/«^ 
zoude konnen verplichten, om my te willen 
gelukkig maken. Maer, Me-vrou, 'k wil mijn 
geluk, aen'tgefag van een Vader niet fchuldig 
zijn, jae 'k verklare u felfs ,^ dat ik niet ver- 
noegt zoude zijn, indien gy my uyt eygen be- 
wegen u hert niet had gegeven: overlegt dan 
\L wel , Me-vrou , 'r gene gy my behoort t antwoor- 
den, en gedenkt, des befweere ik u, dar ik u 
alreedc gefegr heb . gy my niet kond verbieden 
ute bem innen, fondcr my te gebieden te fter- 
ven. Om te weeren *k u niet verbiede my te 
beminnen, moll: men my noyt gefeyt hebben, 
Idat gy my bemindet: maer nu gy 't my gefeyt 
hebt, kan ik niets voor u doen, foader yets 
%,lte doen tegens mijn felven. Knort dan 
'aict, des befweere ik u, foo ik meer helle 

aea 



A 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1^4 C L t L I E, 

aen mijn kant> als naer den uwen, en foo iïc 
u op 'c aLier ernftelikfte bidde, uwe finlik- 
heit, en uwe woorden rechtmatig te willen 
beltiercn. Indien ik u niet feer hoog achte, 
voegdef'er by, zoude ik u anders acnfpre- 
ken, maer u achtende, gelijk ik doe, begeer 
ik, foo 't mogelik is, dat gy blijft onder mij- 
ne vrienden, en dat gy my niet en dwingt u te 
verliefen. 'kBeloveu, vervolgdefe, voor u 
te doen al 't gene ik fal konnen, en ftaeg aen 
de teederheit uwer vrientlchap toe te fchrij- 
ven, al d'oppaflingen die gy voor my fulc 
doen, foo lang als uwe woorden (ich niet ful- 
len kanten tegens *f voordeelige gevoelen, 
dat ik van u wil hebben. Ha ! Me-vrou , riep 
//frm/^/w/ , verbied my niet *t foerlle en 't aen* 
genaemfte woort van de werelt, voor die in'c 
herte hebben de fucht welke het uytdrukt. 
Want 't woort van liefde heeft een geheyme 
kracht, welke beweegt 't herte van den min- 
naer die 't uytfpreekr, cn 't welk treft dat 
van de Perfoon die 't aenhoort, wanneerfe 
een rechte teederheit in de ziel heefr. Dac 
van genegentheit, is een twijffelachtig woort # 
palTende foo wel op de vrientfchap, als op 
de liefde; dat van teederheit, hoe verplich- 
tende 't ook zy , kan mede tot defe twee fa- 
ken gebruykt worden ; maer dar van liefde be- 
hoeft geen verklaring , 't fegt alleenig al 't 
foetfte, al 't meeft verplichtende, en al'taen- 
genaemfte, dat men fich kan inbeelden; be- 
rooft my d^n niet van eenen trooft, die u 
niets koft; en op dat gy moo^t beginnen my 

te 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'3c 



1. B O L K. 1^5 

ftellen ia *t befir van u foo foercn woort te 
oaen, weer dar ik u toedrage, de reederlle 
isn d eerbiedigtle liefde, die yemaiit oyt heeft 
ehadi, en dat ikfe fal behouden tot 'er door, 
zy hi)e ik van u bejegent worde. Om u te 
etuyoen» anrwoorde l'.tiena, dat ik d'op- 
echrtïe menfch des werelrs ben, fal ik u be- 
kennen, dat. indien 't my geoorloft ware, 
diergelijke genegentheit te gedoogen. gy de 
.man zijr. op den ganfchen aerdbodem van 
welken ik liefll wilde bemint worden. Want 
eindelik, u verftant is gelijk ik *t wenfch, en 
py zijr feer deugdelik. Maer Hermw.HJ wy 
lijn foo verre nier, dewijl 'et een volkomen 
deugdelik Perfoon niet geoorloft is, flechs re 
willen doen verlieven, 'k laet ftaen 't hem 
zoude geoorloft zijn het te worden. Tot hier 
toe zijnde , quam weder by hun al 't gefeU 
fchap, dacr mede fy waren gaen wandelen, ioo 
datfe, fonder yets te belluyren, fchcyden. 
Hermi^iiis vond fich echter vry gelukkig, 
doordien hy opentlik had durven feggen,dat 
hy verheft was: want hoewel l^Aicna hem niet 
had toegelaten haer re beminnen , liefkoofde 
hy fich met de hoop van haren geeft te mo- 
gen omfetten. hy vont 'er echter meer fwarig- 
heit in, dan hy gedacht had: want KilotA^ 
die fekerlik een der deugdelikfte dochters 
van de werelt is, verweerden *er ftijtfmniger 
als hy gelooft hadde, hoewelfe haer met ioe- 
tigheit verweerde. Mier eindelik dede Her^ 
mf)itus foo vele verplichtende dingen, dat 
't hcrtc van r*i/fr/« vermorwc wiert: want hy 

voor- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

voorquam alle hare begeerten, als hyfe kovu.i 
men, hy hielp op honderrderley wijfe hare 
Tjirkorringe bevorderen; aile Perfonen diefe 
beminde, dede hy dienft: hy hid op gceniee 
plaers vermaek, dan als hyPer fag: hy was 
den eerbiedigden van alle menfchen ; hy 
iclireefer duyfent aengename fuerigheden , 
waer aenf 'er niet konde ilooren» en hy droeg 
lichfulker wijfe, datniemant hy ra/en.i vaa 
eni fprak, fonder goet van hem te feggen , ' 
loo was hy geacht van yder een. Dies rje- 
'•/.I, aüengfkens verfachtende. gedoogde dat 
Hcrm:m^s haer minde: maer 't gedoogcade , 
verboodfc hem foo uyrdrukkelik eenige open- 
bare teekenen van fijne herrsrochr re geven, 
lyin langen rijt niet wilde reelaten, dat hy, 
aen er Ichrijvende. 't woort van lietcle ge- 
bruykre. 'r Is waer, dat HermiHms ^ die 'c 
met konde derven, een middel uytvorrchte; 
want hy overquam met yalertci, dat 't woort 
vrienrfchap. 'r zy dat hy met 'er praette, of 
aea'er fchreef, 'r zoude bereekenen. En inder 
daet, de fake aldus bellemt zijnde, fchreef 
hennwmjzen Ktlenci briefjes, die voor brief- 
je» ran vrienrfchap doorgingen, en echrer 
niet waren dan minne-briefjes. Uermutiiis 
was Valerta dan foo gehoorfaem , dat Spm-ms 
verliefder fcheen als hy. fchoon hy den vef- 
lieflten was aller menfchen. Hy ftelde fich 
feüs nier, regens hondert kleynigheden, die 
^\\ Spunus gelegenrheit gaven, om te doen 
blijken , dar hy feer gaeu was. In 'r tegendeel , 
tUi^ïxA^ fijne vrycry onder defe te verbergen. 

hield 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

2Ó B 38 vol. 3 



i. b O E K. 1:7 

ahield hy de hand aen alle de geneugrcn die 'er 
epleegt wierden, en defe twee Tegen-viyers 
chcnen inder daet heel goede vrienden, apu^ 
tHs was (ijnenrhalven foo ingenomen , dat Her- 
inms, hoewel nier verlietr zijnde, uyt'cr aert 
rolik was, hy geenfins dacht ,dac hy op f \ile- 
r/ii heymelik toeleyde ; dies leetde hy geruft 
li iilvan die kant, en dacht niet dan om die Ichoone 
te behagen. Hy bleet" te ftijffinniger by dit 
Toornemen, mits f^«>/er/u, gelijk ik aireede 
gefeyt heb, blijde zijnde, een algemcene heuf- 
heit te plegen, om de byfondere achting, 
diefe Herms^.us toedroeg , te konnen verber- 
gen, hem niet q^ialik bejegende, Ichoonfc 
niet gedoogde dat hy'er opentiik van fijne 
hertstocht fprak. Benevens dat Spunus, ko- 
mende tc merken, het Salomne fpcet, dat hy 
Valena vrijdde , 'haer te gelijk . door genegent- 
ri heit, en uyt wraek quam tc beminnen. Ou- 
dertuflchen feydc S^lonmey om uyt te voeren 
*c voornemen datfe had , van Spur 'tus Valerm 
t'ontncmen,die hem haer, Tonder \ van mey- 
ningtezijn, had ontnomen, tegen s , 
dat 'er onder 'c volk eenig gerucht liep van 

B hunne genegentheit, en dat(e om'et te Iteuy- 
ten, haer moft gelaren, als ofl'e Spunus we- 
der wilde aenhalen, inaer. Me-vrou feyde 
hy, hebt gy liever dat men fegt, dat gy Spii- 
r//r/ gedoogt j als my. Jae'k, antwoordefe, 
want in defe flag van dmgen, mifhaegt niet 
als de waerheit: enfe hid inder daet gelijk: 
want overmits Valer ia en fy S^nrtus niet 
i beminnen j dedeule voor hem verfcheyde 

din- 



TA 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



% 



i<8 c L p: L r F, 

dingen, diefe voor Herm/n/uj noch voor Vel . 
jus nier zouden gedaeii hebbin. Soo dat di^ 
een -van de vennakelikft-e voorvallen wierr, 
daer men oyr af hoorde ipreken; wanr SJom^ 
ftc vergat niers, om Spunus weder aen te ha- 
len. I^alerta, die delen aenilag wel haelt 
merkre, en die vermaek fchiep, in 'er trek, 
voor nek re (pelen, dede aen hare kant al 
't geenfe konde, om hem re beliouden. So ) 
dathy, fonder van eene bemint re worden ,ij|iiW!« 
door twee der rchoonlle dochters van Rome 1 
heel gundelik wierr onthaelt. Spunus dan de 
blijdfchip hebbende, van fich over SaloHt»e , 
die hy niet meer beminde, re wreken, en 
hopende van Ta/er/a , die hy minde, bemint 
te worden , was foo ongemeen vroiik van 
geell, dat hy foo wei als HermiMitts nïQZ en 
dacht, als om *t ganfche gefelfchap te verma- 
ken, en om Saloit:ne fpijt te doen. Niet, dat 
hyle nier alrijt mer groote beleefrheit aen- 
Iprak; maer om dat hy fich geliet hondert 
kleynigheden te doen, die haer mistroollig 
maekren. Inder daet, 't eens gebeurt zijnde, 
dat Hcrmtii 'tHs had gemaekt een liedje , na een 
der liederen welke de Salifche Prielters, en 
Nonnen gebruyken, in de plechrigheit , waer 
aUk u aireede heb gefproken, feyde Spunus, 
fond er re denken, dar dir liedje voor Kï/pr/a 
was gemaekt, regens 't ganfche gefelfchap, 
toen by Flavse zijnde, dar die verflen heel ^r. 
geeftig waren. S.iloHwe, toen 't woort ne- 
mende, eyfchrenfe hem af, maer hy antwoor- 
de, 't niemant toeftont die te geven, dan 

diefe 



cieie j 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



f 



1, BOEK. 
d. 



feggen 



van 



éJlefe gemaekt had. Htrmmins 'r 
iApmtus hoorende, feyde. dar dje verben de 
cnoeyre van geven nier weerc waren, noch 
si*ecre verdienden, om door (oo fchoonen 
omonr, als die van S^iofUMe^ gefongcn te wor- 
lien. Voor my, feyde toen t^a/erta^ Tonder 
crder t'onderloeken hoei'e zijn, cy(ch ikfe 
an HerrtuK.KSy als van den vlijriglten aller 
enfchcn, wanneer 'r aenk'nnr op yemant te 
erplichten. Indien ik dit bevel dede aen een 
ie 'kwel ken, (cyd^ S.tlonine , vanTpijt, een 
los krijgende, *k weer dat ik hem leuy zou- 
e vinden, 'k Heb u eertijts de leuyheit foo 
looren prijfen, antwoorde koeirjc» Spurtus^ 
el fiende 't hem raekre, 'k meea dat die 
^itMvoor hadden u te behagen , niet qualik zou- 
*5i«den doen, fel Fe wat leuy te zijn, in u te ge- 
hoorfamen: maer Valena^ voegde hy'erby, 
\\% van dien aert niet, dewijle 't fchijnt, fy 
Igeftelr is, om 't groeten dank re weten, die 
JVr veerdig gehoorfamen. S.ilonmey die het 
I^ B dapper fpeet, te fien 't onderfcheyt dat Spu^ 
t^MS maekre, tulTchen haer, en Valei-m^ bad 
fJcrm^mus^ de twee verflen van 't liedje, te 
^, r; willen verhalen, foo dat, gelijk hy feer be- 
rji leeft is, hy *t dede, en feyde de twee verflen 
die gy gaet hooren. Maer op dat gyfe te be- 
ier nioogt verftaen, moer gy weten, dat Her^ 
tnfH/Ms fijn meefterfle , als hy in fijne verfl*efi 
van'erlprak, fnmtijrs Clame noemde, en dat 
hy, eens klagende , l'y niet voor hem dede, 
dan alleen gedongen dat hy'er beminde, re- 
gen 'er had «efeyt, in een dier minne-gram- 

l'chap' 



U 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



140 v^L.i^L^iiL> 
fchappen, welke maer een quartier uurs duu- 
ren, en nier doen als de fucht die 'er gcbaerr, 
'^f hcefr» vermeerderen, dar, indienfe niet eea 
weynig vriendeüker op hem wierr, hyfe zou- 
l dc verlaten. Luyftert dan toe naer de twee 
\ verlTen, die Sahn.^e H crm/ ft/ us dede feggen. 

I want ik falfe noyt vergeren; en omfe u nocK 
I beter te doen begrijpen, heb ikle alfoo lief 
fingende , als foo Üechjes heen te feggen, 
fchüon 't niet ware, als om re doen eea 
faek, die, naer allen fchijn , noyt is ^edaea 
gcweeft. 

En inder daet , Atn/lcar fljo verhael afbre- 
kende , begon de twee volgende verflen te fin- 
gen, naer dat gefelfchap met defe mallig- 
heit lacchende, hem had beruygt, datfc be- 
vonden die heel wel te pas quam. 



L I E D E K E N. 

CLincc l/ef^ u begeven: 9 

Ntef cm dat tk^ ren bet're (ock^^ 
Matr mitste groot en Itejd, is d\ilder'wreed^e vloek^f 
E/f dat eert w^ymg l/ejd^ ons groot r er rnaei^kjn geven. 

Wat feg /V V ts ganfch ydel Jvocven^ 
\ En \an n/et wrjfelen van doek^^ 
O Goon! te groot en hejd ^ is d\%ldervoreedl}e vloekt 
En wcjnfg Itejde , kjn Jeer veel vermacl^ ons geven. 

Wel, feyde Amdcar regens Plotina, naer 
hy ophield met fingen, heb ik nier wel ge- 
^aen, veruieuwendc d'aendacht vau gefeU 

fch^ip, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BOEK. 141 

• fchap, door dit kleyne deuntje, dat met de 
fchoone woorden van Hermtnuts foo wel over- 
komr. *if Srae 't u toe, antwoorde Piottna^ 
■i maer om te maken dat onfe tulTche-praet niet 
te lang val, en wy daer door 't vervolg der 
Hilturie komen te vergeten, l'ullen wy geen 
tijf verfuymen, met de verlFen te prijfèn, 
fchoonfe 'c wel verdienen, noch ook met u 
gefang, en uwe malligheit tc prijfen . die gy 
niet dan al te wel merkt dat behagen die u 
aenhooren; en inder daer, Amtlccir Plotm.i ge- 
hoorfamende; hernam fijn verhael op defe 
. .. wiji'e. 

Hermmiusèim^ hebbende verhaelt de twee 
mL'T verfTen die 'k even koom te fmgen, feyde Ki- 
; lerta noch, datfe wel haell fien zoude of hy 
inder waerheit gefint was, haer tc gehoorfa- 
i men , waer op ly henen ging. Voor S.xhnmt 
fy was dien dag heel geiloort in haren, 
geeft; wantfe had niet gefien, 't haer foo 
licht zoude vallen, alsfe gelooft had, we- 
der in hare boeyen te (lellen den wrack- 
gierigen Spunitf, die een oogenblik, naer 
"1 dat P^alena weg ging, met Hermmms ver- 
trok. Samen henen gaende , verplichte 
hem SpHrtuj den avont t'fijnent door tc 
t brengen, daer hy foo haeft nier was, ofhy 
: begonde Hermmms te bidden, hem te belo- 
^ i ven een faek . die hy op hem had re ver- 
' ; foeken; daer byvoegende, de felve fooda- 
^1 nig was, datfe niet ftrekte iTijnen nadeel. 
■ 1 M^er indien fulcx is , feyde Hetmiums, 
|V! wacr^m fegt gy my niet, 'c gene gy van 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I'' 



1^2 C L E L I Lj 

my begeert? weet gy niet , antwoorde SpiL.^us» 
dat men fomrijcs heeft ongegronde bekomme- 
ring en inbeeldingen, waer at men geen reden 
geven kan: dies bid my nier van u te feggeri 
*t gene ik op u begeer, voor dat gy 't my be- 
looft hebt te doen. Hermtnms dan eindelik 
toegevende en belovende *r gene men van 
hem begeerde. belVoer hem Sptirtus vieriglik, 
te gedoogen, dat hy aen VaLerta njocht fcn- 
den, de verlfen dielc van hem verlbcht had, 
want, feyde hy.'t is eere genoeg die gemaekt 
re hebben, laer my ten minften 't voordeel , 
van die voor u te fenden. Soo ik gelooide 
dat gy op Vniertci verheit waert, voegde hy'er 
by, zoude ik u defe bede nier doen, maer 
alfoo gy 't niet zijr, en ik 't ben, dunkt my, 
gy 't niet behoort re weygeten. Hermmms 
doeg 'et in*t eerft af, en wilde byna fijn woort 
wederroepen, dog naer een oogenblik geiuft 
re hebben, feyde hy tegen Spunut, toe te 
ftaen, dat hy de verflen, noch di-en felven 
avont font, en dar hy hem beloofde, die niet 
voor des anderendaegs morgens re fenden. 
Invoege Spumts ^ n^er Herm/fi rttj duy fent lout 
bedankt te hebben, aen rJeria, in fijn bywc- 
fen, fchreef, biddende om vergiftenis , indien 
hy aen defe fchoone dochter fchrijvendé yets 
regens hem feyde: en voorts toonde hy hem 
fijnen brief, iuydende aldus. 



SPU- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 141 
S P U R 1 U S 

aen 

V A L E R I A. 

Ik^fettd H de begeerde verffetu ik^findefe H 
Hjten voeten van Herminius. Met verloj , mijHc 
eerftigheit » pjne traeghat vergeltjkfnde > tnkf 
s'Vr ttyt al de gevolgen t'mijHeH voordeele firekj^n^ 
,i de; want V ts mijns bedunkens ^ heel waerjchijnelil^^ 
fidat dte uwe n/enfg/erighe/t veerdigfl vernoegt , h 
rümet meerder vierighetf bemint, Hte^om, indten 
i\gy recht veer dig zijt ^ fr^^ 't fcnden van 

\ide rerjfcn, groot er danl^ ivaen, hoeveel gy my de 
mgunji met kebt gedaen van my die af te ejjjchen , 
_ '\ en tkjer g^nfch geen deel aen hebbe^ gjf J^^f 
..Adoen hem diefe gemaekt heeft» denxtjl hjje u met 
'. j eerfl en fend. Echter ftae ik^toe^ dat gy hem 
>fj meerder acht als mj , m/tsgy alleen ig gelooft dat 
|, ;i il^u meer beminne, 

Naer dat Hermin/us dc{cn brief had gelefen, 
Nnaekre hy veel gcbecrs , om te gedoogen dat 
,j 'cm SpHrtHs fond, dog eindelik llont hy'et 
-J toe , en wachte tot de flaef die hem ging dra- 
LJ gen wcderquam, om te fien wat P^alena zou- 
de antwoorden. Soo dat hy op fijne weder- 
komll 't briefje van defe fchoone dochter fag, 
begrijpende defe woorden. 



11 U Deel, 



VA. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



144 



G L E L I E, 



T A L E R 1 A 

aen 

SP U R I U S. 

Gy zijt oyigeivoijffelt dett gcdienfiigHen en dat 
Dlijt/gffen ^ en om H te vergelden de Jorge die gy 
hebt gchadt , om ffiy te behagen ^ beloof /i^ «, mvcn 
lenyeft vr/ent , daj>p€r te beoorlogen , en hem mor-- 
gen foo vele vervoijttngen als u dank^Jèggtngen te 
doen, 

Spur/Hs defen brief lefende, wiert uyrerma- 
ten blijde, maer voor Herrmiuus^ hy geliet 
{ich als of hy'er moeyelik om ware gevveeft ; 
hier op g»»g^y naer huys, Spur nt nochmaels 
belovende, dat hy fijne verflen, niet voor 
's anderendaegs morgens zoude fenden. En 
inder daet, Herm/mus hield Spwtus fijn woorr, 
cn om 'et it beter te houden , fond hy Faler/a 
ecrfl: des middaas den brief, die 'Ic u ga» 
voorlefen; want ik heb 'er een affchrift van, 
't welk ik my heb doen geven, om redenen, 
die gy hier naer fult weren. 



H E R. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



•WW 



JCAJ 



I. BOEK. 



H E R M 1 N 1 U S 



zen 



V A L E R l A. 

Twijfel H.et ofie gy , ^//c tn vricHtfchap ge- 
wij]'elili2,tjt de JbrgVHldfgffe , de gcjihikjh , 
en de tceUerfIe Perfoon die ks^, Hfet defi^t 
evcM groote reden van kj^igcft te hebben en om my 
te befchuldigin van /ettyheif , dog \ ^^'^g « 
eede Jvoeeren Jihoone Valcria, dat van dien 
tijt , dat 'er lieden in de voerelt ztjny die u naer 
bthooï^n kannen , \feg d/eu eer en , die h aenhidden , 
en die u beminnen ,noyt yetnant gevoccfiy voaerc- 
ver gy Joo volkomen hebt gtheerjcht» gelijk^ 
als gy kecrjcht over my^ Maer tot allen onge. 
Itili, heeft een l(lttcht/ge en voreede voorval , my 
lefl overkomen, gemackt^ u van my niet e.rder 
is gefonden , daer g y foo jecr naer verlangdet , 
gcnietendt d\er van ti t' onderhonden f al tk^H 
een ongctvcijffelt bewijs mijner onnoojèi heit ge- 
ven ^ en giw Jfel'k^dwingcn ook^tcgen uwen danl^ 
aen te nemen , dut den Jchtjn dikwds bedneg- 
itk, is» en dat , om recht biUik.t€ w fen ^ menv.v: 
een Jaek,n:et behoort t'oordeelen ny: onjèkrre 
ra mingen , voornemei ikj^vanneer Herin in i us 
IS bejchaldigt van fich traeg te toomn in ti 
al fins te gehoor f amen* 

Hermintns defen brief met voordacht ge- 
fchreven hebbende voegden 'er deverflenby, 

G 2 als 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 











146 C L E L I E. ' 

ais ofte hy niet wift , datfe Spurius aen ValcrU 
had gefonden , en fondfe defe beval iigedocli- 
ter, die fijne gemeynde leuyigheit al eeniger- 
iiiate fpeet. Soodatfe, naer den brief , die 'er 
niet dan eenflechte uytvlucht fcheen, te heb- 
ben gelefen . befloot haren trageu minnaer te 
ftraffen, met een tamelilv drooge antwoordt , 
hem niet fchrijvende, al^ defe vijf, ofte fes 
regels. 






I V A L E R I A 






aen 






H E R M 1 N I U S. 






^k^Neh gifieren avoHt al gehad ^ ^^Z^.^^ Sy ^ 
'jf/et ffan hedcpf fend, foo dat om traegkcit ^ met 
} tracghcit te ver^eldefi ^ fk ^ fttet als moveren Cal 
beda»kS^y vaert veel. 






Hcrmifiiujy hebbende dit brief jen ontfangen , 
lachte half om de gramfchap van Valena^ ra 
plaers van 'er fichover te bedroeven, en hoop- 
ten 'er wat tijrlcorting mede te hebben, en haer 
dien felven dag noch te bevredigen. Inder 
daer, foo haeft den tijt van befoeken was ge- 
komen, ging hy naer Domitta ^ Moeder van 
Valer la , maer derwaerts gaende vond hy, dat 
Spurius Immers foo neertlig was als hy , en 
dat de hoop van door Kt/er/a bedankt te 
worden, fijnen geeft groore blijdfchap had 
acugebrachï, HermimHs ^ omfe noch te ver- 
in cer- 












Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i. 



I. B O E K. 147 

^meerderen , toonde hem'rbriefje dat hy van 
yiiiW/a had onrfangen, eerfe rot harent in 
1 gingen . wantfe waren eikanderen op de (Iraec 
ontmoet, hier na quamenfe famen by defe 
fchoone dochter , daerle Flavie en S.iloume 
aireede vonden. Defe twee Tegen-vryers 
▼erfchenen naeulicx, otte raier/a leyde duy- 
fent verplichtende dingen, om Spunus te 
prijfen , over de forge, die hy had gedra- 
gen, om 'er te behagen, waer na fy Hermin 
ntHs duyferit geellige verwijtingen dede , om 
hem wegens fijne leuyigheit te laken. Maer, 
Me-vrou , feyde delen laetllen » heb ik u 
niet eenen langen brief gefchreven, om u 
te befweeren , dat gy my niet ongehoorc 
zeud veroordeelen. Ik beken 'c feydefe 
roaer 'ris een van die brieven, welke hoo- 
ge woorden by brengen » fonder yers te feg- 
gen : want als men een rechte onfchult 
heefr, feyt menfe, en men quill geen tijc 
met dubbelfinnig te fchtijven, gelijk, gy ge* 
daen hebt. Maer 'tis gewilTelik, voegdef'er 
by, dat na ^e ganfche nacht gerurt: gefla- 
pen te hebben, Ibnder eens te denken, aen. 
de bede die 'k u hadgedaen,en de ganfche 
morgen toegebracht te hebben, Tonder eens 
te peynlen dat ik in de werelt was, u ein- 
delik in *c hooft is gefchoten , dat ik hiid 
geeyfcht de verflen, die gy my hebt gefon- 
den, fonder felfs te denken, dat Spni-iuf 
neeftiger mocht hebben geweert: als gy. Ter- 
wijl dat Valerut aldus praette , geliet Hcr^ 
mmms fich als of hy ongelijk had gehadt , en 

Q.3, of. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



^3 ^^.JL^ As^A'^ 



148 C L E L I E, 

of hy't fijner onrfchuldiging niets wift te feg- 
gen. Soo dat P^aUria hem bleef aen ranffen; 
iiiaer alfao Saton.Kc fag dat fulcx wai ten voor- 
deele van Sf^urms , begaf f 'er aen de zijde van 
Hennmms^ (loutelik ftaende houdende, fon- 
dcr te weten wacroiu , dat hy yec fonderlings 
moll te doen gehadt hebben. Flavie van hare 
kanr, defe voorval niet kennende begrijpen, 
ftont verfer , dat Hennmnts, zijnde den uaeu- 
keuriglten, en den forgvuldiglten aller men- 
Tchen , fich winSpunus had laten voorkomen. 
Inder daer, fcyde f^alena, indien Het-mtn.us 
traeg uyt 'eraertware , zoude ik my over 'rgene 
hy gedaen hcefr, niet verwonderen , maer hy 
is foo gedieniiig , vervolgdefe, met een loos 
lachje dar 'er geen vrouw ter werelt is, welke 
foofe diergelijken faek op hem had verfocht, 
hy zoud'er fich volkomelik wel in hebben 
gequeren, fchoon hy die vrou noch achting, 
noch vrientfchap had toegedragen. Spurtuj 
ttoen fiende , dat Valer tct op Hermin it4s inder 
daet een weynig gram was, geloofde feer aen 
hem verplicht te zijn, omdat hy hem had toe- 
gelaten fijne verflen eerft te fenden : foo dac 
hy, uyt een gevoelen van erkentenis, hem be- 
gon re willen ontfchuldigcn. Ki/erAidan fien- 
de, dat Spwms meerder forge droeg om Hermi- 
r,'tHs re rechrvcerdigen,dan hy felfs, wicrc root 
van fpijt, en feyde hem met een wat fchamper 
lachje, fy tot noch toe had gelooft foo vele weert 
te zijn, dat men ren minften de moeyte nam 
om fich by haer t'onfchuldigen, wanneer men 
üchuietkonderechtvcerdigen.Maer,Me-vrou, 

fey- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11! 



I. BOEK. 149 

(eyde fJermi^jnsy foivder fich t'ontfcten , foo 
Ij^ «nijne rechtveerdiging niet fien wilt, dat's 
inijn fchult niet : want indien gy laetll den brief 
die'lc u heb gefchreven, mer fekere geeft die 
men m^et hebben als men diergelijke dingea 
■wil verftaen, zoud gy wel fien dat ik niet al 
te Ibhuldig ben , ofrefooik 't een weynig ben 
fulcx is niet onrrent u. Voor my. hernam 
rrt/>>%.i» hoe gy meer fpreekt hoe ik u min ver- 
^ae. Mier mer verlof, feydetoen f/n'/f, toont 
ons den brief die Hermtftius u heeft gefchre* 
ren , om re fien , of wy , niet beter als gy . ful- 
leii vinden; *tgene hem kan rechtveerdigen. 
Om mijne rechtveerdiging rer deeg re vin- 
den, anrwoorde Henn ti us^ moet men lefea 
den brief die v5>;<»-/«/ aen Ktlerfa heeft gefchre- 
ven, eer men den mijnen leeft. Al lach- 
jes, hernam defe fchoone dochter, my dunkt 
gy*t verftint verloren hebt, want hoe kan*t 
uwer ontfchuldiging dienen, den briet die 'k 
van Spunus heb ontfjngen, die my de verf- 
feii fendende, feyt, gy niet weet hyfe fen Jt : 
•fis door die felve woorden, dre gy fegr.ant- 
woorde Hermm'uts^ hier foerjes aenfpreken* 
de, dat ik my kan rechtveerdigen. Wani 
onrechtveerdige Perfoon, voegde hy*er ftil- 
lerjes by, neemt de moeyte om t fa men tevoc* 
gen al'd'eerfte letteren der regels van mija 
briefje , en gy fult fien, ik wift , dat SpHrtus u 
fond de verft en die gy van my verfochc had, 
tn dat foo ik hem toeftont,*t verlof dat hy van 
tny verfocht, 'tniet gefchiede als met mce- 
iiinge van u een eenvoudige part te fpelen, 

G 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i;o C L E L 1 L, 

Fa/erf a lioorendc 'c geen 'er Hermimus feyde, 
nam *t brief je dat hy gefchreven had, en 
voegde d^eerfte letteren van ai de regels by 
een, waer na, fy fag dar vervolgens lefende. 
die begrepen defe woorden: %V'^eet'ee beiuiliu 
geFalerta. Hd \ Herm/mnsy riepfe, 'k bekcn- 
ae dat gy foo fchuldig niet zijc, als ik meeri' 
de, ren aenfien van de verlVen: want ik fie 
wel dat gy my met voordacht hebt willen een 
part fpelen: maer gy zijt niet heel onfchul- 
dig: want ik heb niet geern, dat men my be- 
driegt, ook ben ik gefmt my'er over te wre- 
ken. SaloniHf geweldig nieufgierig zijnde,, 
om re fien wat l^aUna in 't briefje mocht ge- 
Tonden hebben, dat HermtHms rechtveerdig- 
de, eylchten \ van Valerïct die 't 'er gaf, maer 
fy begreep 'er niets uyt, voorts nam 'et Sj>H' 
rtusy fondcr yets daer uyt te verftaen; infge- 
lijcx dede Fiaiue; en eindelik niemant be- 
greep de fe vond van Hernumi4s\ wantfe beel- 
den 'er niet in, dar hy had gebruykt de felve 
vond van de SybtUe » die hare boeken aen 
TarqumiMs foo dier verkocht, in *t maken ha- 
rer voorfeggingen , die alle waren in Acrofti- 
che verflen. Soo dat 'er in 'r eerft niemant 
wasj als Kilerui, die de rechtveerdiging en 
de loofheit van HennmiHs wilt ; maer alle de 
Perfonen ftonden foo verfet, van te {len dat 
hy fijne vrede in 'er bywefen maekte, fonder 
te weten hoe hyfe maekte, ÓL^LtSpunus ^ Sah" 
ft ine , en F/av/e^ tegens Kilerta feyden, fy hun 
nootfakelik mort feggen, door wat gooche- 
lery fy fag , 't geae fy lieden nijct fagen. In- 
voege 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BT^O E K. 1^1 

. jeoe VaUriiX vreefende dat Salonhe en Spunits 
fquamen te giffen de verbintenis die tuffchen 
hun was, en 'er ten deele de waerheic in te 
: beelden, hun toonde de konft die Hermimns 
had gebruykt, om haer, en ook Spurias, te 
: bedriegen. In 't cerll wilde fich defen laet- 
■ ften beklagen, maer Hermiums feyde henip 
dat hy ongelijk had, dewijl hy immers fijn 
gegeven woort had gehouden, van hem eerft 
aen f^aferniy de verlbchre verffen te laten fen- 
den, daer by voegende, 'tal t'onbillik ware, 
Idathy om fijnent wil qualik zoude bejegent 
worden. Hier mede was Spitrius geftilt; maer 
voor Falena, hoewel hare gramfchap toen 
niet dan een gemaekte gramfchap was, be- 
ituygdefe Hermmms, datfehaer, over 't geda- 
ne bedrog, zoude wreken; want immers, 
'voegdef'er by, hoe geeftig en eenvoudig 
*c ook zy, *t is 'er een, en niemant is geern 
bedrogen ; bereyd u dan , om wat dier te be- 
talen, *t vermaek dat u gegeven hebben al de 
verwijringen die 'k u dede: 'k bereyde my tot 
aPt gene u behaegt., hernam HermmiHs, On- 
dertuffchen, alfoo 5'/>«>7«/ niet en dacht, dat 
Hermmms fijnen Tegen-vryer was , en dat hy 
met artgefelfchap geloofde, hy niet bequaem 
was als tot vrientfchap, en dat al fijn oppaf- 
fen meer quam uyt fijnen aert, dan uyt eenige 
genegentheit fijner ziele;, trok hy ganfch geen 

tevofg uyt de gramfchap van Kilerf.i tegens 
em; in 't tegendeel prees hy de vond die 
HeymiHms had verfiert, om fich te doen be- 
fchuldigea , en ook rechtveerdigen; fonder 

Qr^ den 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



■ H 



i^t C L E L I E, 

ckn dienfl: die hy hemhadgedaen, om teftoo- 
ten. Onderruflciien ftelde f^aier/a» inderdaet 
vafl: , 't voornemen om 'er aen Hermmms te 
wreken : fy befloot echter , om hem te beter 
te bedriegen, 'tvoor eenlgen fijt uyt te ftel- 
leu : maer geduurende defe ftilftant, waren 
SaloHine enfy alrijt indenfelven ftaet; dat is te 
feegen» fy beminnen eikanderen niet langer, 
fcnoonfe noch by eenquamenen elk van fijne 
kant met iS'/'wr/wj handelde, als naer gewoon- 
te, d'eene hem willen weder aenhalen , end'an- 
dere hem behouden, fonder dat een van bey- 
de hem beminde , en fonder dat 'er roUjUs noch 
Hermmms, minne-nijdig op waren, mits Salo- 
tiwe^ en Valeriat door de dingen dief 'er fey- 
den, *t hun belette re worden. \ oor Spurtus ^ 
*t ware befwaerlik om feggen geweeft, ofhy 
meerder vermaek fchiep, uyt te hopen va 
Valerta bemint te worden, ofte dat hy fichae 
Sitlopisue gewroken fag. Maer eindelik , defe 
Perfooa hebbende eenig licht vermoeden ge- 
kregen, dat Hermmius uiet qualik ftont byK»- 
Urtct^ wierdi'c wonder beluft, om eenige brief-, 
jes, die hy 'er fchreef,te fien ; foo datfe, om 
na te vorüchen ofte het bedekre briefjes waren 
of niet ,eens op'er verfocht die re fien, en fy 
verfochrfe midden ondereen groot gefelfchap. 
jae felfs in de tegenwoordigheit van H^rmr* 
Viusy en van Spurtus : hopende dat Falcria, 
harer geen zoude willen toonen, en datfè 

^Hrtus tot minne- 



Spi 



-nijjC 



mochr brengen. Met verlof, feydefe regens 
Valq iai weygert my niet de fack die'k op u 

gae 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



_ I. B O E tn 

^ïïJgae verfoeken. Indien ikfe vermag : ofce be- 
hoor te doen» hernam koeltjes Ki/eria, fal 
ikfe u niet weygeren. Gy kond denken, 
'^^tifl anrwoordefe, of ik voor heb yec onbiUicx, 
ilrii of dat onmogeUk is, opute verfoeken. Segt 
dan wat gy begeert, antwoorde Kihr^a, 
•kWil^hernamfe, gyweet. dat.federt ik dac 
verkeerde briefje heb gefien , ik altijt ben 
^ hp!nl> geweeft, om u te bidden, my te wiU 
fSollen toonen cenige der briefjes die Hemmmf 
■ tt fchrijft, want ik houde nergens meer af, 
als van fulke aerdige briefjes te fien en voor- 
nemehk van de ftjiie. Ha ! Me-vrou , riej^ 
m -\ Hermuuus uwe nieufgierigheit is heel onge- 
le gronr : want de briefjes die'k aen Falertc$ 
im fchrijf, zijn geen briefjes van fraeye geeft. 

Soodanig alsfe zijn , antwoorde Sdlomne ,'kfal 
-..ta feer aen hier verplicht wefen, foofe my die 
l^m toont. Kilerhf die de loof heit van 

merkte, en die wift, dat de konft, welke 
Henmmtis^ aen haer fchrijvcnde, gebruykte, 
u :. fy hun heymelik verftant niet zoude ontdek- 
ken, gaf'er een briefje van defen doorluch- 
ten Romeyn. 'twelkfy over luyde las, fon- 
der dat yemant begreep, dat 'et een minne- 
briefje was, hoewertuytermaten teeder was- 
J Maer alfoofe niet vatte , dat 't woort vrient- 
^-.1 fchap.welk dikwils in dit briefje (lont, onder 
{ hun liefde beduyde, warenfe van 'tftuk; want 
'j ,& S.%lomm wift wel, dat als men aen een vroii. 
' " fchrijft die m?n niec opentlik durft feggen» 
dat m'op'cr verlieft is. en die men 't echter 
wil te kenaen geven , men gcbruykt fekere 

G ö woor- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1^:4 c Ju £ L ï E, 

woorden die foo de liefde, als de vrientfchap 
gemeen zijn, gelijk genegentheit, teederheic 
en eenige andere. Invoege dat SAlonme^ Tien- 
de in dit briefje 't woort van vrientfchap foo 
vrycliic geftelt, berou kreeg over hare nieuf- 
gierigheit, en Spttrms beveiligt wiert in 't ge- 
voelen , 't welk hy had, dat Htrmmms op 
Valertci niet verlieft was. Maer alfoo die 
briefje, mijns bedunkens, fepr geeftig is, 
wil ik 't u op tweederley wijfe lefen : want in 
mijne Tm is 't een van de aerdigfte verande- 
ringen waer af m*oyt hoorde fpreken. Aen- 
hoorr dan dit briefje, als een briefje van 
▼rientfchap. 

H E R M I N i U S 

aen 

V A L E R 1 A. 

Ihtdiettgy wif} hoedamg mtjnc é^ltjdjchap ts tMc" 
vrou, v(tft feksrlik.te merken ^ dat V gene tk, om u 
gevoel y oprechte vrientfchap is^ zond gy wel Jien, 
dat de gevoelens , die fk, in 't hert heb , ongemeen 
Z.ijn: want naer my wel onderfocht te hebben ^ vind' 
^k.*ny föo gelukkig door h te beminnen^ gelijk^ t^,» 
ifem/n^ dat tk^u om geen ding ^ op een andere wij- 
fe , zfinde wtUen beminnen, Inder daet , Me-vron , 
als ik, aenmerktc al V gevoelen dat mijne vrient- 
fchap my geeft y word ik,joo verrukt door te beken* 
Men dat* et uwer weerdig ts ; ik^my , in mijn felven 
verblijde y van h te hebben kannen beminnen, gelijk. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r. r 



L B O E 

ry ver d tent hemtMt te gorden: maer op dat atn 
ynvjn gelukt mets onthreke ^ laet my toe te hopen, 
Idat ais il^H wd (al helfben doen bekemten , dat'tgc^ 
\ne ik^ om ugevoeUy vnentfchap ts » en d^aidertee- 
\derfte , cn d* aller eerhtedigffe vrientfchap , gy my 
ywientjchap y voor vrtefttjchap fult vergelden : vo.ïnt 
\indten gy't niet en doet , betHjg fk^n ,dat ti^ ramp- 

fhliger /al zijn als gy h l^fid tnbeeldcn, 

Is *t niet feker, dar dit is een recht briefje 
van goede vrientfchap, en dat 'et niets be- 
grijpt, waer uyt men 't met reden mocht ver- 
moeden een minne-briefje te wefen. Onder- 
tulfchen, luyftcrt toe, fonder meer als een 
woort daer in te veranderen, en gy fult fien 
of ik geen gelijlc heb, te feggen, dat 'et eea 
verlieft briefjen is. 

hermini us 



aen 

VALER 



I A. 



Indien gy vetfl hoedanig mijne blijdfchap is , Me-^ 
vroKf door fekeritl^te merkstt , dat 't gene ik^om u 
ïgevoel oprechte liefde $s^ zond gy votl fien^ dat 
.^,^\de gevoelens die tk^ in V hert M bttytcn gemeen 
" .i lxiy'»; x)$ant, naer my vosl onder focht te hebben, 
\vtndik^my foo geUk^fg^ door h te beminnen, ge^ 
^glijk.tk.u bemm, dat ik^u om geen ding op een an» 
^\dtre wij Ce zonde votUen beminnen. Inder daet ^ 
\M€'VroH , als ik^aenmerks gevoelen dat mijne 
\ G 7 vrient'T 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



10 C L E L 1 t, 

vneft/fcha/> my geeft y w)rd /i^ Jbo verruig door tt 
bfkii;fmeH d^t'er uvo^r wecrdig ts ; tk^my, iH mijn 
fel ven verblijde van u te hebiien l^pnueii bemf»m^ » 
gelijk^ gy verd:e>tt bemtut te iv.rdc^; macr op diXt 
*er aca mtji geWt^^ *iiets ontbrekft laet my toe te 
hopen y dxt als il^x vod ftl hel/ben doen bekennoty 
dal 't geen /{^ om u gevoele hefde is , en d'alUergC' 
trouffe^ CM d\iUeree>btedtgfh liefde y gy my hef^ '\ 
de ooor liefde f Uit vergelden ,xo.ine indien g y 'tniet 
en doety betuyg tk^Uy dat tl^rampjaiiger fal 2,(jn, 
ah gy u kjnd inbeelden. 

Hierna kond gy licht oordeelen, wat ver- 
maek het was voor Herrwn.tds y en yalerta y^oo 
vele Perfonen niisleyt te lien, infonderheit 
voor Valer ta, die Henwn hs doorgaens foo 
hard belafte, van fijne hertstocht een groot 
geheym temaken; hy was ook foo forgvul- 
dig, otn'er te vernoegen, dar hy in een eeu- 
wigen dwanf» leefde. OndertulTchen Ktlerta^ 
die den aenlbg om er te wreken niet had ver- 
andert, gelier 'er twee dagen lang wat onpaf- 
felik te zijn, om niemanr te fien , waer na fy 
op eene morgen fond 't briefje dar ik u gae 
voorlefen: want men heeft my affchriften ge- 
geven, van al 'r gene tot kenniflfe defer Hillo- 
rienoodig is. Mierle fond het, mee laft aea 
de flaef die 't bracht, van het aen een vaa 
Herminifts volk te geven , fonder antwoort af \ 
te wachten, hoort dan den trant van die [ 
briefje. 

VA- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



J BOEK. 157 

V A E R I A 
aen 

HER M 1 N 1 U S. 

lu iten ti^ voor altijt met u hreke » hefchildigt 
alleen H Jeljj van V wrcede gevoelt , dat ik^niet 
koftde laten my felfs aen te doen , om Joo ras als 
rechti eerdel tk^de tromv'.ooj heden door ft 
hegiten te ftrajfen, Js V tnogehk, g y u inij.ii tjf 
ijoo hoog laet gacn^ tegens een Perfoon , van 
vo'C g y [00 vele goethjtt hebt ontfangen, Dtt 
doet » ik^H voor altijt vtrbtede , my Eenx^ondige 
meer te befoekfn^ w.mt t>ry lu/f geen vorder gckjjf^ 

Hoe vrceflelik dit briefje luyde ,verfloeg*er 
_ fich Hermtnitts ia 't eer ft niet meer over, en 
•H'H fchoon hy een wcynig oatftelt wiert van 
*t geen hy quara te leien, viel liem in, dat 
jL. ^ Fa/er/a hem bedrog voor bedrog wilde ver- 
gelden , en dat hy *r lichtelilc zoude onrdek- 
ï ken. Hy begon dit briefje dan naeukcuriglik 
te befien^ want hy oordeelde wel , dat ra/er/a 
al te gaeu was , om nier anders te willen doen 
-*j als hem enkelik verwijringen te fchrijven, 
( om hem moeyelik te maken. Hy overfag 
f dan d*eerfte letteren van alle de regels 
.\van fijn briefje, hy befag de laetfte, hy 
jkruyftenfe, en weer-kruyftenfe, en naerfe 
l"^ hondertmael gekeert en gewent te hebben 
vond hy'er nietiu, dan voor hem kommer- 

Ukc 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



\ 



158 C L E L I E, 

like dingen, fonder eenigen rrek daer in te 
konnen Ipeuren, Hy dacht dan dat SaloMtne 
enSpHrms iiem eenigen qaaden dienft gedaen 
hadden; foo dathy, wonder benart zijnde, 
by fLivte ging» om 'er fijne bereurering te 
verhalen: want foo ^a/er/a liaer in ernft be- 
kiaegde, achte hy fich feer ongelukkig, en 
foofe hem bedroog, fpeet'et hem bedrogen 
te zi^, fonder *t bedrog re konnen merken, 
hy die den vernufrigden bedrieger van de we- 
relt was. Ma er Kiler/a, die haren aenflag 
wilde doen gelukken, en wel geloofde, dat 
Hermtfnus fijn briefje Flctvte zoude toonen, 
had haer 'r geheym betrout, en'er doen be- 
loven dicht te zijn , 't een groot vermaek 
achtende , te bedriegen die haer had bedro- 
gen. Soo dat Fliivte geen fwarigheit maken- 
de, in diergelijken geval, regens H^rmituHs^ 
nier al te oprecht te gaen, hare rol foo wel 
fpeelde, datfe immers foo verfet fcheen aU 
hy. Maer bedenkt u wel , feydefe, ofte gy 
niemant yets hebt gefeyt van de liefde, die 
gy Valer u% toedra egt, want gy weet hoe teer 
datfe van die kam is. Ochlacyl neen, ant- 
woorde hyjcn gy zijt d'eenige vertrouwlinge" 
van mijne hertstocht. Is *t dan niet een 
kleyn gevoelen van minne-nijt, hernamfe, 
want, om de waerheit te feggen, gy hebt 
fomtijts fekere algemeene vrolikheit, die my, 
indien ik uwe meellerfle ware, ganfch mif- 
trooftig zou doen worden. Inder daet, foo 
gy fchrijft aen eenige vrou, hoedanig f'ook 
magwefen, begrijpt 'et altijt eenige teederer 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O t 



'59 




^ ffoetigheir, als die u om *t hcrr leyt: indien 
gy onvcrfiens verlTen maekr, die by u lbo 
wondere val hebben > fijdfe immers foo vol 
liefde, fchoonfe ^aleria nier raken ^ als offe 
voor haer waren; en eindelik, gy doet hon- 
dert kicyne dmgen voor vrouwen, die gy niet 
bemint, welke gy alleen voor de Peri'oon die 
gy lief hebt behoordet te plegen. Gelooft 
iny, vervolgdel'c, men moet veel naeukeurigcr 
en omfichtiger in de beufelingen zijn, als gy 
meent, voornemelik als m'een Perl'ooii be- 
mint, die weder-mint , en die den geelt teeder 
fl|en't hert gevoelig heeft. Ha! neen, neen, 
hernam Hermtmns ; indien l^aleria gelloort is, 
moet 'et om yet anders zijn. Want ik heb 'er 
honderrmael gefeyt, dat ik noyc yet fchrijf al» 
>" voor haer, en datfe in mijne verlTen noch meer 
namen heeft, dan men Dutte geeft, om diele 
zouden willen toepalTen te misleyden. Hier 
ua was hy bij.fl:er benaeur, en hiii. Flavie ^ die 
fchoone geftoorde te willen gaenbefoeken , om 
*er van fijnent wegen te vragen wat 'er feylde. 
Dog fich terftont bedenkende, hervatten hy, 
»^ maer foo 't niet dan loof heit is, falie my al te feer 
befpotten , 't raekt niet, vervolgde defen bedruk- 
ten minnaer, 'k heb liever datf'er om lachr, als 
langer in defe onl'ekerheit te leven. Hier op 
befag hy noch eens den brief van r.i/ena, dog 
geen verborgen fin daer in vindende , befloot hy 
in ernft F/av/e te gebruyken , op datfe rrachte 
t'ontdekken, wat defe bevallike dochter lette. 
Sy geliet 'er dan, 't gene hy wilde weten , te 
gaea vragen, hoewel 't inder daet was, om 

wegen$ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i6o 



C L E L I E 



wegens d'onseruilheir vjn Hermmius met'er ' 
re lacchen. Siïo dar rer felver riji , als i^/.i tt 
haren vrienr beJroog, fy heiii echrer eerien 
grooten dienll: detie; w=.nt Ki/rr/.i verblij Ie 
noch veel meer, re verllaen, dar Hnminmi , 
iich om hare gramfchap bedroefde, als dat i 
hare bedriegerye wei gelukt was. iMicr, fon* i 
aer u langer op re houden , Hc rmtnius bleef i 
drie dagen in defe wreeHe onfekeiheit^fonder 
Valer:.% re mogen fien; eindelik echrer liet t 
defe Ichoone dochter, beÜuytendc hem de 
waerheic t'ontdekken, he.n inVr kamer ko- 
men, alwaer roen niem^nr was als FUtvie, 
Met hy 'cr mquam, Icheen hem de droeKheit 
ren oogen uyr, hy naderde haer met meerder 
eerbied als na.'r ge'*'oonre,en 'rwoorr nemen- 
de, feyde hy, wel, Me-vrou , war heeft den 
rampiaiigen Hermm/us gedaen; hy heelt my 
bedrogen, antwoordefe al lacch-nde,en daer- 
om verdient hy al d ongeruOneir die 'k hem 
heb aengcdaen , en felfs yet meerder; want 
hebbende foo veel verilant als hy heeft, en 
een verilant om de fneeglle te bcvlrlegen* be- 
^^prde hy van ichaemte te (ter ven, om in 
mijn briefje niet te hebben gevonden, 'c geen 
hem konde te recht helpen. Ha! wreede, 
feyde hy, u briefje houd nier in, als fcheld- 
woorden, en gy Ipot noch met my, u gela- 
tende als of onder uwe woorden eenige kontt 
verborgen ware. Om u met fchaemte t'over- 
laden, feydefe, geeft myu brief je, en indien ilc 
u niet fchaemroor make, bedriegt my noch 
eens. foo gy kond. Gy wreekt u al te wree- 
de- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. i6i 

llelik, hernam hy, om*er oyt gedachte toe 
:e hebben. Hier na gaf hy'er briefje, datfe 
Jiem gei'chreven had, en fy kreeg 't nier foo 
► hacrt: in handen, ot^e hem doende volgens 
lefen al de laetlte woorden van yder regel, 
^ond hy 'er in deie twee kieyne verfjes. 

Befchdldi^t atct als h mijllrijfy 
y'an dit eenvoud. ge gckjjj. 

Hal Me-vrou, riephy, ik ben een armen 
>arte- peelder, by u te vergelijken, die de 
[verflen onder de prole weet re verbergen , en 
die foo lüolTelik bedriegr, die u bedrogen 
hebben, ditfe 't niet konnen merken. Voorrs 
I prees hy hiie verfiering, lakende d'onberm- 
[hertigh. it dieie gepleegt had , met hem in 
Ifoo wreeden ongerulUieit te laten: maer 
i eindelik maekte FUme de vrede tuffchen 
I dele twee Perionen , die foo wel geftelt wa- 
j ren omfe re maken, dat'er over geenige 
punten verfchil viel, wantfe beloofden den 
anderen uyt goeder herten , haer leven niet 
meer te breken , en fich eeuwelik te bemin- 
nen. Allbo hunne genegcntheit eenvoudig 
was, warenfe in fekere dingen vrypoltiger, 
en Ktlerui wel verfekert zijnde, datfe noyt 
ftrafbaer zoude worden , betuygdeic Her- 
wfriiHs openhartiger hare teederheir , dan 
offe op hacr eygene deugt foo valt niet 
had gegaen , alsi'e dede. Ondertuflchen 
wilt SaloMwe , die op VAlerta , en op 
S^arms gruwclik moeyclik was, niet v/ac 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i6i C L E L F E, 

befluyten: waiir fy begon haer de wijfe» op 
welke fy han Jelde, .,in Spunus weder aen t« 
halen, re fchamen; en fy konde Kiiena naeu- 
licx langer dulden. Haer hovaerr bracht 'er 
felKs noch in een feer kluchtig gevoelen: want 
de felve dochter, die regens rolejUs feyde, 
darie Spurms niet liefkoofde, als om re be- 
decken de genegentheit diefe hem toedroeg, 
beftonr in \ tegendeel SpHrmj roen wat min 
tevleyen, en ro/efüf openbaerlik beter re be- 
jegenen, in meeninge, dat de minne-nik Sptt. 
rms eerder zoude aenlokken. Sy dede \ felfs 
mer fuiken aerdigheit , dat l^oleius 't haer 
dank wift; want hy geloofde roen, dar dc 
genegentheit die defe Perfoon hem toedroea . 
krachtiger was, als hare reden; dies liet hy 
SaloHwe vry, hare invallen te volgen, fonder 
cenig rorder bedenken. Maer Spurtus loofer 
Zijnde, als rohfus, merkte wel , dar hoe 
loHmehAtT aenflelde, fy hem focht weder te 
winnen: foo dar hy. gelijk ik aireede gefegt 
heb, doorgaens genoor al de foerigheden die 
hoop en wrake geven, en 'c ganfche gefeU 
jchap, daer hy roen by was, bevond Ach foo 
iulbg, loovrolik, en foo vol geeft , darmen 
naeulicx aengeuamer leven leyden kan , als 
alle dele lieftallige Perfonen deden. Niet dat 
Hermtmus en Kiltrli fomtijrs geen kleyne kra- 
Keclrjes hadden, maer alfoofe alleenig fpro- 
ten uyt overdadige reerderheir, gingenfe licht 
over . en hare verfoeningen waren foo foet , 
aar hare kijverijrjes, vermeerdering van ver- 
maek, en van liefde mochten genoemt wor- 

dej3. 



^ 1' i> 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



H| T. h O tl i6; 

■ den. Echter baddt^nfer eens een, dat hun 
alle beyde vrymoeyelik viel, en welkers oor- 
• faek fonderling genoeg is, omfc u in 'r bree- 
de te verhalen. U heugt ongetwijffeit wel, 
ik u heb gefegr, dat f^aier/a ^ Herm/»iHj boven 
al had belaft, zijne liefde t'haerwaerts wel te 
verbergen; foo dar, gelijk hy naeuwkeuren- 
dc en voorfichtig is, en dar hy nieten fochc 
als raier/a te vernoegen , hy fich wonder in- 
bond, en op all<; voorvallen inbond, 'r Ge- 
beurde dan eens, dat hy by*er zijnde, den 
Prins van Pomerie inquam. die hebbende 
Hrrminipis daegs te voren, ver uyt'er volk, 
▼inden wandelen, beflonr hy Tonder achter- 
denken hem aen te ranflen , en te vragen, 
wat d'oorfaek was geweeft van fijne neyging 
tor eenfacmheit. Inder waerheit , Heer, fey- 
de hy, 'k zoude genoeg verlegen ftaen, met 
' 't u te willen feggen: want eerftelik , vervolg- 
' » de hy, meynende wel te doen, 'k ben niet 
»verlieft; en aengaende de dingen die 'k fom- 
'itijrs al ginnegabbende maek , 'k verfeker u 
dat ikfe maek ibnder Apollo^ ofte de Sang- 
; goddinnen aen te roepen ; maekfe door 
■ een verrukking van geeft, uyt fmlikheit. 
^' ! door inval, ofte uyt nootfaeklikheit van mij- 
r i nc vrienden te gehoorfamen ; en bygevolg 

Iis 'r dat nier, 'twelk my gifteren eenfaem de- 
de wandelen: derhalven denk ik, dat ik al- 
leen ging, om dat ik gecu gefelfchap vond. 
Een man die, buyten noot, feyt dat hy niet 
"verlieft is, fchijnt 'et wel te wefen , hernam 
Pj-ins, halt lacthende; inder waerheit. 
Heer, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



164 L» i- L I E » 

Ht;er, antwoorde Hernnfuus^ \ i$ voor et:.« 
man van mijne jaren foo w^ynig eer niet ver- 
lietV te zijn, dar dewijl ik fulcx fegge, 'twaer 
moet welen; want 'r is weynig de gewoonte, 
t' lijnen nadeel te liegen. Terwijl dat Hernu- 
rt.-Ui dus met den Prins van Pomerie praette . 
geher'er K**/«7;i geen acht te flaen op 't geen- 
fe ieyden.en niet te denken als om yet aen'er 
hui lel re verfetren , fchoonfe aendachtelik 
toeluyiterde. Sy hoorde dan, dat den Prins 
van Pomerie in 'r praten voortvarende. Her^ 
mw:uSf die feyde niet verliett te ziin , vraeg- 
de, hoe 'c mogelik was, dat hy fulke verlief- 
de dingen fchreef , als hy fchreef, indien fija 
hert niet was getroffen. Inder waerheit, Heer» 
feyde hy, de minne-vcrflen zijn heel bedrieg- 
gelik: want men maekt'er fomrijrs feer tee- 
dere, fonder te beminnen; en 't is genoeg 
van een verliefde gcmarigheit te wefen , fon- 
der echter eenigfins verlieft te zijn. om dier- 
gelijke dingen te maken. Ten minden weet 
ik wei> dat ik een treflik man v^n aenfiea 
heb gekent , die fomtijts feer fchoonc verffea 
maekre , op 't afwefen van fijn mceftcrfle, 
toea hy 'er weder bygekomen was: en klach- 
ten over hare llrafheir, toen hy beft by'er 
ftont. Maer noch, hernam de Prins van Po- 
merie, die gy fegr, was verlieft. en dede, om 
foo te fpreken , niet dan fijn gevoelen verfet- 
tcn ; maer voor u , die fegt niet verlieft te 
zijn, kan ik *t niet begrijpen. De faek leyt 
echter foo hernam Hermmins^ meenende al- 
tijc wel te doen. Waer op de Moeder van 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



] 



•vul 




I. BOEK. J^S 

VaUria in komende, men van reden wiflelde. 
Valertc* fprak ongetwijfFeir weynig 't overige 
«van den dag f maer alsm'er naer d'oorfaek 
vraegde, Iciaegdefe niet al te wel re zijn; dit 
maekte men niet vei moede , datfe cenige 
inoeylikheic in *t hooft had, die'er quelde. 
OnJertuffchen, d'-uur urn re vertrekken ge- 
komen zijnde, ging den Piin> van P.»meri€ 
weg, //i> mede nemende i dej» anderen 

daegs morgens verluymde delen minnaer niet, 
naer Valertii te doen vragen, die hem onrbood» 
datfe niet beter was als des avonrs te voren. 
ya/cria, uyr er aert niet genegen tot veel ge- 
woels, en die In/la foo weynig befuchr als 'er 
niogelik was, ging 'er echiei des naer- 
midJags, met een van h;ire magen. Dog fthoofl 
fy -er Hertm^ms vond, fpraks 'em naeulicx aen. 
ly mijde hem felfs met voordacht, en toonde 
. fekere koeligheit vol van Ipijt. die Hermmms 
foo dapper ontrufte, dat hy niet konde laten 
aen hinnett klagen, die mede by de Koningin 
was, en hem bnloofde met VaUrta weg te gaen, 
om 'er te vragen wat 'er feylde. En alfoo Va^ 
Ier ia by tijt* hene ging, volgde haer Fhivte^ 
naer Hermmius foetjes t-e hebben gefeyr, dat 
hy over een uur naAWrr;.i toeging, alwacr hy 
haer noch zoude vinden, hem belovende te 
berichten, wat mifdaet hy begaen had. In- 
der daet, met K.i/tr/a t'huys quam, gingfe 
in 'er kamer, alwaer Flav/e haer volgde ; maer 
alfoofe wilde fien, ofte Valer ia ^ uyt'er fel- 
ven, haer niet zoude feggen , bleeffe een 
quartier uurs , fonder dacie fich geliet 

le 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i66 ^ L E L I E, 

tc merken, dat'er yers in 't hooft lag, niet 
doencie als praten van fekere vrouwen, diefè 
by deK oningin gefien had, zijnde van re lae- 
gen ilaet , en nier fraey genoeg om 'er foo 
dikwijls te gaen vertoonen , op een plaets» 
daerfc niet te doen hadden. Maer i'choon Flavte 
dit heel geneuglik feyde, antwoorde VaUnei 
hacr foo Itarig , *t licht te fien was, dat'er \ 
"t hooft verwert ftont. Soo dat fiavie, hare 
gemelikheit niet langer konnende verdragen, 
fonder de reden re weten, haer die begon te 
vragen Gy zijt heden foo fwaermoedig, 
feydefe, dar ik niet kan laren u naer d'oor- 
faek tc vragen. Na ik thans gefint ben her- 
nam f^a/er/a , fult gy n)y vrientfchap doea 
met 'f my niette vragen, wantik zoude ec- 
nige fwarigheit vinden in 1'u te fffggen, en 
'k weyger u nier geerne yets. Gy moet 't my 
echter weygeren, hernam Flavte^ ofte mijne 
nieufgierighcit vernoegen, want gy zijt niet 
gewoon foo kluchtig te wefen. Onderruf- 
fchen fag ik u flus den armen H^rmtmns y in*t 
uyrgaen van by de Koningin, foo koeltjes 
bejegenen, dat ik geloof gy hem eenigfins 
onrecht doet: ten miuften mag ik u verl'eke- 
ren, dat hy (ïch heel onfchuldtg houd, en 
dat hy felfs niet kan giflen wat mifdaet gy 
hem opdicht. Indien *r gevoelen fijner gene- 
gentheit teeder ware , hernamfe fchielik, zou- 
de 't hem niet fwaer vallen, fich ten deele in 
te beelden., wat my ibo fpijt: maer om op- 
rechtelik te fpreken . alle fijne teergevoelig- 
iieit is in fijn verftant, en ganfch niet in fijn 

her- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK, 



167 



bcrte. Maer hernam fiavie^ waer mede be- 
fchuldigt gy hem? bemint hy u niet genoeg ? 
is hy trouwloos? is hy niet omfichtig genoeg > 
is hy onbefcheydcn ? of is hy u ongehooriaem 
geweefl:? In 't tegendeel, antwoordefe, van 
fpijt root werdende, hy is den befcheyden- 
ften, en gehoorfaemften minuaer, die^eroyc 
geweeft zy. Gy legt dit met foo aengcnamcn 
ftcm, hernam J'Uvie^ half lacchende, men 
zoude fcggen , dat de gehoorfaemheit en be- 
fcheydenlieit by u mifdaden zijn; en dat, om 
fich by u te rechtveerdigen , nergens 
in mode ongehoorfaem zijn, en fich beroe- 
men over al d'eenvoudige gunften die gy hem 
hebt toegeftaen. Ha! aen die mifdaet , ant- 
woordefe, heeft hy geen noot fchuldig te 
aijn, want hy heeft foo grooten vrees, men 
hem vermoede op my verlieft te zijn, en hy 
^raegt foo ovcrdadigen forge om fijne gene- 
gentheit te verbergen, dat ik meen hyfc haeft 
voor fich felven ül verbergen. Maer hebt 
gy hem niet bevolen, hernamfe, niemant als 
my van uwe liefde te fpreken, enfe vooral 
^e werelt te verbergen, 'k Beken 't, antwoor- 
de rJeria, maer indien hy my foo feer bemin- 
de , als ik bemint wil zijn ,zoude*t hem onmc)- 
gelik wefen, dat foo wel te verbergen, gelijk 
hy doet. Inder daet, 'k ben verfekert ver- 
volgdefe, dat hy vrienden heeft, die hem alle 
daeg befoekcn , en vrienden die alle fijne ney- 
gingen kennen, die 't minfte vermoeden van 
fijne liefde t'mywaerts niet en hebben; jae hy 
heeft felfs Tegen-vryers, diefe niet eens mer- 
//ƒ, DccL H keu. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i68 C 1. E L I E> 

ken. Soo dat ik, naer wel overdacht te 
hebben, befluyte, dat een genegenthcit die 
luen foo lichtelik kan verbergen, niet feer 
groot is. Maer Valerta» (liernam Fiav/e, haer 
aendachtelik befiende, kan 't ook waerzijn, 
dat gy lbo Icluchtigen gevoelen hebt? Jae Fia- 
vie, antwoordefe, dit gevoelen, welk gy foo 
kluchtig houd, is in mijn hert, en *t is 'er 
niet fonder oorfaek. Maer indien Hermm'ms 
door eenige van fijne woorden, ofte daden» 
hernamfc, yemant ftof had gegeven, om de 
genegenthcit, die tuflchen u en hem is t'ont- 
dckken, zoud gy'er om knorren, jae gy 
zoud'erhemom ftrafFen. 'k Beken 'r, ant- 
woorde J'^i/rr/.i, maer fulcx zoude zijn uyt en- 
kele onvoorfichrigheir, die ware te verfchoo- 
nen, mits ikfe fjjue overdadige liefde mocht 
Toefchrijven: maer die overmatige voorfich- 
tigheit, welke maekt , dat liermtMfUs fijne 
vrienden, fijne vyanden, en fijne Tegen- 
vryers bedriegt, kan ik niet als aen de laeu- 
wighcit fijner genegenthcit toefchrijven. Gy 
begeert dan wel dat men wete de verbinte- 
nis die 'er tuflchen u is, anrwoorde Fiavie, 
en al de bevelen van befcheydenhéit , die 
gy Herm'ifiitis hebt gedaen, zijn dan niet als 
onnutte laden. Geenfins , hernam Valerïa , 
en toen ik Herjnwins verbood te bekennen 
dat hy my beminde, heb ik verftaen dat 
hy trachte my te gehoorfamcn, maer, om 
de waerhcit te feggen, *k heb niet gelooft 
dat hy 't foo lichtelik konde doen , als 
hy 't doet , fonder dot fijn wcfen fijne 

mey- 






Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK 



169 



ie 11 

•Ia/ 



r'. 
,?{| 

II 

Fl 

ld 
k\ 



nicyning eens komt re verraden. Onder- 
tuflchcn is hy fich felven foo wel mee- 
fter, dat hy my niet eens acnfiet, foo haeft: 
als 'er yemant is: 't valt hem ganfch niet 
moeyelik fijne Tegen-vryers t'onderhouden , 
jae hy had felfs gifteren 't vermogen om 
baldadelik voor my te fcggen . dat hy niet 
vcrlieft is , 't welk gewiflelik de hardfte 
faek van de werelt is om re hooren, voor 
een Perfoon , die de geeft gevoelig , en 
*t herte teeder heeft. Met raleria dit fey- 
de , quam Hermitttus in ; foo dat Thvie , die 
luft had, hem gelegentheit te geven, om 
fijne vrede te maken, en die 'r gevoelen 
van Valerta al te nieuw voor quam, om de 
praet met 'er niet te voltrekken, hem be- 
ftont te feggen^, dat hy met 'er veert zou- 
de by'er komen, en fich rechtveerdigen. 
Ha! Fiavie, feyde defe fchoone geftoorde, 
fegt JiermiHius niets van 't gene ik u ko- 
me te feggen , foo gy geen ondank wilt 
behalen. Alibo gy my komt bekent re ma- 
ken , 't forggelik is u al re wel te gehoor- 
famen, antwoorde Flavte^ half lacchende, 
vrees ik niet al te doen, dat gy op my 
verfockt ; en inder daet , vraegde Mir/r, 
onaengefien al 't gene Valcria mocht feg- 
gen , Heyfn/HÏnf, waerom hy regens den Prins 
van Pomerie gefeyr had, in 'r bywefen fij- 
ner meefterfle, dat hy niet vcrlieft was. 
Ochlacy! hernam hy, al fuchtende, 'k heV» 
^et gedaen , om te gehoorfamen , d'on- 
fechtveerdige y"aler/a , die my duyfent- 

H 2 ma el 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



vj^^ O L £ Li I £ ) 
mael heeft geboden mijne hertstocht te ver- 
bergen, en 'k heb 'et met foo grooten tcgen- 
iieit gefegtjdatf'er my behoort oneindehk om 
verbonden te zijn. Neen, neen, HerminiHs^ 
hernam Ki/cr/j, een blos krijgende, bedrieg 
u felven niet.'t gene gy in mijne tegenwoor 
digheit hebt gefeyt kan nimmer aengenaei 
zijn. Maer noch, hernam f/av/e; hoe i 
fulcx toegegaen: beeld ü in, antwoorde f^aU 
ria dat giftcren hier quam , den Prins van Po 
merie die HtrmmtHs vraegde, war hy daegs t 
voren dede te wandelen , na 't bofchje daer d 
Nimphe Egerte den wijfen Numci in ^rak, e 
hoe Herm/ff/Hs hem antwoorde. Tonder dat 'e 
noodig was, hy 't nietwirt:, maer dat hy a 
tijt verfekert ware, niet verlieft te zijn, e 
<lat hy hem *t fclve tot viermalen toe herfey 
de. Oordeelt, bid iku, of een man, di 
de Pcrfoon die hy bemint foo fchrikkelik 
woorden doet hoorcn, niet verdient van wey- 
nig liefde verdacht te werden: want fuiken 
voorfichtigheit gaet te verre , en naer't gevoe- 
len daer ik in ben^ dunkt my, ik't Hermiftius 
lichter zoude vergeven, indien hy door een 
verrukking van liefde, en fonder achterdenken, 
ccgens yemant gefeyt had» 'kbeirin V^nleria^ 
dan dat hy foo geruft, en met fuiken uytbrey- 
ding voor my feyde, dat hy niet verlieft was. 
M.ier , Mc-vrou , feyde toen Hetmi»ms\ laet my 
toe al de werelt te feggen , dat ik u aenbidde, 
en dan fult gy fien.ofre ik een al te vooifich- 
tigen minnaer ben, en of ik geen eere (lel in'c 
<iragcn uwer ketenen. Wacht u wel, feydefc , 

u r« 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



7 . ^ 



•ui .f T^, 
r. 

ï 

trPoi 

i::2.ö 
'■' "1 

:: 



I. BOEK. 171 

O te gaca inbeelden, ik begeere dat gy den 
openbaren minnacr fpeelt; want fulcx is mij- 
ne meyning nier. JVUer, Me-vrou . wat be- 
geert gy dan, hernam hy, 'k wilde, feydefe, 
dat gy noyt op u had konnen verwerven, voor 
my foo wreedelik te leggen . dat gy niet ver- 
liettwaerr. 'kBetuygu, Me-vrou, hernam 
Hermmius, dat, indien gy'er niet waert ge- 
weeft , ik 't niet had konnen feggen , en dat 
deeenige hoop van te doen, een faek, die'k 
waende u moft behagen, my daer toe kracht 
gaf. Maer eindelik, bevallige Kilena, wel 
verre van u te fcheldeii, gelijk gy my doet, be- 
dank iku. en befwecru.na delen my duydelik 
te feggen, hoe eenen heel verliefden, en feer 
cerbredigen minnaer moet re werk gaen , als 
fijne Meefterfle hem verbied, van fijne gene- 
gentheit yets te feggen. 'k Begeer, feydefe, 
dat een minnaer noyt reden geef, om te den- 
ken dat hy bemint wort. *k wil, d.\t, indien 
men vermoed hy verheft is, dat hy nimmer 
fegge,wie hy bemint, en ik wil cchrer ,'thcni 
foo fchrikkehk moeyelik valle, de drift lijiicr 
ziele te verbergen , dat 'et een van fijne groot- 
fte plagen zy. Maer boven al begeer ik , dat 
hy noyt voor fijn meefterflTe opentlik duii 
feggen, dat hy niet verlieft is: voornemelik 
als 'er hem geenerhande nootfacklikheit toe 
dwingt: want 't is geen faek, die naer allen 
fchijn , hem , indien hy 't hert teeder en 
yerlieft heeft , behoort in de gedachte te 
komen. Maer , Me-vrou , hernam Homf- 
nÏHs , waer blijven danallede ernftige gebo- 

den. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



171 C L E L I E, 

den, die gy my hebc gcdaen, van mijne ge- 
negentheit niet t'ontdekken ; gy wilt felfs dat 
u fchrijvende, om u van mijne hertstocht te 
fpreken, ik *c woort vrientfchap gebruyke; 
*k begeer noch , al *c gene ik, aengaendc dat 
f lit begeert heb, hernamfe, hem in fijn woor- 

den vallende ; maer ik wilde, gy voor my niet 
haddet konnen feggcn» dat gy niet verlieft 
waert; want noch eens , indien gy my vierig- 
lik bemint had, zoud gy die wreede woorden 
niet hebben konnen uytfpreken. Noch,voeg- 
dePer hy ^F/jv.c aenlicnde, indien hy de ftraf- 
heit had verfoet met cenig gebeer, 'twelk my 
had mogen doen merken, da: 'r geen hy feyde, 
hem moeyelik viel om feggen, maer toen hy 
dus fprak , fprak hy befadigt, hy fprak luyde, 
hy fagme niet eens aen , en feyde 't met een 
Item, als men fegt een waerheit die behaegr, 
en welke men geerne feyr. Ha ! wreede yiu 
let' ia t feyde hy, 'ken kan uwe onrechtveerdig- 
heit niet langer dulden: maer eindelik, feyde 
toen F/av/et >yat moet HerminiHs doen, om u 
te bevredigen: moet hy , voegdef'er lacchende 
by, moet hy datelik den Prins van Pomerie 
gaen foeken, om hem re feggen, dat hy hem 
de waerheit niet heeft gefeyt, en hem berich- 
ten dat hy om u van liefde krank is j voor 
my» 'k fie niet dat HcrmmtHs y om re ver- 
beteren 't ongelijk dat hy u heeft aengedaen, 
eenig vernoegen kan geven. Gy fpot met 
my, hernam Kilerta» maer, om u re betoo- 
nen dat ik rechtvcerdigcr ben als gy , beken 
ik, dat *c geen ik fegge een weynig al re ree- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



k- I. B O E 17; 

lldcr, en miflchien war kluchtig mag fchijnen^ 
Ivoor die nier verliefc zijn : macr ik houde 
ftaende, dat een Perfoon die weet te minnen » 
— «iny nietenfal veroordeelen. Welnu, Me- 
féjvrou, feyde HermmtttJ y 'kwil belijden dat ik 
jnlIonQelijk heb. maer vergeeft men niets in lief- 
^Ifide. Jae, feyde K^/^r/'^» men vergeeïc vele dm- 
een: dog om niet te liegen, de laeuwighedeii 

■ der genegentheit fijn fwaerlik te vergeven. Ey 

■ met verlóf, hernam hy, geeft mijne gemeyn- 
i^de mifdaetgeenen naem.'.die 'erniet toekomt, 
fc . want. om na waerheit tc fpreken, ben ik 
W niet fchuldig als aen een al te naeukeuriga 

cehoorfaemheit, en acn een al t'overmatige 
voorficluigheit. Macr noch heb ik dit voor- 
deel. dat ik niet ftrafbaer ben, ais door 
overdadige liefde: want indien ik u weyni- 
ger bemint had, zoud ik foo fecr niet gedacht 
hebben om u te gehoorfamen. noch om 
mijne hertstocht te verbergen. FlavieKxtx: 
nti Klier ia ernftelik perflende. om Hermmius, 
te vergeven , Hemde fy het toe : hy was 
echrer over de twee dagen fonder in hare 
oogen te fien de felve foetigheit, de felve 
blijdfchap , en de felve geruftheit, die hy 'et 
in gewoon was te fien ; dog eindelik dic 
wolkje verdwenen zijnde, bevond'er WrrAt 
weder als re voren. Aengaende hUnnmius hy 
vond fich wat meer beteutcrt. want hy vreelde 
5 altijt, ofte veel, ofte weynig liefde te doen 
J blijken, wel wetende dat Kï/crrw, wat fe ook 
gefeyt had, veel meer zoude knorren, indien 
hy fijne hertstocht ontdekte, dan als hyfe al.te 

H 4 wel 



n 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



174 C L E L I 

wel verbergde. Ondertuffchen was Salomtte^ 
ficnde dat 'er niets gelukte bijder gemelikrfy 
wiert'et echter noch meer; want Folefns , zijn- 
de van aert, nier te konnen minnen, dan als 
hy over al fwarigheit vint. Tiende dat i'^i/o^/w 
* hem opentliker, als naer gewoonte, betuyg- 

de de gcnegentheit dicfe hem toedroeg , wiert 
min forgvuldig, min oppafTende, en min 
verÜeft, als hy gewent was. Soó datfe, na 
Sfuritis door foetighèit, eft daer na door 
minne-nijr, re hebben Willên weder aenlok- 
kcn, fy haer, hoewelfe fchoon en gaeuw is, 
in ftaet fag, om te veriielen den eenigen min- 
naer diefe noch hadde. Belangende i'/'/^r/W, 
hy hield fich gelukkig, fchoon hy'er geen 
reden toe hadt. Voor Hcrmhms en Valerta^ 
fy waren gewifTelik vry vernoegt , enfe had- 
cien*er ook ftofFe toe: raaer alfoo't niet 
tnogeÜk is lang te beminnen, fonder ecni- 
ge quelling te hebbent gebeurden *er yets, 
*r welk hun beyde moeyclik maekte, ea 
dat 'et ook inder daet fnofte doen. Want 
gy moet weren, dat de minne-nijt van Vo' 
lejiis, zijnde vermeerdert, en Salon me vree- 
fende hem te veriielen, eindelik befloot , 
den aenflag van Spurms weder aen te ha- 
"len t'eenemael te laren varen, Maer Toe- 
kende fich by yohjus te rechrveerdigen , 
wasfe niet droef Spurius , ja felfs Kilerfa» 
diefe niet langer beminde, quaet te doen. 
Soo datfe, forgvuldelik trachtende SpiviHS 
en yoiefits by een te krijgen, de geiegent- 
heit daer toe ftch haelt op dede, Sy 

vondlc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




' ^ ï. B O E K. 175 

^^wlyondre relf« in de kamer van Domitnty wam 
1^ rcgeval hebbende gemaekt, dar SalomHe quam 
I te Turen, ruiTchen roleius, en S^uruts, ge- 
' beurden 'r noch , dar'er gcfellchap dien dag 
heel groor was, en dar de Juffers, die by 
Spurius en Tö/^/^z faren, weg gegaen zijnde, 
S,%lon!He en fy lieden gcaoegfaem van al 
•r ander volk afgerclieyden bleven. Voor 
\Henn'.Hmt, Tchoon hy fich nier aUijr by Kt- 
./«V4 hield, voegde hy'cr fich echtereen 
weynig meer by als naer gewoonte, ledert ly 
Ifc/ 'hem had verweren, dar hy fijne liefde al te 
i wel verbergde. Soo dat 6>m;</ , ficnde fij- 
nen Tegeu-vryer dien dag by f^Mert^ , en dat 
hy, ibnder onbeleeftheir , die men zoudege- 
merkr hebben, yzn Salortme nier konde Ichey- 
den, op fijn placrs bleef, Sal(»i/»e dan. fich 
van dele ouverwachre gelegentheit dienen- 
de, en om ^olejUf te genefen, en om Spw 
rtsit fpijr aen re doen. en om Ktiena te bc- 
leedigen. wendefc haer na Spunus» en hem 
mer een loos lachje aenfprekende , feyde- 
fe, alfoo ik naruurlik mededoogende ben, 
duakr my dat ik u belioor te troolten 
in t ongeluk *rwelk u in alle uwe aenlla- 
gen van vryery vergcrclichapt. Want hoe- 
dani^en verdienlt Hcrmmus heeft, vind ik 
nier 'dar K%lert.% mer reden hem, voor u 
ftelr, al ware't maer. om dar gyie meer 
beminr, aU hy. Da JutFers in't algemeyn . 
antwoorde Spttn'^s koeltjes , worden loo 
aikmaels befcHuldigt oarecht/eerdig re zijn, 
dar, fchoon my dir ongeluk orcrquam , 

H 5 



\ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



176 C i- IL L I E, 

*c miflchien d'eerfte reys niet zoude wc- 
fen. Saloftiffe , hoorendc^t gene Spur rus fey- 
de , wiert bevreell , dat *et Polejus mocht 
verfiraen, foo datfe fchielik 't woort nemen- 
de , fonder t' antwoorden op 't geen hy (| 
feyde , hem beftont te feggen , dat hy i| 
meer aen'erwas verbonden^ als hy meende. 
Inder daet vervolgdefe , Volejus weet wel, \x 
dat ik grootelicx erkennende alle d'oppaf- • 
fingen die gy eertijrs my hebt gedaen, ik : 
wortder droef was, u te Tien verflingert, om i 
te dienen een Perfoon, welkers hert niet : 
meer in hare macht is, en ik heb miflchien i 
hondert dingen gedaen , tegens mijn felven, , 
om 'er u re mogen aftrekken, fonder ande- 
re meyning, als om re breken de ketenen, 
die u, indien gy't bedrog niet merkt, alle 
daeg laftiger fuilen vallen. Want eindelik, 
vervolgde dele deurrrapre dochter , VoUfus 
weet fekerlik , dat ik niet heb voor ge- 
hadt u weder aen te halen, ma er alleen 
u van VaUria^ hoe grooten vriendin fy my 
is, af te trekken. Want alfoo ik haer hert 
beter ftikke, als gy, is my eenigfins leet 
te fien, gy 'er niet en dient, als om te ver- 
bergen de genegentheit diefe UermmiHs toe- 
draegr. Maer alfoo ik wel ben gewaer ge- 
worden, dat gy mijn gevoelen, ten ergften 
duydr,geve ik u aen u ongelukkig nootlot 
over, en verklare u, dat ik u mijn leven 
lang geen reden fal geven, om te denken, 
dat ik u tot mijnen dienll weder wil verbinden , 
üoch u uyt diea van Kalertn trekken. Tes- 

wijl 



ipli||.nflipi u 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Mi' 



I. B O E K. 177 

: wijl dat SaloHiHc dus praette, befag Sburms\ 
ten allen ongeluk , Valerta, , die HermmiAs 
en rprak, en toen in' de oogen had, 'kweet 
: , niet wat. foo verplichtende, foo foet, ja 
felfs foo verlieft, dat hy'er root om wiert: 
en men mag feggen, dat op dit oogenblik 
't geficht van Falerta hem veel meer in boe- 
femden 'cgene Salotwie feyde, als d'eygcne 
iv y woorden van defe geflepene dochter. Soo 
r dat hy toen niet verwerpende, gelijk hy 
» by andere gelegcntheit wel zoude gedaen 
hebben, 'tgeen defe nijdige vriendinne fey- 
;de, en VolejUt fich in dê praet mengende, 
wiert hy eindelik, wegens de zijde van «y^w- 
rias een oprecht vertrouwen, en een vallch 
vertrouwen wegens die van Folcfas en van SMo- 
m»e» welkers gevoelens echter niet gelijk wa- 
ren: want VblejUs fprak Spurins niet aen, als 
IL om hem te doen verftaen , dat Salontnt inder 
K daet niet was gefmt geweeft hem weder vcr- 
licft te doen worden , en Salomne had geea 
andere meeninge. alstcweeren hy 'top VAlerat 
zoude worden. Want dewijl de nijt'tverftant foo 
wel benevelt als de liefde , bedacht SAlonmt 
niet, datfe iS'/'ar/^j minne-nijdig makende, fy 
fijne fucht tot Valerut vermeerderde. En inder 
daet. Spar'msyo^ dat oogenblik minne-nijdig 
wordende, wiert ook veel meer verlieft :*tgeval 
dedefelf,dat den ommegang van diendag,d'uyt- 
fpruytende minne-n ij t vermeerderde, want gy 
moet weten, ^2xVaUna, hebbende afgelaren 
Hermmms t'onderhouden^ over 't gene fy hem 
had te feggen , toen Spurius de foctheit vao'er 

H 5 ve- 



il 



••5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



17? C L E L ï E, 

wefen mtxVte , 8 alomtie beftont re quellen ,ont 
datle met twee foo rudige mannen « als Spu* 
ruts, en J^olejUs^ haer van 't gefelfchap had af- 
gefonderr. Soo datfe hun by fchikkendc . en 
den Prins Titns en Colittm.% aengekomen zijn- 
de, men ongevoeliken begon re fpreken van 
de vrientfchap, en van de liefde: d'een feyde» 
dat de vrientfchap, boven de liefde behoor- 
de geftelt te worden , om dat hare geneugten 
Teel gerufter zijn: en d'andere dat de liefde 
voor de vrienrfchap moet gaen, mirs hare foe- 
tigheden oneindelik gevoeliger waren. Voor 
iny, feyde roen //mw/»/«^, 'k meen 't niet on- 
mogelik is , defe twee foorren van vermaeklik- 
heden by een re voegen, ja 'khoude felf ftaen- 
de, dar, om re maken de liefde duur heb,eea 
yrou , de vriendin , en mecfterfTe van haren maa 
moet wefen. Noch flae ik ftoutelik uyt, dat, 
t'elkes als de vrienrfchap , in *t hert van een 
ininnaer , de liefde heeft voorgegaen , fijne rain- 
nefucht veel krachtiger^ veel duurfamer , veel 
eerbiediger, jafelfs veel vieriger fal zijn. Spu- 
rins hoorende HermmtHs aldus fpreken, eygen* 
de fichroe , 'rgeen hy feyde foo dat hy, doorj 
*r minne-nijdig gevoelen , waer in hy begon te 
komen, hem beftonr tegen te fpreken, erel 
ftaende te houden, dat de liefde, en de vrient-' 
fchap, in'tfelve hert, tot een en de felvc Per- 
foon » nie: konde gevonden* werden. Indei 
daet^ feyde hy , defe twee finlikhedeu gelijke- 
nen den anderen foo weynig, 'tniet is te be- 
grijpen, datfe een ommefien konnen famei 
ziin, fonder hua dierwijfe te vermengen , dacj 

menfe 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï. B O E K. 179 

menfe niet meer kan onderfcheydeii. Sy ver- 
mengen 'er ongerwijffelc, hernam Hermtmiis ^ 
raaeri'e vermengen 'er als twee revieren, die in 
een loopen: maer als defe twee revieren m een 
loopen, hernam Tïtus^ makenf'er maer eene. 
|*k Beken 'r, antwoorde Hermitmts, ondertuf- 
'fchen belet fulcx niet, dat beyde de wateren 
|daerin zijn, hoewel menfe niet kan fcheyden. 
en dat de revier die de vermaertfte is, en d'an- 
dere van naem doet veranderen, niet Ichoon- 
der en bequamer word om groote fchepen te 
Yoeren. Inder daet, rooden Ttber ^ die twee- 
en-vecrtigrevieren inneemt, niet had als 't wa- 
ter van fijnen oorfprong, zoude hy maer een 
kleyn beekje zijn. 'tSelve is naelt met de lief- 
de; want het is feker, voegde hy'er half lac- 
chende by, dat als 'er in'therre van een min- 
naer niet is, dan 'kweet niet hoedanigen leven- 
de en flikkerende vlam, die d'eeni^e lente de 
ganfche natuur inblaelt, uyrgefonderr aen den 
Phenix, die men fegt alleen te zijn, defe liefde 
geen groote faek. Evenwel , om te blijven by 
de eenvoudige woorden van de orden, door de 
Goden in de ganfche natuur geftelt , de liefde 
van welke ik fpreek , is 't gene fuy ver en en- 
kelik liefde is. Hierom is 't ook , dar de lief- 
de tot fchoonheit. die door d'oogen inkomt, 
en die niet heftig is, dan in begeerten, welke 
niet lang konilen duaren, in weynig dagen 
overgaet, gelijk die de nachtegael , in den tijt 
van de rofea, doet Imgen; want om, n» 
waerheit, en oprechtelik . te fpreken, om 
liefde tc baren: die eygenclik niet dau enkele 

H 7 liefde 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i8o C L E L I E, 

liefde zyi behoeft men noch groote gaea* 
wigheit, noch groote verdiend , noch groote 
fchoonheir, noch groote bevalligheit van om- 
megang; en men behoeft ten hoogften niet 
dan jonkheit, 'k weet niet hoedanigen vro- 
likhett, en gelegentheic om den anderen te 
Hen. Maer tot groote en fchoone minne- 
driften behoeft men al 't gene tot groote en 
treflfelike vrientfchap noodig is. -"k Begrijp 
feer wel "t gene gy fegt, hernam Sfurms ^ dog 
ik begrijp'et echter met dit ouderfcheyt , ik 
geloof dat de ftantvaftige liefde moer gegront- 
veft zijn op d'achting, in plaets dat gy ge- 
looft, datfe 't moet zijn op de vrientfchap. 
De achting» en de vrientfchap, hernam Hcr- 
mtnms gaen foo dikwils famen , dat men lich- 
telik d'eene voor d'andere neemt. Want mea 
kan niet wel yeinant hoog achten, fonder 
hem te beminnen. Niet dat my onbekent zy, 
dat men fomtijts achting heeft tot fijne vyan- 
den , maer 'r is een bepaelde achting ; en , om 
de dingen te feggen gelijkfe zijn, mag men 
verfekeren, dat men acht eenige goede hoe- 
danigheden diefe befitten, fonder haer felfs 
te achten: want, mijns bedunkens, ware het 
ganfch onrechtveerdig, yemant te haren, die 
men oneindelik achte. *k Meene dan niet al 
ongelijk te hebben, in te feggen, dat onder 
Peribnen die eikanderen alle daeg befoeken, 
de groot achting, en de vrientfchap dikwils 
famegaen, en dat derhalven, dewijle gy «ny 
toeftaet, dat de ftantvafUge liefde op d'ach- 
ting moet gegront zijn gy wel haeft fult be- 

kea« 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O £ K 



i9z 



i kennen, datfe *c kan wefen op de vrientfchap. 
Inder daet,als men begonnen heefr genegent- 
heit re krijgen rot een Perfoon, fijne reden 
ganfchvry, en van alle voor-oordeel ondall: 
zijnde, kent men alle hare goede hoedanighe- 
den, men fierfe londer begoocheling, en men is 
verfekert, die nimmer anders te fien. Maer iu'c 
tegendeel, als de liefde, in een oogenblik ,door 
de liefde gebaerc wort jfiet gy de dingen gcen- 
fms gelijkfe zijn. Soo dat op de minile fpijt, 
die u overkomt, 't voor-oordeel minderende, gy 
uwe meefterffe heel anders fiet als gy plecht; en 
dikwils Tiende, 't gene gy niet gefien had, denkt 
gy 'r gene gy niet had gedacht , en gy verandert 
ran finlikheit. Maer voor ecnliefde ,gemengt 
met vrientfchap , die wort naeulicx oyt als door 
de doot vernietigt. Voor my, {eyAt SpariHs, 
*k begrijp wel , dat wanneer een meefterffe heeft 
alle noodige hoedanigheden, om een aengena- 
meen edelmoedige vriendin te maken, de liefde 
krachtiger is; maer *k begrijp niet, hoe de 
vrientfchap kan liefde worden, en ichoon ik'et 
begreep, zoude ik noch niet toeftaen, dat de 
liefde, en de vrientfchap famen beftonden , en 
'k zoude ten minften gelooven ,dat defe gene- 
gentheit van aert verandert ware. Mijnent- 
halven, feyde HermmiHs y'ik. kan makkelik be- 
grijpen , dat een groote achting, die een groore 
en teedere vrientfchap baert, lichtelik liefde 
kan worden; maer waerom wordfe ten eerften 
geen liefde, hernam Spurms ; om duyfent vcr- 
fcheyde redenen, antwoorde HenntHius» en 
door duyfent redenen , die wy felfs niet kennen, 

hoe* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i2i C L E L I t, 

hoewclfe binnen ons verborgen zijn. Want 
'c eygen natuurlik ingeven , 't welk alle kin- 
deren leert in *t vallen hire handen uytlte- 
ken, door vreefe van'er hoott te quetfen , en 
dat liun» IbnJer dacle 'r wecen, doet maken 
alle noodig belluyt 'tliirer behoudenis ; 't felve 
ingeven, leg ik, tnaekr, dac Ibnder ander 
infichr, een man die begint te fien een vrou , 
die deu^delik» zedig, en van goet beleyt is, 
haer niet terftont lal beminnen uyt liefde, 
o/ermirs de hoop, die veelcijts voor defe herts- 
tocht gaet, of ten minllen met 'er geboren, 
wort, hem niet en geeft fekere ontroering, 
bequaem om een vierige genegenrheit te ba- 
ren, 't Kan zijn, dat de man, die met een 
lieftallige vriendin begint vrientfchap te ma- 
ken, te dier tijt, elders lichjes befich is, 
'c welk fijn ^hert belet de liefde krachtig aen 
te nemen. Mier wanneer d'achring ,de vrient- 
fchap, die de gemeenfaemheit vermeerdert, 
gebaert heeft, en dat 'r herte van een eerlik 
man, ganfch vry. en bequaem is rot minne- 
fucht, indien defe vriendin, eenige reeder- 
heit tor defen vrient begint te krijgen, kan 
hy makkelik een minnaer worden: want 't is 
fekerlik veel lichter voor een hert, 't welk 
aireede heeft al de hitte van een brandende 
vrientfcUip, een vierige liefde te krijgen, als 
voor een onverfchillend hert; jae 'k houde 
felf ftaende, dat de vrientfchap, die een vrou 
een eerlik man roedraegt, hem kan vcrliefc 
maken, daer hy *t miftchien niet zoude ge- 
worden zijn, indienfc hem geenerhande tee- 

dcr- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



i. B O E K. 185 

derheit had toegedragen. Voor my, hernam 
toen f^alena» (00 ik dit gevoelen ontdekte in 't 
hert van een minnaer, indien ik 'er een had , 
*t zoude my dapper fpijten, want ik ware 
fijne liefde niet geerne verfchult aen mijne 
vrientfchap: 'k zoude ongctwijffelt wel wil- 
len, dat hy my vrientfchap had toegedragen, 
€cr hy verlieft wiert, maer ik zoude wen- 
fchen.dat'et ware de kennis mijner yerdienft, 
en niet de reekenen mijner vrientichap, die 
fijne genegentheit van natuur hadden doen 
veranderen. Toeftaende, dat fijne liefde wort 
gebaert, door de kennis van uwe verdienft, 
antwoorde HerminiHs^ gedoogt gy ook, dat 
•er de getuygeniflen van uwe vrientfchap yecs 
mede toebrengen: want de vrientfchap , mijn» 
bedunkens, roaekt een gedeelte der verdiende 
van een eerlike Perfoon; en voor my in 't by- 
fonder , 'k zoude meer getroffen worden door 
de teederheit van een edelmoedig hert, als 
▼an de enkele fchoonheit des geeftes. Maer 
ten laerlten, fulcx beneemt geenfins d^eer 
van de Juffer, welke men dierwijfe bemint: 
want hare teederheit zoude niet treffen, in- 
dienfe niet duyfent wonderiike hoedanighe- 
den had, diefe dierbacr maken. Soo dat, 
wanneer de vrientfchap in't hert van een min- 
naer liefde wort, ofte om beter te feggen dat 
defe liefde haer met de vrientfchap vermengt, 
fonder die te vernietigen , fchoonfe langer 
geen vrienrfchap fchijnt, is'er niet foo foet 
als defe flag van liefde. Want hoe geweldig 
datfe zy, is fy echter aitijt een weynig beter 

ge- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i84 <^ £ L I El 

gematigt, dan de gewoonelike liefde; fis 
duurfamer, tecderer. eerbiediger, jae felfs 
vieriger, hoewelfe foo vele ongeftuyme gril- 
len niet onderhevig is, als de liefde die fon- 
der vrientfchap voortkomt. Maer ftaet my 
ren minften toe , feyde Sffunus , dat defe 
vrientfchap liefde wort, en datfe t'eenemael 
van natuur verandert. *k Hebbe u aireede 
hier over gefeyt , hernam Herm/x/us , al 
*t voeggelikfte dat ik u zoude konnen by» 
brengen, feggende dat de liefde en de vrient- 
ichap hun vermengen als twee revieren, waer 
van de vermaertfte d'andere den naem doet 
verliefen. Maer de wateren van de kleynfte 
zijn 'er immers foo wel in, als die van de 
grootfte: invoege dar, hoewel een vrient, die 
een mimiacr geworden is, akijt feyt verlieft 
te zijn, en dat hy van de vrienti'chap niet 
meer fpreekt, is 'et echter gewis, dat defe 
twee gevoelens in fijn hert beruilen, fchoon 
hyfe naeulicx kan onderfcheyden, en 't is 
baerblijkelik waer, dat defe fhg van vrient- 
fchap volmaekter is als d'andere. Om u ten 
niiniten te toonen, feyde Sffurhis^ dat de 
vrientichap, en de liefde, in 't hert vaneen 
vrient, die een minnacr geworden is, niet dau 
een en de felve zijn ; behoore ik u flegs te feg- 
gen, dat gemeynelik, wanneer een verlieft 
man ophoudt verlieft te zijn, in fijn hert niet 
dan hacr, ofre onverfchillentheit overblijft; 
dies volgt, dat de vrientfchap liefde geworden 
zy, ofte ten minften met'cr overgaer. 'tGene 
gy fegt gebeurt fomrijts, hernam liirmmms^ 

maer 




i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BOEK. tS^ 

maer ''t gefchiet ook feer dilcwils dat de liefde 
verflaeut, en dat de vrientfchap blijft. Mij- 
nenthal ven, feyde ^alcr/a» 'k wilde liever, dat 
men niet dan onverfchillentheit tegens my 
had, ja felfs dat men my hactte, als na ver* 
licft geweeft te zijn, my niet dan vrientfchap 
toe te dragen. Want indien men my hactte, 
mocht ik gelooven , foo 'k wilde , dat men my , 
miftchien onwetende, noch beminde, en dat 
dcfen haet niet was daa een vermomde liefde. 
Maer voor de vrientfchap, die naer de liefde 
blijft, 'k fiefe aen als een doode liefde, die lan- 
ger geen vierigheit heeft, en t'eenemael ondien- 
ftig is. 'k Weet wel , voegdef 'er by , dat by naer 
al de liefde van de befte mans vrientfchap wort: 
maer ik weet ook wel, dat 'er weynig oprechte 
vrouwen zijn, offe fullen bekennen, 't hun foe- 
ter viel meefterffen te wefen van diefe getrout 
hebben, dan niet meer als de vriendinnen van 
hare mans te zijn. Noch zijn 't vriendinnen, 
die men niet vertroutals gehcyme huys-faken, 
en met welke men weynige aengename praet- 
jes heeft. Daer zijn 'er echter . feyde CoUati' 
9ia, die al hun leven minnaers en mans zijn , 
en die foo wonderlik wel met hunne vrou- 
wen leven, datfe al de foetigheit van dc lief- 
de, en van de vrientfchap genieten, 'k Ver- 
feker u, feyde Kiler/a, \ laftiger is, als gy 
meent, te gelijk ecnen goeden man, eenen 
aengcnamen rainnaer, en een heel eerlik 
man te zijn; want om een minnaer te we- 
fen, moet m'een üave zijn; om met eeren 
ccii man re zi>n, moet men meefter wefen; 

en 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 
26 B 38 vol. 3 





i26 C L E L I E, 

en om een feer eerlik man te zijn, mocc u»eu. 
noch den dwingelant noch de flaef van fijne , 
Huys-vrou welen, 'k Houde Iclf ftaendc , dat ♦ 
let raekt d'eere der gene, die goede mans 
hebben, hun een gefag te laten, 'r welk blijkt 
voor d'oogen van de werelt, fchoonfe fel fa 
het door overdadige liefde, ofte uyt eenigOfi^^ j 
andere oorfaek, 't niet wilden hebben: en dat 
een heel eerlike vrou nimmer behoort te wen- 
fchen , men fegge.darfe by haren man al 'r be- 
ft ier heeft; maer alleenig datfc op fijn gemoet 
veel vermag, dat hy'er acht, dat hyfe ge- 
looft, dat hyfe .bemint, en niet dat hy'er 
blindeiing gehoorfaemt, al* of hy onbequaem 
ware fich fel ven te bellieren. Maer *k vindc 
ook niet goet, dat een man, eeuwelik den 
man fpele , en den heerfchende man , die fijn 
Huys-vrou aenfiet, als de voornaenille flavin 
van fijn huys, die 'er niets betrout , diefe niet 
en acht; en die 'er eindelik mede omfpringc, 
als of fe redeloos ware, als of hy niet verpliclit 
was haer re beminnen , en als of 't hem ge- 
oorlofc ware hondert andere re minnen, fon- 
der dat fy 'r quaec keure, CoUAttu i hoorende 
VMena aldus fpreken, begon 'er tejquellen, 
en 'er te leggen, datfe ongetwijtFelt de befte 
Huys-vrou van de werelt zoude zijn, dewijlfe 
*t huwelik foo wel had overwogen: waer me- 
de, alfoo 't aireede laet was, 't gefelfchap 
fcheyde. Maer voor Spitrins^ hy ging henen 
mee de minne-nijt in *r herte. Acngaende Sa- 
lom»e^ hoewelfe feer blijde was, te merken, 
dat fyfe veroorfaekt had, waren 'er echter 

oogen- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



BOEK. 



187 



t töogenoiiivkca, in welke, dele fel ve minnc- 
lijiijt. diefe faguytfpruyren, haer fpeer, over- 
Pf mits die haer klacrlik dede Tien , dat Spttnus 
ganlch geene genegentheit meer tot 'er hadde. 
Maer eindelik de hoop, van 't foo te maken , 
f dat hy 'er ook geene tot f^aleria zoude heb- 
r .. ben, iiefkoofdefe. Belangende Hf , hy 
04 ging genoegfaem vernoegt henen: maer voor 
VaUna» alloofe een wonder teedere geeft: 
heeft, fpeet'et haer eenigfms » herm/H/as foo 
feer te hebben hooren uytbreyden , dat mea 
1 vrientfchap en liefde te gelijk moft hebben. 
' Te meer, dewijl hy'er reden had gegeven, om 
< te denken dat fijn eerfte neygingt'haerwaerts, 
niet was geweeft een gevoelen van liefde; in- 
voege dat toenfe hem d'eerftemael fchreef, 
fy'cr hem mede quelde, en vier ofte vijf da- 
gen lang fpraken hunne briefjes nergens an- 
ders af. Ondertuflchen was SpurfHs vry onge- 
lukkig: want allo o fijne minne-nijt yder 00- 
genblik, in fijn herte toenam, verfwakte de 
hoop, en de vrees wiert krachtiger. Dies 
wiert hy ook in weynig dagen Tufachtig, 
droef, wantrouwende, en licht moeyelik. 
Hy dede nier anders , dan alle de daden van 
Hermwtus y en van Ki/erfa nafpeuren, maer 
hoe hy'er meer op lette, hoe hy nnnne-nijdi- 
ger wiert; niet datfe anders leefden, als na 
gewoonte, mjer om dat 'et de minne-nijt 
eygen is, met voor-oordeel in te nemen, do 
voorwerpfclen te veranderen , de reden te 
misleyden, en die te dwingen, om alles uyt 
te legden , tot nadeel van hem , diefe uytlcyr. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i88 C L E L I E, : 

Sy ontroert felfs de finnen , cn in plaers dat J 
de oogen romtijrs d'inbeelding bedriegen, ge- : 
beurt 'et veelt ijts, dat d'inbeelding van eenen | 
minne-nijdigen fijne oogen bedriegt, en hem 
doet gelooven , dat hy liet, 't gene hy geen- 
fins fiet. Soo dat Sfurms toen met een hevi^^gjiit*'^] 
ge minne-nijt beferen zijnde, fich hoiidert^' ■ 1 
dingen inbeelde die niet cn waren. Niet dat 
hy waeriik geen ftof had, om minne-nijdig \ 
te wefen; maer overmits hy toen geen billilce ' 
reden had, om te gelooven, dat hy 't be- < 
hoorde re zijn. Maer alfoo een minne-nijdi- - 
gen doorgacns meer vind dan hy loekt, en ï 
dat SpuriHs geduurig fijne quelling focht, hoe- 
wel hy meende verlichting fijner qualen re 3 
foeken, veroorfaekre hy (ich nieuwe (lot tot ï 
ongeruftheit , door de weg die 'k u gae ver- i 
halen. Beelt u dan in, dat hy . om 't rechte \ 
befcheyd te krijgen, dacht 't beft ware te \ 
winnen een flavin van /^^/erAï, die gaeu, vro- - 
Jik, behendig, loos, en uyt 'er aert wat heb- ) 
achtig was: want hy had eens gehoort, dat 
VaUria haer over die gebrek bcfchuldigde. 
Soo dat hy hier toe niets verfuymde; want 1 
indien hy 'er ontmoette op den trap, groete , 
hyfe lodderlik, hy prees felf hare fchoonheir , j 
hy feyd'er altijt eenige Toetigheir, gericht ^ 
naer diefe was, en hy bood 'er geduurig aen ^ 
yers te geven. In 't begin icydefe, dat hare 
meefterlle haer verboden had , van yemant ] 
yets re nemen, en darfc wel fiende, hy'cr 
niet ibcht te geven, dan op dat 'et Fa/er/a 
hem mocht dank weten, fy'cr wcl zoude 

wach* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOE K. 189 

wachten het re durven nemen, noch felfs 
haer re durven leggen, dat hy'ef gefchen- 
ken wilde doen. SpuriHs hoorende defe doch- 
ter aldus fpreken, en wel merkende, datfe 
ten hoogften beluft was om re ntmen *r gene 
hy'er aenbood, feyde hy, datfe een misver- 
ftant had, en hy niet begeerde, dat VaU- 
ria oyt wift, hy'er yets wilde geven. Soo 
dat defe jonge flavin naer cenige lichte 
weygering verfchcyde dingen van Spunus 
begon aen te nemen, die, naerfe hier door 
te hebben ingewikkelt, de felve t'eenemael 
aen fijn fnoer kreeg. Ondertufïchen , hoe- 
welfe hem feer trou was, kondefe nier an- 
ders feggen , als dat Falen a heel dikwila 
brief }es van Bamw/Hs kreeg. Maer alfoo 
de fwier van briefjes onder dar rullige gc- 
•felfchap in fwang ging, fchoon 'rRoomfchc 
gcbruyk fulcx niet heel mede bracht, ver- 
lichte hem dit noch niet. Defe llavin icy- 
de hem felfs, dat Falera niet al te for^vul- 
<dig was, om de briefjes van Hcrmtntus te 
^verbergen, en dat fyfe by'er droeg, of ook 
fomtijrs in 'er kamer, op de rafel, liet leg- 
gen, fonder haer te bekommeren dat menfe 
fag, alcerfe die in'erkasjen weg leyde. Soo 
dat ^S/^r//// hart aenhoudcnde, om 'er ecnigc 
voor hem te nemen, fy 't hem beloofde, by 
d'eerft voorvallende gelegentheit te doen: en 
'Inder daet, twee dagen daer na, ontnamie 
hare meellerfie een briefje van Hermmiits y 
en gaf 'et SpHr'tus ^ die om defe llavin te kon- 
nen fpreken, ten huyfe van FnUna ging, 

als 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



190 CL£Lii!<9 

als hy wift dat fy 'er niet en was/t welk toea 
veeltijrs gebeurde: want zedert ^3iX. Salon im^ 
^VL^iiicrta^ niet wel over een quamen, ont- 
ftont'er groote frienrfchaptuflchen Valena en 
tHcrettciy die naeulicx uyrgacnde, als naer 
den Tempel van hare nieuwe vriendin, meer 
wiert befocht, dan Ty haer quam befoeken, 
Spurms dan na VMerm gegaen zijnde, op eea 
dag datfe by Lucretia. was, verlbcht te fpre- 
ken de flavin. waer raede hy heymelik ver- 
ftant had, onder dekfel van 'er voor hare 
meefterffe een boodfchap te willen laten doen. 
Soo dat defe dochter hem 't briefje gaf, datfe 
genomen had;iiiaer 'them gevende, beftontfe 
te lacchen> en feyde darfe hem niet befon- 
ders gaf. In 't ecrft geloofde SpurtuJy dat, 
hoewel defe flavin gaeu was, fy'er op de 
brief jes niet vetftoat: want hy wift niet dan 
al te wel, dat ^<ryw/«/«^ wonder aerdig fchreef. 
Maer alioo de flavin fag, dat hy op'er feggeti 
weynig ftaet maek-te, trok fy 't 'er aen, eji 
*t woort nemende, feydefe ; 'k fle wel gy 
meent ik ni-et en weet , wat ik ffg, en dat gy 
niet gelooft dat een arme flavia» haer op 
briefjes verljaet. Maer immers, 't gene ik 
u geve, behoort gy my wel te vergelden: 
want voor eerft foo verfekere ik u, dat'ec 
geen minne-brief jen is, dat 'er noyt een was, 
lbo vol van vrienrfchap, en dat, indien iki 
een weynig verftant heb, daer geen met alle 
fteekr, in 't gene gy gaei lefen. Spunus da 
krachtig nieufgierig wordende, en wetend 
éküx. f^alerj.u even uyrgegaen was, cn datfe fo 

hae 



i; 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K 



191 



haeft niet zoude wederkomen , opende 'tbrief- 
^Jjc, 't welk de flavin hem had gelangr, en 
vond 'et foodanig als ik 't u gae voorle- 
fen. 

HER MINI US 




r 



{i'i 



aen 



V A L E R I A. 

\Bekcn''t, Me~vroH, mijfce PViemfchnp is voor 
mijne vrtentjchajf gegaett , en de vrientfchap , en de 
Vrtentfchiip gclijkeHcn JomtijtJ den anderen; Maef 
gelooft my , Me-vroHy als Julcx gebeurt ^ moet de 
Vrtentfchaf heel teeder zijn ^ op e de inientfchapmet 
al te yrachtfg toefen: en voilt gy dat ik. « Jf^^ks 
fcftder bevomipeling, urce Vnentfchap 10 foo verre 
Van vrientCchap te gelijken ^ als mijne vrtcntfchap 
de vrtentjchap.te gelijkenen, 

Nacr dat Spurins dit briefje had gelefen, 
ftont hy heel verfet, want hy wiftwcl, dat 
iJJermmfuSt niet bequaem was, tot 'et fchrijven 
1 van onnutte woort-ftrikking , en in een , en den 
jfelven brief, foo dikwils 't woort van vrient- 
fchap te ftelien, fchoon daer een goeden fm 
ware in geweeft. Soodat hy,niet wetendewat 
denken, *t briefje mede nam ,fonder te weten, 
twat hy^er af behoorde te gekjoven. De flavin 
ihad wel gewilt,dat hy, nser 'r gelefen te heb- 
jben, 't haer had wedergegeven ; maer hy begreep 
jal teweynigden inhoudt van dit briefje, om 'et 
///. DeeL 1 hacr, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'«11 



t^t C ^ ^ ^ I E> 

haer voor hy 't wel onderfochr had , weder te 
geven. Hy nam 'r dan mede t'huys : maer toen 
hy in fijn kamer was, las hy ^cuyr korfelheir, 
wel twinrigmacl, hoewel hy 't op de twintig- 
fte reys niet beter hoopte re verftaen als in 
d'eerftc, want hy konde niet begrijpen, waer- 
omdat'erfoo menigmael vrientfchap iii quam. 
'cQuaetfte voor hem was , dat hy wel vatte, dat 
^cryet verborgens en geheyms oiider fchuylen 
nioft: want indien dit ware geweeft eender 
geeftige treken van Herrmftfus ,\vcike hy fom- 
tijts aen rechte, zoude hy^er afhebben huoren 
fpreken, en K»/er/*i zoud'er geen geheym van 
gemaekt hebben. Aen d'andere kant, tronflre 
hem eenigfms de weynige forge diefe droeg, 
om de briefjes van hermimus re verbergen: 
inaer immers dele woort-ftrikking van vrienr- 
fchap maekte hem foo krachtig betcurerr, dat. 
niet konnende alleenig dit raedfel ontknoo- 
pen,hy,door overdadige rainne-nijr, befloor, 
het SiCnSalort/Hetc toonen; hopende dat, ge- 
liikfe loos en doortrapt was ; fy hem zoude 
niooen helpen ontdekken. 'r gene hy begeerde 
tc weren. Hy ging dan tot harent, alwaer hy 
in lange niet geweeft was: dog om'er geeu 
meefterHe van fijn geheym te maken, feyde 
hy *er niet 't heymelik verftant dar hy had met 
de flavin van Ki/er/.i , maer alleenig . dat een fij- 
ner vrienden had gevonden 't briefje, 'twelk 
hy 'er toonde, en haer bad t'ontcijflteren. Sai»^ 
w;,e nam dan 't briefje en vond'er, door'tdik^ 
vviils vrientfchap, niet min beteutert als ƒ;^- 
riui. Sy geloofde echter ifl 't eerft, datfe de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 19; 

•rkonft had gevonden, invoege datfe 't woorc 
- nemende, regens Spunus feyde, gy fult licii 
dat Valertay en Hcrminrns \ eens geworden 
zijn, oro *c woort vrientfchap, in plaers van 
dat van liefde te gebruyken. Maer Ichooa 
fuicx ware, hernam Spurms^ zoude 'c briefje 
1 niet min een woort-dTikking wefen, en om'tu 
te beruygen, voegde hy'er by, gae ik 'tufoo 
i voorlefen, en inder daet las hy 't aldus. 

^k.Bckeii^t ,M€'VroH% mijne luj^i^ ts gegaen voor 
mijne Uefde, en de Itcfcle^ cm de liefde ge! ijkcm ft 
,fomtijts den oitdcrtft. Maer gelooft my^ Mc^vroH , 
\als Julcx gebenrt y moet de l:ejde heel tetder zipi ^ 
ofte de liefde ttiet al te l(>-achffg xvefcn^ en ntlt gy 
'at ik^ u fpreke [onder èeiv/mpel/ng , uwe liefde ff 
\fbo verre van licjAe te gelijken ^ als mijne befde van 
•pefde tegelijkeneff. 

Wel (hernam Spnrius ^ na 't briefje dus ge- 
''üefen te hebben, ) verftaet gy 'c woort van 
iliefde beter, ais dat van vrienrfchap. 'kVer- 
'iftae'tniet, hernamfe fchielik , maer ik bclove 
jhet te verftaen. En inder daet, dele doch- 
iter, die *c herte vol had van nieufgierigheit, 
:ivan nijr> van ipijt, van y verlucht, van ver- 
'wnenrheit, en welke boven dien vierigük 
• wenfchre, dat 5"/'^?7/// minne-nijdig wiert, be- 
ftont 't briefje van Hermintus ^ met groote 
•acndacht , na te fien. Soo dat, gelijkfe" 
•doortrapt is, en datle verfchcyde gevoelens 
in de ziel had, welke maekten, darfe die 
riefje, op eea ongemeeae wijfe uyrpluyfde, 

I 1 wicrtfc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



194 C L E L I E , 

-vviertfe gewaer, dat 'r woort vrientfchap, in'c 
briefje van Hermwins y onderfcheydclik was 
gefchreven. Want nu , was *c in 't begin ge- 
Ichreven j met een groore, en dan met een 
kleyne letter. Derhalven, foo haeft alsfe defe 
opmerking had gevat, hooptefe de kon ft re 
fullen ontdekken; wantfe fag eenigfins orden 
in de verandering van groote en kleyne lette- 
ren, 'twelk haer dede denken, dat fulcx niet 
bygeval gedaen was. Hier benevens oordeel- I 
dele wel, dat Hermimus fchrijvende, foo net i| 
als hy dede, geen groore en kleyne lerteren, 
fonder onderfcheir , ftelde. Sy dacht dan , dat 
op foo onderfcheyde wijfe, een , en 't felvc 
woort te fchrijven , de beteekening tuffchen 
Vaierta en HcrtniJifus veranderde: en inder daer, 
Me-vrou» fy bedroog fich nier. Want roenfe 
*t eens geworden waren , dat 't woort vricnt- 
fchap in hunne briefjes liefde zoude beduy- 
den^ vraegdc Ktlena , Herminius , hoefe *c zou- 
de maken, als men in'rfelve briefje, 't woort 
vrientfchap wilde gebruyken , om cnkelik 
Trientfchap te beteekenen. Soo dat, gelijk 
Hermwi»^ vruchtbaer is in verfieringen , haer 
had gefeyt, dat wanneer 't v/oort vrientfchap 
eeen liefde wilde leggen, men het in 't begin 
niet een groote letter mofte fchrijven; en wan- 
neer *t liefde wilde beduyden, men 'r alleenig 
met een kleyne moft fchrijven. Invocge dat 
slioium, gelijk ikukome te feggen , hebbende 
gemerkt de verfcheyde wijfc van fchrijven in't 
felve woort^ en 'er in geheeld, dat fulcx de be- 
duydingkonde veraderen, namfe tor meer- 



1 
m 



tr 

Ti' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I I. B O E K. 19^ 

der lichtigheit een tafelboecxken ; en 'er laten- 
t de voorftaen , dar'rvvoort vrienrfchap, 'r welk 
met een groore letter gefchreven was, liefde 
wilde feggen, bedondle 'c aldus te fchrijven. 
f Mierfe fag dat fulcx noch al een woort-ftrik- 
t king maekre; nier-te-min fy liet niet af, en 
: proefde te fien, of, fettende 'r woort liefde, in 

• de plaers van 't woort vrienrfchap, met een 
; kleyne lerter gefchreven, fy 'er fm in konde 

• vinden. Maerle had naeulicx twee regels op 
■1 defe wijfe gefchreven, ofte fy fag darfe de vond 

van 'r briefje had ontdekt. Soo datfe voortva- 
■ rende ten einde toe te fchrijven, uytermate 

H blijde wiert, en S/>nn:<s dïe'cr foo verheugt 

, , niet om was als fy, liet lefen. Salomne feyde 
-hemfelfs, dat dit briefje gewilTelik een ver- 

: volg was van de praet ,waer in men had (Hen- 
1de gehouden, dat de vrientfchap met de liefde 

.imoft vermengt wefen. Invoege dat SpH^tuSy 

• inaer hy wel befien had, Salonhte niets by 
l*c briefje dede. en offe de ordre , dief 'er in 

.:jbeelde, dat men mort: houden, wel had ge- 
volgt, daer in vond defe woorden. 



\ Belaft'/ ^ mijne vrtcntfch.tp i-^ ge- 

(ten voor mijne hefde , en Ie lief Ie en de vnenf- 
l:h.ip gelijkenen fomtijts den anderen. Maer ge- 
looft wv, Me-vroH^ als fulcx gebeurt , moet de 
vrientfchip heel teeder zijn , ofte de liefde niet ctl 
te ki'achtig vt>?fen , en wilt gy dat tl^te fpre^e fin- 
'\der bevütjfipehngyUvoe vr/cntfchtp is Joo verre van 
.\lief Je te gelijken y als mtjne Itefde v,%H vrientfch.tp 
\te geüjkenen» 



Ha! 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



m 



«Ui 



1915 C L E L 1 E, 

Ha ! Mc-vrou , riep Spur 'ms, gy hebt te veel 
verftant voor mijne ruft , en 'k. had vry liever 
de woort-ftrikking, die'k (ie in'c briefje vaa 
Hcrmwiits, als den fin die gy'er in gevonden 
hebr. Wanr eindelik, dewijl f^aiena in dierge- 
lijken heymelik verftant met hem ftaet, heeft 
hy ongelijk te feggen , dat hare vrientfchap, 
geen liefde gelijkenr : want tot andere flag 
van genegenrheit gebruykt men foodanigea 
konft niet. Ondertuflchcn » Me-vrou , voeg 
de hy'er by, verrukt door droef heit» ontflaet 
niy van u te bedanken, voor de moeyte die gy 
genomen hebt, om dit briefje t'ontcijfFeren , 
want ik hebt vermogen nier: en ook , om niet 
te liegen, 'k fie u foo verbiijt dat hoekje te 
boven gekomen te zijn, en my een fake be- 
richtte hebben, die my uytermate quelt, dat f ; 
gy 't eerrijrs weynig meerder waert, als gy my ; 
ongemeen ftraf bejegent had. Indien gy wilt ' • 
dat ik oprechtelik fpreke, hernam SaloH/Ke, ^ . 
'k vind al wat vremt, dat gy my ganfch geen i • 
dank weet de moeyte, die 'k aenwende, om u j . 
uyt den dut te helpen: want had gy liever niet)' '• 
te weten, dat f^aicr/a Hevmin.ns bemint.'* 'khad-'. 
de *r ongetwijffelt liever, hernam hy , indiea C ' 
ik *t nimmer mort: weten. Voor my, ant-.^ - 
woordefc, 'k bender foo niet aen, iA'kbeaiji. 
feer blijde, gy leert, dat ik d'eenige redelike'i • 
Perfoon niet ben, die uwe verdienft niet naer 
biilikheit bejegent, en u niet anders dan ach- 
ting kan toedragen. Want eindelik, ten tij- 
de als gy my bemindet , voegdener defe fnoo- 
de dochter by, geloofde gy, dat ik d'eenige 

Fit 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 197 

Perfoon des werelrs was , die gy kondet be* 
minnen, (onder bemint te worden: onderruf- 
fchen Jeerr gy door ervarentheit , dat fulcx 
foo nier en is. Ha l wreede Salomtie^ riep hy , 
vervolgt my niet niet eens anders ftrafheit , 
naer my foo lang door d'uwe vervolgt te heb- 
ben: want, voegde hy'er by, foo gy my noch 
aenfpraekt gelijk gy doet. om dat uwe voor- 
gaande wreetheit u leet ware, zoude ik 't u 
konnen te goede houden. In 'c tegendeel, 
hernamle met een Ipijtig lachje, fpreek ik u 
aen, gelijk ikdoe, oiivmijne wreetheit te recht- 
veerdigen. Met S^Iohikc dit i'eyde, qua men 
ColtAtiMit en Flavie in de kamer, l'oo dat de- 
wijlfe 't briefje van }ia nwiius in handen had^ 
*t Sf^ur/uj nier mogelik was 't weder te krijgen. 
Hy eyfchren 'c 'er echter foetjes, maerfc wil- 
de *t hem niet wedergeven, overmirs, ik 'er, 
ƒeyde^e al boerrende, na de mocyre die 'k ge- 
nomen heb om 'et uyt te leggen, meer recht 
acn heb, als gy. Soo dar Spnriuf^ op die 
plaers langer geen duur hebbende , henen 
ging: benevens dat hy op laaienat en op Her- 
mmius moeyelik zijnde, niet fcer droetv/as, 
dat 't briefje bleef in handen van SalQiii>i(y 
fich wel inbeeldende, fy'er Falerta ^ waer te- 
gen hy toen gruv/elik geftoort was, eenige 
part mede zoude fpelen. Inder daet, niet 
konnende in fijn hert befluyren , de droef- 
heit die hy gevoelde, ging hy een fijner vrien- 
den befoeken, die hy den ftaet van fijn geval 
▼erhaelde. Wie fag oyt, feyde hy, foo 
kluchtigen ongeluk als 't mijne: want 'k heb 

I ^ aiy 



198 C L E L I E, 

iTïy defe. voorlede' dagen gefien , een der ge- 
lukkigfte menfchen van de werelt ; en nu fie 
ik my een der alder rampfaligfte. Toen Sa- 
loftiffe met my handelde, als ofie my weder 
had willen aenhalen, genoot ik al de foetig- 
hcit van de wraek-!uft; en toen FaJer/a my 
vriendelik bejegende, had ik al't vermaek, 
dat de hoop in 'cvryen geven kan. Maer rech- 
te voort merk ik wel > dat Salcaine my niei 
heeft begunftigt , als om my f^*i/<rr/^, diefe" 
«iet meer bemint» t'onttrekken : dat raierta 
my niet geleden heeft , als om te verbergen 
de ware genegenrheit diefe Henwpttus toe- 
draegt ; en dat, terwijle Folefus en Hermi- 
tiiits gelukkig zijn, ik den ellendigften ben 
van alle menfchen. 'k Beken 'c, feyde fijnen 
vrient, dat uwe voorral hart is, maer im- 
mers men moet fich alles gctrooften, en naer 
ik gefmt ben zoude ik wel haeft getrooft 
xijn, over 't verlies van een meefterlTe, die 
een mijner Tegen-vryers beminde. In't ^ 
tegendeel , hernam Spurius , 'k zoude my 
beter konnen gerrooften de ftrafheit van 
een ongevoelige, want ik zoudcfe aenfiea 
als een Perfooon, onbequaem om oyt ye- 
mant, foo weynig als my , gelukkig te ma- 
ken. 'kZoudefe aenfien ,fegik,alseen Pcr- 
foon die de Goden ► noch gevoeligheit, 
noch teederheit des herten hadden gege- 
ven , en die onweerdig was , ik my om 
harent wil quelde. Maer, ochlacy! als ik 
gedenk aen al de bevalligheden van Fale- 
rtay dat is, fchoou . gaeuw* deugtfaem 

van 



r 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOE K. 



199 



I; 



■i l^- 




van beleyt, zedig, vrolik van geeft, en ilc 
bedenk, datfe nevens dir alles bequaem is 
tot teederheic . en tot een byfondere ver- 
bintenis : wort ik foo bedroeft over 't ge- 
luk van Hcrmifi.HSj dat ik*er hem gruwe- 
lik om hare, en in de gemelikheir daer ik 
in ben, begrijp ik niet, 'kanderen trooft 
kan hebben , als van rampfalige te ma- 
ken, en van te ftooren al de yermaeklik- 
heden van raier/a , van Herm/ftitts, van 
iepis en van SaloHine, Inder daet , Spurms 
begaf fich federt dien dag nergens toe, als 
ora te denken, hoe hy dele vier Perfonen, 
die hy krachtig quam te haten, mocht be- 
ledigen. Hy onrveynfden 't echter , omfe 
lichter te konnen deeren;' maer om fich te 
mogen bedwingen geliet hy hem voor eeni- 
ge dagen fiek te zijn : vvaer na hy weder- 
om by dit gefelfchap verlcheen » als naer 
gewoonre , hoewel een weynig Iwaerhoofdi- 
ger, en wat min na Kt/er/a talende. On- 
dertulTchen ging Saloft'im , die dit briefje 
van Hcrminius niet re vergeefs bewaert had , 
Valerict befoeken, en haer ter zijde trek- 
kende , feydefe , dat. om 'er 't overtuygen 
fy ongelijk had te denken , datfe niet langer 
hare vriendinne was , fyfe wilde waerlchou- 
wen datfe eender briefjes van Hermmitts moft 
verloren hebben, overmits fy een Perfoon 
van kennis wift , die 'er feyde een in han- 
den te hebben. Alfoo VMerut niet en dacht 
datfe briefjes van Hermtnius had, die ten 
quade konde geduydt werden , fy ook niet 

I ^ en 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ICO C L E L 1 L, 

en dacht verloren re hebben, datwaer in'twoort 
vrientfchap, foo dikmaels geftelc zijnde, a' 
leen bequaem was om eenig vermoeden re ge- 
ven , feydefe regens Salom^Cy darfe wegens 
hare goede meynigfeer aen 'er verplicht bleef, 
inaer vorder , feydeie , ben ik niet bekom- 
mert , noch voor/t belang van HermiHms 
noch voor 'tmijn, wanr fijne briefjes zijn foo 
wel gefchreveii, en foo verre van voor mia 
ne-briefjes doortegaen , ik felfs niet endenk 
voegdef 'er half lacchende by , dat dit woot 
in alle die hy my gefonden heeft, eens gevon 
den wort. Die'ereen feggente hebben : hernam 
Salofjtrte yz\]x\. dan groore bedriegers , want fie 
daer 't af-fchrifc van datfe feggen in handea 
te hebben, 't Is waer vocgdePer by , datfe my 
gcfeyt hebben , hoe dit briefje op een byfondere 
wijs isgefchreven , en met toonde Sa/c^tiKe zeti 
Valcria een af-fchrift van Hermin/uj briefje, met 
de woorden van liefde , en van vrientfchap 
op 'er rechte plaets. Soo dat defe fchoone doch- 
ter , 'r met den eerften regel erkennende , niet 
konde laten root te werden. Sy herftelden'er 
echtereen oogenblikdaer na , enfichgelatende 
haer geheugen t'onderroeken> feydefe tegen ^.t- 
dat 't gene men meynde een geheym 
te wefen'tniet en was, darfe fich maer be- 
hoefde t*erinneren den trek die HermfHtHs haer 
had gefpcelt met 't Acroftique briefje, en al 
d*andere geeftige bedriegeryen, waer mede 
hy'r ganfche gefclfchap foo menigmael ver- 
iiiaekt hadde , om te begrijpen ,dar dit gemeyn- 
de miane-briefje, een was, van fijn eenvou- 
dige 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



T. BOEK. 



201 



dige loofheden» waer afhy (Ich foo bevallig 
diende. Inderdaet, voegdef'er by, komen- 
de , voor eenige dagen , te fpreken van verfchey- 
dene wijfe, op welke men voornemehk ia vrye- 
ry, bedekrelik kan Ichrijvcn, leyde hy, fulcx 
feer licht viel , en naer my *er vier of vijf ver- 
fcheydenc gefeytte hebben , beftont hy op mijn 
tafel rcfchrijvcn 't brief je daer \vy nu afpraten, 
Maer ik begreep foo weynig ,dar 'cr eenig gevaer 
ftak, in 't fel vete roonen ^ ik 't daer liet leggen ; 
foo dat gewiffelik yemant het moet gevonden , 
en uytgeleyt hebben. Sulcx zijnde , hernam Sa- 
haer gelatende het tegelooven, behoef 
ik my niet te pijnen, om'teygen briefje te 
willen trekken , uyt handen van die 't bewaren , 
en my dunkt 't beft is, ik hun vandew^erheit be- 
richte, en 't briefje vertoont wert als een ver- 
kering van //rrw/;/////. Indien alde werelt rede- 
lik ware, hernam FaUria , zoude men mogen 
doen gelijk gy fcgt, maer in't meefte deel der 
lieden is foo grooten geftcltenisomd'eenvou- 
digfte dingen ten quade te duyden , gy my 
vrientfchap doen zoud, met my dit briefje 
weder te laten behandigen , helpende allee- 
nig, die 't hebben uyc hare gevatte dwaling. 
Alfoo ik mijne vriendinnen niet kan vleyen^,. 
hernam dunkt my niet, datdezij- 

fprong, die gy wilt nemen, goet zy, en mijns 
oordeels , moet men van dit briefje een ware 
faek maken, ofte het laten loopen als een 
onverfchillende klucht, die gyu niet aentrekt 
indien'er tuflchen defe twee dingen geen middel 
weg is. hernam ^i/e/'/.i voorilchteiik , hcefc 

I 6 men 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



201 C L E L I E, 

men geen oogenblik te twijfelen : dies' fal 't 
genoeg zijn, gy tegens die 'c brief je hebben , 
fcgt, ik 't myganfch nieten Icreune. Onder- 
tuffchen , voegdef'er by, indien ik oyt gele- 
gentheit vinde, om u diergelijken dien ft te 
doen» fal ik hem met blijdfchap verrichten. 
Dewijl ik geenen vrientheb, foo vernuftig vaa 
geeft als Herm/mns , amwoorde Sa/oft/fte , fulc 
gy my niet lichtelik foodanigen plicht bewij- 
fen : macr alfoo yo/efUs , hernam Valerta , u fom- 
tijrs fchrijft, en hy u op een heel andere wijfc 
bemint als Hcrmimits my bemint^ ware 'tnict 
onmogelijk ik noch meer voor u konde 
doen» als gy voor my doet. \Vat*er van zy » 
feyde Salomne^ 'k ben feer blijde, *c briefje dat 
//trw/;;/«JU heeft ge fchre ven te mogen toonen : 
u verfekerende ,dat hocdanigen vermoeden gy 
van my hebt. ikualtijtfal handelen met'tfel- 
ve gevoelen, dat ik rechtevoort hebbe. Hier 
op vertrok SaloHine , en defe loole dochter ging 
foo re werk, dat *er in drie dagen, wel honderc 
afl'chriften waren van Hermimus briefje, die 
uytermare bedroeft wiert, om dat*et^i/c/'/<f,was • 
S.dottme genoot echrer niet al 'tvermaek, datfe 
door hare loof heit verwacht had:want Hermmms 
was foo bekent tot'et maken van diergelijke 
dingen, fonder eenig byfonder inHchr , be- 
quaemte zijn, enK /.r/^ïhadfoo grootenroem 
van feer voorfichrig en heel ingerogen te wc- 
fen, dat *er meer lieden geloofden dat *et niet 
dan een enkele geeftigheic was, als dic't voor 
rechte vryery hielden. HermtniHs trok 'er 
elf 8 voordeel uyt, als gy gaet hooren. 



L BOEK. 



20^ 



• Wil 



De moeyelikheit , die hy fag in den geeft van 
J^aUria, dede hem vreefei 
mocht befluyten, hem niet 



vreefen, datfe veel eer 
m ni( 



meer te fien , ais 
den achterklap uyt te ftaen; want al-hoe-wel 
•^'^ 'er niet eenvoudiger was, als 't gevoelen de» 
herten van KiUm , wiftfe wel, dat den ach- 
J 1'a terklap nftt dan een enkel dekfcl focht , om 
de deugdelikfte Perfonen te mogen lafteren. 
i-ini Soo A^z Ha-mmnts wel wetende, hy van Kl- 
uift lerius , en van Domiria^ feer wiert bemint, 
twee dingen beQoot te doen: eerftelik , aen 
Sivel/a de liefde die hy in de ziele droeg t'ont- 
c^y dekken, omfe te verplichten fijn voornemen 
BIS toe te ftaen, en*er hem fn te dienen; en ten 
aörll tweeden , aen Ki/f V*i verlof te verloeken, om 
fijne genegentheif te doen goet keuren, 
van die over haer te feggen hadden. Hermin 
»m fprak dan fijn edelmoedige Moeder, die 
fijnen aenflag prees, en hem verfekerde, datfe 
niets zoude verfuymen , van al 't gene fy be- 
quaem achce om dien te doen gelukken: 
wantfe vond in dit verbond , al *t geenfc kon- 
de wenfchen, en voornemelik 't adelike bloed 
cn de deugt. Maer toen Hermm/Hs Ktlenjt 
perfte, om hem toe te laren haren Vader aen 
te fpreken, vond hy meer regenftanr, dan 
hy gedacht had: want na dat hy'er duyfent 
teedere, vleyende, en verliefde dingen had 
gefeyr, fag hy datfe van verw veranderde, 
en datfe, 't woort nemende, hem niet duyde- 
lik antwoorde. ' Invoege hy 'er door ontroert 
wordende, feyde, ey ! met verlof, bevallige 
VaUrta, toetft mijne liefdeniet op een nicu: 

1 7 gy 



h 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



104 C L E L I L, 

gy behoortfe te kennen, en om noch meer te 
feggen, gy kentfe : en ondertufTchen fpreekt 
gy my aen, even foo koeirjes, als olte gy 
niet wilt dat ik u bemin, en als af gy my 
niet haddec toegelaten te hopen van u niet 
gehaet te worden. *k Weet ongetwijffelt, 
antwoordefe, dar gy myfomrijtsbe^iint, maer 
wie fal my verfekercn dat gy my alrijt fult 
beminnen ? Hoe , Me-vrou , fchutten 'er Her- 
miftius y gy kond foo onrechtreerdig zijn, 
gy my fegt, dat ik u fomtijts bemin, ik, 
die wegens mijne liefdé nier een oogenblik 
ruft heb; ik, die u meer bemin als yemant 
oyt bemint heeft; ik , die nergens om denk, 
als om u, die niet kan leven, als voor u, 
jae die felfs niet kan begrijpen dat ik fon- 
der u, een oogenblik zoude konnen leven. 
*kStae toe , antwoordefe , dat alsgy my bemint 
gy my mint, als ik wil bemint wefen : maer 
H.rw/W/W, bedriegt 'er u niet in, en weer, 
dat, indien gy my doorgaens gelijkelik be- 
minr, dat'er oogenblikken, dat 'er uuren^en 
fomtijrs dagen zijn, in welke gy uwe genegent- 
heit foo verbergt, felfs als'er geen lieden 
by zijn, die u verplichten ingetogen te wefen, 
*rnierfonder reden is , indien ik een weynigbe- 
vreell ben, mijn geluk onaffcheydeiik aen 't 
uwe vaft te maken, fchoon gy den eenigften 
man van (fe werelt zijt, om wiens wil ik mijn 
Vader, als hy my gebood re trouwen, fonder 
tegenhcit zoude gehoorfamen. Want eindelik , 
*k ver klare u, 'kware liever de huys-vrouw 
van een man die my zoude hacten, endie my 

aU 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I. BOEK. 

altijrhadgehaet, als het te zijn van een man die 
my vierlglik had bemint, en die niy nier meer 
zoude beminnen; dewijl voor den eerften, in- 
dien hy my altijc had gchaet . zoude ik feker- 
lik hem noyt bemint hebben, en by gevolg 
zoude fijnen haermy niet treffen, gclijkd'on- 
verichillenrheic van hem , die ik tcederheic 
toegedragen hadde. Maer waeroni ftelt gy 
voor, hernam Hermwms ^ dat ik van finlik- 
heit kan veranderen , fiet gy my onftantvaf- 
tig in mijne vrienden , en in mijne vriendin- 
nen? Ha ! //mww/^^/ , anrwoordefe, men kan 
lieden vinden ftantvallig in vrientfchap, die'c 
t in üeMe niet en zijn : en men vind mans, die 
noyt niet dan eenen vrient , en vele meellerf- 
fcn geliadt hebben. Maer, Me-vrou , hernam 
hy, ik ben foo niet, want in't tegendeel, 'khcb 
wel vele vrienden, en vriendinnen, maer gy 
zijt mijn eeuige meefterfTe. 'kMag felf leggen, 
dat ik geen andere heb gehad als u. Want 
indien 'twaer is, dat ik heb gelooft yemant an- 
ders liefde toe te dragen, (ie ik heden wel, 
ik my bedroog, toen ik fulcx meende, dewijle 
i»'t feker is: dat ik noyt gevoelt heb , als om u , 
I *tgeen ik in mijnherrgevoele. Vreeft dannier, 
dat ik van finlikheit vcrandere, als ik niet 
meer fal re hopen hebben, ducht felfs niet, 
dat of 'r geviel, dat den tijt uwe fchoonheic 
niet verfchoonde, dat de verandering van u 
aengeficht,dieln'mijnengeell zoude brengen: 
neen, bevallige Ki/er/a ^ 'k bemin u om ha- 
rent wil niet alleen, en 'cr zijn dingen in u hert 
die *k Yoor al d'aentreklikheit uwer oogen , 

ea 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Xo6 C L E L I E, 

en voor al de begaeftheden van uwen geeft 
ftelie. Gy hebt duyfentderley fchoonheden, 
op welke de rijt geen vat heen:, gy hebt duy- 
fent en duyfent fcharten, die onder de macht 
van 't geluk, niet en ftaen, en beter zijn, dan 
al diefe kan geven: vreell dan niet, dat mijne 
liefde vermindere, devvijife foo vaften gront 
heefr, en ik nier ben gefinr, gelijk die mans, 
welkers liefde overgaet, foo haeft een lichte 
iiekre de verw van hunne meefterfle een 
weynig verandert. Hebt, des befweer ik 
u, een beter gevoelen van Henmmus^ en 
weygert hem *t verlof niet, dat hy verfoekt, 
indien gy hem niet wilt doen gelooven, gy 
hem noyt bemint hebt, ofte dar gy hem niet 
langer wilt beminnen, en gy niet meer begeert 
dat hy u beminne. Of ik 't u al feyde. (her- 
nam Kileruiy een blos krijgende, en half 
grinnikkende) , gy zoud'et niet gelooven; 
want ik weygere u niet toe te ftaen , *t gene 
gy verfoekr,dan uyt vreefe, dat 't u toeftaende, 
gy my niet langer, ot wel min, mochtet ko- 
men te beminnen. Hier op verdubbelde Her- 
m/ftms Ci']iic beden, en praerte foo teederlik» 
en foo krachtig, datl'e hem eindelik toeliet 
VaUrius te doen aenfpreken. Soo dat Stvelta^ 
die de deugt van Valerta kende , en tot dit 
huwelik feer genegen was, P^alenus aenfprak, 
die ook de voorflag diefe hem dede, foo wel 
aennam , alsfe konde wenfchen. Maer hoe- 
welfe, van d'een en d'andere zijde, defe faek 
vry geheym hielden, in meynmge van die niet 
bekent te maken voorfc gedaen ware, verriet 

de y 
i 




4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 207 

de blijdfchap van HermiKtHS een foo wichrigen 
geheym, en maekte dat Spuniu^ fich de waer- 
heit ten deele inbeeldende, die voorts ont- 
dekte door de felve flavin, die iiem 'c briefje 
van Hcrmtmm had gegeven. Dies hy in een 
nieuwe wanhoop rakende, rees'er foo groo- 
ten verbolgentheit in fijn hert , dat defe voor- 
val beveiligde *f gevoelen der gene, die feg- 
gen,dat een hevige hertstocht dikwils krach- 
tiger is als de deugt, of als de reden: want 
Spurius^ die tot nu toe, noyt yets had ge- 
daen , waer over hy fich felfs behoefde te be- 
rifpen. 't en ware van ai te lang te beminnen, 
fonder eenige hoop van bemint te worden, 
gebruykre een middel, om Hermmiuj te belet- 
ten gelukkig te zijn, dat hy niet zoude ge- 
bruykt hebben, indien de minne-nijt den 
ftant fijner ziele niet had verdraeyr. Indcr 
daet, hy was een vyant van dwingelandy , hy 
haetre Tarquimus , en hy wenfchte vieriglik 
na de vryheit van Romen: onderruflchen in 
de verrukkingen der liefde, die toen mee- 
fterfle van fijn hert was , bedacht hy 't niet 
onmogelik ware 'r huwelik van Faler/a met 
Hernit»;Hs te weeren, indien hy door yemant, 
aen tle belangen van Tarqutmns vaft zijnde , 
liet weren, hy dit verbont uyt ftaerkunde be- 
hoorde te verhinderen. Spwius dan, ken- 
nende een mage van Helltus , die by Tara^Hu 
fims foo wel pleeg re ftaen , ging hem befoe- 
ken: en fich gelarende met hem, van *t hu- 
welik van Hermmtus met Vulcrm te praten, als 
van eea Stadts-nieutjc, beftont hy voorts 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



lo8 C L E L r E, 

*t geluk van Hermwms breer uyt te meten ; .j 
want, voegden hy 'er eindelik by, indien hy^^ 
nier heel gelukkig ware, zoude den Koning i 
nier gedoogen dat dit huwelik gefchiede, de- x 
wijl fulcx vereen igr twee machtige gedachten, J ' 
hem vyant zijnde, en waer in, zcdert Tarqiti- 4 
nms regeering, meeider ballingen zijn, als in ^; 
eenig ander binnen Romen. Om dit vart: te 9 
maken feyde Spnrrus noch hondert dingen , k 
fonder echter hem. die hy aenfprak, re (eg- \ 
gen, hy 'r HcUtui zoude aendienen, om 'et ^ 
l'uvqidiHius over re drag^en; maer alleenig als % 
of hy niet anders had voor gehadr, als fich \ 
over 't geluk van Hermimus re verwonderen, i 
Want hem die hy aenfprak wel Icennende, \ 
twijffelde hy geenfms of hy zoude foo haeft \ 
hy van hem Icheyde, tegens He/étHs gaen feg- \ 
gen al 't gene hy van hem gehoort had; en 
inder daet, met Spwiuj vertrokken was> ging 
defe man fijn maegfchap beloeken, en ver- 
haelde hem al 't gene hy wiit. HfUtuJ dan 
inder daet oordeelende, dat 't vereenigen de- 
fer twee vyanrlike geflachten van Tarqiuftiks 
diende geweert te worden, ging by defen 
Prins, om hem de faek aen te dienen, en te u 
fcggen 'f gevolg dat hy'er in fag. Soo dat 5!' 
Tiirqiumus, dien Clelms en Horat/us uyrge- 
nomen, Valertus en Henn/mtts meer haette , 
dan alle fijn andere vyanden, befloot dit 
huwelik door fij^n enkel gefag te beletten. '1 
Dies toen Hermw'ius en VaUria meenden in 
ftaet te zijn, van al'er leven by een te 
blijven, eufe ft of tot hoop hadden van ge- 
lukkig 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK 



109 



^"«J lukkig te zijn, liet Tarqupsiia Valeriits halen 
om hem te leggen, dat hy. uyt redenen 
rakende den weUlant van fijnen dienfl:, 
hem verbood 't hawelik van Hermmius met 
fijn dochrer oyt re voltrekken. Vakrms^ 
die groothertig en belet is , feyde tegens 
Tiirqiwüus al *t geen d'edehiioedigheit , be- 
ftiert door voorfichtigheir, gedoogde te feg- 
gen, om hem te verplichten, hem niet te 
dwingen in een faek die foo vry behoorde te 
zijn. Mier T^ïr^w/Ww/ antwoorde hem, dar, 
indien Heimmius f^a/eria trouwde, hyfe daegs 
daer aen uyt Romen zoude bannen, en dat- 
f'er nimmer weder zouden inkomen. Soo 
dat ra/trots, niets konnende doen tegens ge- 
welt, naer huys' ging, alwaer hy Herm.inHs 
vond, die fijne wederkomll met ongedult 
verwachte, want alfoo een minnaer door- 
gaens alle dingen lichter vreeft, als een an- 
der, was hy noch veel ongerufter als Domt^ 
tuiy wegens dat Tarqninius f^alenus had doen 
halen. Maer toen hy wedergekomen was , 
wierden Domitia^ Valeriay en HermtutHS uy- 
termate bedroeft. Hy verhaelden hun van 
woort tot woort, en wat den Dwingelant 
gefeyt, en al 't gene hy hem geaniwoort 
had; vorder fprak'er Valcnus acn met een 
wonderlike wijl'heir. Want naer verfcheyde 
andere dingen , fijn groot hert en fijn gaeuw 
verftanr weerdig, feyde hy tegens Hermirtms : 
om u te bcruygen, hoe hoog ik uwe deugt 
achte , en hoe gelukkig ik my dochter 
bevinden zoude uwe Huys-vrou te zijn, ver- 

kUcr 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2lO ^ L. iL L 1 Ey 

klier ik u ,dar, indien ik. niet had eenige hey- 
melike hoop van t'eenigen dage de vryhcit 
mijns Vaderlandts te konnen dienen, ik mijn 
felven zoude bannen ^ en u raden fulcx mede re s 
doen , om met Ktlena te mogen leven , in ee- 
nige plaets des werehs. alwaer de boofheitj 
over de deugt niet zege-praelde, gelijkte doet 
binnen Romen. Maer edelmoedigen Hermi. 

zijnde foo verftandig, foo groorhertig,., 
en foo deugdeük als gy zijt, zijr gy, foo wel 
als ik verplicht aen u Vaderlant, hierom ver- 
maen ik u te blijven , en d'eenvoudige minne- 
fuchf uwer ziele te beilrijden . Dog . om u te 
beruygen dar ik doe , al 't geen ik vermag , ver- 
klaer ik ufelfs, dat indien uwe deugt uwe lief- 
de niet kan overwinnen, en gy niet als ganfch 
ellendig kond leven, ik fal befluyren u mijn 
dochrer re geven , my'er voor altijt van te be- 
roo ven, en u toelaren te gaen woonen in eeni- 
ge andere plaets van Italien . alwaer de macht 
van Tarqumiuf n'ïQZ erkent wort, mits dat *et 
ralerici toe ftemme. Ah } Heer, hernam defe 
wijfe dochter, hoewel ik Hermhints meer ach- 
te , dan alle d'overige mannen , vcrklaer ik u , 
niet machtig te zijn u te verlaren, om hem te 
volgen: en ik geloof, hv felf lbo edelmoedig 
is , hy my niet z )ude willen rukken uyt de ar- 
men van den beiVen Vader des werelts. en hy 
immers redelik genoeg is. om iich te vernoe- 
gen met de verfekering die*k hem geve, dar, 
foo langgy my nier fu!t verbieden mijne gene 




gentheir vo >r hem re 
gcwelt fal doen omfe he 



bewaren 

ontnemen 



geenerley 
dat 



en 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï. BOEK. III 

felfs in dc fekerheit van nier famen te konnen 
leven, ikfe met al d^eenvoudigheit en reeder- 
heit van een fufter voor hem Tal behouden. 
Ta mijn dochter, feyde raienits , 'k her u roe 
HermiüiMs re beminnen, als den eenigen man 
die weerdig kan zijn, uwen man re weien, en 
ik be£»eer, dat Domh/ti hem bemin, als ot 
't haren foon was. Ahl Heer, hernam Her- 
mtums, hoe gelukkelik komt uwe deugt de 
fwakheit van de mijne te hulp , want ik ver- 
klaer u openherrelik, dat indien gy. en de 
wonder-weerde VaUria, my niet en gaett een 
groot voorbeelt van edelmoedigheit dat my 
befchaemt maekt. 'k zoude niet weten wat 
ik behoorde t'anrwoorden. Maer na *r gene 
ik komc te hooren, ware ik den ondankbaer- 
ften, en onrechtveerdigften menfch van de 
werelr, indien ik my, in mijn ongeluk, niet 
gelukkig achte, hoewel ik door de grootheic 
mijner minne-iuchr, en door de dwingelandy 
van Tarefttmtus, den rampfaligftren ben van 
alle menfchen. Met Hermtmus è\i feyde, 
quam men ralcrmt leggen , dat Spur.its naer hem 
vraegde; en inder daec defcn wraekgierigen 
ininnaer, vernomen hebbende (\AtTarqHHi:us 
Valntus had doen halen , onverduldig zijnde 
om te weten of fijnen aenflag gelukt was, 
focht onder 't dekfel van yets dat hy met hem 
te doen had, hem re fpreken , om te fien hoe 
fijnen geeft geftelt was. Soo dat Paierms^ 
ficnde Falertii met de tranen in d'oogen. en 
op't aengeficht van Hcrmmius de wanhoop 
uyrgebeelt , 't befoek van Sf-HnHs in een 

andere 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



lil C L E L I E, ^1 

andere kamer ging ontfangen. Maerhy wasWiit 
naeulicx uyrgegaen, otre men quam Domttiit 
mede leggen , dar 'er Juffers na haer vracgden , 
dies fy iiende dcfe twee Perfonen niet in llaet 
om 'er re Iconnen bedwingen , hun dede gaen 
in een andere kamer, aen de hare vaft zijn- 
de, belailende de jonge llavin> die VaUrt* 
diende, hare mecllerffe ic volgen. Onder- 
tuflcheu waren f^a/ena en Hennmtus foo haeft 
niet in vryheit, of, d'overmatige droefheic 
hun de fpraek benemende, fageniè den ande- 
ren eenigen rijt aen fonder fpreken, naer dat- 
fe in een hoekje van de kamer waren gaeii 
fitten, alwaer de flavin, daer tegenwoordig 
zijnde, uyr eerbied niet durfde naderen, hoe- 
wel fy 'er grooten luft roe had , om aen SpH- 
ri.is , 't gene fy zoude hooren, re mogen over- 
dragen. Maer eindelik, dit droevig ftilfwij- 
gen eenigen rijt geduurt hebbende, brak'ec 
HermiHius eerft door een groote en fware 
fucht, die ging voor de droeffte woorden, 
welke oyt bedrukten minnaer heeft uyrge- 
fproken. *t Is dan wacr, Me-vrou, dat gy 
noyt het deel fult worden van den rampfali- 
gen HermwiHs , die de blijdfchap heeft gehadc 
van re hopen, dat gy eeuwelik zoud de fijne 
wefen : en 'c kan w^aer zijn , dat ik noch leve, 
naer foo dootliken befluyt gehoort te hebben. 
Want, Me-vrou, indien gy wel wift te min- 
nen , zoud gy weten , dat 'et woort noyt, als 
men 't by brengt, gelijk ik 't kome by te bren- 
gen , 't alderftraMte van de werelt is. ]ae. 
Me vrou, te denken, dat gy de mijne noyt 

welen 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

2ó B 38 vol. 3 



1. B O E K. 2i| 

■ÏTcfen fult, verwekt lbo grooren onrftelrenii 
En mijn gemoet, dar mijn verftanr verbijlterr; 
• )';n'er zijn oogenblikken , in welke iny leer i«, 
gene ik den edelmoedigen Kxlertus ^ en 'r ge- 
. \e ik u ielfs gel'eyr heb, roen ik uwe en fijne 
oleugt prees. Ja» Me-vrou. in de droef heit 
' 'lie my overftelpt, kan ik de rechre reden niet 
Ie:; neer kennen , en 't fcheelc weynig , of ik ge- 
oofdac'et dwaefheic zy te hopen, Romen 
«rerloft re fien van den Dwingelant, die 't on- 
derdrukt; en bygevolg, dat 'er edelmoedig, 
lieit ware, te vertrekken uyt een plaets, al- 
li. waer hy foo euvelmoedig heerfchr. 'k VVeec 
jL ecarer wel, dat 't gene VaUrm doet, groot 
E enfchoonis; macr, Me-vrou, de liefde van 
f een Vader, is by die van een minnaer niet te 
vergelijken ; en , om de dingen te feggen ge- 
lijkfe zijn, 't is al heel onbillik yemant tc be- 
Icrren gelukkig tc wefen, om redenen die niet 
dan een enkele fchijn van eere hebben. In- 
der daet, is 'er wel ftof om te denken, dat 
TatvjH:*t/HS kan verdelgt werden , en ware 
'c niet veel edelmoediger fich fijne dwingelan- 
dy t'ontrekken, als diere verdragen uyt een 
ganlch ongegronde hoop , vanfe t'eenigen 
dage te konnen vernielen. De willige bal- 
lingfchap, heelt yet edelmoedigs, wanneer 
d'oorfaek foodanig is , als die ons zoude 
bannen; en dan, mijn weerde Falerta, iii- 
. ■ dien 't eenen rampfaligen geoorloft is , u 
dus te noemen , om de waerheit te feg- 
gen , 't is geen baliingfchap te leven 
\ met de Pcrfüon die men bemint ; en 

naer 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



114 C L E L I E, 

nier ik gefmt ben, is my Romen, indien wy 
*er niet famen leven mogen, een vremt landt, 
en Afia en Atrica zouden my , indien ik'erj 
met u woonde, een Vaderlandc vetftrekken, 
Maer Hermwins» hernam Faleria all'uchtende»! 
wy Tuilen binnen Romen blijven, en den an-j 
ileren doorgaens fien, gelijk wy rechtevoortl 
doen. Ah! Me-vrou, (riep Hcnnmnts^ haeri 
by de handt vattende j hoe fl^eutjes mint gy , 
indien gy met den tegenwoordigen ftaet vaa 
ons geluk vernoegt zijr. 'k Weet wel dat 
wy in een felve Stadt zijn, dat 't huys vaa 
Stvel'tA niet heel verre van *t uwe ftaet, dat 
ik u alle dage üe , en dat ik u fclf Ibmtijts 
Ipreek, fonder van yemant, als van u, ge- 
hoort te werden ; maer *k ben noch niet ge- 
lukkig, en indien gy my bemindct» als ik a 
bemin, zoud gy u niet gelukkig achten. 
Want eindelik, als men verlieft is, en een 
weynig vierig verlieft is , wil men noyt geen 
gevaer loopen van de geliefde Perioon te ver- 
liefen, men wil 'er op alle wijfe dat men kan 
af verfekert wefen, men kan, fonder droef- 
heit, niet lijden, dat m'ia een gefelfchap 
zijnde, niet by'er fit, wel verre van, gelijk 
gy, geruftelik te verdragen daer af gelchey- 
den te zijn door twee heele ftraten , en door 
duyfent hinderpalen , welke beletten , dat men 
fich yder oogenblik niet kan fien : en dat 
men niet kome te genieten duyfentderhande 
foetigheden, die de gemeynfchap van een 
Perfoon, welke men bemint, konnen geven. 
Voor my, wel verre van in u gevoelen te 

zijn , 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I. B O E K. ^i? 

znii, bevind ik niet, dat een minnaer oyt ftot- 
fe kan hebben, om te feggen dat hy geluUug 
is, dan als hy niets xiieer te hopen noch e 
vreelen heetf-llet dan in hoe deerhken rtaer 
ben , my Tiende gebracht tot e/u^li^^^^;;^.^' 
fen u tc verlielen, en tot niet dan leer flaeuvvt- 
ifs re hopen, van 'teenigen dage te verkrijgen 
't geen mijne genegenrheit verdient. Indcr 
daet, foo, om mijn geluk vaft te ftellen, de 
macht v^nTarquiwus moet vernietigt worden , 
heb ik niet als de doot te (beken . als t eeni- 
Re hulpmiddel dat my kan verlichten, deNVi)l 
het wel blijkt . dat de Goden, om rederien die 
voor ons verborgen zijn, willen , foo gelukkig 
is hy, dat hy binnen Romen ahijt meelter 
bliivc.Och Ucy l wie fag oyt ongeluk 't mijne ge- 
lijk, want ik durf niet feggen 'tonle , niet we- 
tende of mijne droef heit u genoegl^em ter her- 
ten eaet , om te maken het billik zy , ik alloo 
fpreke. Inder waerheit, //erm/^f/;^/, antwoorde 
rala m , 'k geloof niet 't mogelik zy . dat gy acn 
mijne fmlikheit kont twijt^'elen ,en gy met wel 
weet, dat ik al de wreetheit vao ons noodlot 
kenne. Inder daet, voegdef 'erby, is'er yeton- 
draeeeliker, als te fien, 'c geen ons geluk ver- 
hindcrr ; of yets . 't welk beter doet merken , dat 
de peheymcn der Goden onnaipeurhk zijn. 
Want eindelik, men kant fich tegcns ons ge- 
noegen, om datVr in u, en mijn geüachtalte 
veel deugdelike lieden zijn. Indien ik een doch- 
ter ware . der fnoodlle van T arqmmpis Guntte- 
lingen, foo zouden wy gelukkig welen , maer 
overmits uwe Ouders, en de mijne oprechte 
///. Dccl. K l-^- 



Ik 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



2i6 C L E L I E, 

Romeynen zijn , moeten wy rampfalig weftn. 
Ah ! Me-vrou , anrwoorde Hermtftrus, eer bi ede- 
lik liare hant drukkende, hoe goet zijt gy.in 
tny dus aen te fpreken, en my niet alleenig 
overflrolpt te laten, door al d'ongevalien die 
jny quelien. Maer, Me-vrou , waerom zijn dele 
rampen fonder hulp-middel, en waerom kon- 
nenwyons huwelik niergeheym houden, ofte 
in eenig gewell des werelrs gelukkelik gaeii 
leven? Bemint gy my foo weynig, dat gy my 
een onfchuldigei'aek kond wcygeren; waerlik, 
indien ik opu verfocht.dar gy om mijnentwil 
iirafbaer wierr. zoude ik onrechtveerdig zijn : 
maer, Me-vrou, 'kben niet in 'r gevoelen van 
die miimaers , welkegclooven , dat de grootheic 
der liefde, d'onrechrveerdige beden der min 
ïiaers verfchoont; uwedeugt heeft mijne wil we 
ten te beft:ieren,en mijne begeerten binnen de 
palen deronnoofelheitte beüuyten : maer'kheb 
ook reden om re denken , ik recht heb, om van u 
re verwerven, al 'rgene niet ftrafbaer is. Staet 
iny dan roe, 't verlof dat ik op u verfoeke, om f^a- 
hnuitt befwecrcn hy gedoog, ik u heimelik trou- 
we , ofte dat wy buyren Romen gaen leven : gy 
hebt gehoortjhyd'edelmoedigheirhadjvan'tmy 
uen te bieden;en gy fult de wreedflre Perfoon van 
.Ie werelt zijn, foo gy u tegens mijn geluk kantet. 
Segt lieverdat ik de redeiikfte fal wefen, hernam 
i^aier/a; want eindelik, Hcrmmtus ^ ^twarc een 
groote onvoorfichtighcit te willé verbergen een 
laek , dienaer allen fchijn nier konde millen ge- 
weten te worden , en u voor de wreetheit van 
Say-'^:!!fiis zoude bloot ftellen. In di'* flag van 



11^ 



c J 

i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



m 

--fff. 



I. BOEK. 

oeheymenis vind iklelfs yet, dat mijne m- 
beelding zoude quetien , en tegens mijne fmlik- 
heir ft rijden ; en wat aengaet uyt Romen te trek- 
ken, en voor altijt mijnen Vader te verlaten . 
'k merk foo wel dat ik'tniet behoor te doen. 
^k niet en weet, of ik'twil danof ik'tniet ea 
wil , overmits dat uyt vreefe, van mijne wil te 
vinden ftrijdig tegens mijne reden , ik t in geen 
beraedttrekkc. Ah 1 Me.vrou,antwoorde Hcr- 
mfHfus , hoe wreedelik wijs zijr gy , hoe verheit . 
CP hoe ellendig ben ik, beminnende een Perfooii 
die voor my niet doen wil, al't gene de deugt 
haer toelaet. De deugt , hernam defe wijle doch- 
ter beeeeert ongetwijffelt ahijt 'tgcneae reden 
wil; maer de reden vereyfcht fomtijrs meer 
dineen als de deugt. Hierom dewij het gel.j- 
kelik fchoon is, deugtfaemen redelikte zijn. 
weeft , om mijnent wil't een en 'tander, onuer- 
werptugemoetaenu geval, en om 'cru toe te 
verplichten . bedenkt , dat gy , uyt Romen trek- 

kende, ^t belang van u Vaderlandt zoud veria- 
ten , dat gy de deugdelijke Flavie, die gy met een 
overmaiigeteedcrheit bemint, zoud derven, 
datey ^Icnus, die u lbo krachtig bemint, 
zoud ontrekken ; dat gy al uwe vrienden eu 
vriendinnen zoud begeven; en om u noch yets 
dringender te fe^gen. dan aPt gene dank ko me 
te verhalen, dat gy de droef heit zoud hebben , 
van raierfHJen Domftfaxcüen beklagen, en van 
niet tekonncnweeren, ik een feer gevoelig on- 
oeneuot over haer afwefcn zoude hebben.. 
Denkt echter niet, voegdef 'er heel verplich- 
tende by, dat de teederheit i'uwaerts te mm 
^ K 2 krach- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2i8 C L E L I E, 

krachtig zy ; want eindelik , 't is wel re geloo- 
ven.dat een Perfoondie Vaderen Moeder foo 
teederen vrientfchap roedraegt, toteenen min- 
naer heeft en tot eenen man hebben zoude een 
veel vieriger genegenrheit. Maer ten laetftent 
waer toe dienen dereden en dedeustt foo menfc 
in diergelijke gelegentheit nier gebruykr. Sy 
dienen, Me-vrou, om te doen ficn de groot- 
heit mijner liefde, die hun in mijn hert over- 
\nnt, antwoorde hy, maer vorder, Me-vrou, 
indien iku , tegens mijnen dank moet wijken, 
wie is 't die my in mijne rampen fa! vertroo- 
ften, en wat vcrfekering kan ik hebben regens 
mijne mede-vryers , welkers getal ik dageiicx 
iie vermeerderen. Gy moogt u , hernamfe , 
vertrouwen op'twoort dat ik u geve, dar, foo 
lang gy my bemint, ik u foo feer fal bemin- 
nen, als ik u belooft heb; en ik fal u. fonder 
cenige fchroom, beminnen; dewijl de Perfo- 
nen,die overmy gefag hebben, fulcx toe ftaen. 
Maer . Me-vrou , antwoorde hy , waer toe dient 
het feggen , dat gy my fult beminnen, foo lang 
als ik u bemin, ware 'r nier beter my vaftclik 
roe re feggen, dat gy my alrijr fult beminnen, 
dewijl gy wel weet dat iku mijn leven lang fal 
beminnen. Wanneermen mint antwoorde ^/f- 
Icria y gelooft men dat m'altijrfal beminnen, 
ondcrtuflchen tooncn ons duyfent voorbeel- 
JiCn dat 'er minnacrs zijn, die aflaten te be- 
minnen. Ha ! Me-vrou , hernam hy , Hermmius 
Viert is niet gedelt gelijk de minnaers, van wel- 
ke gy wilt fpreken; fulcx zijnde, antwoorde- 
fe, doet de vöorv/aerde, die 'k by 't duuren 

van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 119 

van uwe gene^entheit ftel gceiiquaet; over- 
mits dar, lbo gy my al u leven bemint» iK u 
totter doot toe fal beminnen. Hermwfi.s wiert 
foo verrukt, door dele verplichtende woor- 
den, uyr de mont van Kiiert.% te hooren , dat 
hy beüoot fijnen geelt de reden van defe wijle 
dochter t'onderwerpen. Hy preesle dan» hy 
bad 'er om vergiffenis» wegens fijne opftuy- 
yn\o, en hy befwoerfe met fijne fwakheit- 
melelijden te wiilen hebben» en door een 
beftendige goetheit hem in fijn ongeluk te 
trooften. Soo dat Kilerta, feer blijde zijn- 
de te fien, hoe groot 't vermogen was datlc 
had op 'f herte van HermtPHHs, Iprakle hem 
foo vriendehk aen» dat toen ï^aiertus ttv Do- 
tnina weer by'er quamen. fy fijne ziel m 
foodanigcn ftant vonden» alsfe konden wen- 
fchen. Zijnde dan beyde verrukt door fij- 
ne deugt, verfckerdefe hem aller leven als 
haren fone te beminnen» enle verfekerdea 
't hem, in't bywefen van de deugdelike S/- 
velta, die men liet halen. En inder daet 
bemindenfe Hermmms federt dien dag meer 
als te voren. Onderruflchen, uyt vrees van 
den Dwingelant te vergrammen, quamenie 
over een, dat hy voor eenigen rijt» foo 
dikwijls niet by*er zoude komen» ^Xi hyf 
gewent was» jae dat hy felfs fijne droef heit 
niet mort: verbergen, op dat defen onrecht- 
veerdigen Prins, door fijne verklikkers 
mocht weren, dat men hem gehoorfaem- 
de. De faek gefchiede dan alfoo ; onder- 
tuffchen fprak Hermi*f^us , fonder VAUnits , 

K. 3 noch 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



220 . ^ L E L I E, 

noch yalerfct yers daer af te leggen, den 
Prince TitHs , en den Prins van Pomerie, 
op darle trachren Tarqutnms te bewegen, fich 
regens fijn huvvelik niet te kanten. Maer 
hoewel defe Prinsen Hcrnunms vieriglik 
dienden kondenfe voor hem niets uytrech- 
Ten. Dies hy foo fwaermoedig wiert, dac 
den wraekgierigen SpurtHs , byna over al 
fijne weder-weerdigheden getrooil: was. Hy 
had feifs 't vermaek van te fien, dat Salo- 
Time VoUfus niet zoude trouwen j en daer 
zijn'er, die vermoeden, hy belette dat de 
Ouders van defen minnaer fijn huwclik niet 
toeftonden. Soo dat Spur'ius» die noch van 
Scilomne, noch van Kila-ta had konnen be- 
niiiu worden , ten minften 't vernoegen 
kreeg, van te fien, fy niet en trouwden 
diefe beminden , en van gefcheyden te heb- 
ben de lieftallige gemeyafaemneit van foo 
vele aengename Perfonen, die akijt by een 
waren. 't Is waer , Hermtnms vond wel 
haeft gelegentheic, om een anderen op te 
rechten ; want de vrientfchap van Valer 'u% 
nier Lucretta ganfch krachtig geworden 
Kijndc , waren defe twee dochters nier te 
fcheyden. Soo dar, toen Lucretms , Va- 
der van Lucret/a , fijne dochter toeliet te 
Landt te gaen, by Raciltay alwaer gy weet 
dat de liefde van een onfer doorluchte 
vrienden met Lucretii haren oorfprong had 
genomen , vond fich weder by een foo 
ruftigen gefelfchap als oyt, dewijl'er Lucre^ 
ttity Htrmiiui^ CoUatwa» en yalcrtt% onder 

waren. 



ji 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I 



.0 



i. B O t K. iii 
waren. Maer 'c byfondcrfte in defe voorval 
was, dat Spurms , die K^/rr/;! en SalcH/>je, 
om'oneelijke redenen, gelijkelik was ko^ 
men te haten , en die P^us en Hcrmntuis 
noch doorgaens haetre , maer voornemehlc 
den iaerften, in 't hooft fchoot. dewijl hy 
fijnen Tegen-vryer niet langer konde nocu 
wilde zijn, hem eencn anderen te geven; 
Soekende dan, hoe hy foo kluchtigen aen- 
{[io mocht uyt werken, dacht hy op Munus, 
die. tot dien tijt toe, ganfch geen genegetit- 
heit om te minnen had beruygt: want gelijto 
ey hebt konnen iperken, Mutiur is natuurlik- 
frots en eergierig . en de liefde tot de eer, ea 
tot fcharerende eer, befit foo fijn hette, ik 
geloof dat ra/er/a, met alle hare bevallighe- 
den, hem noyt foo veel vermaek zoude kon- 
nen geven, als een heel gevaerlike gelegent- 
heit hem zoude geven , indien hy verfekert 
\vare, daer met eeren door te raken. Soo 
dzTMuffus, wiens herte was vol heldachrigc 
aenflagen, geen noot had, In 't hooft te krij- 
gen die kleyne dingen , welke de groote ge- 
neugten der minnaers maken. Ook lag men 
hem dikwijler by oude Raets-heeren , die 
hem onderhielden , met de dapperheir van- 
Romulus, danby jongelieden re praten van 
hondert tijrkorrende klugjes, die al mede- 
heel nootfakelik zijn, rot 'et geluk van die- 
gene, welke wijs genoeg zijn om een wey- 
nig fot te worden , als men 't moet we- 
fen. Soo dat SpHri!4S, die vrient was van 
een Oom van AJutins , dia 'c opücht. 

K 4 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ÉlÉi 



211 C L E L r E, 

over hem had, d'oogen op hem floeg tat 
den kluchrigen ;ienflag , die hy, gelijk ik ul 
heb gefeye.had voor genomen; en lader dactji 
hy koos niet qualik, want hy fag dat Mut/uA 
wel gemaekt was, dat hy verftant had, dat hy 
trots en roem-gierig was, en dat hy had al I 
'cgeen hy behoefde, om een vrouw ftijffinnig 
te willen dienen , als hy't zoude hebben aen- 
gevangen, en om eenen Tcgen-vryer dul te 
maken. SpHrms dan eens vindend* wande- 
len met den oudften van de Raedrs-heeren, 
op de Ichüuw-plaets , trok 'er hem af, onder 
dexlel van yets met hem te doen te hebben. 
Dog naer hy'er hem had afgetrokken , 
feyde hy, 'kbid u om vergiffenis, wegens, 
dat ik u beroove van eenen ommegang, die 
'kfic dat gy ftclt boven dien van al de jon- 
ge lieden uwer jaren, en van alle de fchoo- 
ne vrouwen die binnen Romen zijn : maer* 
om oprechrelik te fpreken, voegde hy'er 
lacchende by, 'k hebt gedaen tot uwer eere ^ 
want dewijl ik u vry moet aenfpreken , 'k heb 
u al te lief, en gy hebt my al re dikwils 
gefeyr, dat gy mijnen raedt in alle dingen 
wildct volgen ,^ om u geenen goeden te ge- 
ven. MutiHt (lont een weynig verfet over 
*t gene Spitritts hem feyde ; want hy begreep 
niet, men in hemoytkondeberifpen, dat hyde 
wijfe lieden (lelde boven 'tvolk dle't nieren wa- 
ren. Niet-te-min,hoeweI hy weynig hielt van be- 
ftraffingen ,alfoo fijn Oom hem dikwils had ge- 
bodenmet'et goetdunken van5'/'W7«^ fijn voor- 
deel te düen>en hy heai ft^ifs vetljcheydemael had 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




if f efevt, iKC in alles re willen volgen, vraegde 
ly hem waer In hy gefeylrhaci hem behveeren. 
de hem te onderrichten van al't geen hy molte 
doen , om eer te behalen. Dewijlc gy 't wilt we- 
een Hernam Spurms, 'k begeer dat gy de or- 
de vande natuurniet omftoor, datgy nietwijs 
tiit voor den ri jt . dat gy bedenkt dat 'er een loort 
ran fortigheit is , die de jonge lieden paft . en 
rndat om eerdertotbcroemtheit te komen, men 
% Tcrfcheyde dingen moet doen , die 'er u fchijnen 
iwlaftekeeren: wantinpUets vanccuwcliktefoe- 
^ken oude wijfe lieden, ernftahig. en ervaren 
jin'tbeleyt van ftaet laken, ofte in'c bcfticren 
tvan heyr-legers. moet men omgacn met al de 
ivrouwenbinnen Romen , die Tchoon , gaeuw en 
3 bevallig zijn: men moet kennis maken met die, 
^ welke ^ijf of les jaren langer gevrijt hebbende al» 
•V IRY. door haer voorbeeld u mogen lecren , hoe 
\ rn' in de werelt leven moet. Men moet gemeyn- 
. fchap houden met alle Perfonen.die berucht zijti 
i'l vet coets te hebben; maer men moetfich echter 
I niet al te feer indringen; noch men moet met 
' eaen ,daer men u niet begeert; en men moet niet 
. ; onvoorfichtelik't vermaekvan andere ftooren , 
I u felven geen genugt doende , noch u onbedach- 
1 telik wikkelen in de befette gefellchappen , 
i daer al de werelt wat tedoenheclr. en niemant 
\ na u verlangt. Men moetfich metbehendigheic 
I in ftaet ftellen om gefien te worden, men moet 
1 oemeynfaemzijn. men moet de vermaeklikhe- 
; 3enbeminnen,menmoetde]uftersdieverdienft 
l hebben befoeken, men moet gelegentheit vm- 
deuom'ertijtkorting aentedocn, men moet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



114 C L E L I E, I 

niet al te vrolik, noch al te droef zijn, roe» 
moet fich met oordeel van fijne gematigheit 
dienen, en niet uytllckende geneuglik willen 
zijn , indien men fwaermoedig geboren is , noch 
niet al re Itarig, foo men natuurlik blygeeftig 
is. Immers ibo weynigmoetmcnde gaeuwerr, 
den dapperen , noch feit' de vryer fpelen. Maer 
wat moet men dan doen, hernam Muttus? een 
eerlik man zijn, antwoorde Spurmsy dat's te 
feggen, men moetfichganfch niet gemaektaeii 
(lellen , noch felfgeen al t'overmatige begeerte . 
hebben om re behagen, uyt vreefe van niet te 
behagen. Alet verlof, hernam Mutïus .i^^^x. my 
dan door wat weg men kan verkrijgen al *r gene 
gy meent noodig tewefen om fich te doen ach- 
ten. Men moet verlieft worden, antwoorde 
Spunus ; maer wort men 'r als men wil , hernam 
^i/^/zwj-r'alsmen van uwe jaren is, antwoorde hy, 
verfeker ik u,heeft men gemeynelik meer moey- 
te met fich te wachten dat men 't worde, als 
met niet verlieft te worden. Waerlik, voegde 
hy'er by, foo lang als gy niemant befoekt als 
oude Raedts-heeren, fal u hert niet licht ver- 
ftrikt worden. Maer, hernam Mpttms . als ik by 
defe lieden ben, vind ik'er my heel wel,mitsfe 
mijne wijf heit en deugt prijfen: en in't tegen- 
deel, als ik by Juffers gae, weet ik loo weynig 
wat men feggen moet, 'k wel merke, dat. in- 
dien fe met myniet en fpotten, fy 'er luft toe heb- 
ben. Ha ! Adu//Hs ^nepSpunuJ y hoe weynig weet 
gy hoe m'een eerlik man worr, indien gy gelooft 
dat men fich ^t fchimpen der loofe vrouwen niet 
behoeft i* oaderwerpen , al eer 't verftant 

recht 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



T. B O K 



tl5 



i 



'I 



recht beCidi-t is. Met Oorlof, vraegt al de 
Raedts-hccren . die gy tegenwoordig loo llatig , 
en foo voorrichtii> rier^otVe eertijrswel looge- 
weeft zijn, wunt lbo fy oprecht zijn, en loo t 
eerlijke lieden zijn , fulleufe u leggen, men op 
'tecrfte jaer datfcin dewerelt verkeerden lom^ 
tijrs met -ergefpot heeft: en datle in/t tweede 
fpotten met die naer hun qu.imcn. 5>y lullen a 
feseen, datle den vrolijken ommegang, en de 
vermaeklikhedcn bemint hebben , datle niet 
eenepen zijn geworden , dan door de begeerte 
Tan te behagen ; en dat dele begeerte hun met 
aeneekomen is, als door dc lietde. Sy lullen 
ufelf leggen, dat de liefde hun d'eer vieriger 
hecfc do'en beminnen, datf'cr milder , en dap- 
perder door zijn geworden; en ten laetftcn. 
datfe aen defe acngcname hertstocht veel ver- 
fchult zijn . Maer, hernam Mu/ms gelijk gy weer, 
alle minnaers zijn niet gelukkig: 't is waer, 
antwoordc ó>»7«/ . maer ten miuften. voeg.- 
de hy 'er al grinnikkende by . hebben Ie meerder 
omfichtigheit als gy : want eea man die 
fich de werelt een weynig beter verltont als 
oy, zoude my lbo wreedclik niet verwijten, 
dat ik niet heb konnen doen beminnen. Oiv- 
dertuirchcn .v/«r/«/ ,ontfang gunftelik'rgeen ik 
u feo&e , mits gy wel kond oordcelen , ik ganlcU 
Pcen belang heb, aen den raedt die'k u geve, 
als t'onrgaen de droef heit. van re fien,dar gy 
ziit wel Pemaekt, van hoogc afkomft, groot- 
herrie . verftandig , Ibndcr dat gy alle defe 
dingen, die leer lelden by een gevonden wor- 
den, ergens toe gebruykt. Mumts hooiende 

K 6 «^Z^- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



{ 



tï6 C L E L ï E, 

Spurius fpreken op eëne wijfe die hem ganfcli 
verplichtende fchecn ^ bedankten 'er hem voor , 
en verfekerde hem, dat hy in alles fijn goec 
dunken wilde volgen. Niet dat, gelijk hy- 
trots is, *them niet eenigilns moeylik viel, 
defe beftraffing te verdragen: maer eindelik, 
een groote begeerte tot eer, dwong hem tebejfj 
fluyren, Spitrnu te gelooven, en hem te vra- 
gen , wat hem raedfaera ware te doen. G 
moet, feydehy, foo te werkgaen, dat me 
haeft voor een n kutje feyt . dat gy op eenig Per 
foon van groote verdienft , veriieft zijt: wan 
fchoon gy 't niet en wiert , zoud gy uyt voorfich- 
tigheit u moct-en aendelien als of gy 't waert, 
hierom j indien gymy gelooft voegde hy 'er byi 
fult gy u gewennen te befoeken al de Juffers ^ 
die de meefbe naem van fchoonheit ^ van ver- 
ftant, en van blygeeftigheit hebben, en onder 
andere latr**//.!, Coüatina, H-enntlia ^ flavtc 
Salomne y en Vitlerta. En otti t'overwinnen de 
quade fchaemte die u doet vreefen, men u 
verwijte, dat gy u niet hebt koniven bemint 
maken , begint te dienen een Perfoon die aU 
reede gewoon is, die 'er dienen niet te bemin- 
fien,op dat, foo uwen aenflag niet gelukt, gy 't 
niet alleen zijt, die men dit kan verwijten. Hier- 
om ("voegde hy 'er by, om tot fijn voorgeftelt ein- 
de re rakenj onderwind A^rt/er/*? te dienen; want 
indien gy gelukkiger zijt als ik, fal 't ongetwijf- 
felt feer heerlik voor u zijn, en indien gy foo 
ongelukkig zijt, als ik geweeft ben , fult gy 
den trooft hebben van niet alleen qualik beje- 
gent te worden. Macrfegt niennicc, herriam 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï. B O h 227 

Muttus* dat Hcrmmms al vin overlang niet 
qualik by 'er en ftaer : om dat men *t al over- 
lang gefeyt heeft, hernam SpuriHs al lacchen- 
de. vermaen ik u re meer foo heerliken aen- 
üag t'onderwinden ; want een ouden minnaer 
wort fomrijrs licht verjaegt door eenea nieu- 
wen Tegen-vryer. En voorts . allbo gy dap- 
per zijt, dat gy d'eere lief hebt, en dat gy 
uyt'er aert fware aenflagcn foekt, fal 't veel 
heerliker voor u zijn, te willen overwinnen 
een hert, dat door een leer eerlik man be- 
fchermtwort, dan of gy'er een aentaftedec 
'c welk fich fonder eenigen tegenftant over- 
gaf. Eindelik de meefterfle is fchoon en be- 
vallig, den Tegen-vryer heeft duyfent goede 
hoedanigheden, en defen aendag is onge- 
twijffelt uwer weerdig. En voorts, om vry 
uyt tefpreken, vervolgde ^/'«r/«/, indien gy 
defc overwinning onderneemt, fal ik aen u 
ganfch verplicht zijn: want naer ik nu gefmt 
ben, verl'eker ik u, dat ik weynig min blijd- 
fchap zoude hebben , indien gy u van Valerttt 
deed beminnen , dan ik eertijts zoude gehadt 
hebben, indien ik van 'er ware bemint ge- 
weeft. Hier by voegde Sptirtus noch vele dm- 
oen- Voo dat Mutius, uyt een louter gevoe- 
len van eer, den aenüag van fich t'onderwin- 
den f^alerta te dienen vaft ftelde. Hem dao 
latende leydcn, na den raedt van SpnaHs. 
kreeg hy wel haeft gelegentheit om in dit 
fchoone gefelfchap ontfangcn te worden: 
want Mutms was van eenen ftaet om over al 
welkom te zijn. Maer 't klugtigfte was , dat 

K 7 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



228 C L E L I E, 

AUit jHs fich (oo krachrig inbedde, dat hy op 
Valerict molt verliefc zijn • hy 't inder daec 
quam te worden. Soo dac hy daer na den 
raedt van Sfutrtus niet meer noodig had; want 
fijn eygene drift rade hem genoegfaem al'rgeen 
hy doen moll. Nier dat hy foo vele gaven had 
tot vrolikheir, ais Hermnims> wiens geeft de 
vrolikheir felve was; maer eindelik, gelijk het 
de liefde eygen is, de ftrafheit der leeuwen en 
de wreetheit vandeTigers te verfachten , wiert 
Mutius, die tor defe rijt toe, niet dan held- 
achtige aenflagen in *t hooft had gehadt, be- 
quaem tot kleyne forgen, tot onderwerping, 
en tot gedienltigheit, foo dat hy al d'oude 
Raedts-heeren , en een groot deel van fijne 
wijf heit verliet , om Valer u% , en ai hare vrien- 
dinnen te befoeken. 'tiswaer, dat Hermi- 
nitis van Kilenaes herte foo verfekert was , dat 
hem defen nieuwen Tegen-vryer in 't begin 
niet feer ongeruft maekte : Maer 't is foo na- 
tuurlik fijne Tegen-vryers niet te beminnen, 
en te vreefen datfe eenigen voortgang moch- 
ten doen in 't hert van de Perfoon die men 
bemint, dat HermiHtus^ wegens de minne-fucht 
yan MutmSy eindelik vry ongeruft quam te 
worden. Soo datfe in verfcheyde voorvallen 
betuygden op den anderen feer gebeten re zijn, 
tot dat 't geluk Hermmtus een groote gelegent- 
heit tot eer verfchafte , hem middel gevende 
om't leven van Mutms te behouden, toen hy, 
uyt laft van Tarqu/ums ^ dacht vermoort te 
werden, gaende na /t/ia//<ï, daer f^a/er/a toen 
was, cn alwaer Brutus ea Hermm/KS uytvoer- 



r 




I. BOEK. 129 

den die groote daet, van welke men foo veel 
fprak binnen Romen» iioewel Brutus, voor 
die hy was , niet bekent wiert. Macr alfoo 
d'erkentenis veelt ijis heel fwak is, om in 'c 
herte van een minnaer den haec te beftrijden , 
heeft hy niet gelaten zedcrt met hem te heb- 
ben verlcheyde gefchillen. waer in hy groote 
wrevelmoedigheit betoonde, 't Is waer, dac 
Spunus, die den Vertrouwling fijner liefde 
was, hem fteef in defe wrok, tegens Hernu^ 
nms'y want alfoo Spurms den wraekgierigften 
aller menfchen is , mag men verfekeren , hy 
nimmer groote, noch kleyne gelegenrheir, 
om Hcrmwtus te beleedigen, heeft vcrfnymt ; 
qn inder daer heeft men zedert gifteren ge- 
feyt, dat toen de fchoone en ongelukkige 
tncretta 't briefje verloor, 't welk oorfack 
was, van 'er huwelik met CoUattms y en dat 
ermoeden gaf Hermimus wift van eenige fa- 
_nen-l\veering, die Tarquinius niet konde ont- 
dekken, Spitrnts grootelicx deel had aen de 
ballittgfchap van fdermmus. Want men 
verfekert, dat hy, hebbende vernomen 'r be- 
denken dat men had van defen doorluchrea 
Romeyn, hy weder gebruykte de mage van 
Helltus, om vele dingen over te dragen , die 
inder daet oorlaek waren dat Titrquwms foo 
tewerk ging, dat HermmiHs , om fijn leven 
te behouden, gedwongen wiert uyt Romen 
te trekken, en te verlaten fijn weerde 
Valer h%, die hy felfs geen vaerwel konde 
feggen , als met een briefje , datfe niet 
koude beantwoorden : de wrecibeit van den 

Dwin- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



l;o C L E L 1 ^ 

Dwingelant foo ontfaggelik zijnde, datfe inH^if' 
eerft geen wegeii durfde opfpeuren, om Her» -^^ 
mimiis tijding van *er te geven, uyt vreeie^^ 
men de plaets daer hy was geweken mochci||l 
ontdekken, en fy allbo yets mocht tocbren- 
gen tot 'et verlies van de man des wereits die* -j 
Ie meeft beminde. Sy moft'em echter ten t 
laetften fchrijveni mits d'edeimoedige S/vei/at 
hebbende vernomen door een flaef die Hermt' ■ 
nnis tox Romen fond, hynietkonde befluy- 
ten verder te gaen, fchoon hy'er maer een 
dag-reyfe af was, Valerius ging befoeken , op 
dat hy fijn dochter gebood Hermtnius re be- 
laften, Italien te verlaten, totdat de faken 
een ander wefen brengen. Soo dat f^aleria^ 
en door gehoorfaemheit, en uyt teederheic 
haren weerden Hermmius door een briefje ge- 
bood, berging te gaen foeken in een foo verre 
gelegene plaets , dat hy d'onrechtveerdigheit 
van Tarquimns niet had te vreefen, mits 't niet 
genoeg was, om vry te zijn, uyt de plaetfen 
fijner gehoorfaemheit te wefen, dewijl hy 
felfs niet moft wettn waerfe getrokken waren, 
daer hy een pik op had, uyt vreefe hy mocht 
fenden eenige uytvoerders fijner wreetheden, 
omfe te doen vermoorden. En alfoo Hermt* 
fitus» Sivel/a, f^a/eriuj, Domitfay en yaleria^ 
bynaer even lief was, kreeg hy van alle dele 
Perfonen foo vele verfcheyde bevelen, dat hy 
inder daet moft befluyten verder te trekken. 
Ni€t-te-min, dewijl 'er een onfichtbare keten 
was, die hem in Italien hield, venioegde 
hy fich in \ eerft, om naer Metapont te gaen, 

al- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i»l 



m 



I. BOEK. t;i 

aiwaer hy meerder trooft als elders dacht te 
vinden, om dathy'er zoude vinden de wijle 
Damo, en alle d'andere vriendinnen, die Brn- 
tus, ten rijde als hy'er woonde, aldaer ge- 
maekt had; en inder daet, Hermmms wiert 
als opgerogen, door de gemeynfaemheit van 
defe liefrallige Perionen. Maer Stvelta ko- 
mende te weten de plaers daer hy was, fond 
hem laft van daer re trekken, mUs fy hem 
niet langer achte Icker te zijn, als raea oe 
plaers van fijn verblijt' will. Maer om 'er 
hem uyr re doen vertrekken. Ibndfe hem ec- 
ncn briei van ralerta, met hare meyning over 
een komende: foo dac delen ramplaligen min- 
naer, meer gebannen werdende door de Per- 
fonendle hem beminden, als door fijne vyan- 
den, dapper Iwaermoedig van herren wierr. 
*t Was hem lelfs een wondere verdubbeling 
van moeyelikheir, te rien,dat de brieven vaa 
Valer$a min verplichtende waren, als die hy 
eertijrs kreeg: want dewijl die alle gingen 
door de handen van^/fe///i, konde dele wijle 
dochter niet bellayten, daer in re (lellen al 
de tecderheit dielc gevoelde. Maer Hermt- 
mus, die 'er de reden niet van begreep, was 
'er heel ongeruft om. Ondertuflchen ontfing 
hy foo vele geboden van te vertrekken, dat 
hy 't vaft ftelde, 'r Is waer, hy had ror met- 
gelei op fijne reyfcn, den foon van eenen 
edelmoedigcn Romcyn. in ballingfchap gebo- 
ren met wiehy genoeglame vrientfchap maek- 
te, om uyt fijne gemeynfiemheit grooten 
trooft te krijgen. En inder daet, delen Ro- 

tneyn ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'^ii- . C 1. E L I E, 

nieyn, Emil;us genoemr, is ongerwijfFelr fecr 
lieftallig , heel geeftig , en ganfch welgemackt , 
hy heetc een loeren aert . een gemeynfame 
geeft, een verliefde ziel, en een welgeltelt 
herte. HermwiHs en hy trokken dan famen 
naer Griekenlandt, waer na fy rot Capua aen* 
quanien, hoewel Hennin/tts niet en twijtFelde, 
otre Stvelta en zoude defe plaets.als fy *r wift, 
te dicht by Romen keuren. Maer alfoo EmU 
ims daer komende fiek wierr, en 'er redenen 
waren, die hem belerre, fich re dier plaerfe 
bekent te maken, had hy geen deel aen al de 
dingen, daer Herm^uits , in die luftige Sradt, 
mede befig was. Gy faegt felfs delen vrient 
van Hermmiuj nier, die in geen ftaet zijnde om 
te kennen uyrgaen, djnen vrient verplichte vaa 
hem niet te fpreken. Dies wiit gy flegs ia'tal- 
gemeyn, dat Hcrmimus tot Capua was geko- 
men , met eenen vremdeling die fiek gewor- 
«len, en in de voorftadt gebleven was, fonder 
dat m'cygenrlik wift wie 't mocht wefen. On- 
dertuiTchen , hoewel Hermmius Emtlïus teeder- 
lik beminde,endatfe,geduurende hunne reys, 
fich duyfent en duyfent edelmoedige teekenen 
van vrienrfchap hadden gegeven, foo en had 
HermmiHs^ uyt een gevoelen van getrouheit 
tot Falena, tegens Em 'tltus noyt gefeyt, dat 
hy te Romen verheft was: want dewijl hy'er, 
hoewel uyr eenen doorluchten Romeyn gebo- 
ren, noyt geweeft was, konde hy'ervan el- 
ders niet af weten. Maer, Me-vrou, om u 
te berichten, wat deel gy hebt aen de geval- 
len van Hcmvmnsy moet gy u erinneren, dat 

defea 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 

Prielen doorluchten Romeyii , tot Capua zija- 
m ,de, een groot vricnt wiert van Clelfus en van 
I» foo dat hy was by al d'aengename ommc- 
angen die 't uwent quamen. Gy weet, dat hy 
dilcmaels fchreef ,dat gy hem anrwoordedct, 
at hy niemant als u met vermaek befochf , 
at gy voor hem mackre de beroemde kaert 
an Teeder; en eindelik, dat die de dingen 
niet weren gelijkfe zijn, eenige ftof hadden 
om re denken HcmuHi^s op u verliefr was, 
fchoon hy u inder daer niet dan loutere vrient- 
fchap toedroeg. Soo dat vele lieden binnen 
. Capua Hermifttus (lelden in de ry van Aroncc , 
' i ofte van Horatins , en meenden dat hy uwen 
. minnaer was. Inder daet, de laek was lbo 
i openbaer, dat eenen jongen Genees-meefter, 
■'. die over Em /ius ging, en die was een van die 
ruftige Genees-meefters, welke gefchikt fchij- 
nen te zijn om te gacn by alle fchoone fieke, 
: en by alle vremdelingen van aenfien, hem 
een at'fchrift bracht van de kaert van Tee- 
i der, fondcr te weren, hy dien kende, voor 
i wienfe gemaekt was : want Hermmtus en hy 
• waren niet op eenen tijt by defen fieken. 

Hier op geloofde Em/iius ^ die, zedert ee- 
i nige dagen , Hermiu/us minder fag , dat 
f hy, op u, Me-vrou , inder daet verlielt 
was. 

Maer Amilcar ^ fchoot'er Clclie tuflchen, 
bedenkt gy wel wat gy fegt, en mengt gy 
geen klucht onder de Hiftorie. 

Geenfins, Me-vrou, (hernam Amilcar vwet 
fiju verhaal voortvarende) en uwen fraeye 

geeft 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



<^ L E L I E, 

geeft fcheen den armen HermtKias \ leven t< 
fullen küften. Beeir u dan in , Me-vrou , di 
Emdms, Hermmtus beftaende re quelien, mei 
dc minne-fuchr, die liy, naer fijn geloof^ ii 
de ziele droeg, Hermjnius hera antwoorde of 
eene wijfe. die hem inboefemde, hy 't niet 
loochende, als uyr overdadige befcheydenhdt. 
Hermi^tAS dede echter al 'tgeen hy konde,om 
hem uyr fijne dwaling te trekken, macr al 
*t geen hy daer roe aen wende, mi&Ieyde fiem 
noch krachtiger. Inder daer, dewijle gy toen 
dikmaels aen Hermm,us fchreet , toonde hy hem 
uwe briefjes, hy liet hem de fijne fien, ja hy 
liet 'er hem felfs affchrifren van nemen, ge- 
loovende dar fulcx hem beft zoude wijs ma- 
ken, dar defe genegenrheirniergeheyms iuhad, 
cn dat 'er tullchen u en hem nier was, dan 
een geneuggelike vrienrlchjp. Tonder cenig 
gevoelen van liefde. Maer dewijl alle defe 
briefjes , van welke hy af ichrifren nam , aerdig 
cn foer waren, en dat Hermmms heeft fekere 
verliefde ftijl. die de bedrieggelikfte van de 
werelt is, voor die hem niet wel en kennen, 
Emtims nam voor liefde, al 't gene niet dan 
▼rientfchap was. Hy dacht felfs , dat de 
kaert van Teeder, een kaert was van deug- 
dclike liefde, en hy twijlFeide eindelik nier, 
of hy cn was feer verlieft, jae felfs, of hy 
wiert een weynig bemint. Onderruflchea 
de locht van Capua 7.\)nAt voor fijne gefont- 
heit fchadelik bevonden, wiert hy gedwon- 
gen van daer te trekken, en fich te laren 
voeren in een kleyne Sradt, zijnde gefonder 

van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



^^1 



1. BOL i\. 
an gelegentheir. Hcrmifnus volgde hem al- 
laer, ea had de blijdfchap van tefien, dar 
ly'er veel berer voer. Maer ren felven rijde 
Lreeg hy de droefheit van hem wel haeft 
lyt'ec ^cficht te verliefen; want Emihus ver- 
lam dat hy eindelik te Romen mocht woe- 
ien, foo dat dele twee vrienden fcheyden, 
•n Hermmitts keerde weder naer Capua. Sien- 
Ic EmtlfuJ vertrekken, wiert hy bekoort hem 
f geheym fijner liefde te vertrouwen, en hem 
enen brief aen VAlen.i mede te geven , maer 
ermende den aert van defe wijfe dochter, 
ft !>eloofde hy» fy geenfins zoude goet keuren, 
W 'dat een man, gelijk Emtints , den Vertrouling 
■'•^^are van fijne genegenthcir, fy die foo naeu- 
'^kcurrg, en foo voorikhrig was. Hy bad hem 
dan alleen, tot Romca niet te feggen 't gevoe- 
len waer in hyllak, dat hy Cl.elje beminde, 
yt vreefe dat dit gerucht niet ongelukkelik 
uame tot falerm. Om een dekmantel te 
even aen defe bede, feyde hy, dar 't gene 
hem verplichte die te doen niet anders was, 
als dat Tarqutmns defe valfche rijding ko- 
mende re weten, hem noch meerder zou- 
de haten, denkende dat hy met fijnen doo- 
delikften vyant fjcht een verbont te ma- 
ken. Maer hoewel defe reden waerfchijiie- 
lik genoeg was, ftelden'er Emihns niet veel 
geloof in, en dacht alleenig, dar Hermw>Hs 
regens hem niet praerre, gelijk hy dede, 
dan om hem alrijt re willen in planten, 
dat hy niet verheft was. Hy beloofde hem 
«chier 't geen hy begeerde, en hem herre- 

lik 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



t}6 C L E L I E, 

lik omhelfl: hebbende, verliet liy hem, en 3 
toog na Romen. Hy quam 'er echter foo haeft ' 
niet ais hy dacht, want 7 arqa.niHs van gevoe- 
len verandert zijnde , bleet hy noch langen 
tijt te Lavinien, verwachrende dat fijne faken 
wierden afgedaen. Onderwijle was HermtKtus ^ 
totCapua, die met Emtims niet konde han- 
delen, noch ook veel op Romen durfde fchrlj- 
ven, uyt vreefe dat Sivcha, en Valer ia ^ hem i 
mochten gebieden, weder te kceren na cenig 
ver gelegen landt. De faken dan dus ftacu- 
de, gebeurden 't, dat met EmiliHs gereet ftont 
om van Lavinien te trekken, en na Romen 
te gaen, den felven Genees-meefter, die hy 
tot Capua had gekent , en oorfpronkelik van 
Ciufium was, aldaer door trok en hem met 
groote droefheit feyde, dat Hermtnms doot 
was, en dat men hem vermoort had. Maer, 
Me-vrou, opdat gy weet, de gront van dit 
gerucht , moet ik u feggen , dat *t gene het 
yeroorfaekte was, gelijk gy weet, men uyt 
laft van den wrceden Tarqumnts Cletms meen- 
de te vermoorden, dat Hermmius in dar ge- 
val gemoeyt wiert, dat een der moordenaers 
van fijne gekregene wonden ftierf, en den 
anderen uyt rafende wanhoop. Soo dat defe 
droeve toeval in 't eerft met groote ver- 
warring en onfekerheit verbreyt zijnde ^ aen 
defen Genees-meeller door een qualik on- 
derricht man was gefchreven, die hem duy- 
delik had gefeyt, dat Hcrmmms doot was, 
daer by doende vele omftandigheden » die 
geen twijffeling toelieten, foo dat fijn hert 

be- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



!. BOEK. 



^17 



• 0i 



bewogen zijnde, hy niet konde laten dit re 
feggen regens Emiiinsy die 'er ongelooffelik 
droef oin was. jae foo feer, dar hy Tonder 
eenig vermaek binnen Romen quam, fich 
veel ellendiger achtende door 't verlies van 
fijnen vricnt, als de vryheit te hebben van 
in fijn Vaderlandt te leven. Emihus fuchrc 
dan niet alleen, komende tot Romen, maer 
hy fcheen foo fwaermoedig aen alle die hy 
ging befoeken, dar al de werelt hem naer 
d'oorfaek vraegde, want men fag wel dac 
*et geene fwaermoedigheit uyt gematigheit 
was. Inder d^er, 's anderendaegs toen hy 
tot Romen quam, ging hy by Flavte^ die 
fijn heel na maegfchap is, met wie hy door 
brieven had gehandelt, fonder haer gefien 
te hebben. Soo dat defe vrouw . by de 
welke J^aleria was, toen hy 'er inquam, hem 
fwaermoediger vindende, als 'er had ingcbeelt 
dar hy behoorde re wefen , hem beftont re 
quellcn, en re leggen, 't haer feer vremt 
dacht, dat hy noch de moeyelikheir in 't we- 
fen had, toen hy nier dan biijdfchap in 't hert 
^ behoorde te hebben. Indien gy wift wat 
mijne moeyelikheir veroorfaekte , hernam 
Emtl.Hs, 'k ben verfekerr dat gyfe my zoud 
te goede houden, jac 'k meen icMsy voegde 
hy 'er by, dat alfoo ik noch d'eer niet heb 
van u bekent te zijn, ikfe u moet verhalen, 
om mijne droef heit re rechtvcerdigen, mij- 
ne gemelikheit t'ontfchuldigen, en u te ver- 
plichten om my te beklagen. Flavie en ik 
zijn uyt 'er aert foo medcdoogende , her- 
nam 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L L L i £, 
nam raler/tiy dat indien 'er, om u te troo- 
ften» niet van doen is, als medelijden, gy 
aireede getrooft zijr, ten minften weet ik wel, 
'k niet kan laten» 't met alle ellendige te heb- 
ben, maer voornemelik met die 't nier v^erdie- 
ncn te zijn. Beklaegt my dan, Me-vrou, 
feyde Emtlius , want zijnde foo gcrrouwen 
vrient als ik ben, verdien ik 'c ongeluk niet, 
dat my is overkomen, 't welk ongetwijffelc 
'f gevoeligfte is dat my kan gebeuren. Maer 
nu, wat is dit voor een ongeluk, hernam 
Fiav/e, O m 'et u wel te doen begrijpen, ant- 
woord e £m///» ƒ , moet ik u, dunkt my, feg- 
gen, hoedanig mijn geluk is geweeft. Beek 
u dan in, dat ik, geduurende mijne reyfen , 
had gekregen eenen vrient, hebbende alle 
goede hoedanigheden, die een eerlik man 
hebben kau, en die my een ganfch teedere 
vrientfchap toedroeg, "k Beminde hem ech- 
ter meer, als hy my beminde; want ik be- 
trouwde hem alle dingen , en hy heeft regens . 
my noyt willen bekennen een minne-driü die 
hy in de ziel had. Maer ik aenfag fijn wey- 
nig betrouwen, als een overmaet van befchey- 
denheit, en niet als een gebrek van vrient- 
fchap, en HcnniniHs was my foo lief, dat ik 
geerne de helft van mijn leven zoude geven, 
om hem te doen verrijfen, en om hem weder 
te geven de wonder-weerde Cleitc^ waer op 
hy tot Capua geweldig verlieft wjs. Op defe 
woorden gevoelde Falen a 't gene men fich 
niet , dan onvolkomelik , kan inbeelden . 
dewijl'er ongetwijffelc niet wrecder is, als te 

ver- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï. B O l 



2^9 



h 



■ \ 



vernemende doot, en de trauwloofheit vaa 
een Minnaer. Daer rees dan in 'er hert foo 
grooten ontfteltcnis , darfe hare eerde bewe- 
gingen niet kondc wederliouden, noclinala- 
ten re betuygen d'overroatige luft diefe had, 
om te weten of *et ook waer was , dat Hermt- 
ftius onftantvaOig was gewecft, en dat Hermt- 
mia doot was. Maer aifoo de gramfchap, die 
te gelijk met de droefheit in haren geeft ge- 
baert wiert, noch geen rijt had gehadt, om 
'er de liefde uyt te jagen, vraegdeGe Emtltus 
allcenig met groote noeftigheit, of hy feker- 
lik wift dat HermmtHs doot was , foo dat £m/- 
itus^ om te meer 't mededoogen In *t hert 
van defe twee fchoone op te wekken , en 
om'erfich door te doen beklagen, feyde dat 
m'er niet aen behoefde te twijfïelen, en gaf 
V hun meer verfekering van , als hy'er af 
hadde. Hierna, VaUnawd voelende, dat- 
fe haer felfs geen meefter konde zijn, in- 
dienfe vorder praette , fweeg ftil , uyt vreefe 
van meer te feggen alsfe begeerde, groot ge- 
welt doende om hare tranen te wederhou- 
den. 't Is waer , dat de fpijt , in 't eerft 
van defe voorval, haer een groot behulp 
was, want hy diende, buyten twijffel, om 
*cr te beletten haer te beklagen , en 'er te 
beklagen met mistrooftigheit over de doot 
van IhrnwtniJ, Voor Flavie , fy vraegde 
't felve met Valer'ta, Dog alfoofe geloofde, 
dat Emilhis op 't geen hy feyde niet wel ge- 
dacht had, toen hy had geleyt, dat Hermt- 
nms te Capua beminde een dochter, gc- 
lïL Deel, L nc?emc 



L 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C £ L I £9 

uocmt Clel'te^ en datfc fochc haren vrient te 
rechtveerdigen, op dat fijne gedachtenis J^^- 
lerta te weerder ware, feydefe leoensEnnlins^ 
dat hy fekerlik bedrogen was, toen hy geloof- 
de dat Hermmius in Campanien was verhefr, 
alfoo 't geen fchijn had (voegdef'er by om te 
bedekken de ware reden diefer dede fprekenj 
dat een man, die 't niet was gewecft tot Ro- 
men, alwaer foo veie fchoone en bevallige 
Perfonen waren , *t elders zoude geworden 
zijn. Ha! Flavie* antwoorde Emtlms, in- 
dien gy hem CleUe^ die een dochter is van 
Cielitis, die van Tarqutmus foo onrechtvcer- 
delik gehaet wort, had hooren af-beelden, 
gy zoud niet twijfFelen, of hy'er heel ver- 
lieft op was, want hy fprak'er af met fui- 
ken verwondering, en met fuiken teeder- 
heit , dat hy felfs niet merkte , dat- hyfe 
met een ongemeene noefthcit prees, en in-- 
dien gy had gefien al d'af-fchriften die 
heb van fijne briefjes, zoud gy wel fien, 
dat ik reden heb de wonder-weerde Chite 
te beklagen , en noch meer om den ramp- 
faligen Hermimits te betreuren : want ein- 
delik 'k laet my voorftaen , dat de doot 
noyt harder is, dan als men niet kan fter- 
ven , fonder te verlaten een Perfoon, die 
^nen bemint , en van welke men bemint 
wort. Terwijl EmiltHs aldus praerte, leed 
yalcna 't gene fy fclfs noyt wel heeft kon- 
ncn voor-dragen, en de droefheit, de gram- 
fchap, en de liefde, maekten foo grooten 
wan-ordc in hare ziel , datfe wel voelen- 
de 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i 



I. B O K. 241 

de fy hare finlikheic niet langer mecRer 
was , opftont . en uyt de kamer van /At- 
vie ging , Tonder dat dele Perlbon haer 
focht te houden , wantfe oordeelde wel • 
datfe niet hcne ging, dan ora datfc lurc 
mistrooftigheit niet langer konde verber- 
gen. Maer Falerut was naeulicx uyt de ka- 
mer van Flavie* ofte haer aengelicht wierdt 
ook, regens haren dank, ganfch overdekt 
met tranen : dies fy , niet durvende indien 
ftanr, eerfe wat bedaert was, over ftraet, 
noch ook naer huys gaen , haren fleuyer 
neder trok, en een meysje, dat Flavie dien- 
de , verplichte om 'er 't hcymelik vertrek 
van hare meefterfle, 'rwelk een buyren deur 
had, te openen : alwaer fy ieyde te lullen 
blijven tot Emilius^ die by Flav/e wiSy he- 
nen ging, mitsie haer yet had vergeten te 
fcggen. Dit meysje, wel gewoon zijnde Krt- 
Urta met die gemeynfaemheit ontrent hare 
jei meefterlTe te fien leven, dede haer begeeren, 
foo dat rJer/a^ na de deur, waer door fy in- 
: gekomen was, re hebben toegefloten, opeen 
I kuflen nedcrfittende , fich vond in vryheic 
> om hare tranen te laren biggelen. Toenwas'r, 
I dat hare iiibeeldinge haer al feffens voorftcU 
I lende Hcnu/fttus trouwloos en doot, haer de- 
I de gevoelen alle de fmerren die de liefde kan 
doen lijden, 'tis waer, dat, alfoo defePeribon 
' teeder van gcmoet is, en datfe Hcrnufitus vie- 
riglik beminde, de droef heit krachriger was, als 
. de gramfchap, in d'eerfte oogenblikkea harcr 
mistrooftigheir. Mier zoen E u/Uhs vertrok- 

1/ 2 ken 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I4t C L E L I E> 

ken was, en dat Flavtc in 'er heynielik renrek 
quatii, metfe wift dat 'er raienawzs, veran- 
derde defe fchoone Bedrukte van gevoelen. 
Want fiende een Perfoon die 'er duyfent en 
duyfenTmael had gefworen,dat H^rmwtusttM- 
wel ik getrouw zoude zijn, wiert de gramfchap 
fterker als de droefheit. Wel , fcyde f^aleria^ 
(met een ftem door verdubbelde fuchten on- 
derfchept) wat fegt gy van HermmtHs trouw- 
loofheit? 'kweet niet wat denken van fijne 
trouwloofheit, hernam Flaiue^vaxxs de fchija 
feer bedrieggelik is; maer ik ben heel bedroe 
over fijne doot> en 'k beken , dat ik een wey 
nig verfet ftae; datgy meerder getroffen zijt 
door fijne onftantvaftigheir, dan wegens fij 
verlies. Flavicy riep dcfe fchoone doch^ 

ter /kweet naeulicxwat my meeft rackt: want 
ik heb fuiken droefheit, fuiken gramfchap, 
fuiken befchaemtheit over mijne fwakheit, foa 
vele teederheit voor den getrouwen Hermmms 
fuiken haet op den onftantvaftigen Hermwtus\ 
dat ik niet en weet, noch wat ik gevoel, noch 
wat ik wil ,noch wat ik fegge. Want eindelik, 
wat miwldel om te denken , dat Hcrmmnts^ in 
wie ik geloofde te fien, foo edclmoedigen ge- 
voelen > heeft koiinen trouwloos worden ;hy, 
die 'k hondertmael heb doen bekennen, dat 
incn meerder oprechtigheit moft hebben in de 
liefje, als in al d'andere faken van de werelc ; 
hy , fcg ik. die my had belooft tot 'er doot toe 
te beminnen ; hy^die my fwoer, dat't verlies van 
dejeugt,en van de fchoonheit, fijne liefde niet 
zoude uytblulTchen; hy ,die my betuygde, dat 

't af. 



BOEK 



£4$ 



't afwefen Tijne minne drift zoude vermccrdè 
ren; en die fich inbeelde . dat hy, foo langals 
hy my niet en fag, in geduurige quelling zou- 
de leven. Ondcrtuflchen vergeet hy fijne ec- 
den, hy vermaekt fich tot Capua, hy wort'er 
trouwloos, en /t geen 'talder vremll is,hy ver- 
lact my niet alleen.hy verraet my.want hy heetc 
my de laetftemael met alle bedcnkelikc teeder- 
heyt gefchreven. Oordeelt dan » f iavse , of ik 
niet ben de lafhertigfte Perfoon van de werelr, 
beweenende de doot van dien ondankbaren, oni 
wiens wil ik , geduurende fijn ^(weCew, Mitf^af 
foo ftijffinnig qualik bejegent heb. Ondertul- 
fchen beken ik ,'t mijner fchande , ik wel voel, 
dat ik, onaengcfien fijne oaftantvaftigheit , 
onaengefien mijne gramfchap. en onaengcfien 
mijne reden , noch wil twijtlelen aen fijne 
trouwloofheit, cn dat ik fijne doot eeuwelik 
fal bcwecaen. Maer wat feg ik (hernamfc, 
fondcr Flavie tijt te geven om'er^t'ant-.voor- 
den) neen, neen/kwircm niet beklagen; in*t 
tegendeel, 'k behoor fijne door aen te fien al« 
een rechcveerdige ftraf fijner trouwloofheit, 
en ik behoor te fmaken al de i'oetigheit , die de 
wrake geefr aen een verongelijkt herte. Mcc 
verlof, ieyde toen FLiuf, ftelt vaft een der 
finlikhedcn die u vervolgen , bemint . of haet , 
Hermimus'. zijt niet dan bedroeft, of weeft 
niet dan vergramt, en valt foo fchielik niec 
van d'cene gedachte in d'andere, uyt vreelc» 
dat die hevige ontlleltenis uwe gefontheic 
mocht hinderlik zijn. Neen, neen, Flavte, 
amwoorde defe fchoone Bedrukte, 'kben ia 

L 3. gecQ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L L 1^ I E > 

geen ftaetomte doen 'rgencgy begeert, en ik 
kan rechtevoort Htrmimus^ noch beminnen» 
noch haten: want foohaeft ik hem wil haten, 
ftelt hem mijne inbeelding my voor fooda- 
dis; als hy was ,toen hy my vernoegderenfe ver- 
toont hem my een oogcnblik daer na in'tgraf. 
Soo dat ik hem fiende indien ftaet , langer niet 
weer, wat ik behoor te denken , jae'lc weet 
felfs niet j of ik niet wilde dathy noch levend, 
en ontrouw ware. Want indien hy leefde» 
mocht ik hem weder aen halen, hy mocht be- 
rouw krijgen ,cn ik mocht noch hopen, hem te 
fjen, knielende my vergiffenis bidden wegens 
fijne dwalingen, en my doen nieuwe eede 
van getrouwigheir. Macr , och lacy 1 'k e 
kan hem uyt 'et graf niet weder halen , en 'c on 
barmhertig nootlot, dat hem van der aerde 
heeft weg gerukt, fal hem noch Clelte , noch 
mynoyt weder geven, Maer Goden, hcrnamfe, 
kan ikuytende naem van de Perfoon die den 
ondankbaren Hertn/n/usboven ray geftelt heeft, 
fonder re haten die my defe onrechtveerdig- 
heit heeft aengcdaen, en fonder my over fijn 
verlies te verblijden. Want eindelik , of wel 
defe Perfoon defchoonfte dochter des aerdbo- 
dems ware .datfe'tgtootfteverftant van dewc- 
relt had, endatfe fonder uytneminge alledeug- 
den befat, foo zoude HermfK/us, indien hymy 
om harent wil had verlaten,al mijnen haet weer- 
dig zijn, Oadertuflchen kan mijne iudeelding 
fijne dootmy niet voordellen, fonder dat ik om 
{ijiicnt wilgevoele, de krachtigfte droef heit 
<Jiemen kan gevoelen , en dat ik niet geerne 

wil' 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK 



145 



fchooii ik hem dedc herleven,hy niet leven ZOU 
de, dan om Cleltc aen te bidden ; onaengefien 
al de droef heit die fijn verlies my geeft; ben 
ik niet machtig te wenfchen hy niet doot ware , 
en d'eenige begeerte die'kfondereenigen tegen- 
ftriitin mijnzielekan hebben is, ioo weldoot 
te ziin als hy. Hier mede fweeg f alcrfa, mitc 
hare overmatige droef heit haer niet langer toe. 
liet ftch te beklagen. Toen feyd er I-Uote » al 
*c eene een vrou>y die gaeuw is , en grootc 
vrientfchap toedraegt , in diergelijke ontmoe- 
tina kan feggen. Want nu belchu Idigdefc 
jjefmnwis. om te Tien, oflulcx de quellingvaa 
hare vriendin niet zoude verminderen , daa 
fprakfe hem voor , om ten minften te maken . 
datfc ongeftoort mocht bedroeft zijn: maer 
watPer feyde , fc weende foo wel als iy , ca 
een quarticr uurs lang , verlichte fyfe ongetWJjt- 
feit meer door hare tranen als met hare rede- 
nen Maer alfoo de liefde een hertstocht is . 
die vernuftige grillen heeft , om dlefe beht te pi)- 
nioen , waren 'er oogenblikken, in welke r.i/«7.i 
feffbefchuldigde de tranen , die 'er trooften ; eii 
waerinfe fclfaniet goct vond,dat Hrrw/- 
beklaegde. Ey l met verlot . (feyd er defe 
fchoone dochter ,wcder beginnende te klagen j 
beklaegt niet het verlies vaneen man, die miU 
fchien foo trouwloofen vrient , als minnaer is, 
en laet myten minften eenig deel hebben in de 
tranen diegy uytftorr. Hermmnuï^ ftrafbaer, 
en buvten piiïi:en ik.ben onnoofcl en onge- 
, L 4 i^^-- 



tlde ftervcn om hem te doen verrijfen. Dog 
ooeenblik daer na, my inbeeldende, dat 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



jfe46 G L E L i £, 

liikkig cn de rampfaligftc menfch die 'er oyt i( 
was, dewijl ik in een en'rfelve oogenblik gi- | 
voel twee d« grootfte fmerten die men kan ge- 
■roeien. Jae;, m!jn weerde Flavie , voegden 'er 
defc fchoone bedrukte by: ik tarte den wrec- 
dcn TarquiniHSt en al de dwingelanden des 
acrdbodems , om ftraffen re vcrfieren die de 
fmerte, welke my overrompelt, mogen op 
lialen. ^ztit^choon H^rmmms niet dootware,. 
en; ik alleen fijne trouwloof heit had vernomen , 
zoude ik geen biilike reden hebben om my 
onder een van de rampfaligfte dochters deswe- 
relts re (lellen en of wel in *t tegendeel Fier- 
tnmiHs niet ontrouw ware , zoude ik dan noch 
niet zijn d'ongelukkigfte Perfoon van mijne 
kunne? dewijl ik hem verliefende , had verloren 
al *c geen ik beminde , en al *c geen ik konde be- 
minnen. Oordeelt dan, of ik, te gelijk be- 
proevende twee de grootftefmcrten , die dete- 
genfpoet kan doen beproeven ,niet t'ontfchuldi- 
gen ben , van my aen de wanhoop over te geven , 
en te wenfchcnom *t einde van mijn leven, als 
naer*t eenige hulp-middel regens al de qualen 
die 'k gevoele. 'k Zoude noyt gedaen hebben, 
Me-vrou, indien ik u herfeyde al de klachten 
van VaUrta^Ait bleefklagen tot dat de nacht hacr 
dwong na huystegaen. Maer tocnle moft be- 
iluytan te vertrekken, ftondfe op, en haren 
fluyer nederhalende, om hare tranen" te ver- 
bergen, wasfe aireede aen den trap om af te 
gaen, toen'er nochyersindefinfchoot, 'twelk 
haerdede weder keeren in't vertrek van Fiav/e, 
oni'ci te bcfweerea haec een guaft toe tc ftaen. 

in- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 147 

Indien 't genegy begeert in mijn vermogen is, 
hernamfe. fal ik 's u niet weygeren : maekt 'et 
dan foo, des befweer ik u, antwoorde 
ria dat uwen mage u vertrouw al d atlchrit- 
ten der briefjes van C/el/e, en van den ttouw- 
\ookn HermmfHs , en dat hy u ook geve de 
kaert van teeder. waer af hy u heeft gefpro- 
ken: want ten laetften , om mijne droet heic 
OTT . te verfwakken, wil ik volkomeük fien al c 
fc; eene mijne gramfchap kan vermeerderen. 
Maer, feyde Flaiue, gy weet niet wat gy ver- 
foekt, en indien ik doe 'tgene gy begeert, 
verfeker ik u , het u berouwen la . Daer 
is niet aengelegen . hernamfe fchielik: want 
in den llaet daer ik in ben, kan ik met» 
doen, noch feggen, dat my een oogenbhk 
daer na niet berouwt. FUi fe dan fiende men 
haer niet moft tegen fpreken, beloofden er 
alsfe Emt/fus weder fag behendelik te doen 
al't eeenfe konde, om hem te verplichten, 
haer te betrouwen al dat hy van HcmimtKS 
had, hier op gingfe na huys : alwacrfe 
foo haeft niet en was. af 'er gelatende wat 
onpaffelik te zijn, leyde fy haer re bedde, 
fonder yets van de wreede tijding diefe ge- 
hoort had te feggen W^nt al hoewel 
VaUrms en Domttct haer hadden belalt, 
H^rmtwus aen te fien, als eenen die t'eenigen 
daee haren man moft wefen . wildefe al de 
crootheit van de minne-fucht harer ziele met 
verroonen: foo datfe , om hare tranen te vcrber- 
pen, harequael dede duuren. tls waer.Ty 
konde al hare droefheit niet omveynfen, 

5^ wanc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



148 C L E L I E, 

want Emilms ^ die niet konde laten, al 
werelt fijn geleden verlies te klagen, verbreyde 
de doot vaii Hermmms, Hy feydefe felf aen 
VaUrms ^ die 'er feer gevoeliken doorgeraekt 
wiert, en niet twijfFelde , of de fiekte vanT^i- 
Ima quam uyt,datfe defe droeve tijding voor 
hem had geweten. Voor Stvclia^ toenfe't ver- 
drietig gerucht , dat 'er liep , hoorde , wiertle 
ongelooffelik bedroeft, fy verdroegt echter 
met een heldachtige moedigheir, en had den 
trooft van te fien, dat haren doorluchten Sooii 
beklaegt wiert van alle eerlijke lieden binnea 
Romen , uytgefondert van den wraekgierigeii 
Spurius, En van Mutius, hoewel het toen vry 
forggelik was te betreiireny die Tarqutmns niet 
beminde. Ook was hy foo bijller geftoort 
over al de klachten die men dede, om bewij- 
fen van achting te geven aen defen doorluch- 
ten Romeyn, die men doot hield, en die fij- 
nen vyant was ; dat al den haet, die hy hem 
doorgacns had toegedragen , in fijn hert ver- 
nieuwende, hy luyds keels feyde, dat hy om 
de doot van HenntHtus meerder bedrukt was, 
dan alle die hem meeft betreurden, mits hy 
berooft was » van *r vermaek der hope , van hem 
t*eenigen dage iiifijn gewelt te krijgen , om hem 
voor fijnoogente doen fterven, door de llreng- 
heit van een ftraf , die hy voor hem alleen had 
uytgevonden. Alfoo dit wreede gevoelen van 
Tarqumms alle deugdelike lieden dede fchrik- 
ken. feyde men 't eenige dagen lang den 
anderen voort, om hem in haet te brengen, 
ja men gebruykte \ felf, om dc wijfe Smlia 

tc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 249 

tc trooften, over 't verlies darfe gedaen had, 
haer feggende, datfe haren Soon , alware 
hy nier doot geweeft, dog noyt weder zoude 
oefien hebben. Aengaende K>/?rAï , niemant 
fprak'er van Herm/Mtus , als VaUrtHS en fijn 
huys-vrou,5/w//'». en Flavie, Maer alfoo de- 
fe dochter groothertig is , toondefe al hare 
droef heit, noch al hare fwakheit niet, dan 
aen d'eenige Perfoon, die't geheym harer 
ziele wift. Ondertuffchen, alfoofeniet had ver- 
geten de bede diefe Flaüf had gedaen, drong 
fyfe foo om hare nieufgierigheit te vernoegen, 
dat defe gedlenftige vriendin, fiende dat de 
droefheit van l^alo fa, in plaers van te minde- 
ren , vermeerderde, geloofde , dat m'inder 
daet, omfe te verlichten, haer moft laten fieit, 
al'E £een haer konde inprenten, datfe Hermt^ 
vins min behoorde te beklagen. In voege fy , 
d'eerfte mael dat Emtlms haer weder quam be- 
foeken, foo behendig tewerk ging. fy hem 
verplichte haer tc leenen dekaert vanXeeder, 
en al d'andere briefjes, die hy van u en van 
Hermmms hadde; waer nafe by hare vriendin 
Quam, die wetende watfe bracht, ^cmeysie 
dat 'er diende dede uyrgaen, de deur te fluy- 
ten en verbood niemant in te laren, wantle 
duchtenietdat Di>w///4 zoude komen , de wijl- 
fe maer even uytgegaen was. Sy vreelde 
felfs niet dat'cr l^alcrms zoude komen ftoo- 
ren. mits Stvelta hem tot harent had doen 
halen. Soo datfe van alle kanten feker zijn- 
de» Flctvie by'er dede nederfitten . die al 
'tgeenfc had op een kleyn tafeltje leggen- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



tS<^ C L E L I E, 

de, begonde yaUr/a nacr een van de brief jet 
te taften. Maerfe hadde'et naeulicx ofte fy 
netten 't met hare tranen^ fy wifchtenfe ech- 
ter daetlik af, en groot gewelt doende om- 
fe te wederhouden beftontfe te iefen *t af- 
I fchrift van een briefje, dat Hermimus m had 

gefchreven, terwijle hy met EmtliuJ by Ca* 
puawas, en 't welk inder daet foo teeder is^ 
om niet dan een briefje van vrientfchap te 
zijn, men * t P^aler ia moet vergeven, dat fy't 
voor een minne-briefje aennam. 'kSoudc a 
•faffchrift dat ik 'er van heb niet voorlefen, 
indien gy my alleen aenhoordet : maer, Me- 
vrou,alfoo Cefo/t/e en P/ot/fta't niet gcfien heb- 
ben, gedoog ik'clefe^ fulcx als 't is. 

HERMINIUS 



m 



aen 

C L E L 1 E. 

hthtgy om my gedacht ^ bemint gy my foo feer 
als gy my belooft hebt , verdraegt gy mijn afveefen 
temgpHs met droej heit ^ en ^ om h veel met wey^ 
mg woorden te vragen , uwe vrientfchap isfe mijn 
teederkett weerdig ? 

Valeria had dit briefje naeulicx gelefen 
cf droevig fchreeuwende, en Flaiue aenfien- 
de, op eenc wijfe; om d'onbarmhartigftc 
licl tot mededoogente ver wekken, fcydefe, 
i»'t raogdik, dat ikcca briefje yauHo-m/mus 

kaa 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï. BOEK. 



1^1 



kan fien , met foo teederen ftijl , dat aen my 



^ eren 

TLÏct is ge'fchreven, en fal 't mogelilc zijn, dat 
ik daer na my fijn verlies niet getroofte? 
Maer (feyde Flavicy Tiende dat hare droef hieit 
vermeerderde in plaets van te verminderen) 
hoewel EmiitHs , naer 't feggen van al die hem^ 
kennen, een heel eerlik man zy, dewijl dit 
briefje de hant van Hermifims niet en is, en 
Zm'tlms 'c heeft gefchreven, dunkt my dat gy 
noch niet ten vollen behoort te gelooven , dat 
Hermwms fchuldig zy. Ah! FUvk , her- 
namfe, men kan lich in de briefjes van Hn-- 
mtntus niet bedriegen: dit begrijpt ongetwijf- 
feit foo veel geeftigheit niet als hy ftelde ia 
de briefjes die hy ichreef aen fijne vrienden, 
en vriendinnen, maer 'r houd in al de teeder- 
heit die hy'er in bracht, toen hy verheft was>^ 
en gaven de Goden, dat dit briefje veel gee- 
ftiger, en min tceder ware. Voorts dede fy 
een ander open, enfe bevond, Me-vrou, 
dat 'et uwe antwoort was. daer Hermimus een 
affchrift van had gemaekt.om'et fijnen vrient 
te geven, hopende, gelijk ik u flus feydc,. 
dat 't felve hem zoude helpen uyt de dwaling 
waer in hy ftak, van dat hy op u verheft was- 
Soo dat raier/a, fiende dit briefje , en fiende 
het gefchreven met de hant van Hermmius^ 
fpeet'er defe klcyne omftandigheit meer, 
dan al de teederheit diePer in vond. 

Maer met verlof. Amtlcar, viel 'er Clelte 
tuffchen, leeft mijne antwoort Cefome en Plo- 
tifta niet voor, want fulcx dient niet ter fakc^» 
waer af men handelt. Dewijl *t felve heeft 

L 7 fi«- 



'0 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



151 C L E L I K, 

gedient tot de minne-nijt.'van P^aUriay hernatt 
hy, vind ik 't gaiitcli nootfakelik re befien, » 
Voor my, feyde Cefomc , 'k bevind 'et foo wel s 
aU gy : Mijnenthalven, vervolgde PlotiHH^\ 
'k zoude 't niet konnen derven. Leeft 'et dan" 
niet 'er haeft, antwoordc C/<?//^,op dat 'et min 
verdriete: in 't tegendeel; antwoorde Amilcar^ \ 
dewijl 'tfeer kort is .wil ik 'c heel langfaem Ie-. 
fen,uyt vrcefe dat'tvermaek van defe Juffers, ^: 
te weynig duuren zoude , en inder dact beftont U 
^nulcar dit briefje feer befcheydelik te lefeii. 1 

C L E L i K 



acn 



HERMINIUS. 

\Heb mfJfch/eH meer om u gedacht t als gy 
aen my gedacht hebt y\bemm u meer dan ik^ u ge- 
feyt heb ; u afwefeft treft my meerder , als g y meent ; 
€H indien mijne genegen/heit uw: teederheit niet 
xceerdig ts^ Ji^^f gy'^f" *foyt vmden die '/ zy. 

Wel, Flavie, feyde defe fchoonc Bedrukte, 
wat dunkt u van dit briefje , dat ik koom re 
lefen. Inder waerheit antwoordefe, 'k heb 
niets meer te feggen, dan dat ik, over 't gene 
ik fie, foo verbaeft zijnde als gy.geloove dat 
men , om voorfichtelik te handelen , fich nim- 
mer op nieraant, wie 't ook zy,mag verlaten. 
Gy hebt gelijk , hernam P^aleria^ want einde- 
lik > voegdef 'er by, defca Hermimus, dïe wy 

foo 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



I. BOE K. t^i 

00 deugdelik hielden^ had ongcrwijffelt al de 
»ebreken der andere mannen. Inder daet, 
fiet fijne trouloofheic t'mywaerrs , cn gy 
cond fien hoedanig fijne onbelcheydenheic is 
gewceft tegcns fijne nieuwe meefterflc, in af- 
fchrifren te geven van hare briefjes , en omfe 
ran fijne hant te geven. Maer , och lacy ! voeg- 
dcf'er by, wat heeft 'et eenfchijn, dat dewijl 
hy fijne laetfte minne-drift» foo wcynig eer- 
bied heeft toegedragen, hy luttel bekommert 
fal gewecft zijn, om mijne eer te vieren: want 
men fi^t ongetwijfFelt veel meer, dat een 
minnaer de brieven van fijn eerfte meefterfTe 
aen de tweede geeft, als men fiet, dat een 
feer verheft man d'af-fchriftcn der briefjes 
van fijne meeftcrfle aen fijnen vrient geetr. 
Dies heb ik reden te gelooven, dat hy my aea 
Clelte heeft opgeoffert, en dat, terwijl ik de 
brieven van defe Perfoon met een gruwejike 
gramfchap befie, fy die, welke ik aen dien 
onftantvaftigen heb gcfchrcvcn, befiet als de 
gevoelikfte teekencn van liefde, die hy'er 
oyt gegeven hadde. Hier mede befag l^aU- 
rm» fonder te wachten dat Flavte haer ant- 
woorde, al d'andere briefjes, en tor haer'cr 
meerder quelling fagfe in de briefjes, die 
- Henniums u had gefchreven verfcheydcmacl 
! *t woort vrientfchap, enfe fag het op de 
: \ felve wijfe als hy 't gewoon was te gebruy- 
. Jken, toen dit woort liefde wilde beduy- 
den. Want alfoo hertwft/us door lankheit 
van tijt fich had aengewent, dit woort nu 
met ccn grooic en dan met een kleyne letter 

te 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



t^4 C L E L I E, 

te Ichri jven , iiaer het moft bereekemf n , fchrèe 
hy 't dikwils aeii fijne vrienden en vriendin 
nen, foo op d'eene als op d'anderc wi jfe. 
fchoon hy 'c met geen voordacht dede. Die: 
fy'er inbeeldende dat hy by u de felve vonc 
I had gebruykt, die hy by haer pleeg te ge- 

bruyken, hare droef heit noch toenam , enfe 
feyde foo beweeggelike dingen, 'tFiav/ehc- 
roude haer te hebben gehoorfaemr. Naei 
datfe gelefen had al de briefjes van geeftige 
▼rientfchap . die d'ongelukkige Falena vooi 
minne-briefjes opnam, ontvoudefe de kaert 
van Teeder. Maer toenfe 't oog floeg op dc 
plaets, alwaer die van nieuwe vrientfchap ver- 
trekkende ter rechterbant te fecr afdwalen, 
en gaen tot onachtfaemheit, tot ongelijkheir, 
tot koeligheit, tot lichtveerdigheir, tot ver- \ 
geting, en tot 'et meyr der onverfchillenheit;» 
riepfe uyt, fiet daer al de plaetfen , die hy 
voor my heeft doorgewandclt, en alwaer ik 
fijnenthalven niet kan doorgaen; en wilden 
de Goden, ik t* fijner gedachtenis alleen kon- i 
de ontrouw wefen , en niet ftantvaftig zijn, i ^ 
voor eenen onllantvaftigen , die niet meer eatf 
is. Voorts bellende den Itroom van genegent- i <fl 
heit, waer langs men foo rafch te Teeder : 
komt, wendef*er mct'er veert d'oogen af, < 
als of dit voorwerp haer had verweten, de » 
krachtige genegentheit diefe Wmtmius had !) 
toegedragen. Benevens datfe met 'er dact If 
cenige aerdigheir, en geeft in defe kaert vin- ^ 
dende, onaengcfien hare droef heit, en gram- 1 
fchap, dcdc, de fpijt vcrnacerderendc, hare i \ 

min-i^MÉ 







Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I 



i. ü ü £ K. 1^5 

fninne.nijt, hare mistrooftigheit toenemen, 
foo datfe de felve niet langer kennende be- 
fien, dierouwelik op de tafel, daer fyle ge- 
haelt had, weder neer-fmeet. en haer na d'an- 
dcr zijde keerende,fcheenfe al defe gewaende 
teekenen der trouloof heit van Hmnmms vi\tt 
langer te willen aenfien. Ondertuflchen . 
toenfe i=-/^z>/e weder wilde wegnemen, ftelde 
fy^erdaer tegen: en fon der felf te weten . ofc 
fyfe noch meer wilde befien, dan of Ie begeer- 
de dat menfe weder gave, ofte niet weder 
zoude geven, dan of fyfe wilde (lukken 
fcheuren, nam fyfe Flavte uyt de ham; en, 
na die terloops overfien te hebben, wierp 
fvfe hat e vriendin eens klaps weder toe y die 
r oprolde, omfe Emtitus, dief 'er maer ge- 
leent had, wcér te geven. Dog daer na moftfe 
de klachten v&nf^a/eria, die niet bevond dat 
dit gefochte hulp-middel haer feer nut was» 
noch aenhooren. Och lacy'. feydefe al luch- 
tende, indien ik niet dan een der twee qua- 
len had, die my overrompelen, mocht ik 
uiiffchien 't my noch eenigfins getrooften. 
pimt indien Hermmtus niet doot , en ontrou 
ware, zoude 't n^ededoogen fich tegens mij- 
nen haet niet kanten , 'k zoude cenig ver- 
maek fcheppen, in hem te haten .of, indien 
ik fulcx niec vermocht, in hem ten minftea 
1^ wijs te maken, hy my niet en verfcheelde. 

'k Zoude hem by fijn meefterfle mogen hm- 
H derlik zijn, en eindelik, 'k mocht my op 
H d'een of d'andere wijfe aen hem wreken. 

Maer wat kan ik doen tegens cenen rampfa- 
IHI Ugen> 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1^6 C L E L I E, 

ligen, die alleen de doot mijner meedoogen- ' 
heit weerdig maekr; en die al de wreedft» 
Dwingelanden des aerdbodems geen aiidei 
quaer konnen aendoen, als fijn graf, indien h) 
'er een heeft , vernielen. Dies kan ik hem foo 
fpoedig niet haten, als ik wel wilde, noch my 
wreken over fijne trouloofheir, dewijl de baet 
een onfchendelike berg-plaers is voorde ramp* 
falige, en voor de ftrafbare. Acn d'andcr zij- 
de, indien hy niet onftantvaftig ware geweeft, 
en dar ik alleen fijne doot moft beklagen, be- 
grijp ik, dunkt niy, dat hoe fchrikkelikea 
droefheit'tzy ,d'eenigfte Perfoon die men be- < 
mint te verlieten , men door't verloop van tijx i 
eenigen trooft kan vinden, of tenminften mag t. 
men hopen foeter te weenen. Inder daet, i 
wanneer de hevigheii van de droefheit fchijnt a 
vermindert te zijn door de gewoonte, vint men ■[ 
ongetwijfFelt eeaigerhande foetigheit, in te r 
fpreken van de Perfoon, die men verloren ^ 
heeft, men herleeft de brieven met een tee- j 
derheir, die, hoe droef f' ook is, yet foers ia i 
heeft. Men overdenkt al de getuygeniflea a 
van gencgentheir, die m'ontfangen heeft; men d 
beeld fich felfs in, dat men heeft deel gehad ii 
aen de laetfte gedachten van hem » die men i 
verloren heeft; en 'k weer niet^ of men fich f 
ook niet wijs maekt, dat men t'eenigen dage é 
den anderen fal weder vinden, en dat de doot 1 
weder vereenige, 't gene de doot gefcheyden I 
heeft. Maer , och lacy! in den ftaet waer in | 
ik my bevinde, kan ik fonder gram worden \ 
om Hermmms niet denken, *c geficht van J 

fijne 



i. ü O E K. 1S7 

I tl joe brieven verftoort my^ en 't voorledene , 
iet tegenwoordige . noch het toekomende , 
hebben niets voor my, dan *t gene my plaegt, 
;n my mistrooftig maekt. 'k Weet wel . mijn 
Veerde Finvicydit ik u moeyelik val met mij- 
ne tranen, en dat ik u de felve dingen hon- 
dertmael herfcgge: maer , och lacy ! dewijl ik 
doorgaens 't ielve voorwerp mijner droef heit 
fie, is 't billik men 't my vergeve, indien ik 
altijcde felve klachten doe. Siet dan, Me- 
vrou, waer op de fmlikheit van rahr/a iie^^ 
geduurende dat J^^aienus by Stvelut was, die 
hem had laten halen, om hem te fcggen , dat- 
fe een pak brieven van haren foon had ont- 
fangen : en het derhalven niet mogelik konde 
zijn, dat 't loopende gerucht van fijne dooC 
waer was, mits defe brieven t'oulangs gefchre- 
ven waren. FaUrius wiert toen uytermaten 
blijde, en feyde dat men defe tijding Domttia 
en r^/er/ii met 'er veert moft aendienen, om 
hunne tranen af te wiflchen. Met verlof, 
edel moedigen Valer ins hernam S/vel/a, laet 
ons foo rafch niet loopen , en een faek, waer 
aen *t leven van mijnen foon, en milTchica 
de ruft van Valcna, hangt, ernftelik overwe* 
gen, want na de wreede woorden die den 
Dwingelant heeft gefproken, toen hy de 
doot van Hermmus vernam, geloof ik 't raed- 
faem is. tegens niemanr, wie 't ook zy te 
feggcn, dat hy leeft, uyt vreefe hy tegens 
hem doe, gelijk hy met Clelms heeft gedaen, 
fendende volk uyt om hem tot Capua te 
vermoorden, gelijk mijn foon my laet wetea. 

Dus 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1^8 C L E L I F, 

Dus acht ik, dat, wel vetre van ruchtbaer te 
maken hy nier doot zy, men tegens al de we» 
reit moet leggen, dat defe tijding my beveiligt 
is geworden , en dat ik ren feiven tijde aea 
Hermmms fchrijf om hem volkomelik te be- 
lalVen verder te trekken , en om fijn leven 
feker te zijn, naer Africa te gaen. 't Gene 
gy fegt vind ik heel redelik, hernam Falerius^ 
maer my dunkt, 't niet billik is, FaUna altijt 
te laren weenen. De Goden weten , ant weer- 
de Sivelia^ hoe weert my is de rulle van Kï-. 
ürta: maer indien gy den ongelukkigen llraet 
van mijnen foon wel aenmerkt , fult gy fien , 
dat 'er Kileria. felfs aengelegen is , men haer 
niet berichte dat hy leeft. Want eindelik, 
na de nieuwe teekenen van haet, die den 
Dwingelant heeft laten blijken, kan men wel 
hopen, dat, foo lang hy leeft, Hermi*tm 
weder binnen Romen fal mogen komen, ea^ 
bygevolg konnen trouwen ? Ware 't dan 

niet beter, haer re laren in de dwalmg daer 
f* in is? wanr 't hevigfte van hare droef heir is 
over, en den rijr hare quelling genefende, 
fal'er in ftaet (lellen om u re gchoorfamen* 
wanneer gy haer gebieden fult te trouwen een i 
van die, welke hare verdienO: en deugt om 
'er te dienen heeft aengelokt. Want noch i 
eens, daer is ganfch geenfchijn, dat mijnen 
foon oyt haren man fal worden. Benevens % 
dat, fchoon gy niet gefmt waert Kt/er/a zen - 
een ander te trouwen, men haer immers foo 
weynig moll feggen, dat Ha mijims niet doot 
M, dewijll'e hare Jroefhcit niet koancnde ver- 
hei- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 




0i 



Tff^] W«' 



g I. B O E K. is^ 

Ijergen, geloofFelik is, fy hare blijdfchap 
net zoude konnen bedekken; en men mif- 
. chien de waerheit zoude komen t'ontdek- 
!cea. Maer, om de waerheit te leggen, 
k geloof dat men de faek hooger moet vat- 
:en, en niet onrechtv^erdig genoeg zijn, om 
C vaft ftellen van VMena te beletten, fonder 
lïcnige redclike hoop , datle Hirmmtits oyc 
' an gelukkig maken. Niet dat my onbekent 
l« , voegdef 'er by , dat mijnen loon feer be- 
roeft fai zijn., indien hy oyt verneemt, dat 
^^aleria getrout zy , maer indien hy rcchtveer- 
i dig is , lal hy my geen ongelijk geven, nocK 
'felfs P^alcrm niet belchuldigen , dewijlfe ge- 
looft dat hy doot is. En ook, gelijk gy weer, 
foo is 'tlang afwefen een groot hulp-middel 
tegens de liefde. Hierom, alfoo 't raekt't le- 
ven van mijnen foon , en 't vaft ftellen van 
uwe dochter, dunkt my wy ons behooren te 
dienen van de gelegcntheit die 't Geval ons 
t'haren voordeel heeft gegeven, dewijlfe niet 
gelukkig genoeg zijn om famen te konnen 
leven. "^*t Gene gy legt is foo edelmoedig, en 
foo voorfichtig, hernam Vixlerms ^ dat ik a 
verftant. en uwe deugt niet dan met verwon- 
dering kan aenfien. Want 't is feker, ik niet 
geloof, dat Hermw/tts, foo lang Tar(^itmms 
leeft binnen Romen kan komen. Invoege 
dat 'f geen fchijn hebbende , hy in vijftien ja- 
ren fterve, men om 'c huwclik van FalertA 
met Herminius, niet heeft te denken , en 'cby» 
gevolg beter is, hun van dcfe onnutte herts- 
tocht te gcDefen, dewijl wy'er geiegenrheit 

toe 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



X^o C L E L I E, 

toe hebben. Maer ten minftcn, voegde hy 
'cr by, begeer ik, gy my belooft, dat indien 
Hermmtus , regens allen fchijn , eer wedei 
quam als wy meenen, hem re feggen , dat gy 
my defe voorflag gedaen hebt. 'k Belove'ru. 
hervatte Stvelta^ dog op dat dit geheym te fe- 
kerer onder ons bewaert blijve, hernainfej 
bid ik u her Domttta niet te feggen , uyt vree- 
fe, dat <ie Itift oin de klachten van Valena te 
doen ophouden , onfen aenflag niet verydele. 
Gndertuffchen fal ik eenen brief, die Hermu 
MiHS aen ra/er/a heeft gefchreven, achter hou- 
den, en ik fal doorgaens 't felve doen, tot hy 
in Africa is, van waer hy foo dikwils g«ett 
gelegentheit fal hebben, om ons van hem tij- 
ding te geven. Hier op quanien Valer ms eil 
Srvetta over een ,in 'tgene men Hermirtms moft 
ontbieden, om te maken hy voor ecrft foo 
vremt niet vond , dat hy geen brieven kreeg 
van Valeriay en om hem te verplichten op 'c 
fpoedigde naer Africa te gaen. Voor FaUrius 
hy was feer blijde, óntShel/a hem reden gaf, 
om op 't va ft ftellen van Ki/eria re denken 5 
want alfoo hy niemant had als haer, vreefdc 
hy dapper te fterven, en 'er bloot te ftellen 
voor de dwingelandy van Tarquittius , die ni«t 
zoude nalaten hare goederen aen te flaen, 
enfe met gewelt te doen trouwen, met een 
der gene, die hy wilde belooven voor de 
fchelmftukken die hy 'er had doen bedrijven. 
Soo dat hy, 't begeeren van S/vei/a inwilligen- 
de, tTijnent feyde fekerlik te hebben vernomen 
waer te zijn, dat Hcrmifims doot was. Dies 

nie- 



L B O E K 



26t 



licmant de faek meer in twij-ffel trekkende, 
.reeg Muttuj nieuwe hoop , van niet afgcfla- 
'cn te worden, indien hy Falena verfochr, 
)og alfoo y^aUrntJ wel oordeelde, dat Tarqui' 
'ius niet beter zoude keuren, dat hy hem fijne 
lochter gave, ais Henntmus, antwoorde hy 
riet te gunftig aen die 'er hem aflpraken , en 
choof alrijt de faek op de lange baen , bcne- 
'ens dat hy lelfs niet was gefint fijne dochter 
len een vyant van hcrtn/Hrus te geven. On- 
lertuflchen hoe hevig dat de droefhcit van 
'alena was, alfoofe duchte, dar hare over- 
natige fwaermoedigheit haereer mocht kren- 
gen, dedefe haer felven groot gewelt,en pijn- 
L .3e fich om naer gewoonte, onder 't volk te 
r ferkeeren. *t Is wacr, datfe, door den dwang 
. dief 'er felven aendede, ongelooffeiike qualea 
. leed; maer eindelik, de fpijt den tijc helpende 
om'er te trooften , hadfe ten minften 't ver- 
mogen, om haer rechte finlikheit te verber- 
gen, en In gefelfchap te komen. Soo dat 
Emilius^ haer nevens andere befoekende, 
krachtig op 'er verlieft wiert, en alfoo hy foet 
en gedienrtig is, quam hy beter over een met 
.den aert van f^a/ena» dan Mntinst die yets 
heeft al te hoogdravend voor een minnaer. Fa^ 
ieria quam dan ongevoeliken hem met minder 
. tegcnheit te verdragen , dan al d'andere die 'er 
bel'ochten; hare ziel was echter niet geruft-, 
want de droefhcit en de gramfchap pijnigden 
haer by beurten, en foratijts beydc te gelijk. 
Dus deden fe haer verlcheyde belluyren maken, 
M-^^ na datfe in*er gemoet meer of min kracht 
mÊ had. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



261 C L E L ï E, 

hadden. Nu fcydefc datfe liever wilde ftfcr- * 
ven, dan 'er oyt tot een nieuwe genegentheit f ; 
inwikk-elen, dan datfe wel wenfchte yemant ; 
eenvoudeiik te konnen beminnen , om 'er over ' 
HcrmmtMs te mogen wreken; en bynaer alcijti i 
datfe niet wift watfe wilde, 't en ware fy wel ' 
had willen Hermmtus doen verrijfen, en hem 
getrou doen verrijfen. Maer terwijl dat hare 
^iel aldus gcftelt was , dat Mntrns voort-voer 
met 'er te dienen , dat Em 'tims fich'er inwik- 
kelde. En dat Flavie Em//ms diende: was ^ 
Heimtums ganfcli ongelukkig: want geen brie- i iH 
ven krijgende vna. Ki/erm , en door Sfveliay^m 
vernemende, dat hy verder moft gaen, en 
dat hy van Tarquifi/ns, meer als oyt, gehaet 
wiert, leed hy ongeloofFelike qualen, On- . 
dertuflchen Hermin tus, Stveita ontfiende ge- 1 
lijk hy dede, en wetende datfe feer voorfich-l. 
tig was , fag hy wel dat hyfe moft gehoorfa- 1 
men, en naer Africa trekken. En evenwel ' 
niet konneude befluyten, fonder tijding 
van Valtr 'tci te hebben , fond hy een eygen man 
na Romen, met lall: om niemanr 2\%Fl<i\nc te 
fien, aen wie hy eenen brief fond voor fijni 
vriendm. Maer gelijk 't geval de voorfich^:] 
tigheit van de gaeufte belpot , ontfing Hermt^ 
ftiHs den verwachten trooft nier. Want gyf 
moet weten, Me-vrou, dat die Hermtnms uyt-t 
koos om na Romen te gaen , en die feer fnceg| 
was, zijnde by fijn Moeder, die maer lest 
mijlen van Capua woonde, en by welke hyn 
trekkende uyt die welluftige Sradt was gaenc 
flapen , fiek geworden , bciloot na Romen tei 

(ca-* 



I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. I6j 

'enden een broeder die hy had, Ichoon hy lbo 
[ «aeu niet was, als hy, en 'er hem te fenden, 
)uyten weten van hermwittj, uyt vreele van 
t beloofde loon te verliefen: want hy oordeel- 
Ie wel, dat Herminms fich cp fijn broeder 
00 wel niet betrout zoude hebben, als op 
lem , om diergelijken reys te doen. Onder- 
•i uflchen hoopte hy, dat hy 't wel zoude uyt- 
jèfoeren: jae hy dacht felfs, dat Hermifuus noyt 
!?50ude weten, dat hy 't niet was die te Romen 
' ïcwceft had: want hy befloot by fijn Moeder 
i-e blijven, en niet weder na Capua re gaen, 
lü ware hy genefen , tot fijn broeder zoude 
iijn weergekomcn. Nu moet gy weten , dat 
tgevai hebbende doen verdwalen die denbriet 
-,/an Hermm:us bracht , 't gebeurde dat de nacht 
;i hem overviel dichte by een huys ,'t welk SpH- 
^r/^/had ftaenfes mijlen buytcn Romen, al- 
. ft'aer hy huysvefting, voor die nacht ging ver- 
.,foeken: want alfoo hy daer tc lande vremt 
^was , zoude hy niet wel verder hebben kon- 
men gaen. Met hy een der flaven van Spwms 
l acnfprak, quam hy hem felfs vragen, van 
swacr hy was, dog hy had naeulicx gcfeyt dat 
rhy van Capua quam, ofte , nieufgierig 

Lijnde, om de beibndcrheden, van de dooc 
fvan Hermwms te weten, vraegde hem, of hy 
J niet en wift, hoe fekeren Romeyn. gencemc 
\HermmiHs^ die men onlangs tot Capua had 
jvermoort, was omgekomen. Defen man 
ihoorende Spttrtus aldus fpreken, vond ficl^ 
fchcel bcteutert: want Hermwms niet weren- 
Ue dat men hem te Romen voor doot 
IIL DciU M hield. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L 1 E, 

hield, had aen fijnen afgefondenen niet verbo- 1 
den te feggen, dat hy leefde, indien 't hem 
vcmant vraegde, maer alleen dat hy van hem - 
fluam: en om defe reden had hy, die door : 
BermitttHs v,'2,s gefondcn, fijnen broeder niet 
Ycrbodcn dacr aftefpreken. Derhalven ant- 
woorde hy SpurmSfdn Hermhms nicz had ver- 
jjioort geweeft , 't wel waer was , dat eenen an- 
deren Romeyn, C/eims genoemt, 't meende te 
worden; maer aengaende Hcrmiftnts die voer 
wel , en dat hy hem noch had gefien den lel ven 
dag dat hy van Capua vertrok. SpHnus, door 
*c geen hem defe man feyde, verfet, dede hem 
hondert vragen, daer hy verfcheydemael in 
hakkelde, fchoon fijn broeder hem wel had 
onderricht, want hy wift niet duydelik te feg- 
gen. wat hy te Romen ging doen. Soo i'at 
SburtHs invallende, dat dele man mogelik door ' 
Herm 'tHtus was gefondcn , en düt hy miflchien 
vets in dc Sradr broudc , 't welk Siveha verplich- 
te te feggen, dat haren foon doot was , verfott 
"hy een middel om 't na te vorflchen, die was 
fiin volk re belaften forg te dragen voor defe 
man. hem belovende 's anderendaegs een fijner 
flavcn mede te geven, om hem tot Romen te 
peleyden. Mïer,om tot fijn voorgeftelt eynde 
te raken, gebood hy een van de fijne, behen- 
delik fap van heulzaet In den drank van dele ^ 
man te mengen: dit viel hem te lichter, mit 
hy'r altijr gcreet had, dewijl men 't hem ver 
fcheydemaelhadtoebereyt, om hemtedoenfl 
flapen: wantalfoo hy van een drooge gema 
tigheit is, ilaept hy niet half foo lang als an 



"HF- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



\ 



I i. B Ü ü U. 

t dere menfchen. Spurius bevel dan uytgevoerc 
■ zijnde, fliep den armen afgefonden van Her^ 
t mwms foo vaft, dat hy noyc dacht wakker te 
. worden: ten minften fliep hy tot *s anderen- 
daegs middags. Ondertulïchcn was hy naeu- 
: licx inflaep, o^Spttnus, hebbende doen foe- 
ken of hy geen brieven had , vont m'er e^nen 
voor F/av/e, en eenen voor yaleria, Acngaen* 
, de den eerften . 'k fal u eygentlik niet feggeft 
1 wathy inhield, want 't was flcgs een bede, 
nom Valerm den anderen te geven, en te maken 
dat hy beaniwoort wicrt, dog den tweedea 
luyde aldus. 

.HERMlNiUS 



aen 

V A L E R 1 A. 

Hoe kpmt^et, Mc-vroit^ ^'^^ gy 'wy niet en afit- 
töoortj is V om dat mijHe hertstocht u laftig-\)alt ^ 
l^ftd gy eemn afvoefeftde» met langer hemimcH; 

feloojt gy */ H fchandelik^zy ecmn eUendigett lief te 
e^heftf moet gy my ooi^hateH^ om dat den Dw/n" 
gelant mjhaet? Met ver lof ^ hnicht viy ^ koedam 
mg mijn nootlot is , want //^ l^m naer Ajrica met 
gaen , hoewel Sivelia V my Oelafl, tndten de J'choc^ 
jff Valeria 'tmj niet en gebied, Segt my dan ^ 
Me-vroHf des befvoeer ik^u, wat g_y begeert dat /i^ 
doe^ en wat ik^ mag verhopen; en machj ten 
minffen, dat /i^, onder foo vele qualen^ den 
troofi heb van te vernemen , tl^ noyt be* 

M 2 hoef 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



t66 C L E L I E, . 

hoef te vreefcH de groot ff e van alie^ wzlks zonde ld 
z.ijH die vaft h te verl/ejèff. 

Naer dat Spitrius defen brief had gelefen 
konde hy niet langer rwijfFelen , ofte Hermi- 
ftius was in leven, foo dat hy foo bedroeft 
zijnde , om fijn leven , als hy over fijne gewaen- 
de dooc was verblijd geweeft , den haer fijns 
herten weder wakkerde: en hy beloofde fich 
«iet defen brief eenig fchelmltuk te verrich- 
ten. Hy fond dan met*er veert, om Mutttts , 
die maer twee mijlen van daer was, by een 
van hunne gemeyne vrienden. Soo dat Mu- 
t/HS, Tich wel inbeeldende, dat Spnrius hem 
▼ry yet fonderlings moft hebben te feggen , 
dewijl hy hem op fuiken uur liet halen, in- 
der yl naer hem toeging. Hy was 'er naeu- 
licx aengekomen, ofte hy feyde hem, dat 
fiermmms leefde, hy vertelde hem 't gene hy 
gcdacn had, en hy toonde hem den brief van 
defen rampfaligen minnaer: waer ovtr Mntfus 
heel bedroeft wiert. Deukt niet, feyde toen 
Spkr/Hs^ dat ik u de moeyte van hier te ko- 
men heb aengedaen , om u flegs te doen kla- 
gen. Maer wat wilt gy dat ik doe, hernam 
hy, 'k begeer dat gy yers doet, antwoorde 
S partus , 't welk Falerta met Hermtn 'tm aen 
hapering helpt; en war konnen wy doen? 
herfeyde Muttiis, 'k Heb *er doorgaens op ge- 
dacht , terwijl ik u heb laten bidden , om 
hcrwaerts te komen, en ik ben de meeft be- 
drogenen aller menfchcn , indien ik mijn 
vooriienaea niet uytvoer, mits dar gy wilt 

doen 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 





1. BOEK. i67 

doen *t geen ik fal feggen. Och lacy! ant- 
woorde MHtrns^ kond gy denken ^ dat ik niet 
alles begeer , wat mijnen Tegen-vryer kan hin- 
deren. Schrijft dan aen VaUrm > hernam SpH- 
rms eenen brief, met dien van Hermtnms over 
een komende, die 'er reden geve om u ftraffc- 
lik te antwoorden y en laet my met 't overige 
begaen. Ha ! Spurtus, riep hy , *k achtc uwen 
vond heel twijfFelachtig ; want Kilerta fal my 
miflchien niet antwoorden , en fchoonle my 
antwoort, wat racd dat 't geval maekt dat 
hare antwoort flae op den brief die 'er Hermin 
ftlus fchrijfr. Sy fald erongetwijftelt op Üaen^ 
hernam Spurius, indien den uv/en ingeftelt is 
als 't behoort. Stelt gy'eai dan in , antvsr'oor- 
de MH/iusy want voor my, 'k weet wel dat ik 
\ niet zoude konnen doen. 'k Wil al *c gene gy 
begeert, hernam SpHriui\t\\ ik verfoek alleen,dat 
gyhemuytfchrijftals ik'emgefchrevenheb.-U«- 
tfus\\\\QT over met hem eens zijnde, bc (lont hy 
als Mu/fus2Qn K^/^r///tefchrijven,en liet hierten 
naeften by de woorden van defcn loofcn brief. 

Su/f g y nimmer op mtj»e gewgeHthi'iit att/w9sr- 
dcH, en Jult gy -my alt ij t laten tn die weedc oajc- 
kfrheit , tr.ïer m ik^ben. Doetje opkonden , Me- won , 
my hcnchtende hoedanig mij» nootlot moet zjjn; 
%vleyde mijn fel ven altijt met de hoop» dat den 
haet die Tarquinias my toedraegt, my öy u dtcneit 
z.oude. Onder tuffchen ben tk^bedrogen tn mijy^ gtf- 
fingen , en \ bevind my joo rampjhi/g , dat , rndteH 
ik^alle hoop verlies van eenvoeynig gelukkiger te W9r- 
den , ikjtootvxsndig na '/ nyterfie der aerdc moetgaen. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



168 C L E L I E, 

echter niet vertrekken y *t cn zy gy niy V gi^ i 
kted, vc.iHt gy alleen hebt recht om mijn nootlot tt ^ 
fnak^n. Bertcht my dan met twee woorden ^ of 
moet blijven daer ik.ben^ oftefegt my ten minfltn^ \ \ 
in wat gedeelte des werelts tl^ moet gaen trachten ' 1 
mie wreetheit te vergeten, \ Geef h ks^r van Afi<$ \) 
vf Africa , want tndieng y my nimmer moet geluk 
mahrn , fcheelt V/ my weynig , voaer de plaets va» 
mijne baUtngfchapy ofte van mijne doot moet zijn, 

Nacr dar Sptcr/us defen brief gefchrevcn had, 
^QÓ-zhy Mutius merken, dat hy 'er Iprak vaü 
Africa, van vertrekken , en van gebodt, foo 
wel als Hermm'insy en het derhalven befwaer- -ju 
lik zoude vallen , dat f^aleria hem , volgens 
hare gewoonte, ftrafFelik antwoordende, niet 
gebruykte eenige der eygene woorden van 
Jiermmins , welke hem zouden diets maken , 
dat den brief die hy kreeg voor hem ware. 
Maer> antwoorde MuttHS ^ hoe fullen wy hem 
dien doen krijgen , als wy'em hebben: wanc 
foo haeft als dele man. die gy foo vaft hebt 
doen flapeu wakker worr, fal hy na Romen 
willen gaen , om fijnen brief aen Faleria tc 
brengen. Lact my 't beftier van die ganfche 
faek^ hernam den wraekgierigen ^/'«'v«A En 
inder daet, Mnttnsüch. aen fijn beleyt over- 
gevende, fchreet met fijne handt den brief die 
hy voor hem had gefchreven, en volgende 
fijnen raedt, fchreef hy een briefje aen J^laite, 
om 'er te befweeren , hem te willen dienen by 
Valer ta^ makende dat hy antwoort kreeg op 
den brief die hv 'er fchreef, op dat hy door 

dit 




I. B O E K. i69 

hit middel mocht fenden aen HermimiS d'ant- 
yoorden op fijne twee briefjes, 'c Briefje 
len fUvic hield in defe woorden : 

Met vo'lofy edelmoedige Flavie . hek medelij '-' 
den met eetten rampjal/ge», dte iegenxvoordtg met 
^anda-s hegeerty als autrvoort te hebbeM Viift de voou^ 
der-weerde Valeria , dte he^n bericht ofte hy fch 
.X van' er moet ver vremde , ofte voor hare wetet: fier- 
pen; maek! datt, dat tk, defe gittifl vctH tt verveer ^ 
if ^ des bcfvoeer tk^ tt. 

Hier na fond Muttus een behendige flaef, 
die hy had, om Flavie Ac^q twee brieren te 
brengen. Ondertuffchcn belafte Spunus lijn 
'<vollc°, om by dcfen afgeibndenen van Hamt- 

• die lbo vaft lag en Hiep, tMijnent te mo- 
gen houden , als hy zoude wakker worden , 
dapper de befigc te i'pelen, en hem ftourelikte 

■ fcggen,dat hy wel les uuren had in fwijm ge- 
legen. En inder daet. toen de koude dampen- 

/van'tfap van heulzaet,dat hyhad ingenomen, 
begondcn te verdwijnen, en hy eenigc teekencn 

fgaf van te willen wakker worden, feyde hem 

'^Spurins volk , die vcrfcheyde dingen hadden by- 

• gehaelt,die hem reden mochten geven, om tc 
denken, dat men hem vele hulp-middelen had 

r ingegeven, dat men meende hy geftorven zouda 
. hebben , dat hy niet moft opltacn . dat hy noch 
jheet fxek was, dat hy moft vreefen diergelijke 
uoeval weder te krijgen, en dat Spunus om eea 
Genees-meefter had gefonden. Invoege defe 
man. die inder daet door foo langen flaep, en 
van lbo lang te vaften , heel bedwelmt waj» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



170 C L, iL L I L, 

geloofde *r geen men hem fey de, bedankte dk * 
hem aenfpraken , re bedde bleef, en gebruyk- \ 
tc al de hulp-middelen, die eenen gewaenden ' 
Genees-raeefter, die men had doen komen, 
hem bereyde. OndertuITchen dede Spuriits^ 
om rot fijn voorgellelr eynde te geraken, niet 
weder in fijn ruyg leggen \ pak brieven , dat \ 
men hem had ontnomen, flch vernoegde met 
te verbieden aen die 't *er uytgelicht had , het 
voor hem re bekennen als hy 'cr na zoude vra- 
gen. Maer rerwijl defe man fich gerusjcs liet i 
koelieren, om een quael die hy niet en had, : 
quam de flaef van MuttHS tot Romen, alwaer 
hy fijne la ft foo wel uytvoerde, dat hy den | 
felven avonr wederbracht antwoort van FU* i 
vte y en ook van Faleria^ welke ik u gae too- 1 
nen; die van Falerta was dufdanig. 

Mj is* er Joo wey»ig aengelegeH^ in w;if platts \ 
van de werelt g y leeft , mits dat gy my niet meer | 
fchrijftj en dat gy my u leven lang t geenerhandê ^ 
teekenen geeft van uws genegenthe/t dat ik^n tot \ 
de plaets uxvcr ^aU/ngJch.ip, van Africa , ofte van « 
^pa , de kenr laet , mits g y my noyt meer kpmf ' 
qnellcn , want inder w.ierheit indien gy uwe rnfl ' 
niet hond, fnlt gy my dtc.ngen^ u noch meeder te i 
haten j dan u Tarquinius hatet. 

Aengaende den brief van Flavie, die luyde ' 
aldus : 

Met verlofpfend mj geen brieven meer voor Va- 
Uria; vcant dewijl gy \r noyt geen gunHig ant* 

vcoort i 



I 




r. B O E K. 171 

^ mrt afkSffdverwxchtcK, fuif gjy met fchrijven 
teahoH'deKde , tt ofigelui^ vermeerderen, Gaet dan 
'lefoeken of gy iin een tg ander deel van de voerelt 
tiet gelnk^ger fnlt zijn» en om 'er u toe te verpiich- 
•e;/, foo gelooft va ff el dat gj hier nojt dan 
^eer ongelukj^g kond voefen, 

Gy moogt denken, Me-vrou, hoe blijde 
dele twee brieven maekten die 'er na wach- 
ten, voornemelik Spurms^ wiens vond foo 
wel gelukt was , welkers haet tot Hermtnms 
noch geweldiger was, als dien van Mutjus» 
die uyt'er aert foo wel niet kan haten, als hy. 
Naer dele brieven gelefen te hebben , herlafeii 
fyfe de tweedemael, echter lafenfe eerft de 
brieven van Hermtnitts^ die foo wel fchenen 
beantwoortte worden, datfe niet twijlFelden, 
ofte hy en zoude , die ontfangende bedrogen 
zijn. Maer omfe hem te doen onttangen 
moft men 't foo maken , dat hy , diefe alleen 
Herminius moft brengen, fulcx toeftout, ofte 
felfs eerft bedrogen was. Gelijk den haet 
fomtijts foo vernuftig is als de liefde, vond 
SpHnus middel om 't hoekje boven te komen; 
want gy moet weren, dat defen afgefondenen 
van Hermin/ftJy die fiek wicrt, door den al te 
naeuwen regel, die men hem verplichte t« 
houden, en door de dranken die men hem 
in gaf. Ten laetften denkende om 't pakket 
dat men hem gegeven had te brengen , in lijn 
tuyg beftont te foekcn, alwaer 't niet vin- 
dende, fcheen hy feer bedroeft. Ondertufj 
fchca alfoo meu hem een groot gcheym had 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



±7t C L L \ E, 

bevolen, durfde hy fijne quelling niet feggen^; 
en vernoegde fich met aen 'c volk van Spiv 
te vragetf» of fe geduurende fijne fiekre r. 
, hadden gevonden een pakket , door hem mtuc 
gebracht. Dog als men hem feyde, ncen,< 
befloothyinde droef heit, die hyhad, fich 
te betrouwen op Spurïits ^ op dat hy fijn volk 
gebood weder te geven, 't geen fy hem had-, 
den ontnomen. Hy liet SpuriHs dan bidden, 
dat hy hem mocht fpreken ^ en inder dacf: 
feyde hy'em, hy verfekcrt was, dat toen hy 
t'fijncnt aenquam hy een pakket had, 't welk 
hy nu niet en vond, hem befweerende 't foo 
te maken, dat hy 't mocht wederkrijgen. Spu» 
rtHs beloofden *t hem, maer hy en hield voor 
eerft fijn woort niet : in 't tegendeel feyde hy 
hem , dat al fijn volk fwoeren 'r niet gefien te 
hebben , cn dat hy 't in fijn huys niet molt 
hebben verloren. Defe man fich toen over«r 
matig qucllende^ wier: foo ontftelt door fijne 
droef heit, dat hy feyde , niet weder naer Ca- 
puate durven keeren, endathy was den ramp- 
faligften aller menfchen. Spurtus die fijnen 
geeft geftelr fag, gelijk hy hem begeerde, 
beftont hem te vertrooften, enhem te vragen, 
wat dit pakket gewichtigs Inhield, foo dat 
hy, ophoop óinSpnrius» indien hy hem fijn 
geval vertelde, hem miflchien wei in fijnen . 
dienil zoude willen houden ,Jicm feyde, 'rgeeu 
ik u aireede gefeyt heb, dat is.hy eenen heel , 
fnedrigcn broeder had, die door Hermm'tus 
was uyrg.ekofen, om heymelik een pakket 
tot Romcutc brengen aen een Juffer , genoemt 



I 



,J I- B O E 

'[^FiaviCf dat fijn broeder by fijne Moeder was 
; (lek ge\vorden, fes mijlen van Capua; en dat, 
om nier te verliefen de vergelding door Het" 
mmtiis belooft, hy hem, fonder weren van • 
Hcrmirtjusy in fijn pUers had gefondea, daer by 
^roegende> dar, indien hy wederkeerde fonder 

Éyct andtrs tekonnen fcggen, als dat hy't pak- 
ket had verloren, fijn broeder hem noyt zou- 
-^e willen fien, dat fijn Moeder hem uyt'ec 
4huys zoude jagen, en dat Hermmius komendü 
de faek te weten , miflchien vermoeden zou- 
e, hy hem verraden had. Spur 'tus geliet fich 
oen^bewogen door 's mans droef heit, en be- 
oofde hem » nochmaels naeukeurig naer fijn 
'erloren pakket te foeken; en indcr daet, om 
ot fijn eynde te komen, verbrak hy de twee 
rieven van Herimmus^ en al de vcrfcheyds 
ücxkens van 't tafelboecxken nemende, ging 
y by defen bedrukten , en feyde hem , dat hy , 
andelende in een Bofchje , achter fijnen hof, 
en de voet van een doorn-hage, defe verfchey- 
[de ftucxkens van tafelboeken had gevonden 
ien dat ongetwijtfelt yemant van de fijne die 'c 
niet durfde bekennen , defe part moft gefpeelc 
ebben. Defe man was in 'c begin eenigfini 
blijde , toen hy erkende, het inder daet de ta« 
felboecxkcns waren, die hy verloren had: macr 
een oogenblik daer na, komende te nierken» 
hyfe dus gcftelr JFLtvie niet durfde brengen. 
Was hy alfoo bedrukt, ja veel bedrukter, als 
te voren; want hy vernam hier door» dat 
•er lieden waren, die 'r geheym wiften, 
dat men hem had tocbetrouwt, Spitnus 

M 6 liêoa 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



174 C L E L I E, 

hem dan mistroofttg genoeg fiende, om hem 
wijs te maken *tgeen hy begeerde, feyde hem, 
dat hy fich foo feer nier zoude bedroeven: 
door dien hy , mits hy beloofde noyt noch 
tegens fijnen broeder, noch tegens HermmiHi 
te feggen, dat dcfe wan-orde hem was overl 
komen, onfeylbaerlik raet tot fijn ongeluk''^ 
zoude vinden. Defe man door blijdfchap o[ 
getogen, van Spurms aldus te hooren fpre 
ken , beloofde hem al *t geen hy begeerdej 
voorder feyde hem Spurius^ dat hy een fon] 
derling rrient was van F/avie , en van f^alena] 
dat hy derhal ven aennam haer de gebrokens 
brieven te laren Icfen, fonder darfe Hermimus 
van defe toeval yet fouden verwittigen ; hem 
feggende, dat hy flechs behoefde tot fijnenr, 
voort gefontte worden, terwijl hy na Romen 
ging , om een faek , daer hy maer eenen dag toe 
van doen had , hem verfekerende op fijne we- 
derkomft fijne befcheyden te doen hebben, 
fonder dat hy'er fich mede moeyde. Defe man 
foo grooren gemak vindende , nam 't aen ; want 
dewijl hy foo fnedrig niet was als lijn broeder, 
begreep hy niet , dat Spurius yets anders konde 
voor hebben, als uyt enkele gocthcit hem de- 
fen dienlt te doen: benevens dat hy, hebben- 
de gefien , of defe verfcheyde ftukken der 
brieven ner genoeg konden werden by een ge- 
voegt, om ten minften een deel van den in- 
hout te mogen lefen , en gefien hebbende, dat- 
fe niet als van liefde fpraken, maekten hygeen 
groote fwarigheyt in re gelooven , dat Spur 'ms 
oprecht ging. Hy dreef echter ftijf Hcnue te 

wil- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



h BOEK. 17^ 

willen fienrSoo dat 5'/'«r/«/, denkende datdefe 
man geen rekenfchap van fijne reys behoefde 
te geven aen Hermhiftts^ maer alleen aen fijn 
broeder die Flavie niet kende, aennam hem 
haer te doen fpreken, in meeninge van hem 
te laten fpreken , een fufter die hy had , in plaet» 
van haer. Dog eindelik gaf defe man hem de 
faek over, en Sfurms de» anderendaags na 
Romen gaende, om hem te berer te bedrie- 
gen, quam den volgenden dag wederom, en 
gaf hem de twee brieven , die inder daet van 
lUvte» en Valerïa quamen, omi'e fijn broeder 
te geven, op dat hyfe Hermmms behandigde: 
want alfooder gemeenelik op diergelijke brie- 
ven geen op-fchrifc is , hielden defe foo wel 
aen Hermtnms ^ als aen Mut'ms ^ die, hoe har- 
den Tegen-vryer hy van Hermmms was .*t ech- 
ter eenigfins moeyelik viel te befluyren, hem 
door dufdanigen weg te hinderen. Niet dat 
Mutius, met fijn groots hert, uyt'er aert niet 
een weynig 't bedrog bemint: evenwel in defe 
gelegentheif was hem eenigfins tegen de borft 
'tgeen fijnen vrientdedc. Maer dewijl hy, om 
foo te fpreken , de vader was van fijne liefde , 
moft hy 't op geven. Sfwr'ms gaf dan defe 
man de twee brieven , hy fchilderde hem tU- 
vie af, op dat , indien fijn broeder hem daer 
over ondervraegdchy hem mocht vernoegen, 
en hy gaf hem felfs ook mede om gemakke- 
liker fijne reys te doen. Invoege defe man 
feer wel te vrcden van Spnrms ^ing , en gela- 
den met brieven, die hy geloofde heel aenge- 
naem te zullen zijn, aen die hyfe bracht, ea 

M 7 'tby. 



Styé C L E L I E, 

'tbylbnclerft in defe fchalkheit van Spuna^ 'liy 
dat defe man om fijn eygen belang verplicht 
was te fwijgen al 'c gene de werking van fija 
bedriegery had mogen beletten. Hy keerde daa 
weder na lijn moeder, alwacr hy fijn broeder 
genefen vond, die hem met ongedult verwach- 
te, mits hy wat langer getocft had als hy meen- 
de. Dog hem fiendc wedergekomen, enont- 
fangende 'r pakket , waer mede hy beladen was , 
bracht hy 't aen Henn>Mins , die te Capua was, 
naer fich wel te hebben doen onderrichtea' 
van'tgene Flavte hem gefeyt had: want*kver-j 
gat u te fcggen, dat die by Spur 'tits was ge- 
wcefl: , hem had gefeyt , dat fijn broeder hei 
hart belaft had, wel gade te flaen, op wat 
wijfe Fiav/e hem zoude ontfangen, en ai hare] 
woorden t'onthouden. Soo dat Spuriuj» diej 
loos en behendig is, hem had gefeyt, dat/ 
om klaer te betoonen, dat hy Flaiüc had ge- 
fien , hy moft feggen , datfe hem heel koeltjes 
had ontfangen, datfe weynig fprak, en datfe 
hem niet als drie ofte vier woorden had gefeyt: 
dacr by voegende , dat Vr geen vrouw in dewc- 
relt was, die koelder onthaelde, en minder 
fprak. Niet, Me-vrou, dat de faek alfoo zy, 
maer 't is dat Spurius de ftem en de woorden 
vzn F/av/e wilde richten, naer den brief die 
HertniHiiti moft ontfangen: en inder dact,defe 
iift gelukten hem : want die niet van ontrent 
Capua was geweeft, fich door fijnen broeder 
wel hebbende laten onderrichten, ging by 
Herm.'fj/Hs, die hem met een wondere ontroe- 
ring des herten ontfing. Aifoo hy hem niet 

had 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOK 177 

had belaft Kii/fr/j te befoeken , vrjegdc hyallec- 
nigin'tcerfthocJA?j'/f voer, enoffe hem nieten 
fchreef. Heer, feyde hy.fiet daer een pakket, 
datfc my bcUft heeft u te geven , 'twelk u Cal 
doen fieii.dat ik uwe geboden trouwclik heb 
uytgevoert. Hermtums 't dan aenncinende, de- 
de 't open , en fag inder daet twee brieven , wacr 
af den eenen was van Flavie» en den anderen 
iani van laaienet : want aUbo haerfchrift heel ver 
fcheyden is, kenden hy't daetlik. Soodardic 
gcficht hem verblijdende, hy begon te lefcn. Gy 
kond denken hoedanig fijne droefheyt was, 
fiendc hoe ftrafFclik F^/er/^ hem fchreef, en 
hoe koeltjes J/*iD/>antwoorde. OndertufTchen 
fag hy het fchrift van d'eene en van d'andere : de 
twee brieven floegen op de twee die hy *cr gc- 
fchreven had;daerwaren felfs herhaelde woor- 
den in de twee antwoorden , en hy kreeg 't min- 
fte vermoeden niet van eenig bedrog. Hy wift 
echter niet wat denken, en 't gene hem noch 
racer beteutert maekre , was dat hy uyt de twee 
brieven oordeelde, het ftilfwijgen van Stvelia, 
ten aenfien van Kiiena, ongetwijfFelt niet en 
quam, als nadatfe uyt een gevoelen vanmede- 
doogentheit, hem niet durfde laten weten d'on- 
geftadigheit van raler/a, die hy vaft ftelde,. 
dat fondcr reden tegens hem krakeel focht , 
om hare Jichtveerdigheit te bewimpelen. 
OndertulTchen, allbo de nieufgierigheit al- 
le minnaers eygen. is, vraegde hy, aen di« 
y^em defe wreede brieven bracht , wat Fii» 
%/e gefcyt had , maer hy antwoorde , dat hy- 
fe foo wel vond, en datfc hem foo weynig had 

ae&« 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ty2 C L E L T E, 

aeiigefproken, dat fulcx hem ren vollen ver« 
fterktc in *t gevoelen, dat hy denrampfaligften 
minnaer was van de werelr. Hy wierr'er ook 
in een oogenblik , en de wreccle gedachte van 
door Falerm gehaet te werden dede hem lij- 
den qualen die'k u nier kan uyrdrukken. 
Hoe, feyde delen bedrukten minnaer, (na af- 
gedankt en voldaen te hebben, die hem ge- 
bracht had, defen wreeden brief van f^a/ena, 
die, fchoon hy't meende, aen hem niet en 
hield j wreede yaleria , u isf*er dan niet aen- 
gelegen, in wat gewell van de werelt dat. ik 
leve, mirs dat ik u niet meer moeyelik val. 
Hoe , de getuygeniflen van mijne liefde konncn 
u laftig vallen, en gy kond iny dreygen, my 
meerder te haten als den Dwingelant my haer, 
indien ik voort vare met u tebeminnen. Ah! 
VaUria, indien de fake foo is, hebt gy langer 
noch reden, noch goerheic, noch deugt, en 
gy kond de genegentheit t'mywaerts niet ver- 
loren hebben, fonder alle defe dingen verloo- 
chent te hebben. En gy Flavk , voegde hy 'er by » 
gy kond my alleenig feggen, dat ik te Romen 
nimmer kan gelukkig zijn, en my raden voor 
altoos te vertrekken ; en fonder my te troo- 
ften over mijne wangunft, en fonder my t*onr- 
bieden. d'oorfaek van mijnongeluk, verband 
gy my. en zijt my foo wreeden vriendin als 
yaierin my wreede meefterfle is. Ondertuf- 
fchcn, vervolgde hy, kan ik niet rwijftelen 
ofte 'kmoet vertrekken, dewijl S/velfa hetmy 
gebied dat^/>r;<i my dingen feyr , bequaeraom 
my de doot tc doen foekcn in 't uyterftc der 

aer- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. t79 

aerde , en dat *et Fiav/e my aenraedt. Noch zou- 
de ik min ongclukl^ig zijn. indien ik wift wat 
my ellendig maekt, maer dewijl het mi)n wreed 
nootlot behaegt 't my onbekent zy, moet ik 
miströoftig fterven. Henmntus feyde, fonder 
yet te ikonnen befluyten , noch hondert on- 
eindclijke beweeggelike dingen. Maer einde- 
lik beüoot hy aen rulerta te fchrijven dat hy 
naer Africa ging, hoewel hy voornam, onbe- 
kent na Romen tegaen, om de rechte oor- 
faek ran fijn ongeluk te weten. Om de faek 
beter te doen gclooven, ging hy Ichcep om 
na Sicilien te varen , feggende dat hy daer na» 
om fijne reys voorts te letten , zoude overfte- 
ken op Agrigenten. ofte aen d'andere zijde 
^an'teylandt op Lilibeen. Inderdaet, ver- 
trok hy van Capua, een weynig eer Aronce 
van daer toog : maer gelijk 't geval met de 
menfchelike voorfichtigheit fpot, in pUets 
van fich fes mijlen van Capua aen landt tQ 
doen fetten» gebeurden*t dat, die 't fchip , daer 
hy in was,beftierde : een man was , die gefint 
z?jndc fich meefter te maken van al d'ingela- 
dene goederen , die hem niet toe quamcn , dede 
houden de ftreek na de Jonifche zee. Soo 
dat , hoe Hcrmwuts praerte , hy gehoorfameft 
moft. 'kSalu in*tbreedenier verhalen, 't geen 
hem geduurcnde defe fcheeps-reys gebeurde, 
hoewel't voor hem heerlik ware , 'cu te doen 
weten, want mijne vertelling zoude te lang val- 
len. Maer *kfal u alleenig fcggen, dar, al- 
foo hy een vyand is van d'ongerechtigheit, en 
dat boven dien *t belang fijner liefde hem el- 
der» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



tSo G L t L I E, 

ders riep , hy foo behendig te werk ging , dat hy 
in't fchip,al>yaer hy niet dan eeiircyfiger was, 
een verbont inaeltte, eenigc voorhoudende 
datfc gingen roovers worden fonder nut, de- 
wijl haren Hooftman lich alleen konde verrij- 
ken, van de koopmanfchapdiefe hem zouden 
helpen ftelen, dit verftondenfe met hem. In- 
voege dithun vleyendemerde hoop van groote 
Tergelding, en metd'eere vanfoo groorendaet 
uyt re voeren, fy gelcgentheit 1 ochren om te kra- 
keelen met haren Overften , die niet fnedrig ge- 
noeg konnende veynfen , hun door bedreygin- 
gen verbitterde. Dies den burgeriiken oorlog 
hl 't fchip beginnende , en Hcrmwinsy die van de 
zijde der mifnoegde, fterk genoeg fiende, 
om 'er regens d'andere te kanten, trad hy voor 
uyt , en komende tot het laetfte uyterfte^ 
d'eene hun in't achterfchip ftellende by den 
bak en d'andere by de kajuyt. begon- 
denfe hanc gemeen te worden. In *c begin 
van't gevecht dede Hermwius ^ die. aen de 
zijde van de kajuyt was, en den ftierman 
had gewonnen, van ftreck veranderen. Soo 
dat't hooft van d'andere party, dat niet wil- 
lende verdragen, viel 'er een re fchrikkeli- 
kcr gevecht, mits geen van beyde partyen 
konde vluchten , dies moll men door dap- 
perheit, of uyt wanhoop, vechten. Maer 
eindelik, den Hemel fich verklarende voor de 
Kchtveerdigheir, won 'et Hermimus. -"t Hooft 
van. die hy beftrced wiert omgebracht » 
d'andere leyden de wapenen neder, en alle 
te gelijk erkendeie Hermnms voor hunnen 

Hoüfc- 



MÊÊk. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BOE K. £8i 

^ooftman» die niet denkende als raleria 
:e naderen, de ftrcek van Capua liet hou- 
den, om'tfchip en de koopmanfchap weder 
te geven aen diefe toequamcn. Maer alfoo hy 
in dit gevecht gequetft was geworden, ge- 
beurden 't, dat, niet dan door eenen botte- 
lik verbonden wcfende , fijne wonden f eer ge- 
vaerlik wierden. 'ris waer, dar de quelling 
die hy had veel toebracht, omfe te vererge- 
ren; foo dat hy, een hevige koorts krijgen- 
de, niet anders konde doen, als fijn i'mer- 
te lijden: terwijle die, welke hy foo edelmoe- 
digen befluyt had doen nemen, een ander na- 
men dit 'et niet en was. Want geloovendè 
dat hy zoude fterven, vreerdenrc,dat indienfe 
weder na Capua keerden, men hun wegens 
har^ dief-llal mochre ftraifen ; dies zy, 
om tc weeren , van over roovery geftraft 
te worden, befloren roovers te worden , 
en onder hun gelijkelik te deelen , al 'c 
geen 'er in't fchip was alsfe gekomen zou- 
den zijn ter plaerie daerfe 't konden ver- 
koopen. Sy veranderden dan van ft reek , 
en namen die van Africa, wamfe waren toen 
i dicht by de caep van Lilibcen akvaer de 
wint hun gedreven had. Maer, alfoofe in 
dat oogenblik een viiichers fchuyt van Si- 
cilien ontmoeteden . bcÜotcnCe Hermimus 
daer in re fetten, om weg te nemen een 
voorwerp dat eenige onder hun , fom- 
jts van gevoelen dede veranderen. De 
ilTchers, die in de fchuyt ware, die 'r fchip 
aenboort levden , fn?.<?krcn in \ eeril ccni- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



X62. C L E L I E, 

ge fwarigheit om Hermift/us over re nemen, i 
dog die 'er aenfpraken hun yers gegeven heb- 
bende om'et te doen, en 'er gefegt hebbende, 
dat defe man, indien hy van fijne wonden be- 
quam, hun heerlik zoude loonen, datf'erniet 
baden hemt'ontfangendanop dat hyaenlandl 
mocht verbonden worden , befloren fy hem , 
alleenig met een flaef in 'er fchuyt over te 
nemen. Voor Hermtn:us hy was in geen ftaet 
om 'er fich tegens te ftcllen, want hy was in 
een flaep-fiekte gevallen, ook wift hy niers 
van 't geen 'er gefchiet was , als naer dat de 
vilTchers hem in 'er huys gebracht hadden. 
'kSeg u niet, hoedanig fijne verbaellhcitwas » 
toen hy tot fich felvenquam, hem re fien in een a-i a 
viAchers hurfe, in plaersvan fich in een fchipi 
te fien, en van te weten dat hy te lande was, 
in placts van op de zee te zijn. Maer *k fal u 
alleenig feggen, dat hy, onaengefien fijne 
(juellingen, genas : 't is waer, hy lag langen 
tijt fiek : waer na hy , om byftant te krijgen , op 
Campanien moft fchrijven. Ondertuflchen , 
alfoo de gedachte van Valena hem niet konde 
verlaten, nam hy voor na Romen ts gaen, 
fonder dat den tijr fijne liefde yets had veran- 
dert. Inderdaet, hy ging fcheep: en voegde 
fich dje^ na op zee by A- temidoms , Zenocnt' 
tQs y en my, gelijk gy op Iralien trekkende 
raiflTchien hebt vernomen. Maer, Mc-vrou, 
men moet, foo'ru belieft, weder na Romen* i 
keeren. en wel bedenken den ftaet waer in 
ik Valcr'tA heb gelaren. Gy hebt ongetwijf- 
felt niet vergeten, hoe gruweliken droef heit 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. BOEK. 



l8j 



Ie doot cnd'onlVantvaftighcitvan haren min- 
laer haer had aengebracht; u gedenkt wel 
lEmilius Teer op'er was verlieft, dat £w/. 
i lieftallig, foeten gedienftig was, dat^^ï- 
tr'ms en Sivelii geerne hadden, datfe met al 
Je werelt geloofde, dat Hermwius Aool 
m dat defe fchoone dochter fomtijts wenfch- 
c yemant te konnen beminnen, om fichover 
HermMHs te wreken , en hem te vergeten. 
\cn d'ander zijde, Spunus» en fijnen vrient, 
r»ende dat 't gerucht van Hermmms doot bleef 
iuuren, willen niet wat denken van defe voor- 
val, en waren doorgaens heel blijde te mer- 
en, dat Ki/^»*/^, by voorvallende gelegentheir, 
van hem niet en fprak met de felve teeder- 
heit, diefe eertijrs voor hem betuygt had. 
Want ten tijde datfe hem teederlik beminde, 
en geloofde van hem bemint te zijn. Kondc- 
fe niet laten hem te prijfen met fekerc uyt- 
breyding: die dede blijken hoe grooten ver- 
maek fy fchiep in van hem te praten. Mntms 
was echter niet te gelukkiger ; want alfoo fy 
hem had gefien ten tijde van Hermm/Hs, en 
datPem niet konde fien, fonder om hem te 
denken, hadfe d'onrechtvcerdigheit van hem 
fluaet te gunnen, en in de kluchtige finlik- 
. heit, die de liefde haer gaf, waren 'er oogen- 
I blikken, in welke fy geloofde eenigfins aen 
^ Emtl/HS verplicht te zijn, om dat hy 'er we- 
gens Herminms had uyt den dut geholpen. 
Ondertufl*chen, alfoo Ernthns van heel aen- 
ficncliken (laet is, dat hy ganfch lieftallig. 
<n feer rijk is , wiert Ki/f r/«/ blijde, merken- 



184 C L E L I E, 

de de genegentheit die hy fijn dochter toé^ 
droeg, wanr hy wenfchte vieriglik datfe gc« 
trouwt ware geweeft , om 'er als hy quame te 
fterven, niet te laten onder de macht van T^r- 
qHWfHS, Soodat hy, uytgenomen Hermtnius^ 
geenen man kennende ^ die hyfe liever zoude 
gegeven hebben, hem tTijnent met blijdfchap 
ontfing» en Falcna gebood hem heel beleeft 
te bejegenen. Van gelijken d'Ouders van 
Emilms hem willende tot Romen uederfetten, 
floegen d'oogen op een heel rijke dochter, 
maer hy kantte fich tegens hun voornemen^ 
ter oorfaek van de liefde die hy VaUria toe- 
droeg : die , in weerwil van al de gewacnde 
onftantvaftigheit yzn Herm/nius , hem geduu- 
rig beklacgde. Niet datfe, fonder dappere ge- 
£toortheit, hem haer ontrouw konde voorfteU 
len, alsfe ook om hem wenfchte, begeerdefe 
dat hy ftantvaftig verrees , ofte ten minïlen met 
een hertelik berouw over fijne onllantvaftig- 
hcit. Want hoewl de gewoonte zy, dat de 
doot den hoon uytwijfcht ofte verandert , ge- 
viel de faek in Kiler/a heel anders. Inderdaer , 
den tijt verminderden hare droef heit, fonder 
hare gramfchap te verminderen, en 'er waren 
oogenblikken, op welke haer dacht, dat de- 
wijl //erw/;;/«/ onftantvaftig was geweeft, 'c haer 
voordeeliger was, hy niet meer en was, dan 
offe hem noch had moeten fien. Ten minften , 
feydefe,van u fprekende, heeft hem mijneTegen- 
vryfter foo wel verloren als ik. en ik beelde my 
in,datfe rechtevoort bedroefder is,als ik bcn.Gy 
ieoud, duakt mv, Me-vrou, uyt al'tgeen ik 

u 




1 « 
1 '. 



I 



mmm 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 185 

^ , oordeel en, datr^i/^r/a Hermmms noch be- 
minde, toen fe dacht hem niet langer te bemin- 
nen. Maer fchoon dit alfoo was,de foctigheic 
van mifhaegdehaer niet: voor Miutus^ 

een der dingen die hem meeft hinderden, was, 
datfe wifthy den raed volgde \znSpurtus,^\t'iQ 
Biet en beminde » en dat h y doorgacns verkeerde 
met Salom^te , diefe niet konde laten in 'er hert 
te verachten. Maer voor £w///«/ .erkennende 
in hem niet dan deugt, hem vindende Ibet. be- 
leeft, gedienftig, edelmoedig, volgeen:,heel 
verlieft,en geduurig by'er, indienle hem niet 
beminde, wildefe hem beminnen, cnfe geloofde 
felf, dat f'em beminde, oftenminften datfe 
hem zoude beminnen. Sy leefde echter met hem 
nier, alsfe mct//f>'w/»/«/ geleefthad, in diege- 
negentheit was noch gehey m . noch verborgent- 
heit ; Sy gedoogde waerlik, hy'er feyde. dar hy fe 
beminde , dog 't was nacr darA^i/er/»/ haer had 
doen begrijpen , hy wenfchte datfe mtiEmUiHS 
gctrouwt ware. Onderruflfchen was EmtltHs 
inet'er vernoegt , want fy ontfing hem foetjes , 
fy ihoorden hem infgelijcx ,fy antwoordehem 
fonder bitretheit, enl'e verbood hem niet volko- 
melik.te hopen bemint te worden/tSeldfaemfte 
was . dat EmiLits ganfch niet en wiO: , dat'er eer- 
tijrs cenigerhandc byfondere genegentheit tuf- 
fchen Ho mJiiHS en Valeria was^eweeft. 't Geen 
maekre dat de faek aldus toeging,was ongetwi j f- 
fclrdathy op 'er verliefr geworden zijnde, foo 
hacft hy tor Romen quam , en geen geheym van 
fijne minne-drift gemaekt hebbende , niemant 
hem een onnutte fack ^ had gaen vertellen. Be- 
ne* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



t86 



C L E L I E 



nevens dat hy een vremdeling zijnde in fija 
Vaderlandr , hy noch geenen byfonderea 
vrient had, om hem van de voorledene dia- 
gen rekenfchap te geren. Ondertuflchen, 
alfoo Valer ms bevreeft was, dat Tarquwms 
hem zoude verbieden fijne dochter aen Emi- 
lius te trouwen, gelijk hy hem had verboden 
die HermiM/i4s te geven, feyde hy regens £w/- 
Ims^ toen hy'erhem over aenfprak, dat de 
faek veerdig moft afgedaen werden, uyt vree- 
fe dat den Dwingelant niet achte, hy te deugt» 
faem ware , om te gedoogen dat dit verbond 
tuffchen hunne huyl'en gemaekt wiert. Soo 
dat Emtlms fonder verder t'onderfoeken 't ge- 
ne ValertHs hem feyde, antwoorde hy niets 
vieriger wenfchte als defe faek te Hen volcyn- 
digt: en hy begeerden *t te krachtiger , mits 
fjjne magen wilden, dat hy dele rijke erfge- 
name diefe hem hadden voorgedragen zoude 
trouwen. Maer alfoofe hem niet naer genoeg 
bcftonden, om verplicht te zijn hun te moe- 
ten gehoorfamen, verwierp hy haren raedr, 
en volgde fijne genegentheit. Dieshy, heb- 
bende de toeftemming van FaUnut en van fijn 
Huys-vrou . en S/vei fa» VaUrius beveftigendc 
*c gene fy hem eertijts had gefeyt , wiert be- 
floten, dat Emilttis Valena in acht dagen zou- 
de trouwen, en dat hyfe zoude trouwen te 
landewaert, op een huys dat Valerms had, op 
dat de faek mocht befchikt zijn eerder Tar- 
t^uimus van hoorde fprekcn. Emiims was dan 
geduurende dien rijt den gelukkigften van al- 
le menfchen, zijnde ongetwijftelt in de liefde 

niet 



il 



ï 
% 
1 
1 

c 

-1 

1 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 187 

riiet foetcrs, als de hoop, ibnder andere on- 
lekerheit, dan die fpruyt uyc overmarige min- 
ne-lucht. Valerui van hare zijdt was niet al 
te blijde, dogfe was ook niet heel fwaermoe- 
dig. Echter hadfe met Flavie vry een droef 
praêrje, toenie op 't landt-huys quam , daerfc 
imiliüs des anderendaegs mofte trouwen; want 
komende toen te denken aen 't verbond datfe 
zoude aengaen , en voorlcdene dingen in 'er 
geheugen herroepende, wicrt'er hert gewel- 
dig ontroert. Sy waren alleen in de kamer 
van r<f/<rr/<ï , Emilius ftont niet te komen voor 
teeens den avont. Soo datfe in vryheit kon- 
den praten. Och lacy ! Flavte , feydc J^aUna^ 
die my eertijts had gefeyt, dat ik een ander 
mofte trouwen , als Hermmm/]^ zoude *t niet 
gedacht hebben, maer 'k zoude ook niet ge- 
looft hebben , dat hy my om een ander, hoe 
fchoon fy geweeft ware , zoude verlaten heb- 
. ben. 'k Beken 't,vcrvolgdeic, dat foo /:/frwr- 
MUS niet doot was, ik noyt zoude gedroomt 
t., hebben te trouwen; want ik voel wel dat de 
J^^i^ 'noop van hem berou te fien krijgen over fijne 
'^0 mifdaet, mijn hert regens de minne-drift van 
Emtiius zoude befchermt hebben. Maer zijn- 
de omftantvaftig en doot. beken ik u 't mij- 
r>er fchande, dat ik tot EmHtus eenige tee- 
derheit en erkentenis hebbe , en dat, indien 
ik hem niet aenfie als een man. die my 
ganfch en gaer kan gelukkig maken, ik 
hem ten minften aenfie als een maft, wiens 
geluk ik geloof te konnen maken , en waet 
by ik niet t'eenemael ongelukkig lal zijn, 
///, DccU N al 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i88 C L E L I E, 

al kan ik HermtMus niet heel vergeten. Ou 
dertuiïchen, voegdePer by, root werdende 
cm volkomen deugdelik, jae felfs om voor 
iïchrig te zijn, moet ik, ai eer ik iiem trouwe» 
al *t gene van den ontrouwen Hermmus ^ by i 
my is overgebleven, aen mijne wraek op-offe- \ 
ren. *k Heb 'et echter tot nu toe niet konnea i . 
doen: maer eindelik de deugt en de reden J 
yereyfchen 'r, cn onaengefien d'aerdiglieit van i 
fijne briefjes en verflen , en al de teederheit t 
die 'k hem heb toegedragen , moet ik'er my. j 
roor altijt van berooven. Ha ! FaUna , her-» j 
nam fchielik Fiav/e» wacht u wel van foo v 
fraeye dingen te gaeu vernielen, en betroutfe ] 
liever mijne belcheydenheit. Maer indien é 
ik fulcx dede, «oude *c niet eenigfms zijn 
een ftrafbaer betrouwen, dat ik mijn fel- 
ven mocht verwijten. Want eindelik, om 
u dc gront mijns herren t'ontdekken , mijn 
ziel is foo geftelf, dat ik mededongen weer- 
dig ben: inder daet, als ik my wel onder- 
foeke, bevind ik, dat'er oogcublikken zijn, j 
in welke ik de gedachtenis van HcrmutiUf 
wil haten, fonder het te konnen doen, en 
waer in ik Emilius wil beminnen, fonder 
fulcx te vermogen, 'k Beken echter, dat'er 
andere zijn, in welke ik geloof Hermimns 
te haten, tnEmilms te beminnen , maer im- 
mers 'k gevoel noyt in mijn hert de ge- 
ruftheit, dié een rechte vreugt volgt, hoe- 
wel ik niets vinde te wenfchen, als 't geen 
ik heb. Want Emdms is wel gemaekt, 
van goede afkomft ^ dapper, gacuw, ea 

krach- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



I. BOEK. 



189 



f prachtig verliefr. Hy ftelr my boven de rijk- 
i [Ve dochter van Romen, hy is loet van aert. 
• en 'k weet nier wat ik in hem zoude konnea 
."^^^ wenfchen, om my gelukkig te maken. Hier 

(■^•ina weder komende ce Ipreken van Herm^Msus^ 
^ nam ^^«»/<r/v.i, de tranen in d'oogen, een kaa- 
! ^ je daerfe in bewaerde al 'r gene fy van hem 
^had, en ftelden'er in ftaet om al de briefjes 
ï^'^ivan haren ouden minnaer te willen Icheu- 
t ren. Dog Flavte Tette fich daer lbo dap- 
^tper tegen, datfc eindelik toeftont fyl'c zou- 
■•^de bewaren , onder voorwaerde, vanle aPer 
|'' v leven haer die niet re toone. Soo dat Fla^ 
^^^'\vie \ kasje met al dat 'er in was na haer 

[••-nemende, het onder haer tuygje leyde. in 
de kamer die men haer had gegeven. Waer 
i na dele twee l'choone gingen wandelen langs 
«een klare floot, welkers kant met groente 
g^^ibefet is, en waer by ftaet een Laen, van 
l- vwaer m'ontdekt de weg die van Romen 
Mevt, na defe plaers. en hier langs molt 
Bmtlms komen. Voor Falmus, en Domt^ 
tia, fy waren befig met te doen bcftellen 
*t eene voor des anderendaegs noodig was; 
Urant of'er wel op de bruyloft van hare 
dochter niet veel volcx zoude zijn, begeer- 
^efc echter dat alles op defe kleyne leeft 
Wel pefchikt en heerlik toeging. Emu'^s 
van fijner zijde had 'et hert lbo vol blijd- 
fchap, dat hy tot geenerhande forg be- 
quaem was, als tot die. van in ti)is te 
paen. ter plaetfe daer hy moft gelukkig 
lijn. Soo dat hy alle dc lorg tot de 
- i M 2 noo- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



x.iyO C L E L I E> 

noodige dingen, voor den Bruylofs-dag, aca 
fijn volk larende, allecnig met cene flaef ver- 
trok, om re gaen na fijn weerde yaUna, Der- 
waerts gaende onderhied;hy fichmetarrgene 
fijne hertstocht mocht lief koofen, en gelijk hy 
toen niet en focht als fich duyfent genoegteu 
voor te (Vellen , om'r geen hy had grooter te 
maken, heelde hy fich in 'r genoegen datHcr- 
fn/ft/MSf indien hy niet doot ware geweeft , zoude • 
gehadt hebben , doorhem gelukkig te fien, 
'c vermaek 'c welk hy felf zoude gehadt heb 
ben in dat van fijnen vrient te fien. Toen 
(lefc gedachte hem aenquam , was hy niet bo- 
ren twee hondert treden van*thuya van f^aU* 
r/KS. Soo dat F*i/cr/<i, en Fiav/e, die gingen 
wandelen, langs de floot, waer af ik uhebge- 
fproken,hem makkelik konden fien. Sichdan 
aldus onderhoudende; juyft opeen plek, daer 
twee wegen den anderen kruylTen, hoorde hy 
aen fijne rechterbant 't gebries van een peert. 
't welk hem 't hooft naer die kant dede wen- 
den. Maer hyhad'et naeulicx gedraeyt, ofte 
hy en fag Hcrmmius-, hy dacht echter in't 
ccrft niet, dat die hy fag fijnen vrient was j 
want behalven , dat hy d'inbeelding befct 
had, met de meyning van fijne doot, was 
hy noch wat verre van hem. Maer at ngaen* 
dcHermift/us, die niets inde geeft had, *t welk 
fich kante tegens 'r gene fijne oogen hem, 
}u'tfien|van Emtlius voordroegen, hy wiert 
hem foo haeft niet gewaer, ofte na hem toe- 
rijkende, en willende dat fijne ftcm hem voor 
• iep , nam hy *t woort , ea met verbaeftheit roe- 

pea- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 M 



cll 



1. H u IL i9i 

pende, feyde hy ; Ha ! mijnen weerden tmtims:, 
hoe gelukkig ben ik, in u hier t'ontmoetcn. 
Door defe woorden ftont EmdiHS ganfchvcr- 
ftelt, want niet kennende twee van fijne fin- 
nen fetFens valfch keuren, begon hy te geloo- 
ven, dat HcrmtMtus ytxxt{tn was. dewijle fijt» 
oogen, en fijne ooren hem 't felve feyden, 
ï)ies hepenfe gelijkelik tot den anderen, en 
op eenen tijt van'tpeert tredende, liet ydet 
het fijne aen een der Haven , die hun volgden, 
en omheirden eikanderen met een uyinemen- 
de teedcrheit, en ongelooffelike blijdfchap. 
Is 'et mogelik, feyde Eimhus regens fijnen 
vrienr, dat ik noch de vreugt kan genieten 
van u t'omhelfen, naer alle hoop daer io« tc 
hebben verloren, en dat op 't felve oogenblik, 
waer in ik , uwer gedacht , en om u wenfch- 
te. op dat gy een mcdeftander mocht zijn van 
mijn geluk, gy gekomen zijtom't met my te 
deelen. Want eindelik, mijnen weerden H^r- 
miHiHs, indien gy van finlikheir niet r/ijt veran- 
dert, voorden beften vanuwe vrienden, lult gy 
ongerwijffelr feer blijde zijn, my gelukkig te 
lien. Twijftelt daer geenfins acn, antwoorde Her- 
m>^}/us , en, om niet langer uyr te ftellen 't ver- 
maek dat my 'r uwe geven moet, bericht my hoe- 
danig her is. Gy lult'er weten, hernam Emtltus^ 
als gy my hebr geleyt, door wat wondei -werk gy 
verreien zijr. Hermtmtif^ niet wetende men hem 
tot Romen geloofde door re zijn, meende dat 
Emihits dus praette , om de lankheit van fijne 
ballingfchap uyt te breydcn : foo dat hy daer op 

llacnde , feyde hy hem allee- 



ganfch geen 



mg 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



9j 



tgt C L E L I E, 

nig ,ciat *t verhael van (ijn geval te lang zoude 
zijn , om daer ter plaetfe te doen , en dat al 
"rgeen hy hem kondefeggen was, dat hy, zijn* 
de gelandf aeade kufteu van Italien, metee- 
Men Alricaen, genoemt Amtlcar ^ en twee vau / 
fijne vrienden, waerafden eenen Artemid-jrus ^. \ 
en den andeeen Zenocrates hiet, hyfe had gela.. 
ten onder belofte van hun weder by te komen, 
omtenhuyfe van te gaen vernemen; in 
hoedanigendaet de faken ftonden binnen Ro- 
men, alwacr hy verlcheyde belangen had vaal 
^rooten gewichre. Maernu, voegde hy 'er by 
fcgr my waer gy rechtevoort gaet, en vanwa: 
natuur is uaenllaende geluk, *twelk ik ractu 
behoor re deelcn. De plaets daer ik gae, ant- 
woorde f^J/Z/^Ais defelve daer gy gaet, en omu 
mijn groot geluk niet langer te verbergen , 
weer, mijnen weerden Hcrmmius ^ dat ik mor- 
gen moet trouwen , dewonder-w©crd€nr»i/<rr//i, , 
op welke ik krachtig verlieft wiert in mijne 
wederkomft tot Romen, naeru te Capua ge- 
laten te hebben. Hoe EmtUus » hernam fchie- 
lik Hermimns, gy fult morgen trouwen Kileria^ 
de dochter van Ktlerms^ die Spurms eertijts 
heeft bemint, en die Mnttus vrijde, toen ik 
uyt Romen trok. Die felve (hernam hy. heel 
verfet door de verbaellheit, en droef heit vaa 
fijnen vtienttemetken; maer hoe komt voeg- 
de hy'er by, dat die tijding u ontftelt, in 
plaets van u te verblijden. Ah ! Emtlius ^ 
riep Hermmtus^ eenen tree achterwaerts dey- 
fende j wat hebt gy my gefey 1 1 'k heb u de 
waerhcitgcfeyt, antwoordc hy, en een waer- 

hcir. 



I — 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



1. BOEK. 



291 



'^'^^^hcit, die *k racende dat u behoorde te verblij- 
den/ OndertuiVchen fie ik, 'k ongelukkig ge- 
noeg ben om u re bedroeven, fonder d*0ürlaclc 
te konnen raden. Want toen gy te CapuA 
waerr , beminde gy Clehe , en ik fie ganfch geca 
fchijn, dar gy zijt verlieft gcweeft op ruUna, 

• ofte van dat fyu bemint heeft. Van waer komt 
dan die groore verandering , die 'k fie in u 
aengefichr, en defe ontftelrenis . welk blijkt in u 
herte , want indien mijn gel uk u quelt, verklaer 
iku, dat ik nier kan gelukkig zijn. Ah! £w/- 
Uhs, riep HermittittSy is 't mogelik , gy te Ro- 

• men niet hebt vernomen , dat ik Valcna be- 
1 min. en dat gv'er niet om hebt mogeo 

denken, fonder mijnen Tegen-vryer en.mi)* 
s nen vyand te worden, en fonder re verraden 

• de vrientfchap die gy my belooft hebt. 'kHeb 
niet geweren datgy Fa/fr/<ibemindet, antwoor- 

. de Emil'ttts, en fchoon ik^thad geweten, u 
' doot achtende, foo wel als al u overige vrien- 
•.den, jafelfs als^/W/^, zoude ik niergelootc 
hebben u eenigen overlalt re doen met te be- 
minnen, diegy bemint had. Maer 'cis feker , 
! ik ganfch geen kennis heb gehadt van delict- 
de, die gy wilt ik geloove, gy Valertct hebt 
toegedragen, dewijl ik meende, gy re Capua, 
en niet tot Romen verlieft waert : foo dat ik, 
vindende in defe wijfe en fchoone dochter, al 
de foerigheir, en al de bevalligheit, die de 
deugt kan toelaten , geen reden heb gehad 
: om re denken, datfe de gelukfaligheit vari 
jyemant, als van my, konde maken. Ah, 
tLAEmtims, hernam HermintHs , al fucluende,. 
■| N 4 



1/ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



■Vu ' i 



494 C L E L I E, 

ra/erht is een trouweloofe, die u miiTchiec f 
t* eenigen dage hare genegentheic fal ontne- j 
men, gelijk, fyfe my ontnomen heefr. Maei i 
dewijl fulcx is, voegde hy'er by, en dat ik t 
rampfalig genoeg ben, om ecnen Tegen-vryei r 
te vinden, indeperfoon ran een vrient, die \ 
d'eere my verbied aU een vyand te handelen; i 
en dar ik o( ' ellendig genoeg ben, om een ) 
meefterfle te aebben, die niet alleen aflaet my 1 
tc beminnen, maer die ieifs bequaem i«, om ) 
een ander te beminnen, is mijne reys afge- j 
daen, 'k heb niet meer re vernemen: ik quam } 
allcenlg om f^aler/a, en dewijl ya/eria d'uwe 
moet zijn, valt'er voor my niet te doen als ; 
te Iterven. Dit feggende. wilde Henmmtf ^ . 
die de droefheit ten oogen uyt fcheen, van 
EmtliHs fcheyden. om fijn peert weder te 
nemen, 't welk een flaef,eenige treden van daer- ■ 
fe ftonden, vaft hield. Maer Emilms^ wiens j 
h^xx verdeelt was tulTchen de vrienrfchap ea \ 
de liefde, tuffchen fijnen vrient, en fijn mee- j 
fterfle, en die milTchien door een minne-nij- ) 
dige finlikheir, die hy felfs nier kende, heek j 
blijde was: een weynig meer daer af te weren. | 
wederhield HermmHs arm, en hem met ful- \ 
ken edelen moet als tecderheit aenl'prekende , ;i 
feyde hy: met verlof , gaet foo ftuurs niet he- > 
nen , en op dat gy mocht bequaem zijn, om mijn l 
verfoek toe te ftaen, bemerkr wel, des befweer | 
ik u , mijne onfchultt'uwaerts. Want eindelik, t 
gy weet , dat gedurende de reyfen die wy fa men 1 
gcdaen hebben , gy my noyt van uwe liefde tot 1 
Fitler/a hebt gefproken : gy hcbtie my felfs niet 

eens 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r: B O E K. 195 

ens genoemr : en iiider daet, gelijk ik u aU 
, ;ede gefeyt heb, ik meende dar gy op Ciel/e 
eriieft waert. *t Is wel lbo , gy bekenden 't niet : 
laer indien gy u wel wilt bedenken, 'khad 
:of omu niettegelooven, en'k had reden om 
e denken, dat, indien gy te Romen waert ver- 
ieft geweeflr, gy my ccnige boodfchap aen 
iwe meefterife zoud belaft hebben. Ik kome 
lan hier .'k ontmoet 'er den Genees-meefterdie 
. e Capua over my gegaen had , die my eenen 
)rief toont, waer uyt ik fic dat gy doot zijt» 
kverbreydedefe tijding binnen Romen, met 
;en ongelooftelike droefheit : fy wort beve- 
:iigt door S/veha , die 'er regens al de werelt vele 
f jefonderheden of verhaelt, den Dwingelant 
»: .8 bedrukt, om dat gy fijne wreetheitomfnapt 
. vzijt; al uwe vrienden beweenenu , 'kfie Ki/<r- 
i5|»'M.''k word 'er op verlieft, 'k vind 'er geftelr, 
, omy^^lenus, die haer gebied mijne gencgentheit 
tedulden,tegehoorfamen,en ik fchikmy omfe 
re trouwen, met hare toeftemming, jae felts met 
. die van uwe doorluchte Moeder : hoedanigen 
mifdaer heb ik dan bedreven, en wat kond gy my 
verwijten. Niets, hernam fchielik Hermniius, 
. dog wacr toe dient my uweonfchultt*mywaerts, 
als om my rampfaligerte maken. Want EmtltHs^ 
^indien yemant anders als gy was in de plaets 
daergyzijt,zoudehy.ofikfterven. eerikver- 
idragen zoude, dat hy my rMcn.i ontvoerde, 
.. dierhoeondankbaer, en hoe trouloosdatfezy , 
, , my noch weert genoeg is , om , fonder te fter- 
. ■ ven , nier re dulden , dat een ander haer belitte, 
, Hierom, dewijl ik met eere uwen vyand niet 

^ Kan 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2^6 C 1- JL L I E, 

kan zijn, en het/de kluchtigheit van mijngi 
val behaegt, ik ten minften eenen Tegen-vry 
heb, die't my niet geoorloft is te verdelger 
wil ik gaen in eenige piaets , alwaer mijne mii 
ne-dritt my niets tegcns mijne plicht doe aei 
rechten : want in de fmlikheit die 'k thar 
heb, zoude ik voor my felfs geen borge dm 
ven blijven, indien ik u langer fag. Gaetda 
henen al te gelukkigen Emilttts ^ voegde hy '< 
by, met d'uyterfte droef heit, en plukt ' 
vergelding van alle mijne dienften ; fegt fel 
niet, foo gy wilt, aen d'onftantvaftige ralerta 
dat ik leef , dewijl ik foo weynig te leven hebl 
dat ik welhaeft lelfs de tijding van mijne do" 
fal bekrachtigen. Niet, vervolgde defenb 
drukten minnaer , dat, indien ik dacht mij 
geficht zoude bedroeven d'ondankbarePerfoo 
dieu gaet gelukkig maken, endiemyfoola 
^ gentijr,en foo wreedelik, bedrogen heefr/khae 

niet zoude willen gaen verwijten harcongefta 
digheit. Maerdevvijlfe urechtevoort meer be 
mint, alsfe my eertijrs bemint heefr^zoude fy't e 
niet kreunen my te fien, jafe zoude over mij 
ongeluk zegepralen. Hierna wilde hyonrfnap 
pen uyt de handen van £;;////«/, die hem mer ge 
weltvaft hield, en die hem uytermate beweeg 
^elike dingen beftonr te fcggen, hoewel hy toe 
lelfs leer ongeruft van geeft was: want hy bemin 
de Hermmtuj teederlik, hy was oneindig ae 
hem verbonden, bovendien vernam hy, dat hy 
f Ka/fr/a had bemint , enhy wift niet wat denken. 

Van d'eene kant quelden hem de liefde, de 
YTicntfchap baerde duyfenrderhande achter- 
docht 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. B O E K. :£<>7 

' ocht in Tiin herte,de minne-nijt mengde ficti. 
ncier al fijne verfcheyde finlikheden, en hy 
. /as toen weynig min ongelukkig aU Hermw us , 
ie niet konde begrijpen . hoe i'/üf//.» befonder- 
leden van fijne doot inochc gefeyt hebben, nocli 
:/aerom rMerux hem had gefchreven. gelijkfe 
.'edaen had, nochhoefe Emtl ms (oo haeft had 
Lonnen beminnen, noch hoe raierms, die foo 

.erlik was, hem (ijnwoort niet 'had gehouden: 

M'iram hy kondefich niet geheel inbeelden , dat 
Ni iJnen hid gelooft hy doot ware . hoewcHijnea 
jirient het feyde , mits hy hem, toen als eenea 
irèaen-vryeraenfiende, alles van hem verdachc 
^ieTd . Maer gedurende defe lange t wi ft in g, kon- 
üden yaler/a en F/aviCjdie wandelden in de Laen, 
^Aran waer men de weg na Romen ontdekten, hun 
^iet inbeelden , wie'er mocht ftaen h^EmtliHs , 
'.diefe kenden, om datfe wiften hy langs die weg 
moft komen. Dog voor Hermtm^s , dielc mee 
-verwachten, noch ook gelootden dat leefde, 1/ 
jkenden hem niet : benevens dat hy met den rug 
unaer huntoeftont. Dies warenfe over dien lan- 
:>gen ommegang al heel bekommert, want- 
4 Ie mackten beyde gebeerden, die wel be- 
Jtuygdcn datfe fpraken van yetsdat hun met 
.^behaegde. Soo dat ly 'er inbeeldende het Spu^ 
\ iirms ofte Mntms mocht zijn. fchoon iuin niet 
tJen dacht, dat diefe fagen de gellaltehad van 
' ^eenvanbey le. lietcmc niet 'C vrcefen. dat 
.,| defe faek vci moeyelicx in had. Siended.m 
r^W, die toen te peert fat. om te gaen 
doen de keer van een gro ïte weyde , hem 
toebchoorcnde,om te fien of een tunceyn d.e 

N 6 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



±9ÏÏ C 1 E E ï E, 

hyfedert eenige dagen had aetibefteed, in 
fulcken ftant was, als hy begeerde, feyden 
hem defe twee dochters, van de plaets daerfe 
waren, de reden van hunne ongeruftheit. 
Valer iHs , die aireede was in eenen weg, zijn- 
de beneden defe hooge Laen, die met een 
hekken is af-gefchoten, wenden 't hooft, en, 
fiende *t gene fy fagen, ging rer plaafe daer 
hy defe twee mannen met fuiken ontftelre- 
nis fprekende, gewaer wierdt. Hy was 'er 
al heel dichte by, eerfe*t merkten, want fe* 
waren foo befig met 't geenfe feyden, dat-,' 
fe nergens anders om dachten. Maer voor : 
Valcrms , die hun niet naderde, dan omfe' 
wel te kennen, hy fag Hermmms foo haeft' 
niet, ofte hy kende hem, en dat fonder' 
in onfekerheit te zijn, als Emüms was ge- 
weelt, mits hy wel wia:,dat Hermtmus niet 
door was, hy liep toe, en van 't peert tre- 
dende , ging defen doorluchte Verrefenen 
omhelfen, die feer verfet ftonr, van fich te 
iien in de armen van Valerius, en noch meer, 
toen defen doorluchten Romeyn, fich naer 
Emilms wendende, hem feyde, dat hy fijn 
woort weder eyfclite. Want, feyde hy, indien 
'thert van mijne dochter voor Hermtmus niet 
verandert is, en foo 'therr van Hcrmintus tegens 
mijne dochter niet is verandert, kanfe d'uwe 
niet zijn , dewijl hy is weder gekomen. Ah ! 
Heer. hernam Emtlius ^ dwingt my nier, om 
niy over't leven van foo weerden vrient re be- 
droeven. Neen, neen, hernam koeltjes /^e/ w/- 
vreeft niet wegens d'edelmoedigheir van 

Fa- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IK B O E K. 199- 
' 1^ r^/dr/W,'rherte van f^aUria is verandert , en ik 
r ben niet gelukkig genoeg om u ellendig te doen 
^ worden, f^alerms (ich vindende ruflchen rwee 
• .lieden, die hem foo weerd waren, en die een 
'belang hadden foo moeyelik om wel tefchifren, 
idachr toen nergens aen, als om'erto'- Tijnent te 
lleyden, uyt vreefe hy daer ter plaetfe hun niet 
w mochte meefter zijn , indienfc regens den ande- 
W ren verbirterden. Haren geeft was in 'c eerft foo 
luttel befadigt, en Ie willen foo weynig watfe 
doen wilden, dar fy 'er niet begeerden re gaen; 
want Herm/H/uj feyde, dat hy Ki/cr/a, van de 
welke hy niet meer bemint wierr , niet behoefde 
te gaen belbeken ; Emilfus van fijne kant feyde , 
Jidat dewijl Valcrms hem fijn woort wedereyfchte, 
tffïji*tichijn had Ki/er/a hem medehaer hert zoude 
iHfjff weder eyfchen; en^a/a//// niet al tewelweten- 
.^de, wat hy hun behoorde t'antwoorden, dwong- 
Prnfe echter beheudelik hem te volgen. Ondcrtuf- 
•r^i :fchen gingen defetwee fchoone, die indehooge 
livj ILaen waren, fiende dat Valcntts die, by welke 
r hy fich gevoegt had, met'em leyde , uyt defe 
f«<»i iLaen, naer de deur die l^alcnus moll inkomen , 
■f, 1 om eerder te weren 'tgene hun bekommerde, 
TjijADog daer komende, ftondenfe byfter verfet, 
-vl.flende Henntfi/us^ diefe geloofden doot te zijn: 
I daer was echter een groot onderfcheyttuflchen 
\ Valer/a enF/av:e, dewijl defe laerfte met groote 
iblijdfchapnaer hem toeliep, en Jat ^.ï/fr/.i, in 
Iplaers van 't fel vete doen, een treeterug ging, 
len gedwongen wierr opeen fit-plaers van zo- 
den, die by dedeur ftonr, neder te fitten ; want- 
Ifewasfooontftelr, en foo verbaeft, door 'rficn 

N 7 van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



100. C L E L I Ej 

V2irx HcrmtHJUs ^ darfe racende ganfch tebefwij- 
raen. Sy was echter voordchtig genoeg , om' er 
tc gelaren als offe qualik was , en indcr daet 
zijnde bleek geworden , en niet konnende fprc- 
ken, vrcefdemen datfe degelikfiek mocht zijn. 
Soo dat Hermtmus , onaengefien al fijne gram- 
fchap, d'eerfte was om'er t'onderftcunen. 'tl* 
waer, dat 'er een oogcnblikdacr naby 

quam ; foo dat men dele twee minnaers even be- 
fig lag » om haer re willen byftaen. Maeralibofe, 
hoewel fy irietkonde fpreken, kennis had, ftiec 
fyfebeyde terug: en reykte de hantaen 
haer aendende op eene wij fe . die 'er de wanorde 
vafx haren geell licht dede merken. Onderruf- 
fchen quam Domitia, van de faek bericht zijnde, 
cn dede^i/frAï opeenen ftoel in 'er kamer dra- 
gen, alwaer jp/^ive, die'tgeheym hares herren 
wirt: , feyde *f raedfaem ware haer alleen te laten. 
En inder daet, H^rmtnms en Emiltus, foo wel als 
Valerua ^ haer tot daer toe geleyt hebbende, 
vertrokken met hem, en lieten 'er by Domttia, 
en by Flavie, D'eerfte vertrok foo haeft f 'eca 
weynig was bekomen, om te gaen vernemen, 
hoe 'r mogelijk was , dat Herm ptjus noch leef- 
de. Maer fy was naeulicx buyten , of Ki/ena 
't woort nemende , feyde ; wel F/av/e wat dunkt 
u van de kluchtigheit van mijn noodlot, en 
van mijne fwakheit? denkt echter niet, voeg- 
dePer by , dat ik Hermniufs wil beminnen, en 
Emtliftf niet; want ik ben gednt den eerllen 
fijne trouwloofheit nimmer te vergeven, en 
noyt te vergeten de verbintenis die 'k heb tot 
den tweeden: inaer eiadclik, men moet be- 
ken- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



I. BOEK. 30Ï 

kennen, dat ik. feer ongelukkig bcn.Gy wenfch- 
ten eertijrs foo vierig, liernain Flavte^ niet 
te hebben ais een van de twee rampen die u 
qnelden , toen gy begeerde dat Hcnmm*^ niet 
dan ongeftadig ofdoot ware , my dunkt gy geen 
reden hebt re fpreken, gelijk gy doet. Wantgy 
feydet te dier tijt , dat , indien hy levend ware 
geweeft , gy groot vermaek zoud genomen heb- 
ben in u aen hem te wreken , en in hem fijne mif- 
daet te verwijten. Soo dat, indien gy noch zijc 
in't lelve gevoelen, gyjieel blijde behoort tc 
zijn door hem te fien, dewijle gy in ftaet zijt , 
om u over fijne onftanivaftigheic te wreken, 
Emilin>s morgen trouwende, en om hem fijne 
trouwloofheit tc verwijten, dewijl hy is in't 
felve huys daer gy zijt. Ah! f/*ii>/f , hernamfe, 
hoe grooten ongelijk had ik, toen ik fulcx 
wenfchte, want het is feker, dat *tgeficht van 
cenen trouwloofen minnaer wreeder is , als 't ge- 
fichr van eencn doodcn minnaer, ten minden 
dunkt 'et my rechtcvoort foo. Maer let wel op 't. 
gene gy fegt, antwoorde Flavte » want 'kheb 
noyt hooren leggen, dat de gramfchap doet be- 
fwijmen, en 'kweet niet oPer nieteenig gevoe- 
len in u hert is . 'twelk gy niet gelooft dat 'er zy , 
en dat milTchien Henntmts gunftiger Is als gy 
meent. Neen , neen , F/avie , hernamfe , 'k ben 
edelmoediger dan gy gelooft, en gy fult my 
noyt eenen onlianrvaftigen voor cenen trou- 
wen minnaer fien ftellen. Niet. dat ik in mija 
hert niec gevoele duyfent bewegingen, zijnde 
ten voordeele van defen trouwloofen minnaer,. 
hoewel mijne reden een af-kcer van hem heeft > 

maer 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



^01 C L E L I E, 

maer immers 'k wcnfchte vieriglik, dat de 
doot my acn Hermmms ^ en aen Evt/Z/tts ge^ 
lijkelik ontnam , Ichoon HermwtHS noch 
meende van my bemint te zijn, *r welk ik- 
niet en denke. Kilerta feydc noch duyfent 
beweeggeiike dingen regens Fitvie ^ die Her- 
miyiiiis noch niet hebbende onderhouden , niet 
wifl: hoei'*er behoorde aen te fpreken. Niec 
darfe niet had gemerkt, uyr de wijfe op wel- 
ke Hermwms by'er was gegaen omfe te hel* 
pen, hy 'er noch krachtig beminde. Maer 
werende hoe k^alena met Emilius ftont, durf- 
defe hacr 'r herte voor Hcrmmms niet vermor- 
wen, fonder wat befcheydeliker 't gevoelen 
van hun beyde te weren. Kileria fclfs,onaen- 
gefien d'ontfteltenis daer fin geweeil was, 
geloofde noch eenige teekenen van liefde in'c 
doen van Hennwms geficn te hebben , maer 
uyt een fmlikheiti dieie felf niet wel konde 
bekennen , maekte fy 'er voor Flavic een ge- 
heym af. enfe wilde haer felf inbeelden, datle 
fich bedroog, en nier gelooven dat hy'er lan- 
ger beminde. Terwijle datfe in foo wreeden 
ontrteltenis was, fprak yaUrias Hcrynwius^ en 
EmtlfHs diehy groorelicx achte, en beminde, 
aen ,met een wondere edelmoedigheir , in 't 
bywelen van d'een en d'ander, na dat den 
eerften hem met weynig woorden had vertelt, 
*t gene hem op zee was wedervaren, en hy 
door fijn 'verhael had doen merken, dat hy 
riï/wv^ altijt vierig beminde. Inder daer, hy 
berichte Hermnuns in tegenwoordigheit van 
Enjiliiis , dat hv 't geweeft was, die de tijdmg 

van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



L BOEK. 30| 

▼an fijne doot verbreyd had; hy feyde hein 
voorts, hoedanig was gewceft de droef heit 
van al Tijne vrienden ; die van Stvclm , die van 
Emiitus» en de fijne, hem bekennende, dat. 
Tonder d'oorfaek te weten, ralerta \ haer veel 
eer getrooft had , dan hy zoude gelooft heb- 
ben, en dat onder de droef heit diefe mackte, 
foo vele gramfchap als bedruktheit had ge- 
fcheenen. Hier na verhaelde hy hem de mid- 
delen, die Sivelta had gebruykt, om hem tc 
verplichten de tijding van fijne doot te be- 
veftigen, jae om FaUna felfs in dat gevoelen 
: te laren, om fijn leven niet bloot te ftellen 
' voor de wreetheit van TarqutHms^ die meer 
op hem gebeten fcheen, dan hy oyt was ge- 
weeft, tegens die, welke hy had doen omko- 
men, door de wreetheit der ftrafFen. diefe 
hadden geleden. Befchuldigt my dan niet, van 
f vjy willig mijn woorr u niet gehouden tc hel> 
ben, voegde hy'er by, Hernuniits aenfpre- 
l kende, dewijl ik *er nier toe gebracht ben , als 
» ©m u leven te behouden, endoor den raedc 
f van de edelmoedige ó'/W/iï. Ondertuflchen , 
. dewijl gy en Enuhus vrienden zijt, dat gy el- 
. kanderen niet hebt te verwijten, en dat mijn 
1 dochter u doot geloovende, geen mifdaet 
heeft begaen, in 't befluyten van my re ge- 
hooriamen, moet de reden dit groot gefchil 
cyndigeu , en die van u beyde meeft bemint 
wort van VaUriay haer verwerven. Want» 
mijns oordeels, naer de faken nu ftaen, diefe 
fal trouwen, zoude niet gelukkig zijn, in- 
dien hy van haer niet gekofen ware. Voor 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



304 



C L E L I E 



niy, hernam koeltjes Hermmms ^ 'k weet we 
dat ik 'er niet zijn en fal , ik ken 'r hertc vafi 
Valer m beter als gy, en ik bereyde my o« 
van droef heit re fterven , Tonder andere gund 
te verfoeken^als van noch ecnmael in vryheii 
te mogen fpreken d'onrechtveerdige Perfooii, 
die my ha er hert ontnomen heeft. Valerm 
iioorende Hermimus defer wij fe fpreken . be- 
ftont fijn dochrer te willen ontfchuldigen, 
want hy will niet hoe wreede brieven Ho mi^ 
>tius had onrfangen, door 't bedrog van Sptp- 
rtus^ die hem reden gaven te denken, datfé 
tegenshem, fonder oorfack, had gefocht te 
twiften, mitsfe had gevoelt, daüe Emil/us be- 
minde. Dog eindelik wiert*er, na een vry 
lange onderhandeling, befloten, dat indien 
ValcTui 's anderendaegs beter ware, Hermwms 
nacr zoude fpreken, fonder andere getuygen 
als Flavie: dat Em 'tlitts vervolgens de vryheit 
zoude hebben, om 'er t'onderhouden ; dat 
fyfe daer na beyde re gelijk zouden befoe- 
Jten, in tegenwoordigheit van Valerms^ en 
van Domittity die, om 'er meerder vryheit 
te laten, beloofden haer nier re flen; op 
darmen, volgens hare (inlikheir, fuiken be- 
fluyt maekte, als men behoorde te nemen* 
lavoege dat hier na yder verrrok in fijn 
kamer , de geeft toen niet vry genoeg heb- 
bende, om langer te praten. Voor Vale 
r/ns, onder 't dekfel der fiekte van Valerut^ 
lier hy de Bruyloft opfeggen , aen 'c kleyne 
getal Perfonen die 'er mollen zijn: Onder- 
tuftchen kond gy iichrelik oordeeien, hoe 

flrenge 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 



I. B O E K. jo^ 

llreage nacht defe was, voor Em/iius , voor 
HermiMius^ en voor f^aier/a. Den eerften fich 
hebbende gefien op 'r punt van gelukkig te 
zijn, bevond 'etn feer ellendig, door oomek 
van fijn vricnts ongeluk te wefen. en noch 
veel ellendiger door de vrees die hy had dat 
Valena van gevoelen zoude veranderen, en 
hy de rampfaligfte zijn. HermiHms van fijner 
zijde leed ongelooftclike qualen, door d'ee- 
nige gedachte van niet bemint te zijn, van 
eenen Tcgen-vryer te hebben, die hy niet 
mocht ombrengen, die hy niets had re verwij- 
ten, en noch nseer door 't wreede gevoelen 
der gedachten^ dat P^aleria hem beminde, dat 
Vala ia hem zoude kiefen, en dat ï^iilerui hem 
zoude trouwen. Voor defe fchoone dochter, 
fy was nier gelukkiger, enfe had'et hert, ea 
•tgemoet lbo belemmert raetlietdc, mer gram- 
fchap,mct minne-nijr,en mee ongewifheitjdat- 
fe den ganfchen nacht niet konde flapen. In- 
voege iy dien overbracht mer Fhivie t'oaderhou- 
den, welke haer in defen ftaet niet had willen 
verlaten. Maer eindelik den morgen gekomea 
zijnde ^Wtz^alerius haer belatten een beloekvan 
Hermmms t'ontfangen , en te gedoogen , hy 'er 
fijne redenen feyde. la'teerft hadi'e haren Va- 
der geerne ongehoorfaem gewceft. dog een oo- 
genblik daerna wasfeheel blijde defen gewaen- 
den trouloofen te mogen uytbranden , fy fchik- 
ten'er dan om fijn befock aen te ncmen.Maer de- 
wijl'er eenigen tijc van doen was, om FaUrms^dxQ 
toen in fijné hof wandelde;, hare antwoort te laté 
weteD,en omfe fdinnmiiunca. tc dieaé, bevondfe 

dat 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



3o6 



C L L 1. I E 



dat hy niet rafch genoeg quam, en beelden** 
in fulcx ware, om dat hy fich fchaemde hae 
te fien, en dat hy overleydc, wat hy moft^ 
feggen. Voor my, fi^ydc toen F/avre , 'k ge*i| 
loot, dat dewijl Hermmt hs unocli wil befoe-*» 
ken, hy of niet ontrou is geweeft, ofte dat'eci 
hem leet is 't geweeft re zijn. Schoon d'een , 
of d'ander, van defe twee dingen, mochtea 
waer zijn , antwoordefe , 'k zoude altijt onge- 
lukkig wefen. Hoe , hernam Flavie , gy zoudj 
ongelukkig zijn, indien gy vernaemt dat Her- - 
mifj/iïj u dooTgaens vieriglik had bemint, en. 
dat hy u noch beminde. Jae, antwoorde ra* 
ieria^ want indien HerminiHs niet fchuldig is,, 
zoude ik hem ftrafbaer fchijnen, en hy my 
hondert dingen verwijten, 't Is dan beter 
voor uwe ruft, antwoorde Flavte^ hy ontftant- 
va ft ig zy geweeft-, en 'r hem berouwe: geen- 
fins, hernamfe, want ik voel wel, dat, in- 
dien 'f hem beroude , ik de fwakheit zoude j 
hebben, van daer door aen 't hert geraekt te 
worden, en dat ik miflchien onrechtveerdig 
genoeg zoude zijn. om eenen bekeerden mif- 
dadigen re ftellen voor eenen onfchuldigen, 
die ik niets heb re verwijten: foo dat mijne 
reden 'r met mijn hert niet eens zijnde, ik 
evenwel ellendig zoude wefen. Maer wat 
was 'er dan noodig om u gelukkig te maken, 
hernam Flavie ; *c ware noodig, antwoordefe, 
dat Herrmttrus my alrijr was gerrou geweeft, 
dat ik hem van geen onftantvaftigheit had 
verdacht gehouden, dat ik hem nier had ge- 
looft doot te zijn, dat Emilms my noyt be- 
mint 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



i. BOEK. |07 

mint had» of ren itiinftcn dat ik hem altijc 
kferfniaet had : invoege dar alfoo *r onmogelik 
..is, fulcx zy , is*er onmogelik ik niet rampfa- 

i.'Mig blijve. Merfe dit feyde, trad Herminius in, 
I en groeteic met groore eerbied; maer met 
V.r foodanigen droef heit in *t wefen, dat, indien 
t 'tgemocc van Faier/a niet voor ingenomen wa- 
re geweeft, haer hert daer door vermorwc 
zoude zijn geworden. Ondertuflchcn namie 
de teekenen fijner droef heit, voor reekenen 
van fijne befchaeratheit, enfe voelde har« 
; moeylikheit en hare gramfchap in 'er verdub- 
abelen. Al de briefjes van Hcnnwms aen Cle^ 
^lie, diele gefien had, en alle die van C/ehe aen 
//fTw /;/ƒ//ƒ qua men weder in hare gedachten, 
om 'er te vertoornen. Sy fag de kaert van 
Teeder aen voor een kaert van lietde, veel 
eer als voor een kaert van vrientfchap, en 
Hermin itfs haer fchijnende ontrou, fcheen'er 
jv xniet meer beminnelik. Sy ontfing'em dan 
(Jin 't cerft met een koelheit, die trotfheit in 
r had , en indien Flav/e hem niet had doen ne- 
[ derfitten, zoudefe hem naer allen fchijn heb- 
: ben laten ftaen. Maer eindelik, Hermtmui 
*t woort nemende, feyde: 'k fie wel, Mc- 
. vrou , dat gy my aenfiet als eenen rampfali- 
ï gen, die uwe vermaeklikhcden heel t'ontijde 
i komt ftoren, en dat gy heden, den al te ge- 
1 lukkigen £w///«^ beminnende, den ellendigen 
\ Hermin :ns\i^x.QU 'k Beken 'r, hernamfe ftraf- 
l felik, maer wat middel om niet te haren > 
cenen ondankbaren, en eenen trouloofen, 
die alle de gunftea, welke hy van my ontfan- 

gea 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



5o8 C L E L I E, 

gen heeft, vergeren zijn,foo haeft hy my n!eti| 



meer en fag.die een ander minde met hy buy. 
ten Romen was, en die de ftoutigheit heeft, 
nu hy milTchicn mee fijn nieuwe meefterflc 



overhoop leyr, my, door fijue tegenwoordig 
heit , en door fijne geveynfde foerigheden te 
komen quellen:want ik merk wel, voegdef'et 
by . dat gy u bercyder, om my aen te fpreken, li 
gelijk gy eerrijts dedet; maer weer, dat de»' 
faelc van wefcn verandert is, dat gy niet langer | 
in mijn herte zijt,dat ik'er,uyt laft van mijn I 
Vader, Entiliuj 'm ontfangen iieb. Ah! Me- i^*' 
vrou »riep Hcrmifttusy hoe ontrechtveerdig zijt | 
gy, jae hoe wrect zijtgy, my aenfprekende i 
gelijk gy doet. Met verlof, foekt geenen dek- 
manrel voor uwe onftantvaftigheit, befchul-li 
digt my niet om u t'ontfchuldigen. Bekent 
ter goeder trouwe, dat my aenfiende als eenen 
cUendigen balling, die te Romen niet durfde 
wederkeeren, gy mijn ongeluk niet hebt willen 
deelachtig zijn, en dat, om niet te fmakcn de \ 
ftrengheit van 't afwefen , gy my u yt u hert hebt 
gebannen. Bekent, fegik,dat, om voeglik 
ontrou te zijn , gy u hebt gelaten mijne doot te \ 
gelooven, en dat Em/hits u beminneliker fchij- ■ 
nendc, gy hem door keur, cnuyt fwakheir be- 
mint hebt. Want voor my , Me-vrou , 'k mag u 
fweeren,dat ik nier een oogenblik recht Wijde 
ben geweeft , zedert ik u niet gefien heb. *k Had l 
ongerwijft'elt, geduurende mijne reys, gekregen 
een fccr doorluchte vriendin, maer al hare 
vrientfchap heeft mynoyt konnen trooften, in 
*t rainfte der ftnertoi, die de liefde t'uwacrts, 

mv 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



) I. B O E K. 109 

ët ivt^ dede lijden ; en ik heb doorgaens geweeft 
len cllendigllen viii alle menfchen , terw ijle gy 
i leer gelukkig vond, door Emihus te bemin- 
ien.cn van hem bemint re worden. Hi ! trou- 
ooien, riep f^alenu. in fijn woorden vallende, 
;ont gy de ftouügheir wel hebben van re feg- 
jen,dat gy my niet verraden liebt» en dat gy 
i^iet zijr veriiefc geweeft: maer om u ten min- 
\tn over uwe mifdaec eenigfms befchaemt te 
jiaken , en u te doen lïen , dat ik niet verdiende 
)ni een ander verlaten te worden, ftoort my 
jier.en geeft my rijt omu te leggen 't gene ik 
ienkcen ik niet begeer, dat gy weet, als om 
:ii re quelien. Weet dan ondankbaren, dar ik u 
steederer heb bemint, als yemant kan beminnen^ 
(Gy weet 'et onrechtveerdigen alsgy zij r, en in- 
I. vdien ik had gelooft, dat gy zoud hebben kon- 
nen vergeten aldegetuygcniflcn der genegent- 
heit, die 'k u heb gegeven: 'k zoudefe u niet 
indachtig gemackt hebben: want ik ben be« 
xhaemt eenen trouloofen bemint re hebben, 
_ aernocheens, 'k beken 't, dattoen gy uytRo- 
men toogt . ik u meer beminde als mijnfelven.en 
..dat iku altijtïOna^gefien u lang ftiifwijgen, 
I met gelijke tcederheit bemint heb ^ tot dienon- 
:- gelukkigen dag, in welken ik te gelijk vernam 
; dat gydoot, endatgy ontrou waert. Maer, Mc- 
: vrou , antwoordehy. dewijl gy fiet dat de tijding 
: van mijne doot valfch is, wacrom wilt gy niet 
J denken,dat die van mijne trouloofheir 'rook zy . 
C Om dat ik heb, hernamfe, overtuygende bewij- 
» fen van uwe trouloofheir, dje'k nimmer kan in 
• twijfffi trekken. OndertulTchen weet I-Liv/eweU 

dat 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



)I0 



C L E L I E, 



dat indien ik niet had gelooft gy doot waert,| 
EmtliHS my te vergeefs zoude bemint hebben, f 
en hoe trouloos dat gy zijt, zoude ilc my ver 
noegt hebben met u te haten , en te verach 
ten. Maer u fefFens voor ontftantvaftig e» 
doot houdende, 'Ic Beken *t, heb ik gedae 
al 't geen ik konde, om Emthus te beminnen 
en ten laetftren ben ik .... Ah! Me-vrou, 
riep Henniftius , in*er woorden vallende, gy 
hebt my noyt bemint, indien gy foo wrecdea 
vonnis kont voort uytfpreken. Maer alvo- 
rens u fulcx te bewijlen, gedoogt ik u vragc 
hoedanige proeven dat gy hebt van mijne on- 
ftantvaftigheit, en wie den bedrieger mag 
^ijn, die u fob grooten leugen heeft gefeyrv 
Valer m vond 'er toen heel beteutert, want a' 
hacr vermoeden was niet gegronr , dan op 
aenbrengen van Emilius , die haer eenvoudc- 
lik had laten fien al de brieven die 'er foo 
grooten queliing veroorfaekten. Soo datfea 
by defe gelegentheit hem niet willende be-j 
laften, Hermmms in 't eerft niet eygentliki 
wilde antwoorden, noch hem yet fonderlings. 
meer feggen. Hermmius dan geloovende dat 
haer gewaent vermoeden nergens uyt was ver- 
oorfaekt , en datfe dus niet en fprak , als om 
een onfchult te vinden voor hare fwakheit, 
wiert geftoort en deed 'er duyfent verwijtin- 
gen. Want eindelik, Me-vrou, feyde hy 'er, 
na veel andere dingen, kond gy feggen, gy 
gelooft hebt gelijk andere dat ik doot was, 
gy, die met u eygenhant, my den wreetllen 
brief van de wereit hebt gcfchrevea,en die'em 

ongc. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. gii 

,nactwijfFclt my nier hebt gefchrevcn , .als 
,m my te doen fterven, op dat gy mogt onc- 
lagen zijn van al de beloften die gy my gedaen 
lad, of ten minften my iu foo verre plaetfen 
lefenden. dat ik noyt wederquam om uwe 
-uft te ftooren: defe waerheit kan Flavse niet 
lonbekent zijn , dewijlfe my bynaerfoo droog- 
CS als gy heeft gefchreven. yaterta hooiende 
ermmitts aldus fpreken, fag fl<ivie aen mee 
t-verbaeftheit ; Fhivte van haerder zijde fag op 
^HermifttuS, en feyde daii'e hem niet gcfchre- 
.^vftn had, en dacfe ook geen noot had hem 
ïte fchrijven , dewijlfe hem , federt £w///«/ we- 
dder te Romen was gekomen, altijt voor doot 
:jhad gehouden, hermwms toen alle gedulc 
vcrlielende, toonde nlo-ta en FUvje de 
Jtwee brieven, diefe aen Adtttms hadden gc- 
jfchreven, en S^urius ^ Hermtttius <Jede onttan- 
) gen als antwoorden, op die hy aen Ki/er/rf, 
-;!en aen Flavte had gefchreven. Maer Va- 
' Ueria fagfe nacuHcx, offe merkte dat 'et die 
4 waren, welke Flavse cn fy acn Muf/ns had- 
«vden gefchreven: maer hoe is't mogelik fey- 
ri <lenfe toen , dat defe brieven in uwe handen 
zijn : want eindelik ondankbaren als gy zijt, 
1,1 feyde ra/crm regens Hermmms , defe brieven 
. .i zijn gefchreven aen een man, die'k om uwenc 
wil ftijffmnig veracht heb, en indien gy rede- 
lik waert, behoordet gy my al de ftrengheic 
van dit briefje dank te weten, At\t\]\\MHttt*s 
was daer ik 't aen fchreef. Maer, Me-vrou, 
hernam HermwtHs, gy fult my finneloos ma- 
ken, want 'tis niet fekerder dat ik leve, als'c 
///. D<(U O waer 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ijt C L E L I E, 

waer is dat een man die *k: van Capua'na Ro- 
men fond . my defe twee brieven gebracht heefr, 
tót anrwoart van twee die 'k aenu, en aen 
J^iavre had gefchrevcn ; en 'c is felfs noch alder- 
fckeril: , datfe juyft antwoorden op *t gene ik 
u beyde ontbood, 'tis ook waerachtig» dat 
defe wreede antwoortde rechte oorfaek is van 
tnijn lang ftilfwijgen, en van mijne bailing- 
fchap. Ondertuffchen , Me-vrou , heeft de ge- 
dachte van uwe onftantvaftigheit mynoyt be- 
luftgemaekt om ontrouw te zijn, engyzijral- 
tfjt geweeft d'eenige Pcrfoon, die 'k bemint heb. 
M<ier noch , feyde Flavte , wie is't die u defe twee 
brieven heeft gebracht? *t is , vervolgde hy, de 
broeder van een flaef die tegenwoordig by my 
IS ; want het was fulcx, dat die gebruykt had 
geweeft om de reys op Romen te doen, was 
gekomen inden dienft van Ham/ftitts, zoen hy 
uyt Capua toog , en dat 'et de felvc flaef was , 
die hy nu ren huyfe van FaUnus by^em had. 
Ondertuffchen Herm/fi/tti eenige foetigheit 
vindende , in te denk<!n , dat raleria defe 
twee brieven aen hem niet had gefchreven, 
dacht flch noch verder t'ontfchuldigen, en 
bad'cr foo ernftig hem te willen feggen waer 
medefe hem befchuldigde, fy, fonder Em ltM 
te noemen, hem re kennen gaf, dat 'et was 
u bemint te hebben. Ha ! Me-vrou, feyde hy, 
defe gedachte kond gy niet gekregen hebben , 
als door mijnen Tegen-vryer, die d'eenigfle 
menfch diefe oyt kan ingevallen zijn; noch 
heeft hyfe gevat, fonder oyt gefien te hebbca 
<fle Pei foon , met weikers min hy my befchal- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



^ I. B O E K. 31? 

^Jigt: en om u oprechrclik te fpreken, de 
laeuwkeurige trouw die 'k gehadt heb, om 
' ran mijne minne-fucht een groot geheym te 
' maken , is oorlaek hy vermoede ik te Capua 

- beminde. Hy fag my droef, en hoorde my 

• fuchten. en hy fag my ontfangen en ichrij- 

- ven briefjes vervattende getuygeniflen vafi 
^ vrientlchap. die hem teekenen van liefde 

■ fchenen, en ik twijtfel niet, voegde hy'erby, 
Mfich willende veden in u hert, hy u felfs ge- 

• toont heeft, alle d'atfchrifren der briétjes 
die ik toen aen defe wonder-weerde dochter 

pn|fchreef, en waer van ik foo kleynen geheym 
f-T|naektc, dat ik toeftont hyfe mede nam. Hy 
heeft my echter gefcyt, hy niet en wift ik 
u beminde, dog 'k heb reden te gclooven. 
dat hy my de waerheit niet heett gcleyt. 
TUvte toen 'twoort nemende, feyde tegens 

£- Hermnitus dat hy ongelijk had, Emtlnts^xt 
befchuldigen.en verhaelde hem waerhk, hoe 
hy op een tijt Valena de tijding van fijne 
doot en van fijne onftantvaftigheit had ge- 
bracht; uytbreydende de droethcit die hy 
.•aölover fijn verlies had betuygt, opdat hy tc- 
■ifltf eens hem niet uytvoer , om een quaet dat hy 
m hem onnoofelhad gcdaen. Soo dat Hernmttis 
wetende waer mede men hem befchuldigde , 
«enigen trooft had re ficn, hy niet konde mif- 
fen t'ecnigen dage gerechtveerdigt te worden. 
Derhalven feyde hy tegens f^alena, Me-vrou, 
4k dank de Goden, voordat ik ten minOcn ver- 
fekertben,gymettertijt mijne onnoofelheirlulc 
tótS"! b<*kemien ,° NVAnc de doorlachte dochter van 
K I O 2 een 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



|I4 C L IL L I £9 

den edelmoedigeiiC/<r//«/ , wort gevrijt van foo 
groot en Prins, die fy overlang bemint» dat 
defe liefde haeft, door ganfch Italien, fal 
ruchtbaer zijn. Horattas, die een Romcyn is, 
en die gywellcent, Is denTegen-vryer van den 
Prins waer af ik fpreke, en duyfeut Perfonen 
konnen getuygen » dat Cleiie mijn vriendin is, 
dog nimmer mijn meefterffe was. Toen ikhacr 
cerft quam re fien , bemindefe alrecde A:onct , 
Soon des Konings van Clufium. 'kHeb ge- 
weeft, en ben noch den vertrouwling van die 
eenvoudige liefde, en indien gy u foo makke- 
lik kondet rechrveerdigen als ik, zoudikfoo 
ellendig niet zijn als ik ben. Maer, ocli lacy! 
onrechtveerdige Perfoon,de faek en is in dien 
ftaetnler, en fchoon gy my had gelooft doot» 
en ontrouw re zijn, was her noch nier genoeg 
om u tot 'et inwikkelen van een tweede gene- 
gentheit te verplichten. Inder daet, foo gy 
li had vernoegt met my te haten , en my te 
vergeren, zoud ik u om uwen haet, en over 
uw vergeten verplicht zijn, Maer gy hebt 'et 
veel erger gemaekt, dewijl gy Emslius hebt 
gegeven 't felve hert, 'twelk gy my honderten 
hondertmael hebt gefworen,dat noyt yemant 
als ik mofte befitten. Men zoude feggen 
uyt de wijfe die gy felfs bekent gebruykt te 
hebben, dat gy hem hebt willen loonen voor 
dat hy u had bericht, dat ik doot en onftant- 
vailig was : want, om de waerheit te feggen, 
indien gy my r«ederlik bemint haddet , zoudgy 
geenfms hebben konnen dulden 't geficht van 
een man die u twee foo verdrietige tijdingen 

ge- 



i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. 315 

pebracht had. Ondertuflchen gy hebt hem ver- 
draeen, gy hebt hem bemint, gy bemint hem 
noch, en gy fultmiflchien onrechtveerdig ge- 
noeg zijn om my te feggen, dat gy hem alrijc 
fult beminnen. Overweegt 'et echter meer dan 
eens al te lieftallige Ktlerm, gedenkt aen al de 
beloften die gy my gedaen hebt,erinnert felfs aat 
pymy, federtikhiergeweeft ben. hebrgefeyt, 
dat indien gy niet had gelooft ik onftanvaftig 
en doot was.gy niet ontrouw zoud geweeft zijn : 
en om niets te doentegens u felven.meenende al- 
Icenig tegens myaen te gaen. nccmttijtomde 
waerheit mijner woorden te erkennen, 'k Ver- 
binde my om u te doen feggen door C/elius en 
door 5^^//^///^, welkers deugt en verdiend Ki/e- 
rms bekent is, dat ik geenen minnaer van hunne 
dochter kan geweeft zijn. 'kVcrbinde my C/c^ 
i/cte verplichten u te belijden, datfe Jyo^icebC' 
minde foo haeft fy begrip hadde , en 'k beloof u 
.eindelik, dat in 't korte, ganrchltalietifalfprc- 
ken van de liefde van A-once en van CUhe , by de 
welke ik immers foo wel ftaeals oyt, fchoonik 
weet darfc haren weerden ^ronce foo vicriglik 
bemint, als ik dacht , en verdiende van u bemint 
te worden. Maer Hermtmus , de brief jes die 'k 
gefien heb zijn footceder,ende kaertdiemen my; 
geroont heeft isfooaerdig.dat ikniet weet, ofc 
ik u behoor te gelooven. Maer ,Me-vrou, her- 
nam hy , weer gy niet, gy my duyfent en dayfent- 
mael hebt verweten, dat ik al te liet kooiende 
fchrcef , en dat 'et hmg aen die, welke ik de 
briefjes fond, liefde te noemcn/t gene niet dan 
vTientfchap was. Inderdaet , voegde hy 'erby , 

03 de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



>i6 C L E L I E, 

de teederc minne-fuchtr'uwaerts, hcertgemee- 
nelik in al mijnen geeft gedrukt, feker verhek 
merkteeken, 't welk maektdaral mijne vricn- 
dinnen de liefde mijner ziele gewaer worden: 
en vorder jMe-vrou, zoude ik affchrifren der 
briefjes gegeven hebben van een Perfoondie'k 
beminde, zoude ikfe flegs getoonr hebben? 
Och lacy! vervolgde hy, 'k ben feer verre van 
diergelijke onbei'cheydenheit , dewijl ik ielf 
forgvuldelik heb bewaerc , den wreeden brief 
die'k u kome te toonen. fchoon ik hem niet 
fonder gramfchap , noch fonder mistrooftigheit 
kan befien. Gelooft dan, Me-vrou,gelooft, dar ik 
onfchuldig ben , en dar gy fchuidigt zijt : want 
tenlaerften , Me-vrou,al had ik gelooft gydoot 
en onftantvalHg waertgeweell", zoude ikmy tot 
geen tweede genegenrheit hebben ingelaten. 
*k Zoude van droefheit geftorven hebben, ofte 
indien dc gramfchap my had belet refterven, 
zoude ik in plaets van een andere te beminnen, 
al de vrouwen gehact hebben, jae 'k wectfelf* 
niet, ofte hoe ontrouw ik u gelooft had>iku 
nier noch in't graf zoude bemint hebben. Onder- 
tufTchen , Me-vrou, hoewel gy ftrat baer zijt, dat 
gy al te lichtveerdig Kebr gelooft, dat ik onftanc- 
vaftig was, en hoewel ik reden hebtedenken,dat' 
gy t'onrechf loochent den wreeden brief die 'k 
u koom te toonen : hoewel feg ik gy trouwloos 
zijr_,dewijl gy my hebt bekent, dat gy EmtHuj be- 
iiiinc, fal ik niet laten. ... Ah ! Hnnuums , viel 
f 'er tuftchen , ik kan nier verdragen dat gy my 
van trouwloofheit befchuldigt: want *t is feker 
dar, naer 'c gemcenc ge vodcu , de door, en d'oa- 

ftant- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. 3^7 

ftantvaftigheit van de Perfoon die men mint 
volle vryheit geven, om van fijn hert refchik- 
ken , en dat ik derhalven , u geloovende- doet en 
onftantvaftig re zijn, van geen onftpntvaftig- 
heir mag befchuldigt worden, 'k Zoude echter 
toeftaen.dat m'er my mede befchuldigde.indien 
ik u alrijt gelooft hebbende, 'k aen uwe gedach- 
renisware cnrrou geweeft : maer om niet te lie- 
gen, de faek heeft fich foodunig toegedragen, 
»kniet kan lijden dat m'er my mede belchul- 
digt . Maer om 'er nier mede befchuldigt te wor- 
dcn;( hernam hy, haer heel verlieft aenfiende) 
moet gy my,dewijl ik, noch doot, noch onftant- 
vaftig ben , v/edergeven 't hert dar gy my ontno- 
men hebt. want hoe ontrouw het is, wil ik't 
wel , op mijii knien , weder aennemen : 'k wil *er 
uop nieuws om verplicht zijn. 'k wil al mijne 
▼oorledene qualen vergeten: en ik wil u noch 
vieriger beminnen, als ik u oyt bemint heb, 
mits dat Em/iius verjaegt worde uyt een hert, 
dat hem niet toe en komt» en alwaerhy geeft 
rechtroeheeft, dewijl ik niet doot ben, en dat 
Ik nimmer ontrouw was. Maer indien gy *t 
niet kond doen, voegde hy'er by, hebtd'edel- 
moedigheit van my niet te bedriegen , want 
hebbende niet als de helft van u herr, zoude 
ik veel ongelukkiger zijn, dan of ik't geheel 
verloren had. Emilms xs ongetwijffelt mijnen 
vrient.en ik ftae toe, dat hy byu, en bymy. 
onfchuldig is tot mijne wederkomft. Maer. 
ochlacyl ben ik felfs by yemant fchuldig?ben 
ik oorfaek dat EmtliM heeft gelooft dat ik 
doot was? en dat ik op Cldic ben verliett 

O 4 ge- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

geweeft? 'tis waer/khad hem niet betrouwt: 
de liefde die'k u toedroeg, maer behoorde 
ik 'et te doen, en zoud gy'tgoet gekeurt heb- 
ben ? Bemerkt dan wel , des befweer ik u , hoe- 
danig mijne onnoofellieit en mijn ongeluk is. 
Maer is 't mogelik , hernam yalerta^ dat gy foa 
onfchuldig zijt als gy fegt ? Maer is *t mogelik , i 
anrwoorde hy , dat gy aen mijne woorden kond 
twijfFelen? want eindelik , indien ik u niet be- . 
«inde, door wat reden zoude ik foo ftijffin- i 
nig uwe genegentheit verfoeken : hebt gy my 
nier dekmantels genoeg verfchaft, om 'er niet 
meer na te talen. Emtlms bemint u , gy haet'em : 
niet, en zoude ik billike ftof hebben om u ; 
nimmer te befoeken, indien ik u geen krach- 1 
tige liefde toedroeg > 't Is niet genoeg , antwoor- ! 
defc my rechtcvoort te beminnen, men moet » 
my ahijr bemint hebben; indien fulcx nietzy, \ 
hernam //m;/;»//*/, moet gymynoyt, en mijnen i 
Tegen-vryer altoos beminnen. Maer, voegde hy i 
•er by , al fuchtende , men fiet wel dat'er een mer- i 
kelikouderfcheid is, tuiTchenu.en my,gy zoud > 
mijn hert niet meer begeren, indien het de fwak- : 
heit had gehad, van een ander bcelt 't ontfangea I 
aU het uwe: en ondertuirchen, fchoon gy hebt af- J 
gelaten my te beminnen, cn dat gy een ander be- 
mint . fal ik van blijdichap opgetogen worden , 
indien gy my den fchat kond wedergeven die ik 
verloren had. Doet 'et dan, al te bevallige Ki/f- 
ria; maerom'er u toe te verplichten, gedenkt 
3cn foo vele gelukkige oogenblikken , die wy 
fameu hebben doorgebracht. Uwe oogen heb- 
ben my duyfcnt en duyientmael, tegens uwen 

dank 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï. BOE K. 119 

flank gcfeyt, dat gy door mijn lijden gcraekc 
waert: uwen mont fclfs heeft my met u toe- 
ftemmen gefeyt^dai ik niet gehaet wiert, ja'k 
ben felt's gelukkig genoeg geweeft , om met 
reden re mogen gelooven ,< dat mijne gelukfa- 
ligheic d'uwe zoude maken. En dar gy u zoud 
gelukkig achren, ais wy zouden zijn in llaet van 
nimmer te fcheyden. Doer dan groot gewclt om 
te jagen uyt een hert , waer toe hy ganfch 
geen recht heeft : dewijl, gelijk ik alreedcge- 
fegt heb, 'k noch doot, noch ontrouw ben. 
Want het betreft milVchien foo welu geluk aU 
dat van den ellendigen Hft mvnus. Indcrdact» 
'kbenvcrfekert, dat, indien gyonrechtvccrdig 
genoeg waert, om my niet weder te geven \ gene 
my toekomt, en om uaen over te geven, 

gy foo haeft de fijne niet zoud zijn , ofte gy zoud 
my beklagen. Ja wreede Kt/er/a, ik tarte al 
uwe wreetheir, om u te verhinderen medelijden 
met my te hebben, indien gy my foo ellendig 
maekt, als ik zijn fal. by foo verre gy my 
onrecht doet. Komt dan weder tot u felven , 
en tot my , verflijt langer geen tijt met een 
faek t'onderfoeken , daer de reden ganfch op 
d*een zijde ftaet. Terwijl dat Hermmius aldus 
fprak , luyfterde ^i/<?r/atoe, nu hem . dan f 
vti aenfiende, en dan d*oogen neder flaende. 
Maer eindelik , HermtMiMs^ïUitnfSt te fpreken, 
fprak fy op hare beurt. Schoon al 't gene gy fegc 
waer was. hernamfe, en dat gy inderdaet op 
Cleite noyt waert verliefu geweeft , weet ik niet » 
of ik u mijne genegentheït behoorde weder 
te ceven. Inder daet , gy zoud meenen 

O 5 reden 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



;lo C L E L I E, 

reden te hebben, om my als een onftantv. 
ge re handelen, ja lelfs recht te hebbenomop 
d'eerfte gelegenthcit onftantvallig te zijn. On«. < 
dertuflTchen laet ik my voorftaen, dat ik , foa- i 
der onbillik heit, n iet ka ngefegt worden trouw- ' 
loos te zija. Wanttenlaetftea,omude gront ' 
mijns herten te ontdekken, 'k heb Emiims wil- . 
len beminnen, maer 'k heb hem noyt konnea i 
beminnen, gelijk ik u beminde. Eylraet ver« : 
lof, Mc -vrou , viel *er fJermonus tulïchen . ver- * 
andert maereenwoortin'tgenegy komt tcfegr 3 
gen : en in plaets van te feggen gelijk ik.u be- i 
minde, fegt, gelijk ik u bemin, en gy fultmy ' 
gelukkig maken. *k Zoude 'cmiflchienfonder 
leugen konnen feggen, antwoordefe, wantik 
voel wel dat mijn hert wil gelooven, dat gy 
onfchuldig zijf, fchoon mijne wil fich'er re- 
gen ftelr; ja ik merk felf nier dan al te wel, 
dat de tcederheit die 'k Enulms toedraeg, 
niet en is gelijk die 'k tot u hebbe. Alaer Her- 
mmtHs 'k vincle my bijfter beteurert : want in- 
dien gy niet onftantvaftig.zij^ geweeft. beken 
ik dat gy recht hebt om mijn hert weder te 
cyflchen; maer bekent ook j dat indien gy my 
als een fwakkc aenfier, ik het u niet behoor 
weder re g^ven, dewijl 'tfeker is, ik nieri 
heb gedaen, dat men my mag verwijten. la- 
dien ik uwe doot had gelooft, fonder re ger 
looven dat gy onftantvaftig waerr, zoude ik 
llraf baer zijn , indien ik 't my gerrooll en de 
liefde van Emiims geduldet had. 'kBelijde 
felfs, indien ik niet had gelooft gy dootwaert 
:cn felven tijde , dat ik u ontrouw hield, gj my 

zoua 



I. BOEK. ;2l 

zoud mogen verwijten , mijn Vader al te hic- 
ftig gehoorfaem geweeft te zijn , toen hy my 
gebood de genegenrheit van£m///«ite dulden: 
want ik geloof, onaengefien'tgene ik gefeyc 
heb, dar indien men recht lief heeft, menniec 
kan laten te wenfchen, en felfs te hopen 't be- 
rouw van de Perfoon die men bemint , als hy 
fchuldig is. Maer HermwiHs ,Flavte weet wel, 
dat uwe onftantvaftigheit my noyt over uwe 
doorheeft konnen troolten; en dat, indien 
r WüEmtlius heb geleden; 'tis geweeft mits ik 
;\ wilde poogen u uyt mijn hert te jagen. On- 
dertuffchen . alfoo ik aprecht ben , verklare 
ik u , dat hoedanigen teederheit ik tot u ge- 
voele, 'knier geloof, dat ik- behoor geluk- 
kig te maken, en al't gene ik, mi)ns oordeels » 
doen kan, is u te betuygen . dat ik noyt aea 
EmtltHs, ofte aen yemant anders zijn ixU Door 
dit middel fal ik geen gevaer loopea van uw 
verwijt te lijden . en *k fal E7niliHs geen reden ge- 
ven om over my te klagen , dewijl ik d'uwe niet 
zijn fal , en gy lult immers foo weynig ftot heb- 
ben om my te befchuldigen, dewijl ik de fijne 
niet fal wefen, Hcnniftius ieydc roen tegens f^ï- 
ieria hondcrt bcweeggelijke dinoen , flavte 
voegde hare redenen by de fijne, en uam aea 
Enui/tis de reden te doen verftaen ; maer watlc 
mochten feggen, KiW* kondc toen niet be- 
fluyten yets anders vaft te ftellen. Waiitoffc 
wel ten vollen merkte, dat fhrmsHiHS niet on- 
ftantvaftig was geweeft, en dat hyfe loo feer 
als oyt beminde, kondefe niet vcrftaea 
hem t'ceaemael te gelooven. 'iViel er 

O 6 moe- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



|1£ C L E L r E, 

moeylik regen Emil/us te leggen , dat de min- 
ne-fucht tot Hermtmits ^ haer hert hem uyt 
de handen rukte; en de fchaenite van dcfe 
tweede genegentheit te hebben konnen duU 
den, verdikte ten deele de teederheit tot Her- 
tnimns, Ondertuflchen dede de iuft, om te 
weten door war geval , de brieven , die Ki/f- 
ria en Flavie aen Mutrns gefchreven hadden 
geraekt waren in handen van HerminmSy dat 
Flavie hem bad, fijne flaef ernftig toonder- 
vragen, om uyt te vorflchen hoe fijn broeder 
die mocht gekregen hebben. In vervolg van 
welke Hei numus door eenige teekenen doen- 
de verftaen, datfe als hy vertrokken warev 
voor hem zoude fpreken, overmits dat, hoe- 
wel Emtlms van 'er maegfchap was, fy Hnmi' 
mus liever had, ging hy henen, fonJer K<ï/<r- 
na van befluyt te hebben konnen doen veran- 
deren, Hy was naeulicx uyt de kamer van 
Va/ertay of Emfhifs quam'er in, dog in plaers 
van te vinden in d'oogen van defe fchoonc 
dochter fekere foerigheit, bequaem om de 
hope te baren , fag hy *er in droef heit en be- 
fchaemtheit. Dies de vrees fijnen geeft be- 
vangende, naderde hyfe niet dan bevende. 
'kSic wel, Me-vrou, feydc hy, dat gy niet 
al te wel geftelt zijt, om gunftelik naer mijne 
redenen te luyfteren , 'k heb'er echter die niet 
onweerdig zijn gehoort te worden. Dog, om 
een vreedfaem gehoor van u te verwerven, 
beken ik, dat Hermmius weerdiger is, als ik, 
om uwen minnaer re zijn, en om u hert te be- 
ütreiu 'kSrae felis toe^ dat> indien hy niet 

onftant- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I I 



I. BOEK. gi; 

onftantvaftig is geweeft, hy recht heeft om 
uwe gencgemheit weder re eyflchen : 'k belij- 
de noch , dat zijnde lbo eeriiken man , als ilc 
hemkenne, 'k my laet voorftraen, hoe Teer 
ik fijnen Tegen-vryer ben, dat dewijl hy u 
heden heeft gefeyt, dat hy op C/ei;e niet is 
veriieft geweeft. 't inder daet waer is, en ik 
leg ook, dat dragende //^rw/w*/ fuiken vrient- 
fchap, als ik doe, 'k toeftemmen zoude dat 
hy u troude, indien hy u mocht trouwen, cii 
dat gy het begeerdet. Maer, Me-vrou, gy 
weet hoedanigen haet larquititiis op hem 
heeft ; d'edelmoedige Stvelia^ om 't leven van 
haren foon te behouden, heeft 't valfch ge- 
rucht van fijne doot beveftigr, Hy is dan 
voor altoos uyt Romen gebannen; gy wilt 
om hem te volgen, en Domu/a niet 

verlaten, en fchoon gy begeerde, 't behoort 
Hermini us y indien hy u recht lief heeft, niet 
te wenflchen u aen fijn geval naer 't nu ftaet 
vaft te fien. Dit aldus zijnde, Me-vroU;» 
waerom wilt gy niet dat ik gelukkig zy, de- 
wijl 't mijnen vrient niet kan worden. Wy 
fullen hem , indien gy wilt,famen beminnen,, 
voegde hy'er by ; vreeft niet dat ik u oyt lal 
verwijten de genegentheit, die gy hem hebt 
toegedragen. Ik ken fijn verdienft, en fijne 
deugt ^ en 'k fal u nimmer bidden hem uyt tt 
hert te jagen; maer alleenig uwe finlikheit 
t'mywaerts niet te veranderen, dewijl Hermt* 
mus niet kan gelukkig zijn. Toen hy hier 
quam, ftont ik niet qualik in uwen geeft, gy 
gehoorfaèradct fonder weer-borftigheit 't be- 

O 7 v«l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E 



VaUrms^ en hoewel gy my noyt geen 
teekenen van liefde hebt gegeven, heb ik niet 
gelaten overu vernoegtre zijn. Ondercuflchea 
heb ik, zedert de wederkomll van Hermmius , 
niets gedaen dat u kan mif hagen , 'k heb hem 
felfs mijne vrienti'chap niet ontrokken, ea 
*k falfe hem niet ontrekken, indien gy my de 
hoop niet ontrekt. Maeri Me-vrou, indien 
gyfe my beneemt, zoude ik geen borge durven 
blijven dat mijne reden llerker lal blijven ais 
mijne gevoehgheit. Bedenkt dan wel^des be- 
fweer ik u, dat den rampfaligen Emtlms niet 
begeert , dan 't gene H> rmimus nimmer in vrede 
kan befitten ; wiitemdeÜk de mijne wefen , de- 
wijl 't Geval rJet begeert;, dat gy de fijne zoud 
worden, 'k Bemin u , Me-vrou, meer als hy u 
kan beminnen , en ik Tal u duyfentmael meer be- 
minnen» als mijn leven, indien gy kond befluy- 
ten my gelukkig te uuken.Gy fpreekt foo wijire- 
lik, antwoorde Kilena^ dat ik niet kan laten 
uw'er om te prijTen : maer Emnius 'r gene gy 
van my begeert is niet billik: want eindelik, gy 
weet dat gy *t waert, die my by Flcivte de doot 
cn d'onftantvaftigiieit van Hennwius leyder> 
ti\y om de waerheit re feggen, gy zijt oorfaek 
van de onrechtveerdigheit die 'k hem gedaen 
heb. Maer ik bend'er onnoofelik oorfaek af, 
hernam hy , 'k beken 't vervolgdeie , ook beu 
ik gefint u te vergeven al 'r quaet dar gy my 
hebt aengedaen,fonder het te denken; en om 
ute betuygen hoe feer ik u acht, wil ik u open- 
hertelik verklaren , dat ik u niet kan gelukkig 
maken, 'k Heb ongctwijfFelt t'uwacrts al 'rgc- 

voc- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. li O E K. 

Toelen dat een redelik Perfoon behoort te heb- 
ben, ik ken uwe deugt, uwe Heide, en uwe 
onnoofelheit: 'k weet u feifs dank, de vrient- 
fchap die gy voor Henmtnus noch behoudt, 
'k vermaen uhem verder te beminnen , en ein- 
delik 'kfta toe, dat mijne genegenttieit ver- 
dienr.Maer £wi^/«-^, dele genegenihefr niet kon- 
nende geheel d'üwe zijn, behoort gyfe vanmy 
niet te eyflchen. Indien ikfe yemant geheel wilde 
geven, nioftikfeaen Hertnirttus woov alle andere 
ge.ven: dog indien mijn Vader my devryigheit 
laet om over mijn ('elven te fehikken , fal ik nim- 
mer aen yemant zijn.Ah! Me-vrou, hernam 
Ims^ 't gene gy legt, is niet redelik ; en hoewel gy 
meent genoeg re doen, om my tetrooften,i'eg- 
gendedatgy fooweynigaen mijnen Tegen- vry er 
fult wefenalsaen my, veri'ekerik u dac ik'crniet 
te gelukkiger om ben. 'kVerilae u, Me-vrou, 
'k verftae u, voegden'er by , delen bedrukten 
minnaer , gy wilt mijne droef heit matigen , gy 
wilt my in een oogenblik niet doen overgaen vaa 
d'opperfte-gelukfaligheir, rot her hoogfte onge- 
val, enhierom is'congerwijfteit, datgy alleenig 
fegtjdat gy nier langer de mijne lult welê; fonder 
myte feggen.datgy gefmt zijraltijt voor mijnen 
Xegen-vryertezijn. Mier neen, Me-vrou, hebt 
diergelijken medelijden nier, t ware een ydele 
mededoogentheir,die my noch ellendiger zoude 
doen worden, 't Is beter in een oogenblik te fter- 
ven,dan lang te quelen: fpr eekt dan uyt een klaer 
vonnis, dog bemerkt alvorens, des belwecr ik u » 
oi Emtlius niet rampfaliger fal zijn, als Hcrmt* 
«w//,. indien gy.u van hem ontrekt. U<rmwms 

is 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



}i6 C L E L I E, 

is alreeJe gewoon te gelooveii, dat hy van u j 
nier bemint is, hy heeft iconnen leven fonder v. 
u te fien.en fonder te gelooven van u bemint M\ 
te zijn; dies fal hy niet ellendiger wefen,dan 
hy was voor twee dagen ^ als gy hem fegt dat 
gy hem niet meer kond beminnen , en dat gy 
niy altijt fult liet hebben. Maer voor my, 
Me-vrou, die gifteren op defe uur, in welke 
ik u aenfpreek, meende, dat ik heden de 
blijdfchap zoude hebben, van te mogen feg- 
gen , dat gy eeuwelik de mijne zoud wefen; 
bedenkt, des befweer ik u, in hoedanigen 
ftaer ik fal zijn, indien gy my verfekert. dat 
^y nimmer de mijne fult welen, 'k Heb u 
mijn voornemen aircede gefeyt, antwoorde 
Vaier/a , en gy fult 'et my nier doen verande- 
ren. Metle dus ftonden. quamen f^alertujy 
Domitta^ en Hertm»iuj in. ralcna hun ficn- 
de, wiert root, en vond 'er bijfter beteutert ♦ 
voornemelik toen Falerms \ woort nam, en 'er 
feyde, wel dochter hebt gy de redenen van 
Hermmms^ en van Enulius gehoort, en hebt 
gy befloten hoedanig hun nootlot moet zijn } 
Gy zijt foo volkomen meeftcr van 't mijne, 
antwoorde defe wijfe dochter, dar ik veel eer 
uwen wille moet raedt vragen, als hunne re- 
denen onderfoeken. Niet dar, indien gy de 
goetheit hebt van my verlof te geven , om u 
te feggen 't gene ik denk, ik de vryigheit niet 
neem, om u te befweeren, my toe te laten, 
mijn leven lang by u te blijven , en my noch 
aen Hermmms noch aen Emtitus te geven. 
Ah! Heer riep Hernnmtts'^ ra/enns aeiifpre- 

kec 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



L BOEK. 



}*7 



kende* ftact Valer i.t haer verlbek niet toe. 
*k Doe u de feWc bede van mijnen Tegen- 
vryer, hernam EmtiiHs, hoewel ik meerder 
gevaer loop, als hy » om rampfalig te worden. 
Gy loopt ongetwijffelt meerder, hernam Her- 
nnHiusydewï][ mijn recht beter is, dan *t uwe; 
want eindelik, 't woort van FaUrms , en yaa 
Valer ta , is aen my verpant geweeft , eerfe u 
kenden i en 't en ware ik uyt cygen ervaren- 
heit wift, dat 'et onmogelik is. Valeria te be- 
minnen, en 't gebruyk van de reden te be- 
houden , 'k zoude u van onrechtveerdigheit 
befchuldigen, noch te trachten om'er te trou- 
wen, naer gy weet dat ik leve. Tot die tijt 
toe. beken ik, dat gy geen ongelijk hebt ge- 
hadt; maer foo haeft gy my gefien. en gewe- 
ten hebt, 't billike recht dat ik aen Valerit* 
heb, behoordet gy af te ftaen. Ey ! wreeden 
vricnt, hernam £>«//w^ , kan men ophouden 
te beminnen als men wil, en zou<l gy wel 
konnen verlaten *r voornemen van weder te 
winnen *t hertc van VaUrta^ fchoon ik*cr felfs 
meer recht toe had, als gy. Met verlof» 
feyde toen Valerms » flijc geen tijt met ydcle 
twiihng; ik acht, en bemin u alle beyde: 
gy behoort u alle beyde te achten , en te be- 
minnen; en gy hebt ganl'ch geene reden om 
over den anderen te klagen. Mijne dochter 
heeft immers foo weynig, een van u ftof ge- 
geven, om'er quaet te gunnen, en ik be* 
ïchuldig haer in geenen decle. 'r Komt hier 
dan niet aen , als op het toekomende re rich- 
ten , enk ftch uyt de verwarring te redden , 

fon- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



3t8 C L E L I E, 

londer eemge onrechtveerdigheit te plegen, 
k Geloove dan. ver»rolgde hy , Fhv,r aenfpr*- 
kende, de reden vereyfchr, dat mijn dochrei 
en Ik houden ons etriïe \voorr»aen HernitrnHs 
gegeven, indien hy door d'onftantvaflighcit, 
waer mede hy befchuldigr wierr, fich dies niet 
onwcerdig heeft gemackt. en dat 't hert van 
tnijne dochter nietis verandert ; hierom is mijn 
gevoe en,dar Hermmms, en Emiitus geiijkelik 
vertrekken , toe dar klaerlik blijke, dat Hi 

met C/f//fganfch niet heeft uytftaen;want 
muien hy waer feyt en /' i/irr/.ï, gelijk ik aireede 
geiegt neb, van fmlikiieit niet is verandert, is 
ae laek niet rwijffckchtig: want in dien geval 
laet ik(e meelKrire van 'er nootlot, qimmer 
iDijns bedunkens billik zijnde, in diergelijken 
laekdc wil re dwingen. Spreekrdan mijn doch- 
ter, leyde foen. >:i/^r/«/, en bericht my oprech- 
tciik, ot gy noch hebt de fclve fmlikheit, die 
gy eertijrs had toiHcrmmms, en hoedanig fy is 
die gy hebt tot Emiliuj. Vorder vreeft nier, 
yers te doen regen *t welvoegen , dewijl gy hun 
beyde aennemende niet hebt gedaen als my ge- 
hoor fainen. Indien ik»er wilde kiefen, her- 
namle, zoude ik oprechtelik fpreken , m<ïer in 
c voornemen dut ik heb van nimmer anders 
als mijn felfj, re zijn, weet ik u daer op niets 
te feggen. Ki/r;v.i defe woorden uytende , 
wiert root, en konde nier laren Hermtnms aen 
te. fien. die door dit gunftig geficht, fijne 
hoop voelende weder voortkomen, toen foo 
krachtig en te gelijk foo teederiik fprak. dat 
Bmtlms^tX merkte,, hy fijne Uek ging. ver- 

liC' 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. BOEK. J£9 

liefen, cn vreefende dat fijn nootlot noch ver- 
drietiger mocht worden," hacfte hy fich, msz 
te feggen , dat hy de voorflag van ralet ius aen- 
Dam, die was, dat hy l^alerta zoude vcriateiï, 
mits dat Henmwus haer mede verliet, tot 
dat hy fijne onnoofelheit had doen blijken. 
Dele Ichoone dochter wilde haer toen noch 
kanten regens dit voornemen, en beyde de 
mlnnaers , de hoop gelijkelik benemen, macr 
fy dede 't op eene wijfe.die Enulius lbo klaer- 
kk betoonde, dat Hermhuns hem in 'er hert te 
boven ging, en dat hy'er wei haeft fijn eerfte 
plaets mocht weder vinden, hy'er gevoelik 
over bedroeft wiert. De faken aldus ftaende. 

reden ora te gelooven , dat Tarcjui- 
mus bericht had gekregen ^ dat Hermmms niet 
door , maer by Valenus was : want daer quam 
een Stedehouder fijner lijfwachien , vergefcl- 
fchapt met tien van fijn makkers, vragen om 
Valtrms te fpreken ; foo dat dele onderhande- 
ling wiert afgebroken op eene wijfe, wclk« 
diende om VulertA felfstedoen kennen, hoe 
Hermwms in*er herte ftont. Want als men 
Vfileri,\ feyde» dat den Stedehouder der lijf- 
wachten van Taro^Himus op '( neerhof was , die 
VAlertus vêrfocht te fpreken, wiertfe bijfter 
ontllelt, en was d'eerlVe in te leggen, dat 
men Hermmms mo(l verbergen. Sy bedacht 
felfs een plaets om hem te verfteken, vry 
befwacrlik te vinden , en Emtlius merkte . 
door dcfe onverwachte toeval , foo wel datfe 
Hermmms noch teederl ik beminde, hy 'er uyter- 
mate bedroeft om wiert. 't I« waer,'twas esn 

edeU 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



3;o C L E L I E, 

ede.mocdigc droef heit: want naer dat Hernn 
tffus was gegaen, in een kleyn heymelik ver 
trek, ontrooft uyt de dikte van cenen muur 
in de kamer, daer JF/av/e (liep, en dat ra/e. 
r/iis den Stedehouder der lijfwachten van Tar- 
<iumnts was te gemoet gegaen, riep hy weder- 
oni in fijnen geeft alle fijne edelmoedigheit, 
al fijne vrientfchap tot Hermimus , al de recht- 
veerdigheir der eyfchen van fijnen vrienr , en 
de geringe hoop die hy had , dar KiUna met 
hem zoude bieken » dus eindelik fich voegen- 
de by Faler/a, die heel mijmerende in de ven-- 
fter lag , welke uytfichr had op 't hof daer 'er 
Vader was; befwoer hyfe erndelik hem haer 
hert te willen openen, haer verfekerende, dat 
mdienfe uyt de borft fprak , hy'er niet meer 
zoude moeyen, en met vrede laten. Segr 
my dan oprechtelik, vervolgde hy, of gy ge- 
looft dat ik mag hopen gelukkig te worden; 
indien gy my belooft antwoordcfe, daerom. 
op Hermmitts niet quaet te zijn, fal ik u met 
alle mogelike oprechrigheit feggen, 'r gene gy 
begeert te weren. Ah! Me-vrou, hernam 
hy> 'k verfoek niet meer, gy hebt my niets 
antwoordende , genoeg geanrwoort. Hier 
mede verliet hyre. en fonder yemant aen te 
fpreken, noch af te wachten befcheyd, van 
'f geen de Stedehouder der lijfwachten van 
Tar^jHwius begeerde, fteeg hy te peerde, en 
reed henen, fonder dat men tot noch toe 
heeft kennen weren wacr hy is. Ondertuf- 
fch en bevond men, dat TarejHmius , uyt fijne 
verklikkers hebbende vernomen , dat ver- 

fchevde 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I 



I. B O E K. g;i 

fcheyde Pcrfonen ten huyfe ysinf^a/ertHsmodeti 
by een komen, had laren Tien, hoedanigea 
vergadering dit was, om te weren of 'er niets 
tegen fijn gefag omging. Maer alfoo de bruy- 
loft geen voortgang had, vond hy 'er niemant. 
Dies hy, geen andere laft hebbende, weder 
henen ging, foo haell Kiier/uj hem had doen 
fien, dat 'er t'fijnenr ganfch geene vergade- 
rhig was. Dog hy vertrokken zijnde, befloot 
ValertHs echter, dat Hermtnms niet lang ia 
fijn huys moft blijven; men dede hem daa 
komen uyt de plaers,daer hy verborgen was; 
maer toen ^alersus na Emtlius vraegde , ftonc 
hy heel verfet, door fijn volk vernemende 
dat hy weg gegaen was. Domina vreefde 
felf, dat een verliefde mistrooftigheit hem 
mocht bewegen, om Tarqumnts te waerfchou- 
wen, dat Hennmus tot harent was: dog her» 
m/ftjuj duchten 't niet meer als Falerius , wel 
wetende dat Enulius al te edelmoedig was, 
om foo fnooden daet te plegen. Ondertuf- 
fchen, alfoo fijn vertrek genoegfaem dede 
fien, dat hy fijnen eyfch op K<i/<rr/^ï af ftont, 
was 'er Hermtnms uytermate over verblijd: 
want hy fag wel, dat Valer ut hem reden moft 
gegeven hebben . om aen fijn geluk te wan- 
hopen. Inderdaet, //rrm/;//«J hebbende van 
luUerms gunftelik verfocht , by hem te mogen 
blijven tot des anderendaegs avont, .^Is wan- 
neer hy fich verbond te vertrekken , beleyde 
•t foo wel , dat hy de vrede maekte met fijn 
weerde Valerfa.die hem foo teederlik betuyg- 
c, dat, hocfe tegen hem mocht gepraet 

heb- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

hebben. Ty Emiisus nier dan vrientfchap hAd 
toegedragen , hy fich heel gelukkig achte. 
Daer was echter geen middel, om yecs te ver- 
anderen in de voorflag, die P^aUrms gedaen 
had: wanr'et had geen fchijn, dar hy f^aleria 
zoude trouwen, in den ftaer ais toen de fakea 
ftonden. Valertus feyde hem felfs, dat hy niet 
wilde na Romen fenden , om Stveltci t'onrbie- 
den, uyr vreefc dat eenig ongeluk hem mocht 
komen t'ontdekken, en al dat hy konde doen, 
was vryhcit te hebben , om noch eenen dag 
by f^aicna over te brengen, 't Is waer, dat 
Falentts hem in *t byfonder feyde, dat hy mif- 
fchien foo lang niet zoude gebannen blijven, 
als hy geweeft had, dewijl zedert weynige 
dagen tegen den Dwingelant wierden beleyc 
eenige heymelike aenflagen, die eindelik wel 
mochten uytbarften. Ondertuflchen feyde 
Hominitus tegens fijne meefterfie foo vele by- 
fondere dingen, van de liefde van -r^^^öWf, en 
van cyicfd^zfe eindelik geloofde, hyonfchuU 
dig was. Dog hem haer hert geheel weder- 
gevende, befwoerfe hem echter, met Em.lius 
re willen vrientfchap houden. Hier na verhael- 
den'er Herm:HïKs y &\q ten laetften fijne flaefdc 
waerheit had doen bekennen , hoe hy geko- 
men was aen de brieven, die hy hem gebracht 
had: foo dat VaUrm dacruyt begrijpende, iS"/»»- 
rtHs en Mutnis wel wiften, dat Hernumus niet 
<loot was, noch veel ongerufter wicrt, door 
hem te ficn in 'r huys van haren Vader. In- 
voege dat Flctv'te cnfy, hem niet met vred« 
lieren, voor fy hem gefint fagea om te ver- 
trek- 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




I. B O E 

rekken. Hy vertrok dan) immers foo geluk- 
;ig,aU hy bedrukt was geweeft: hy had cch- 
er de droer heit van te fien . dar KUeriuj hem 
liers vart: wilde beloven , voor dat Em iius af- 
lont van de verbintenis, die hy met hem ge- 
naekt had. Maer eindelik, dewijl iiy iich 
veder fag in de gunrt: van l'^altna^ mag mea 
'eggen, dat hy heel vernoegt henen gmg naer 
4rt(midorns en Z(/:oct\iiet , die hem i'oo wel als 
i k verwachten. Zedert ontmoeten wy ^roft^ 
by wie wy ons voegden. Soo dat iku, 
Vle-vrou, niets meer heb te Teggen: want gy 
jveet al 't gene HernuH.us naderhand is ge- 
eurt, 'ren ware dar, alfoo Enul.us niette 
oorlchijn komt, FéUenus ftijtTmnig blijft by 
3iiet re bcgeeren, dat Herminius fijn dochter 
ctrout, fonder toeftemmen van fijnen vrienr, 
vinvoege delen orafichibaren Tegen-vryer Hit' 
ymnms meer hinder doet, als MutiHs hoe dap- 
per hy ook is. 

AmtUar hier mede fwijgcnde, bedankte hem 
'Iciif^ Cefomcy en Ploiwa deden 'r felve, en 
't gefelfchap fcheyde, tot 's anderendaegs uyt- 
; (lellende te fpreken van deaengename gelchie- 
idenis, die hy hun vertelt had, dewijl het te 
I !aet was, om te beginnen fich t'onderhouden 
)Ovcr een Hiftorie, begrijpende foo vele din- 
rgen darfe llofFe konden geven, tot een lang 
jCn vermikelik praerje. 

Y^yM van 'f ter ft e Boek, van U derdt 
Dcd, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



;C L E L I E. 

j Roomlcho 

HISTORIE 

[ Door 

D E S C U D E R Y- 

I Vervolg van 't derde Deel. 




Ma Pavdegk voor ty J'^ren, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E> 

RoomfcheHiftoiio. 

DERDE DEEL. 
Tweede Boek. 

Erwijle dat dc voorvallen van 
Wh Hennmtuu en van Falcria , de 
gedachte van foo vele aengena- 
me Pcrfonen bcfig hielden, en 
dat Cielie, die met de hare verge- 
lijkende .benijde 'r geluk van Ki- 
/^r//i, die toen recht fcheen te hebben , om te 
hopen, vry lichter gelukkig te worden dan 
fy, en die altijt den trooft had, vantefien, 
hem die 'er beminde, haer duyfént nieu%vc 
teekencn van vriemfchap geven ; dacnten 
Tittis en T/W/ aen'c beüuyt datfe motten 
nemen. Dog naer 'c wel overdacht tc heb- 
ben . de eer, en de natuur het boven de 
: liefde weg-dragende , gingenfc des avonrs 
ter plaetfe, die Aqui/ufs hun had aengewe- 
fen, met een vaft voornemen, van 'er in t 
vloek-vcrwantfchap niet te begeven. Aen 
,d*andere kant hadden Jqutlms en fijne vrien- 
*5en voor Tarqumm foo gelukkig gekuypr, 
datfe een gedeelte der jonge lieden van llact 
ienfii.1 ziide hadden getrokken : foo datle. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



t C L E L I E, 

foo rafch fy Iconde ter plaetfe quamen , daerfc, 
verwacht wierden, Sy vonden 'er aireede d'af- 
gefondenc van TarqumtHs ^ aen welke fy re- 
kenfchap gaven van *t gene fy verricht hadden, 
tlaer by voegende, dat, indienfe kondewio-:^^ 
iien de Sonen van Brutus ^ die feer bevrieöt ' * 
waren, fy machtig zouden zijn yet groots uyc 
te werken. Sy waerfchouden echter defc J 
Gefanten, dat 'et voornaemfte was Ttbenus 
in te wikkelen, mits Tttus feer hing aen fija 
gevoelen. De Gefanten van hun 'er zijde 
feyden hacr, datfe van eenige der voornaem- 
üe uyt den Raedt verfekert waren, hoewel | 
de fake foo niet en was, op datfe grooter 
hoop, en meerder hert kregen , om roekloo- 
felik aen te vangen, al 't gene fy begeerden: 
want na den ftact, waer in de faken van Tar- 
qiihthis toen waren, rierernierste vieren. Metfitf 
hier op ftonden, en dat defe jongen lieden ^ 
aireede dachten aen de middelen, die mea 
ttouden moeten uyt vinden, om *tkrijgs-volk 
van TarquiniHJ by nacht in te laten , quameu 
Titus en Ttberius. Maer alfoofe niet gefmfl|j| 
waren hun tot de famen-fweering in te laten, T 
datfe daer ter plaetfe niet gingen, dan uyt 
vreeie dat OcrijU tn Teram.nte 'thaer moch- 
ten belgen , indienfe niets deden , en dat 
cbclang hunner liefde haer bedroefde, fchc- 
r.enfe in 't ecril: heel koel. 'rWas lichte 
r.iaen, en men fag befcheydelik den ftant 
van *t wefcn der gene , die waren in een 
rroote gang, welke een hoog gelint bevrijde 
"r gelicht der pene die hadden mogen 

fien, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




9*1 



1. B U ü ; 
Tien, uyt de venfters van't huys der Fccia- 
Icn» dat aen d'audere zijde van deu hot 
ftom. Metfe verfchenen , gingen hun dc 
Gefanten van r<ir^«/«m^te gemoer, en Aqui- 
iMs, gevolgr door tien of twaelt van hunne 
Gcmcyne vrienden, quam 'er omhellen, en 
vragen, offc geen deel wilden hebben In dc 
eerdiefe verhoopten; hun d'een na d'ander . 
en fomtijrs alle te gelijk, overhoop fcggende, 
datle voor't leven, en dcnwelftant van Bmrns 
boree bleven: daer by voegende, dac in de 
borgerlike oorlogen , de ftaet-kundc fells ver- 
eyfchte.dat de gedachten lich verdeelden , op 
dar aen welke zijde d'overwinning bleef, men 
in ftaet wasomVr deel aen te hebben. Op alle 
defe, en vele andere dingen, antwoorden Ti- 
tusen TiOerms, dat't belang van Srnttfs, en 
d'onmogelikheit van den aenll;ig . die men hun 
voorftelde, twee onoverwinnelike hinderpalen 

waren; verhalende vervolgens al de redenen 
diele dachten te konnen dienen tot onfchult 
om met die party niet aen te fpannen. ^juf- 
liHs hun dan Tiende in dit gevoelen, feyd'er 
toen noch hondert dringende laken, omfe 
van voornemen te doen veranderen; maer 
hy feydcfe hun te vergeefs; foo dat. metfe 
waren op't einde van de gang, daerfe wandel- 
den, alwaer ftonteen groot prieel vangroenrc . 
aat op de vier hoeken vier kleyne hr.d , bad 
hy T/tus en Ttberms hun van't gelelfchap 
te willen affcheyden : mies hy hun yec 
byfonders had te feggen. De Sonen van 
Branu , hem dan in dit prieel volgende. 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



4 ^ 1- ii L r E, 

waren fy^er foo haefl: nier /ofte hy't woortne- 
mende, fcyder^, noch eenmael legt my of gj 
onverfettelik zijr,en of'r niet mogelik is,ur( 
brengen aen de zijde van den Koning, diewaï 
m 'er van feyt de recht veerdiglte is. VSaetaen 
ons niet t'onderfocken^of hy wettig Koning ii 
of niet. en ons paft alleen te weeren, dat 'et 
volk geen meefter zy, over al de lieden vaa 
ftaer. *t Raekt felfs de behoudenis van u Vader, 
foo wel als van vele andere: want de lelveRo- 
meynen die hem heden prijfen, fullen hem mor- 
gen, indien het hacrin't hooft fchiet, weg 
jagen : denkt dan voor BrutHs eenen befcher- 
mer te maken , nurtelik dienende den Prins die 
hy vergramt heeft : ofte foo gy 't niet begeert 
te doen , fegr my ten minftcn , wat gy wilt ik 
feggen fal tegen Oct ffie , en tegen Teraminte 
ran welke ik u door Ai^uilius brieven hebg 
fonden. Want eindelik moet ik u waerfcho 
wen , dat indien gy u niet cn voegt aen dezi) 
de van den Koning, Tullta fal gelooven,fy *c 
niet begeert hebben , en darfe van ter zijde u heb- 
ben doen bidden, ganfch geen ftaer te maken, 
op de brieven die 'ku gebracht heb. Soo datgy 
makkelik kondoordeelen, dat 'er Otr/y/p niet te 
gelukkiger om fal wefen . en dar de ketenen van 
de arme 7"m>>«//f/edaerom niet-elichcer fullen 
ziijn. De Goden weren, i'ey de toen T//«^, ofik 
voor Ocrife mijn leven niet geerne zoude wa- 
gen en laren; maer, om u de waerheir te 
feggen, *k meen nier dat ik my een faek te 
gelijk onrechrveerdig en onmogelik behooJ 
re t'onderwinden. Voor my , voegden 'er T/^e- 

rms 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. S 

riitsby, fchoon ik wel weer, dat de eer ver- 
cyfchr, dat ik Teramtftte in flavernye laet Jic- 
ver ala Romen weder in kluyfters te fteüen , 
beken ik het niet als met groorc moeylikheit 
is , ik befluyt haer met ketenen belaft te la- 
ten , en dat ik al d'onmogelikheit van dea 
aenflag, die men my voorftclt, van doen 
heb, om. in defe gelegentheit, mijne deugt 
t'onderfteunen, en om my in te fchcrpen, 
dat met 'er daec de reden wil, ik veel eer 
gedooge, dat mijne meefterfle een flacf zy, 
als mijn Vaderlandt. Op defe woorden, 
quzm Teram/fife , die door iall van T«///.i , h\ 
mans kleederen, met de Gefanten geko- 
men was. uyt een van de prieeltjes, waer 
af ik u heb gefproken, en'twoort nemen- 
de, feydele tcgens Tibermj^ hem aenfie;».- 
de , Ah ! Heer, indien 'r waer is, dat de 
reden wil, gy liever toeftaet dat uwe mee- 
fterlTc een flave zy . aU u Vaderlandt, is't 
ook waer dat de liefde zoude begeeren das 
Romen een flaef, en Teramf^te vry ware. 
TibenH< , ontftelr door 't geficht en door 
de ftem van defe ichoone en bevallige 
dochrer, die hy teederlik beminde, trad, 
omfe berer re fien, een tree te ruj>, en 
e€U oogenblik daer na luyde roepende, 
fcyde hy. Ah 1 al re bemmnelike 7.>r.iw/;?- 
te, op hoe forggelike proef Helt gy mij- 
ne deuoT. Ah ! Tiberius , hernamfe met 
een klaeglike ftem , in hoedanigen ftaet 
brengt gy mijn geval. Ttttts , Terannr.te 
fiend'c, geloofde dat Ocrifte mede uyt een 

Aa 4 van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



6 C L E L I E, 

v.ui die cabinetjes zoude komen , en wendde ji 
't hooft omfe re ficn. Maer den Gcfant van «l 
Tarcfuitiitts , bekennende fijne gedachten , :) 
feyde hem , datfc 't hert niet had gehadt i 
om *er te komen, fchoon TuUia haer daer 
toe wilde verplichten. Hier na willende U 
TeramtHte rijt geven , om 'tgemoet van Ttht- 
rms re winnen, gelijkfe belooft hadr, in- U 
dienfe hem fonder geruygen mocht fpreken, m 
trok hy Titus ter zijden , in een van de h 
prieeltjes , om hem re herfeggen al de rede- i<] 
nen, die hy gebruykte , om te bepraten, 
die hy aenlprak, als hyfe op de zijde van uj 
Tarejvtimus wilde trekken. Soo dat Teramm/e^ i| 
haer in vry heit (iende, en niet langer gedwon- || 
gen zijnde haer recht gevoelen te bewimpe- 
len /t woortnam,^ende llem verfachrende , fey- 
de defc wijfe en deugdelike.flavin tegen Ttbe- 
rms^ denkt niet. Heer»dat den brief die gyhel 
onrfangen^eenfnyvere werking zy van mijnen 
wille. Ikheb'em u gefchreven uyt laft van de 
wreede Tnliia, en ik ben hier door dien fy't 
my ten hoogden heeft bevolen. Houd mydan, 
niet verdacht, des befweeriku, mijne vry heit en j 
mijn leven, voor uwe belangen gellelt te hebben ; i 
noch denkt niet , dat .dewijl iku fonder getay- 
gen kan fpreken, ik de macht die gy my op u 
hert hebt gegeven ,gebruyke, om u het plegen 
vaneen onrechtveerdige faek in te boefemen. 
Neen, Heer, de ziel van Teramirtte is daer toe 
al t'edelmoedig, 't is niet, ik niet geloof , dat 
indien gy u niet begeeft aen de zijde van Tar~ 
qujHiMi ik niet falwefen d^ellendigfte flavin 

die 'er 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



( 



'1 



l. B O EK. 7 

die 'er oyt was : want die wreede Prinses heeft 
my van haer vertrekkende, gef eyr , dat indien ik 
u overrede . 'k van mijne rryhelt verfekert was : 
maer foo iku niecbepraette , ly my foo ramp- 
fali" zoude maken, dat de doot my een grootc 
weldaet zoude fchi jnen. OndertuOchen , Heer , 
verkUre ik u , dat ik, niets op u verfoek , noch 
tceens de deugt , noch tegen uwe belangen : 
cn dat ik duyfentmael liever heb te fterven. 
onderdrukt door de ketenen die'k drage, als 
u een onrechtveerdige voorflag te doen. Ah 
Teramiftte, feyde Tiberms, gy verfoekt alles : 
van my niets veribekende, en gy overredet 
my veel beter, my niet willende overreden, 
dan of gy al uwe welfprekenheit gebruyktet , 
om my te brengen in de belangen van r.ïr^«/- 
mus. Met verlof. Heer. voegden 'er defe wij- 
fe dochter by, denkt niet dat 'tgeen ik u feg 
cènentrek is; want ik beruyge u, dat, hoe- 
wel ik by naer verfekert ben te ft erven, indien gy 
niet cn doet dat de wreede TttUiA begeert, ik 
niet eyfch dat gy het doet. 'kBenongetwijftelt 
geboren in eenen ftaet. die my de dienftbaer- 
heit ondraeggelik maekt: maer, om openher- 
telik te fpreken, d'onrechtveerdigheit van de 
Koningin, geeft my fuiken afgrijlen van al dat 
onrechtveerdig is, ik liever heb onfchuldigte 
fterven, als ftrafbaer te leven. Gedoog dan , 
ik u befweere, by defe gelegentheit my niet 
aen te merken , en niet te doen dan 'tgene de 
reden u radet, fonder'tuwe liefde tc vragen. 
MAtT TeranhHte y feyde iQQn Tiberms , gy zijt 
binnen Romen, waer 'er dan geen middel ,om 

Aa 5- 



C? 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



8 C L E L i tL, 

u 'r uyttrekken te verhinderen? den Raedt hcctt 
op 't gedane voorftel. noch niets ten vollen 
beflpren : lbo diit , de Gefanren morgen nier ver- 
trekkende, ik ten minften een ig ge welt kan 
doen, om u uyt hunne handen te verloflen. 
Ah! Heer hernam Terammte^ doet fulcx nier , 
indien gy mijne doot niet wilt bevorderen : want 
ditTitus rechtevoort aenfpreekt, heeft laft 
tny om re brengen, indien hy door ecnigcn 
oproer wiert verplicht te vluchten ofte fichte 
verweeren. Soo dat hy , terwijl ik fpreek, de 
dagg by 'em heeft, die gefchikt i&,om my 't le- 
ven te benemen, en indien hy wift 't geen ik 
kome te feggen, ware ik raillchien aireede 
door. Ah! Terammte (riep hy met een uyrne- 
mende fchielikheit, daer valt dan niet meer te 
beraedflagen. Den Gefant van Tar^jnifuus hem 
hoorende foo luy de fp reken , quam met T/- 
tus weder by hem , en vraegde wat befluyc 
hy had genomen : maer Terammtc hem voor- 
komende, en willende fijne edelmoedigheit 
ten top doen .fteygeren. feyde hem. dat 
Ttber/us niet konde befluyten van zijde te 
veranderen, en fy hem niets meer had te 
feggen. Vergeeft 'et my, hernam ftrafFelik 
den Gefant, gy hebt hem noch*t laetfte 
vaerwel te feggen; want, om niet te liegen , 
voegde hy'er by, de Koningin gelooft foo 
krachtig g^y over den wille van Ttbenus mce- 
fter zijt, datfe nimmer fal geiooven, dat gy 
gedaen hebt al gene gy doen kondet. 
Soo dat, gelijkfe vinnig en ongelukkig is, 
fy wei licht tegeas u , haer fal dienen van al de 

recfi- 



\ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



n. B O E K. 9 

echten, die'c leven van een flaef hunne mee- 
kers onderwerpen. Terwijle defen Gefant 
rsiQ. T*trqu/Hius aldus fprak, befag Tiberiits Te- 
'am/»fe, welkers fchoone oogen hem fche- 
len 't leven te verfoeken. Dies het gevaer» 
vaer in hyle fag , Tijnen geeft vervullende, met 
il de feurigfte beelden, die de doot van de 
Dcminde Perfoon, indievan een minnaer kan- 
brengen, hy't eensklaps opgaf , en bevond dat 
'ec berer was alles ce wagen, dan Teramtn/etc ver- 
liefen. Hy feyde dan regens den Gefant, dac 
mirs men hem 't leven van fijn Vader verfekerdc, 
hy \ merTarofumtiis zoude houden, en doen 
al wat hy konde , om de nieuwe gemecne 
regeering te verdelgen. Terammte durfde 
haer toen tegens Ttbertus niet kanten : bene- 
vens dat, hoe edelmoedig f' ook was , 'thaer 
niet bedroefde, dit nieuw teeken van liefde 
t'ontfangen van een minnaer . di&'er hert ge- 
voelig had getroffen. OndertulTchcn wilde 
TttHs, die Ocrtpe niet en lag, gelijk Ttbe- 
rins Terammte aenfchoude, fijnen broeder 
eenigfins regen ftaen, maer Ttberitts, die ge- 
woon was hem in alles naer fijne finlik- 
heit te ieyden , fprak hem toen aen alis 
een man die een befluyt had genomen, 'twelk 
niets konde veranderen. Süo dat TtfHS , 
niet durvende min verheft fchijnen op Ocrifie, 
dan Tfberms\\vzi op Teram/K/e 't met hem< 
toeftond. Niet dat Tibo/us gecnen grooten 
ftrijdt in fijn hert gevoelde ; maer eindelik . 
hy was jong, hy was een minnaer, hy fag fijn 
mecftcrffe in gevaer van de doot, ea hy geloofde 

A^^a 6 niet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



lo C ü L I Ej 

niet dat die hem ''t leven van fijn Vader be- 
lootde, kondc laten hem fijii woort te hou- 
den. Benevens dat hy^toen onbefuyft reden- 
kavelende, geloofde, dat indien defen aenflag 
gelukte , haren Vader onder hem en Tttus zou- 
de fchuylen , in plaets dat Ty ftonden onder ha- 
ren Vader , diefe met groote moeylikheit begon- 
den te gehoorfamen. Den Afgefant van Tar^ 
ffUiftiHi , fiende de fack , tot fijnen aenflag in foo 
goeden ftant, herftelde Terammte in handen 
van een oude flaef, die'cr volgde, en 'er altijt 
had bewaerr, federt fy tot Romen waren ge- 
weeft, en bracht defetwee jonge minnaers we- 
der by hunne vrienden. Tthertus wilde achter 
blijven» om Terammte noch een woort te feg- 
gen, maer den anderen haer niet meer wil- 
lende alleen laten, liet hem niet toe, haer te 
feggen al 'tgeen hy wel wilde, noch Teramm^ 
te hem te antwoorden al 'tgenc fy gewenfcht 
had. Soo dat alleen hare oogen hun hare 
rechte finlikheit dede begrijpen. Ondertuf- 
fchen den Afgefant van Tarqumms, hebbende 
de Sonen van Bnuus gebracht by den hoop 
der vloek-vcrwanten, wierden fy'er meteen 
gadeloofe blijdfchap ontfangen, men beloot- 
den^er al 't gene fy begeerden; en hoewel dat 
die van Tarqumms wegen waren gekomen > 
befloren hadden 't uytvocren van de faek te 
beginnen, en met de doot van Brufus , en van 
Valerius» onrdektenfe hare meening niet aen 
de heele vergadering. Sy feyden dan , dat 
men fich voor eerft moft verfekeren van de 
Perfoon der twee Borgemeefters : maer van't 

voor- 



4 



'i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. B O E K. II 

voornemen , omfe te doorlleken maekren- 
fe een groot geheyni : en , om de Sonen 
van SriitHs beter te bedriegen , fcydcnfe , d;u, 
alfoo Tarqtt/Mfftf uy^ Romen gebannen was 
ceweeft, mits men hem had befchuldigt aL 
re wreet re zijn, men fich wel moft wach- 
ten, Tonder oorfaek , eenig teeken van wreet- 
heit te geven, om 't volk te doen gelooven, 
dat hy van fmlikheit verandert was. Tderms 
en Tttus dan voor 't leven van hunnen Va- 
der niet vrecfende . overwonnen voorts de 
tecenheit . diefe hadden om hun met die 
Party in te wikkelen: benevens dat 'et heel 
natuurlik is, voor jonge lieden , die noch 
eanfch geen bewind gehad hebben , blijde te 
zijn yet te doen te krijgen, yverdenfe nevens 
d'andere, en deden 't gene lieden, die deeer- 
fte liefde, en d'eerfte prikkeling van ftaet- 
fucht in 't hert gevoelen, konnen doen. Sy 
beraemden dan alle de middelen die men moft 
gebruyken, om hunnen aenflag uyt te voe- 
ren; en drie of vier dagen lang, die noch 
duurden de twijffeling van den Raedt over de 
voordagen, die de Gefanten gedaen hadden, 
vergaderdenfe verfcheyde reyfen op befondere 
plaetfen. om den anderen rekenfchap tc ge- 
ven van 't gene ly hadde gevordcrr. Maer 
eindelik, den Raedt hebbende bclloten, dat 
men de Gefanren zoude toelaten » alles wat 
Tare^umms, en de Prin<jen fijne Sonen, toe- 
quam, te vervoeren, verfochtenfe , om rijt te 
winnen, men hun t;oeliet die'cr fond te waer- 
fchouwen, cutedoen komen wagens en muyl- 

Aa 7 ezels, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




C L E L I E, 

ezels ,noodie om re vervoeren fulke meniste 
van dingen , die roen waren in 'c gewelr van ee» 
Prins» die, ü:ii fich re vcrrijiccn, al de gedich- 
ten van Romen had verarmc. Soo dac defe 
laerlle gunit hun roede roegeftaen zijnde, fy 
den rijr, die men hun gegeven had, gebruyk- 
ten om hare fa men-fweering re volvoeren, 
*c Vremiie was, dar m'er vele van Ertttus 
maegfchap onder fag: en dat Ttbertus, die 
Teramiftte noyt aoude hebben ovcrreder , in- 
dienfe hem had willen overreden, een van de 
vierigfte vloekverwanren was, alleen om dat 
hy 'r leven wilde behouden, en de vryheit we- 
dergeven, een Perfoon, wiens ziele groors ge- 
noeg was geweeft, om hem eenen edelmoedi- 
gen , en ganlch deugdeliken raedr re geven. 
Alfoo de Gefanten van Tarejuimuj meenden, 
dar TerammteTtbertHs inder daer had omgefer,. 
had hy- verlof om 'er fomtijrs re fpreken: maer 
hoefe hem meer herfeyde, de felve dingen^ 
diefehemal reede gefeyt had, hoe hy valler 
bleef by 'r befluyr 't welk hy genomen had, 
van 'er re verloffen. OnderrufTchen begeer- 
den de Gefanren van Tar-jn/ftittj , foekende 
voorfichrelik de fekerheir van defen Prins, 
die by nachr mer eenig krijgs-volk moft ko- 
men, om Romen in re nemen, foo haeft: fy> 
de Borgemeefters en een Poort van de Sradt 
zouden belet hebben, dat al de vloekverwan- 
ten aen den Dwingelanr fchreven, om hem 
ran hare gerrouwigheit te verfekeren. In 't 
ccrft konden fy 'er niet toe verftaen , en 
zijnde op eenen aront by een Schoon-broeder. 

van 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 14 

van BrttfHJ , die mede was onder de vloekver- 
wanrenjtwiftenfe dacr over foo langen tijt, en 
(bo luyde, dar een flaef genoemt f^/ttUnrns , 
fiende darfe gereet ftonden om handt gemeen 
te worden, liep na de deur van de zael »om te 
biylleren wat de lieden reyden.dic tegens mal- 
kanderen foo hevig waren. Benevens dat fija. 
meefter» hebbende alle de flaven uyt de zael 
doengaen. die hy metf'er uyt waren, dicht 
tDeftoot,^^/«^//c/«i te nieufgieriger was, om te 
|«K weten wat'er toe omging. Hy quam dan by 
de deur die in 't raidden gefpleten zijnde ,hem 
gelegeiitheit gaf. om de Iprekende becer te 
konnen verftaen. Hy hoorde dan, dat 'et rocht 
TaratttniHJ re dienen, de nieuwe regeering de 
fchop re geven , en al de vloekverwanten te 
v.erplichten aen den Dwingelant tefchrijyen, 
om hem van hnnne getrouwigheit te verleke- 
ren, opdat hy Romen naderende, fich niet 
licht veerdelik in gevaer ftelde. Hy fag feit, 
datfe eindelik toegevende, eenige begondente 
fchrijven,en dat andere hunfchikten om'tfel- 
ve te doen. In defen ftant dacht Vwdttms, die 
gaeu was, die de dienltbaerheit verdroot, die 
van fijn meefter qualik gerraaeert wiert, en 
die een fchrik hadte fienPerfonen, Bnitus^oo 
na beftaende tegens hem famen-fpannen, dar 
hy milTchien de vryheit zoude konnen verwer- 
ven, indien hy Romen belette weder in daver,- 
ny te komen. Hy beüoot dan de Borgemee- 
llers heymelik te gaen waerfchouwen : dog 
derwaerts gaende bedacht hy, 'c genoeg ware 
de fack VMcrms aea te dienen: want alloo de 

Sonen, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i 



C L L i. I E, 

Sonen» de Schoon-broeders , en deNeven van 
Brittus onder de vloekverwanren waren , vreef- 
de hy , dar indien hy hem ecrlt aenfprak, hy 
in dele faek inochr te trae» zijn. Hy ging 
dan by f^iticnus^ die hy feyde 'r gene hy ver- 
ftaen had: alfoo VmituHs fneeg is , verhaelde 
hy de l'aek met lbo naeuwe omftandigheden, 
dat laaien tis wel lag fulcx waer moft wefen. 
Invoege dar, alfoo defen handel feer dringen- 
de was, mirs men reden had re vreefen, dat 
de vloekverwanren mochten fcheyden, en dat 
de brieven diefe gefchreven hadden niet kon- 
den gevonden worden, om 'er t'overtuygen ^ 
ging hy, fonder 't Z»/7^/;// te waerfchouwen , 
recht naer hun toe, en hy ging 'er foo wel 
vergefelfchapt, dat 'et de vloekverwanten niet 
mogelik was hun te verweeren. Voor eerrt: 
befette Vi%lerms de deur aen de ftraet, die ^/»- 
dtcms hem opende, en die van de zael daerfe 
in befloten waren. Maer alfoofe lage venfters 
had , fond hy een deel van fijn volk naer die 
zijde, terwijle 't ander de deur open fmeet, 
dies wierden de Gefanten, en de famen-gefwo- 
rene, fonder groote moeyre, gevat; en 't aen- 
merkelikfte was, dat men vond al de brieven 
diefe aen TarautMtHs hadden gefchreven, jae 
men vond felf de orden, die men moft hou- 
den , in 'c uyrvoeren van defen grooten aen- 
flag, welke de Gefanten aen haren meefter 
zouden fenden. Sy haddenfe echter de Sonen 
van BrutHs nier geroont; maerfe haddenfe by 
'er, met voornemen die te voegen nevens de 
brieven, diefe meenden te krijgen, omfe ge- 
lijke- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I. Jb ü ^- 1^ 

lijkelik aen Tarquwius te fenden. Ondertuf- 
fchen, alfoo Kilerms voorfichtig is, maektc 
hy öiiderfcheyd , tuflchen de Gefanten van 
deiiDwingelant,ende vloekverwanten; want 
de laetfte wierdeo als dootfchuldige gebon- 
den, end'andere wierden alleenig lorgvulde- 
lik bewaert. yalertus hebbende dan geftelt 
alle noodige orden, berichte Brntus van al 
*t gene daer was omgegaen, die uytermate 
bedroeft wiert, door te vernemen, dat fijne 
Sonen foo quaden zijde gekofen hadden. 
Maer gelijk hy eertijts fijn eygen verftant had 
opgeoftert, in hope van Romen te mogen 
verloflen, beiloot hy noch, indien 't nood ig 
ware, fijn eygen kinderen voor *t behoud fijns 
Vaderlandts op te offeren. Hy hoopte ech- 
ter, dat hunne mifdaet miffchien lbo fwaer 
niet zoude zijn, als men feyde, en middel te 
vinden omfe vry te fpreken, ofte t'ontfchuU 
digcu. Hy dacht ondertulfchen fich te be- 
reyden tot't alderverdrietigfte dat hem mocht 
wedervaren, en hy dacht 'er aen met groote 
bedaerrheir. Want. naer gefien te hebben de 
doot van Lucretia, geloofde hy fich bequaem 
om allerhande rampen te verdragen. SicR 
dan na foo verdrietigen toeval recht gefterkc 
hebbende , tegens t'alderdroevigfte dat fijnen 
geeft .hem voordroeg, vervoegde hy fich by 
Valeruis^ om op allen faken orden te ftellen. 
Sy deden dan foo hacft het dag wiert den 
tlaedt vergaderen, fy deden al de gemeene 
plaetfcn bewaren, fy deden, uyt vreefe van 
eenig heymelik verftant, de wacht aen al de 

poor- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



JLO C L E L 1 £, 

poorten van de Sradt veranderen, en, om niet 
re doen 'r gene 't recht der volkeren mocht 
krenken ^dedenfe de Gefanten van Tiirqu/K/uf^ 
fonder hun eenig gcwelt aen re doen, uyt de 
Stadt vertrekken. Soo darfe heel fchieJik 
henen gaende, niet en dachte om de ellendige 
Teramtfiee, noch om de oude flaef die 'er be- 
waerde, en in 't huys van de Fecialen warea 
gebleven; want men leydefe uyt de Stadt, 
fonder hun toe te laren , weder te keeren ter 
plaetfe, daerfe zedert hunne komft tot Ro- 
men hadden geflapen. Maer aengaende al 
den huysraet van T trtfu/ft/us , die men hun 
had foegeftaen re mogen vervoeren, befloot 
den raedt» naer de faek wel overwogen te 
hebben, niet willende defe goederen ten nutte 
Tan de gemeene faek verbeurt maken, dat 
menfe aen *t volk moft ter proye geven, op 
dat *et na diergelijken daet, te befwacrliker 
inochr befiuyten fich op den Dwingelant te 
betrouwen, indien hy fich oyt onderwont het 
door valfche beloften re willen bepraten. In- 
der daet, wiert de faek byna fo«) haefl uyt- 
gevoert. als gefeyt; want, in minder als rwee 
uuren , was 'er naeulicx een gemeen huys 
binnen Romen, of 'er was yers in, dar den 
Dwingelanr had toebehoorr. Belangende al 
de landerycn, leggende rullchen den Tiber 
en de Sradt, en deien Prins roequamen, defe 
wicrJen door *t befluyt van den raedc den 
God Mars roegewijr , om fijne gunft, ia 
den aenftaenden oorlog, re mogen verwer- 
ven. Soo dat 'et niet meer geoorloft zijn- 
de 



xzr: 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




II. B O E K. 17 

dc koorn weg re nemen, 't welk alrcede ge- 
rect ftont om in 's Konings fchuuren gevoert 
te werden, ging 'c volk, met een groore on- 
geftuymighcit in den Tiber, die toen feer 
laeg was, werpen, den ganfchen oog ft van 
dit wijt-uyrllrekkende ftuk landrs. Soo dat 
dit fchrikkelik getal van buffelen hen ftoo- 
tcnde, kruyflende en in een warrende, op 
een zand-plaet quamen te fteuyten, en d'eerfte 
belettende de tweede verder te drijven , en 
vervolgens d'een aen d'ander vaft rakende, 
quamen'er vele hoopen, die hem by een fet- 
tcn, welke de fon, en de vochtigheit famen 
bakten, en die eindelik ais een Eylandt wier- 
den, dat metter tijt is geler, jae lbo flrerk en 
vafl: gemaekr , gelijk de Eylanden die van den 
beginne des werelts zijn geweeft. Maer ter- 
Wijle de menigte befig was, met foo fienelikc 
teekenen van haet legtnsT arqttntius te geven, 
dacht den raedt om dc famen-fweering wel 
t'ondcrfoeken. Om 'er dan kennis van te 
krijgen, moft men de brieven fien van al de 
vloekverwanten: derhaiven gafi'e l^alerrus d\e(e 
had, over aen hem, die amprs-halven ver- 
plicht was , de felve de vergadering voor te 
lefcn , waer op Brutus en hy belaften die 
.,te lefen. Den cerften die geleien wicrr. 
was de orden van den aenflag , welke 
de Gefanren van Tar^ufftinj gefint waren 
aen defen Prins te lenden, fonder datfe 
dc Sonen van Bruttts gcfien hadden. 
Maer alfoo defen doorluchten Borgemee- 
fter niet konde giffen ,. dat de faeke 

foo 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i8 C L E L I II, 

foo lag, ftont hy bijfter vcrfet te hooren Ic- 
fen 'r gene volgt. 

Ij hefloten '/ nytvoeren van den aenjlag te he- 
gtmen met de doot vun Brucus, en met die van 
Valerius ; w.ïét na men fich Jkl verf eieren van de 
Poort f w.ier door men gaet na Tarquinieny om 
te mogen binmn brengen de krijgs-hoopen die langs 
die kant j uilen komen. Men jat ook,zijn hefl doen^ 
om te befetteny de fchoH-plaets y het Captiolium^ 
en de Snbhfche brng, V Vblk^ fal men een algemec" 
ne vergetmg beloven , en men Jal niet denken yemant 
om te brengen y als d\ienjïeneltkjle Perjhnen van 
den Rae lt , op dat men hun ontneme die Hoof den 
van de party mochten zijn, Maekf « gereet 
Heer, om ki'^jg^-'^^olk^te f enden ^ ah men V h ont- 
bied. en om tn Perfoon te komen , indien gy wei 
haefi tn flaet wdt zijn^ om voeder op den troon te 
fitten, Wf Jenden u brieven van de voornaemfh 
die aen uxoe z.ijde z^n, op dat g y aen onfe voyor^ 
den niet zond tvoijjfeleny en meerder vlijt tot'ef 
uytvoeren van foo groot en aenjlag gebruyks^. 

Die las, hield nieullcx op met te lefeii, 
*f gene de Gefanren van Tarc^utivus hadden 
gefchrevcn, of'er ontftont een heymelik ge- 
mor, 't welk in de vergaderinge rees, door 
'r afgrijfen darfe had van lbo gniweiiken aen- 
flag. Brutus in 't befonder wiert verfchrikt re 
fien, dat fijne Sonen van etn famen-fweering 
waren, die door fijne doot moft beginnen 
uyt re barden. Maer hy wiert 'et noch meer- 
der, toen hy, die geftelc was om te leien, 

voort 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



f. B O E K. 19 

roort ging met fulcx te doen. cn dat hy hoor- 
de den brief van Ttbenns , als ook dien van 
TttttSf zen Tarqumitts t fe luydeu aldus. 



T 1 B 



E R 
aen den 



I U S 



KONING. 

Die gy u geheym vei'trouf hebt» Heer ^ Txeten 
. het hoedamgen v/errgheit niy l erphchte^ om te 
Joefi, lil */ gCJfe fy tett goede vkn uwen dicnfl raed. 
« fxem jHÜen oordeelen ; macr alfoofe begeert hebbett , 
*/i^V H feljs verjekerde; betuyge u door dejeft, 
dat ik. om h -mder op den troon te brengen , noch 
mijn bloet, noch wijn leven /al Jj^aren» 

T I T U S 
aen den 

KONING. 

V Ij genoegd Heer^ 't gevoelen van mijn 

broeder roeet^ om V mijne te weten, dewijl fk^ m 
verjeher, dat ik, /al doen, al 't gene hy bejloten 
ejt^'t uxcen dunfl nyt te voeren , en dat al die 
voer u met en zij}i , " altijt mijne vyanden fkUen 
wefen, 

c Lefcn van defe twee brieven roaekte on- 
der d€ vergadering noch grooter gefchal, dan 

die 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



to C L E L I E, 

die men in 'c eerft geiefen had ; en 'cr wat 4 
nicc eenen R»cdts-heer, die niet ter hertea «1 
ging de droef lieit, die BrntHS moft hebbea J 
van te fien, dat fijn eygen Sonen fijne dooc : 
toeftonden, want defe twee brieven geiefen 
zijnde, ftracx naer *t gene de Gefanten aea ' 
Ttir^*</W/«/ fchreven, was 'er geen middel om 
{ich in te beelden, dat defe rampfalige;, die - 
de liefde dootfchuldig had gemaekt , niets a 
wiften van *t voornemen dat men had , om f( 
Valenus en Brutus te vermoorden. Onder- -i 
tulTchen defe groore man, wiens ziele on- -j 
verfettelik was, niet willende fijne kinderen | 
veroordeelen, dan als hyfe niet konde ont- i 
fchuldigen , verfocht de brieven te fien, j 
waer van hy *t zegel en 't fchrift kende, i 
Soo dat hy aen hunne mtfdaet niet kon- \ 
nende twijftelen, ongeloofFelik droef wiert, ] 
hy was echter fich felfs mcefter , en bleef 
aenhooren al d'andere brieven der vloek- \ 
verwanten. Maer eindelik , hun fchelra- \ 
ftuk bewefen zijnde , en de mifdadige ■ 

felfs niet loochenende , vraegde Valettits 
Brutus wat hem geraden daclit te doen, 
voornemelik met T'tberms , en met Titus,M 
Als haren Vader, die ik ben, antwoorde^ 
defen doorluchten Borgemecfter , vergeve 
ik hun *t voornemen datfc hebben gehadt ' 
om my te vermoorden ; maer als een 
Roomfch Borger, die *k niet kan laten te 
/Jjn, mag ik hun niet vergeven, de mif- ■ 
daet diefe tegens 't Vaderlandt bedreven " 
hebben, en ik worde genootfaekt door de 

felvc ' 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



s 



II. B O E K. II 

iclve deugt, die niy dwingt met'^r ongeluk 
nedelijden te hebben, haer aen 's Landta 
vetten over te geven, en niets voor hun te 
rerfoeken. Want dewijl ik alrijr ben bcreyt 
jeweeft, om mijn eygen leven voor 't behoud 
ran Romen te geven , behoor ik 'et ook wel, 
ndien het voor *t gemecne beft noodig is , dat 
fan mijn eygen kinderen te geven. Brutus 
jytte defe woorden niet aileenig met die groo- 
^4i':e fwaermoedigheit, welke hem, zedert de 
loot van Lucretta» niet had ver laren, macr 
jok met fekere ftrafheit, die d'onrftelrenii 
ran fijn gemoet te kennen gaf. Inder daer, 
ny gevoelde 't gene men niet zoude konnen 
tdrukken; want hoewel hy een afgrijfen 
had van de mifdaet fijner kinderen, was hy 
over hun bewogen. Soo dat de natuur en de 
eer in fijn hert famen twiftende, hy ongeloof- 
felike qualen leed. Hy dacht echter dat 
d'edelmoedige amwoort die hy had gege- 
ven, beter dan yet anders konde dienen, om 
hun *t leven te behouden, en geloofde felfs, 
3 dat, indien hy een andere zijde koos, fulcx 
hare doot zoude bevorderen. Soo dat hy 
i fwijgende na foo edelmoedelik gefproken te 
I hebben, rces'er een groote twilling onder 
de vergadering; want wat fchijn, in een ge- 
liftaltenis, als defe, diergelijke mifdaetj foo 
'vele dootfchuldige te vergeven, en wat mid- 
del om onderlcheyr tuflchen hun te ma- 
kken, dewijlfc gelijkelik waren aengeklaegt 
^n overwonnen, wegens een fchelmftuk 
Tan ftaet , dat de Roomfchc flrenghcit 

niet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



tl C L E L ï E, 

niet toeliet te geven, boven al naer d^n eed» - 
die Brtttus felts 'r Roomfche volk had afgeno- 
iTien , dat 'et zoude doen fterven al die flegs 
roordelde TarqutrnHs weder in te roepen. Sy 
waren byna alle jong, fy hadden 't felve voor- 
nemen gehadt; na de wetten mollenfe alle 
fterven; en 'er was geen middel om 'er twee 
van te behouden , Tonder hun een onrccht- 
veerdige genade te bewijlen. Want te feggen, 
dat 'et Sonen waren van een man, aen wie 
Romen alles fchuldig was, fulcx was niet ge- 
noeg gefeyt ; dewijU'e in 't tegendeel , als fijne 
kinderen aengefien, dubbele itraf verdienden. 
Benevens, dat men door dele reden 't groot- 
fte gedeelte der doorfchuldige om fijnent wil 
zoude hebben moeten vry laten, dewijl onder i 
hun fijne Schoon -broeders , en fijne Neven foo 
wel waren als fijne Kinderen. Vorder was 
het foo forggelik, in dit geval, een voorbeelc 
van fachtigheit te geven , dat 'et behoud van 
Romen daer aenhing; en defe faek was van 
foo grooten gevolg, dat men niet cenigen 
Romeyn vond, die niet geloofde hy verloren 
was. en dat Romen weder in flavernye zoud 
vallen, indien men alle defe vloekverwanten 
niet ftrengelik ftrafte. Al foo Brntus een groot ^ 
verftant had, fag hy alle defe dingen, en' 
kende 't verborgene gevoelen der gene die op 
*t gunftigfte voor fijne kinderen fpraken. 
Ondertuflchen , alfoo defe twifting lange 
duurde, vergaderde 't volk, moede zijnde 
van plunderen, en van 't koorn der velden 
ran Mvs in den Tibrr te werpen, onftuyme- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



,) 



I f. B O E K. 15 

lik ter pUetfc daer den Raedt far, en vracgde 
met ongedult, waerom mtii nier ftrafrc die 
Romcu aen den -Dwmgelanc haJden willen 
overleveren. Soo dat ISmtHS, fich van dele 
gelegentheic dienende, feyde her billik ware, 
dat 'c volk in dit geval gehoort wicrt hopende 
dat wanneer de menigte defe dootfchuldige 
fag, fy fijne Sonen van de andere zoude ondei* 
fcheyden, en ten fijnen aenfien» hun 't leven 
behouden. Hy vond felf» middel» geduurende 
defe beroerte, HermtftiHSy en Attulcar y die by 
hem quamen, re fprekcn ; wjgit in defe verwai- 
ring wicrt 'er ganfch geen orden gehouden. 
Hy raedrpleegde dan met hun> of'er, fonder 
ycts tcgens Romen te doen, geen middel zou* 
de zijn, om leven van fijne kinderen te be- 
houden. Maer terwijl hy hun aenfprak , quam 
by DiHtus een Jongman, fchoon, van goct op- 
ücht, en heel bedroeft, de tranen in d'oogen, 
die *t woort nemende, feyde; Heer, gedoog, 
des befwcer ik u, dat ik u in 't byfonder fpre- 
ke,want 'k heb u dingen tefeggen,diegy dient 
te weten, om u tc verplichten mededoogen te 
hebben met Ttberms^ en met Tittts, die min 
fchuldig zijn, als gy meent. Brutm verfet, van 
*t geen hy hoorde, befag die hem aenfprak, macr 
fchoon hy geloofde hem fijn weien niet onbc- 
kent ware, merkte hy niet dat 'et Tenimmte 
wat ,die hy foo menigmael by TnUtu gcfien had , 
want alfoofc in mans kleederen was , en hyden 
geeft heel ontftelt had , dacht hy 'er foo eriifte- 
lik niet op , en fchikte fich alleen om 'er te hoo- 
ren. Soo dat 'er vcrfekercnde , fy fonder vreefe 
///. DczU Bb mocl\t 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



jt*f <^ L E L I E> 

mocht fpreken,voor die by *em waren , VirtCL,- 
<ie hy 'er warfe wride feggen. Och lacy ! Heert 
antwoordefc, *k wil u berichten, dat de ramp- 
faligc Teraminte die u aenfpreelct , d'onnoorele 
oorfaek is der mifdaet van Ttbcrtus. Hoe, her- 
nam Brutus zijt Trrnmtritc , flavin van TuU 
//a, jae Heer, hernamfe, ik ben Teraniime, die 
dcfe wreede Prinses hier gefonden heeft , om 
'Xtber'ms aen hare zijde te trekken, en die Ton- 
der het te willen doen , echter oorlaek ben ge- 
weeft, dat hy'er ilch heeft ingcwikkelt, om 
mijn leven te behouden, en om mijne ketenen 
re breken. Dus heeft de liefde fjjtie mildaet 
begaen ; maer Heer ik betuyg u , dat toen hy 
fich aen die zijde begaf, men hem belooft heeft , 
u geen leet zoude gefchiedcn, en dat u goet, 
en u leven in fekerheit zouden zijn. 'k Heb 
echter, Heer, gedaen al 't geen ik kondc, om 
TiOertHs te beletten in de belangen van Tarc^Ht' 
rins te treden ; macr ik bemerk al te fpadc, dat 
mijne deugt de fijne verleyt heeft , en dat hy 
my .om 't geen ik hem feyde, te meer bemin- 
nende, hy *t leven heeft willen behouden van 
een Perfoon ,die men hem feyde, dar de wreede 
TuUia zoude dcjen dooden, indien ik hem niet 
overrede. Maer, Heer, ik betuyg u noch eens, 
hy niet heeft geweten , dat men 't uwemollaen- 
ranflen ; voor Tttus de liefde rot Ocrtpc ^ cn de 
vrientfchap die hy Tthertm toedra egt, hebben 
hem aen de felve zijde vair gemaekt; en d'een 
cn d'ander door hunne minnc-fucht vooringe- 
nomen zijnde , hebben gelooft darfe u dienden , 
fcgecLS u aenfpannende^enfciicbbeu hun inge- 

b^eir. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOEK. is^ 

beelr,datre haer Vaderland: dicnft deden . niet 
lijdende dar de regcering veranderde. Hebrdaii 
niededoügeji met uwe raroplalige K.inderen, eii 
doet al wat gy kond, om hunne door te weeicn: 
want ik fweeie u noch eens, datfe d'uwe niec 
hebben willen veroorfakcn. 'k Weet wel , voeg- 
den 'er dcfe edelmoedige flavin by . dar al 'r volk 
het reyt,maer dewijl ik weet fulcx niet is, heb 
ik , foo haeft dit droevegeruchr quam ter plaet- 
fe daer ik was, my 't foek gemaekt, by de flaef 
die my bewacrde, om uwe ziel rot medelijden 
te konnen verwekken, en gaven de Goden, 
Heer, dat mijne door my mocht verplichren, 
om Ttber'ms en Ttnts 'c leven re fchenken. 
Niet dat my onbcwuft zy , dar^ indien 't volk my 
kende voor een flavin van Tullta» ik een oogen- 
blik daer na in (lukken zoude gekapt worden ; 
maer, Heer, ik kreune my dat gevaer niet, 
want ik zoude vemoegr fterven , indien uwe 
doorluchteSonen niet en llorven. Ta-annpitf 
uytte defe woorden met een foo infcherpende 
droef heit, 'tniet mogelik was te konnen twijf- 
fclcn acn 't geenfe feyde: want men fag in 'er 
oogen ,en op 'er aengcficht, foo vele teckencn 
van openhertigheit , van deugt, en van mis- 
trooftigheit, datfe d'allerhardlle ziel zoude 
vermorwt hebben. Soo dat Bmtus , door de 
enkele goctaerdigheit ijjner ziele aireede be- 
wogen zijnde, al fijne fmerten voelde verdub- 
belen. Hy fprak Terammte dan aen met foe- 
tigheif, en verfekerdefe, dac hy gefintwas, 
voor fijne Sonen, hoe ftrafbaer datfe wa- 
ren, te docD, al 't gene d'eer, 't belang van 

Bb 2 Ro- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



26 C L E L I E, 

Romen en de verwoerheirdes volcx hem zou- 
de toelaten. Hier na HcrmwiHs biddende 
forg te dragen voor defefchoone en edelmoe- 
dige flavin» die in foo grooten gevaer was, 
indienfe van yemant gekent wiert , fprak hy 
Am/lcar^ ArtemfdovHs y en Zemcrates aen , om 
te fien wat geraden ware te doen. Dog 
naer de faek wei ovcrleyt te hebben, be- 
flotenfe , dat Brutits fich immers moftc 
wachten, van fijne Kinderen door louter ge- 
fag te willen verloflen, mirs fulcx hunne 
doot zoude bevorderen, en Romen in ge- 
vaer van oproer ftellen: en dat 't befte, darfe 
in defe gelegentheir konden doen , was 
fich te verdeelen , fich onder 'tvolk te 
gaen mengen, en te trachten het in te boefe- 
inen dat men de Sonen van BrutHs ^ in aen- 
nierking van hunne jonkheit, en van de deugt 
hares Vaders, 't leven mofte fchenken. Maer 
alfoo *t voornaemfte was , véle lieden te hebben, 
die de fel ve fake feyden, op dat >t volk fich door 
de menigte liet weg flepen, nam Ami/camen^ 
alle hunne vrienden re gaen focken, die onder 
den hoop te verfpreyden ,en Brufus te komen 
berichten, hoe hy de geeft des volcx geftelt 
vond, op dat hy handelde naer 't hem geraden 
dacht. Soo dathy, niet willende fich weder 
voegen by de vergadering, voor dat hy wifthoe 
by moft handelen, beftont hy Horafiuj die voor 
hy ging, aen te fpreken, en met hem over den tc- 
genwoordigen llant der faken te reden-kave- 
len. Maer terwijle hy intlTeramwteyAmilcar^ 
Arttmidcvtis , en ZmQratu had gefproken , en 



k 



II. B O E K. 

•iJat hy Horatius aenfprak , feyde 't volk tegcni 
den Raedjdatfe verfochtende door der vloek- 
verwanten, en 'r volbrengen van den ced> die 
BrutHs al de Romeynen had laten doen. van 
fonder uytneminge te doen derven, alle die 
flegs zouden voorftellen, den Dwingelandi 
weder in te roepen. In't eeril wilde P'alerius , 
aen die fpraken» feggen, dat men foo rafch 
niet loopen moft : maer defe antwoort ver- 
bitterde lbo dapper die, aen welke fy gegeven 
wiert, 'r licht te fien was 'tlbrggclik ware 
dele geftoorde menigte ftijfllnnig tegen te 
ftaen. Neen, neen, feyden eenige van die wilden, 
dat men defe ellendige datclik zoude doen lier- 
ven , hier valt niet te wikken , want men moet 
alle defe vloekverwanten, ftrengelik ftrafFen , 
op dat 'er geen andere komen, ofte men moet 
de poorten van Romen voor Tarquiuius 
openfetten, want*ti« beter hem willig aen te 
nemen , als te wachten tot hy fich door't ver- 
raet van eenige fnoode burgers binnen Romen 
meefter maekt. Haeft u dan met te ftraffen 
de verraders die u den hals hebben willen 
aflnijden, en doet de Kinderen van Brutus ,als 
de fchuldigfte, een wreeder doot fterven , 
als d'anderc. Inder daet voegden 'er een van 
defe lieden by , indien men hun 't leven behield , 
ouden fy 't ontnemen die *t haer gegeven heetr, 
n hem ombrengende 't behoud van Romen 
in de waegfchael (Vellen. Datfe dan der- 
ven de verraders die hunnen Vader hebben 
willen vermoorden, en 'er Vaderlandr brengen 
n flavernye van den Dwingelaadc. Defe man 

Bb 3, iiiet 



iS C L E L I E, 

met fpreken ophoudende, hoorde men een 
bijller gefchal van roejuychingen , en duyfent 
en duyfent llemmen, te gelijk roepende/ dat- 
fc fterven, datle fterven, weike f^aier/uj en 
den ganfchen Raedt genoeg faem te kennen 
gaven, 'caen hun niet en ftont, yemant der 
mifdadige vry re laren. Onderruffchen Am/L 
tar en al d'andere vrienden van Brufus, hen 
willende mengen onder defen hoop volcx,en 
voor de Soncn van dien doorluchten Romeyn 
fpreken, vonden lbo weynig lieden van haer 
gevoelen, datfe wel merkten , 'r onmogelik 
was Ttherms en Tttus re behouden. DerhaU 
ven vrecfende, dat Brutus fich mocht onder- 
winden, die re willen behouden door fijn 
gefag, en hy fonder oorfaek om quam, 
ging AmtUar hem den ftant der faken aen- 
i'eggen. Maer terwijl hy'er ging, liep 't volk, 
fonder eenigc Uft te hebben, alle dele ramp- 
filige halen, en brachrfe op de plaers , 
daer toen al de Raedi>-heeren waren ; en 
fonder hun te willen leyden op de gewoo- 
iielike plaets, gefchikt tot diergelike ftraf- 
fen, begeerde dit geftoorde volk, dar menfe 
dareiik dede derven, dewijl hunne mifdaet 
bewefen zijnde, haer vonnis gevelt was, door 
de wetten en door den eed die Brutus hun 
had laten doen. Kilerms fiende dan de faken 
gebracht tot dit uyrerllre, liet Brutus niet 
roepen, 'them al te grooten wreetheit fchij- 
nende, te begeeren, hy een aenfchouwcr 
ware van de doot van fijn eygen Kinderen. 
Soo dat hy al de mifdadige overgevende aen 

de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IT. B O E K. 29 

de ftrengheit der wetten, bcgondemen, vol- 
gens 'tRoomfche gebruyk, hun over hare 
Hiifdaer re ftraffen> met een lbort van ftrattc, 
die hunne door moft voorgaen, fmadeliker 
als wreec zijnde. Maer alfoo Amtlcar om die 
ti)t by Brmus quam , en hem berichte hoe hy 
'cvolkgeftelc vond, wilde dele groote man 
gevoelende in fijn hert al'tgcne de Vader- 
like tcederheir kan doen gevoelen, fien ot 
fijne tegenwoordiaheit niet cenig gevoelen 
van goedertierenheit in 't gemoet van dic 
volk zoude brengen. Hierom een groor ge- 
welt op fich fel ven doenJ.f. naer echter 
fijnen geeft de wille van 'r noodlot onder- 
worpen te hebben, en 't leven lijncr Kinde- 
ren , indien 't noodig ware voor de gemeene 
vryheir opgeoffert aen de Goden, befcher- 
mers van Romen, dringt hy door, gevolge 
van AnuUar, van //frww/«X;, en van de ramp- 
falige TcTiimtme^ die van daer nier had wil- 
len vertrekken, wat m 'er ook mocht feggen» 
en komt eindelik met grontc moeyre by l^iU 
lerti4.u Mier, och lacyl daer komende, fag 
hy aireede eenige van de vloek-verwanten 
door, en fag fijne twee Sonen foo na op 'c 
fterven, dat hy i'elfs geen tijt had. om re 
denken, wat hy moft feggen, otte doen; want 
in een oogenblik viel'er voor hem geen aude- 
i^e zijde te kielen, als van ftantvaftig lbo 
grooren droet'heii te verdragen, ofte een 
onnutte fwakheit te betuygen. Soo dat 
hy , toen , al de krachten fijner ziele 
verfamelende , ftant hiel, en de wan-orde 

Bb 4 van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



|o C L E L I E, 

van (ijnen geeft verbergende, fcheen hy met 
groütc ftantvaftigheit, her drocvigfte voor- 
werp van de werelr aen re fien. 'tis ech- 
ter waer: dar hynierenfag, 'rgene hy aen- 
fag, v/anr 'teerlle geficht van defedooden» 
hem alle fijne rampen overhoop in*tgemoet 
brengende, quam hetn voor oogen 't beeld van 
de doode Liicretui, en fich mengende roer die 
van fijne Kinderen die ziei-roogden, bracht 
in hem i'oo grooten droef heir, datfe hem on- 
gevoelig, en bynaer wrcetdede ichijnen, aen 
die de gront fijner ziele niet peyldcn. Aen 
d'andcr zijde, d'ellendige Teraminte ^ fiende 
haren weerden Tthermj in foo droeven 
ftaer, en foo gereet om *t leven te verlie- 
fen^, trad toe, om by 'em re gaen, fonder 
te wereu warfe doen wilde. Maer alfoo hyle 
op dar oogenblik , onaengefien dca fchrik 
des doora.. kende, dede hy'er een teeken , 
datfe zoude vertrekken, haer reden gevende 
te denken, dat hy meer voor haer, dan 
voor fich fel ven vreefde, hoewel hy gereed 
ftonr ora de flag des doors t'onrfangen. Tc- 
ramintt Weef daerom nier ftaen, maer met- 
fe noch nader Wilde komen, ftieten'er die 
dit doodelik werk uytvoerden ruwelik te 
rug, en hun ampc volbrengende , dedenfe 
den ellendigen Ttberïus \ leven verliefen. Te- 
rammte fag naeulicx fijn hooft vau fijn li- 
chaem afgefcheyden , ofte fy viel neder , een en 
grooten fchreeuw gevende, waer afmen niet 
anders verftont als de naem van Tibcrms ten. 
hal f en geuytet. Hermmms^ tti Atmlcar , diefe fa- 

ge& 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O EK. ;i 

gen nederrallen, traden toe , om *erop te hef- 
fen, en omfe re vertrooften , wantfe wiften 
d'oorfaek van hare droef heit, dog fy bevonden 
datfe den geeft gaf en dar de felve flag,dier/- 
lfcrms*t\even benam, haer de door aenbracht. 
S-oo datle , getroffen zijnde door 'r jammerlik 
nootlot van defe fchoone dochter, forge droe- 
gen om de kennis, van wiefe was, voor 'r volk, 
te verbergen, uyt vreefe dat 'et haer lichaem 
zoude verfcheuren , en 'er door eenlgc van hun- 
ne (laven latende opnemen, deden fyfe bren- 
gen by d'edelmoedige Stvelta^ die de plichten 
der begraeffenis weldadelik aen haer beftelde. 
Ondcrtuflchen. na dat de Sonen van BrutHs, 
de laerfte fnikken hadden eegeven. en dat 
hunnen doorluchten Vader had betoont dat 
groore voorbeelt van ftantvaftigheit, 'twelk 
hem van alteftrengte zijn, heeft doenbefchul- 
digcn, door die niet wel onderricht waren, 
yan'tgene in fijn hert omging, ftilde den op- 
roer : 'tvolk fag mer verwondering 'tflacht- 
offer, 'twelk Brutus aen fijn Vaderlandt had 
gedaen, fijn gefag vergrooten 'er door, en 
defe befetheit, de vrees drukkende in't ge- 
moet van al de Romeynen , was 'er voort 
aen niemant, die op de wederkom^- van 
Tar<jut*i ns , eens durfde denken. Macr 
hoedanigen heerlikheir dat Brutus op defcn 
droevigen dag had verworven f'en vcrnoeg- 
de hem ganlch niet ; in *t tegendeel , hy 
was nimmer foo bedrukt. Soo haeft hy 
t'huys was , quamen hem alle fijne vrienden 
bcfoekcn, fy wiftcn echter niet wat fcggen i 

Bb f «pfc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

enle durfden bynacr hem noch prijfen, nocb 
beklagen. Hy kreeg felfs een vernieuwing van 
droef lieir : want een der gene die Tiberitu 
€n Tttus bewaert hadden, quam hem feg. 
gen , dat defe rampfalige minnaers hem 
hadden belaft, heni, ten (ijnen aenfien , 
van hunne onnoofelheit te verfekeren, en 
dat Ttbertus hem had gebeden, hem d'eclel- 
inoedighcix van Teramïnte te verhalen, op 
dat hy voor foo deugdelikcn dochter for. 
ge droeg, hem eygentlik vertellende al 't ge- 
ne fy hem in den hof van de fecialen had 
gefcyt ; foo dat Brtitus nog veel bedroef- 
der wiert. Hy fcheen echter genoegfaem 
bedaerr, foo lang als 'er roik by'cm was, 
maer toen al den hoop vertrokken , en 
hy met Hermtnias alleen was, feyde hy al 
füchtende, ik geloofde ten minden, dar, 
toen d'ellendige Lucretta ftierf, ik geen an- 
dere droef heit meer zoude konnen gevoe- 
len : maer 'c geval heeft wel middel gevon- 
den, om my nieuwe fmerten te doen lijden. 
Voor my, voegde hy 'er by, 'kweet langer 
niet wat denkerf, en men moet tot befchaenif- 
heit van't menfchelik vernuft bekennen, dac 
de geheymen der Goden onnafpeurlik zijn^ 
cn'tvry fw.ier valt. dat de menfchenoyt ver- 
fekertzijn, yers te doen, 'twelk hun beha-» 
ge. Inder daet , zoude men niet feggen dac 
•*tgeval de fpot drijft, met al de voorflagen , die 
de voorfichrigheit doet doen , en datfe geen an - 
der oogwit heeft , als onverwachte toevallen te 
veroorfakcn , fondcr aen tc merken j of de dia- 

gea 



5' ■<•. 

n :■ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



ft 



H. B O E K. 

ïen rechtveerdig, ofrc onrechtveerdig zijn. 
bnderruflchen moet men gelooven , dar 'er een 
redea zy, d'onfc ovcrheerende , die alle* wij fe- 
lik beftiert, fchoon wy't niet begrijpen, en die 
door onbekende middelen maekt, datdefelve 
oorlakenjWerkingen voortbrengen die den ande- 
ren niet gelijken, 't Is waer , hernam Hernunms, 
dat al 't gene u overkomt »ganfch ongemeen is : 
macr immers , dewijl 'et dienft ig is voor de heer- 
likheit der Goden, en tot onderrichting vaa 
alle menfchen, dat 'er groote voorbeelden van 
deugt zijn, moetender ongelukken, en ramp- 
falige wefen. 'k Beken \ . antwoorde BrHtüs^ 
raaer , om niet te liegen, 't valt vry hart, een 
patroon van ftantvailigheit te zijn . en niet te 
leven» als om te lijden. Wanr eindelik, mijnen 
weerden HermintHJ^ indien gy de moeyte neemt, 
van t'ovcrdenken al 't gene my gebeurt is , fult 
gy niet dan een lang vervolg van ongelukken 
fien. 't Ecrfte van allen is, geboren te zijn. in 
een eeuw, en onder de regeering van den on- 
rechtveerdigftcn Dwingelandt des werelts.en 
zijn verwant te wefen. Vorder weet gy ^dat ik 
inballingfchap ben opge voet, dat ik, door de 
wrcetheit van Tareju/»/uj^ een Vader, en een 
Broeder heb verloren, dar ik, om mijn leven te 
behouden , en om de gclegentheit af te wachten 
van Romen te verlolTen, mijn vcrftant heb moe- 
ten verbergen. Dat ik verlieft ben geweeft , fon- 
derhet te durven feggen , voorts dat ik niet be- 
mint ben geworden ; dan om ellendiger te zijn, 
dat ik door een feldfaem ongeluk gedwongen 
bencewceft. Litcreth in de armen van mijnen 

B.b 6' T*- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i 

14 C L E L ï E, 

Tegen-vrycr te fien , en , 'tgene noch afgrij. 
felikcris, dat ikfe gefien heb, inde armen 
van de door. Hier na geloofde ik *k niets 
meer te vreefcn had, en de Goden, om my 
te rrooften , ten minften hadden gedoogt, 
dat hare doot en mijne liefde dienden tot de 
vryheit van mijn Vaderlandr. Ondertuflchen 
bevint men, dat de felve drift, die my alles 
voor Romen heeft doen aenvangen , mijne 
Kinderen alles regens Romen, en tegens my 
^ doet ondernemen. Soo dat door een gevoe- 

len, 't welk ik niet kan wederhouden, 'khaer 
befchuldlgende, ontfchuldige, en ik ben on» 
gelijk meer geraekt door hun ongeluk, dan- 
ik zijn zoude, indlenfe 'tgedaen hadden uyt 
éen ander beweeg-rcden. Niet dat 'et geen 
harde faek zy, te denken, ik Kinderen heb- 
gehadt, die Romen weder in ketenen wilden 
brengen» maer foo haeftr ik bedenk, datfe ver- -jf 
lieft waren, beklaeg, en beween Ikfe; Lucrettct m 
met alle hare aenrreklikheden verfchijnt voor f 
my,. om hun t'ontfchuldigen, en ik lijde op- i 
dat oogenblik al 't geen de Vaderlike teedet- 
heit kan doen lijden, al *t geen de rcederheit i 
der liefde kan doen verdragen, en al *r geen de- i 
natuur en de reden, alsfe tegens een gekant i 
zijn, op 't allerftrengfte konnen doen beproe- h 
ven. Gy hebt fuiken verftanr, en uwe klacht, 
ten zijn foo rechtveerdig , antwoorde Hermt- 
ffiHs , dat men u by na niets vind te feggen. 
Maer, voegde hy *cr by, gy zijt immers dea 
doorluchrigften rampfaligen van de werelt» 
want eindelik, uwe rampen maken uwe heer- 
lik- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r 



I I. B O E K. 1^ 

likhcit, en dienen u Vadcrlandt. Inder daet, 
de doot van Lucrefta heeft Tarqumius verdre- 
ven, en die van uwe Kinderen, gaet alle fa- 
mcn-fwceringen dempen 3 en de vryhcit van 
Romen beveftigen : 'k Wenfch ren minften 
fulcx zy, hernam Brntus, maer, om de waer- 
heit te feggen, kweet langer niet wat denken, 
want ten iaetften. wat fchijn had 'er fich in re 
beelden, dat de Sonen van Brutus konden be- 
quaem zijn, om regen Romen , ja tegens hem 
felfs acn te fpannen. Gy hebt 'et evenwel 
gefien, en by gevolg is 'er niets, ofte mett- 
kan't den, niets ofte men moet 'et mistrou- 
wen, ook fijn eygene deugr, en niet* 'twelk 
lange yemants gelukfalighcit, wie 't ook zy,, 
maken kan, 'k Heb felfs 'r ongeluk , voegde 
hy'erby, van in de Perfoon mijner vrienden 
niet gelukkig te zijn: Arortce Is, daer hy niet 
wil zijn , Clelie is, daer de Tegen-vryers zijn» 
van den eenigen man diefe beminr, gy zijt 
Boch in geen (Vaet om niets te vreefen. Maer 
ten Iaetften. de vryheit van mijn Vaderlandt 
wil dat ik leve, en dat ik de droef heit weder- 
ftac; en de wraek over de doot van Lucrettct 
Tcreyfcht, ik voorts verniel , die 'k niet dan 
■yt Romen verjaegt heb. Maer om te leven> 
antwoorde Hermtnms^ moet men mctdedrotf- 
hcif eenigen ftilftant maken ; in't tegendeel, 
hernam defen doorluchten Bedrukten, men 
moet 'er fich ganrfch aen overgeven, om te 
maken datfe by ons een hebbelikheit worde 
en, om langer te lijden, moet men lijden Ton- 
der aflaten, Maer terwijl defe twee vrienden 

Bb 7 ilch- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



}6 C L E L T E, 

(ich op foo deerliken wijfe onderhielden, 
fprak al de werclr nier , als van 'tgene gebeurt 
was : d'cen praetre van de famen-fwecring , 
d'ander van de door der vloek-verwanten ; en 
alle te famen van de ftantvaltigheir, en van de 
deugt van Brutits, Den Prins van Numidie, 
hoefiek» en hoe bedrukt dat hy was, liet fich 
defe treurige gefchiedenis in *t breede her- 
feggen door Amtlcar » die hem quam befoe- 
ken, en die, om hem in fijn ongeluk te troo- 
ften , met weynlg woorden', leyde, eea gedeel- 
te van Bruttis hiitorie. Invoege dat defea 
cdelmoedigen Numider, naer hy had aengc- 
hoort 'tgeen Amtlcar hem feyde, eenigen lijc 
fonder fpreken bleef; daer na plotsling'twoort 
nemende, riep hy : Am/ldir , 'kben vry 
verre van de deugt van uwen vrienr, of ik fwak, 
dan of ik verlieft ben. Want hy heeft duyfent 
rampen, en hy verdraegtfe;. cn ik heb 'er 
geene als van niet bemint te worden, cn ik 
kanfe niet verdragen. *kSchame 't my echter^ 
voegde hy'erby, mijnen geeft foo weynig 
meefter te zijn, cn fchoon 't niet ware, dan 
om de vrienrfchap van Brutus te verdienen, 
wil ik groote vlijt aenwenden, om de drift 
mijner ziele t'overwinnen. Tot defe uuretoe, 
heb ik noyt flegs konnen vernemen die tebe- 
ftrijden: foo dat 'er niet weynig uytgerecht is, 
als ik befluyt te doen al 'tgeen ik kan, om- 
fe t'overwinnen. 'kHeb dikmaels gefeyt dat 
ik 'r wilde doen; macr , om de dingen te fegr 
gen gelijkfe zijn I 'khebbe 'tnoyt gedaen, en» 
in di: felve oogcablik, op welke ik fegge 

daf 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOEK. 17 

<lat ik *c doen fal , weet ik felfs noch niet 
al te wel, of fal ik blijven in'c gevoelen, waer 
in ik geloof te welen. Amtlcar die niet ge- 
loofde 't fwaer viel . diergelijke quael te gc- 
nefen» verfekerde hem , dat hy zoude ver- 
licht zijn , foo haeft als hy begeerde ; en naer 
hem op Tijne wijfe getrooft te hebben , ging 
hy na Racilia , by wie . al de acnfienelike 
lieden ran Romen waren , om HermUta te 
trooftcn . wegens 't ongeluk de Kinderen 
van haren broeder overkomen. Want hoe- 
welfe noch feer jong was, waren Tiboius tn 
Tttus echter hare Neven. Clehe^ Plotma^ Ce- 
fomCi Flavie» Salonmet f^a/eria cn Co/iatma^ 
waren in de kamer van Hermilm , alwaer Mh- 
tiujp Horatms ^ Artemidorus ^ ZcHocrates , en 
Hermmms mede waren, toen 'er Amtk^ir in 
quam. Mier onder alle defe Perfonen rrefte 
dit droevig ongeval allermeeft Hermtlia eu 
CoUntm*: want onder de vloek-verwanren, 
die men had doen derven, waren twee heel 
naraaegfchap van CotUtina, \ Gene hun ech- 
ter noch veel fwaernvoediger maekre , was dat- 
fewilten, d'aenmerking van dele twee Prin- 
sen, waer af fy beminc wierden, de lieden 
tot defe famen-fweering meer getrokken had ^ 
als eenige andere reden, en dat fyfe derhaU 
ven mochten aenfien , als d'onnoofele oor- 
faek van defe droeve voorval. Boven dien 
fagenfe toen foo weynig fchijn.te m'igen ho- 
pen den Prins van Pomerie, ofte den Prins. 
Tttus oyt weder te fien, datfc fomrijts feer 
blijde w«irea een reden te hebben, dicfe moch- 
ten 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



V, 



|8 C L E L r E, 

ten feggen, om te weenen , en de tranen raa 
liefde > onder de tranen van yrientfchap t^m^iM' 
rermengen en te verbergen. Sy waren dan 
dien dag heel fwaermoedig , en 't gtnfche ge- 
fell'chap fich naer hunne llnlikheir vleyende, 
was 'et ook. Voor C/ei te ^ i'y had foo vele ftof 
tot droef heit, darfe bynaer altijr geftclt wa» 
om droef te fchijncn. Horattus van fijner 
zijde, haer altijc voor hem vindende koel ea 
onverfchillende, was met re feer geftelt tot 
vreugde, hoewel den llant der faken hem 
eenlge hoop gaf. A^temidorus had de geeft 
jütijt ingenomen met Chdamire , en met Berc' 
life: Zenocrates had ook fijne mijmeringen^ 
fchoon min verdrietig als die van d'andere. 
HermiHtHs ^ door de groore fijner genegent- 
heit, en door den kluchtigen toeftant van fija 
minne-geval , was ook heel fwaermoedig^ 
Mut 'ius door 'f geluk dat fijnen Tegen-vryer 
had van bemint re worden» was moeyelik, 
en 'f ganfche gefelfchap in 't gemeen, nytge- 
fondert Amilcar en Plotina^ was niet geftelt 
om een geneuggelik praetje te maken, hoe- 
wel de eerlikfte liedea van de werelt te dier- 
plaetfe waren. Ondertuflfchen , hoewel de 
iaek, daer men van fprak, heel treurig viel, 
dewijl de doot 't onderwerp was van den om- 
megang , quamen Plonnn en Amilcar eindelik 
tc boven dien aengenaem te maken. In 't 
c«rft. volgens de gewoonte in diergelijke ge- 
legentheit,- fprak men van de billike ftof vaa 
droef heit welke had, die men quam ver- 
trooftea» men redenkavelde een weynig op- 

de 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. BOE K. 19 

de uciv, ecnige fwegen, andere praten foet- 
)cs, en alle treurdenfe. Maer ongevoellk 
een weynig meer, en wat luider komende tc 
fprekcn, beftont men //<mf te quellen , om 
dat de enkele gedachte van de doot haer ge- 
moet ontftelde, en 'er byna foo bedroefde, als 
offe een oogenblik daer na felfs had moeten 
fterven. Want ofwel Flavie feer vcrftandig 
was, hadfe echter de fwakheit, van geen 
meefterde te konnen zijn harer finlikheden. 
en van hondert onnutte vreefen te hebben. 
Voor my,feyde toen Plofifta^ ik haet de doot 
foo geweldig, dat uyr vreefe van die te hacft 
te doen komen , ik befloten heb die niet te 
vreefen ; want 'er is gewiflelik niet fchadelikcr 
voor de gefontheir . als 'er te feer te vreefen. 
*k Ben noch veel gelukkiger als gy , feyde 
HerntimHs^ want ik en haetfe ,noch en vreesfc. 
Ha! belangende den haer, hernam Plot$Ha^ 
'k haetfe gruwelik , en 'k meen reden te heb- 
ben, om 'er re haten. Want eindelik, 't i« 
een onbefuyfde, die altijt te vroeg komt, die 
altijt qualik te pa» komt , die al de foetigheit 
van 't leven ftoort, die al de vrienden, en de 
minnaers fcheyder, die niemaut ontfiet, die 
de fchoonheit vernietigt, die met de jonkheit 
fpot, en die 'er nimmer laet buygen. 't Is 
waer , antwoorde Hn miHitts» maerfe heeft ook 
dit voordeel , datfe alle menfchen gelijk roaekt » 
datfe alle qualen genceft, datfe is 't eynde 
van alle rampen, en datfe diefe aenranft, in 
ftaet ftelt van niet meer te konnen lijden. In- 
der dacr^^ fy genceft de ftaet-fuchtige, fy do^t 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



40 C L E L I i., 

de liefde en den haet ophouden, fy ftilt all( 
herrsrochten,cn dit groot en vervaerlik quaet 
is een quaec van een oogenblik. en dat on 
fjjnc onfeyibaerheit geen quaet behoort ge 
noemt re worden. In 't tegendeel, hernan" 
Havte,(\2Lcr door is 't dat de doot my 't alder 
vervaerlicxt is ; want indienfe onfeker ware, 
zoude de hoop my ren deele genefen van de 
vrees die 'k 'er voor heb; Maer als ik bedenk, 
dar men yder oogenblik kan ftcrven, en dat 
m'op duyfent verlcheydenewijfenkanfterven, 
gevoel ik mijn hert befwijken, en ik ben bynaer 
buyten verftant. Gy zijr dan feer ongelukkig, 
antwoorde Plotma. fis veel ellendiger ais gy 
u kond inbeelden, hernam CoUat'm.i, want al- 
foofe een levendige inbeelding heeft, fietle ge- 
varen, alvvaerVr noyt geweeft zijn. In ernlt, 
hernam Plotm.i^ 'k meen dat 'er in een weynig 
dom re zijn, meer voorfichrigheir fteekt, dan 
men gelooft , want als men de faken foo diep 
gaet navorflTchen , doet men fichdikmaels meer 
quaet als g )er. Maer, voegdcf'er by, tlavïe 
aenlprekende, immers zij: gy niet altijt be- 
vreed, want als men welvarende is, dat meu 
noch op'c binne-watcr ,noch op de zee is, dat 
men felfs op geenen wanen fit, maer in fijn 
kamer, onder goet gefehchap,en in volle ge- 
fonrhcit.dan behoeft men, dunkt my,fö0 feer 
niet re duchten. Ha! ?lotm,%^ hernam Flav'te^ 
gy weet niet wat 'et isbevreeftre zijn voor der- 
ven, indien gy uinbeelt.dat de tegenwoordige 
gevaren alleenigqueilen. Inderdaet, feyde//flu 
r4//«ƒ, 'kheb i7<«wtf,haer eens ficn ontltellen, 

op 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



f 



n. B O E K. 4ï 

op de tijding van de doot van een man, die 
bynaer een eeuw geleeft had ; mijnenthalven, 
feyde Mutftts y heb 'er een heerlikc collatie 
fien verfuymen , om dat 'et donderde ; voor my , 
feyde SMsmne , 'k weet datfe eens af lloeg een 
heel aengename wandeling » alleen om dar men 
over den Tiber moft varen. Mer verlet, her- 
namfe bevalliglik. doet de moeyre niet om in 
u geheugen op te foekcn,al 'c geen ik vrcefe; 
want ik weet 'et felfs beter aU gy; en dewijle 
gy begeert, dat C/e//^, en al de Peribnen die 
hier zijn. welke my naeulicx kennen, mijne 
fwakheit weten , gae ik u verhalen al 't geen 
ik vreefe. 'k Vrees dan alle fiekten in 't ge- 
meen, groote en kleync'k vrees den donder, 
'k vrees de zee en de revieren, "^k vreefe't vier , 
cn 'c water, de koude en de hirte, 't klare 
weder en de miO:, en ik vrees dat te Romen 
d'aerde aen 't beven raek, als in SfC//ie;^. Bo- 
ven dien weet ik alle de voorfeggingen der 
Thofcanen, en ik weetfetot mijne quelling; 
en, om alles met weynig woorden re feggen , 
ik vrees al 't gene eygenciik of oneygentlik 
de doot kan veroor faken. Maer zoud gy 
uwen geeft, om u van foo vele vreefen te 
gcnefen, niet konnen infchcrpen. hernam 
Amtlcar , dat de vrcefe van de doot ver- 
leelikt, fiek maekt, en kan doen ftervcn. 
Zoud gy niet konnen denken, voegden 'er 
Cleite by, dat al defe fclirik onnut is, dat 
foo de aerde moet beven, fy ook tegens 
uwen dank fal beven ; foo den donder 
moet vallen, dat by miffchicn veel eer vaHen 

fal 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



4t C L E L I E, 

fal op de plaers. die gy uwer berging kieft i 
daa op die gy veriaet ; en eindelik, zoud g> 
uwen geeft den wille der Goden niet konnei 
onderwerpen. Maer kond gy felfs niet be 
grijpen, hernam F/av/e, dat indien ik anden i 
kondc» ik'er doen zoude? meent gy dat ik | 
geen verftant en lieb, en denkt gy, dat ik » 
fomrijrs niet fie *k ongelijk heb? Maer ren i 
laetften, in de felve rijt dat mijn verftant my 
veroordeelt, is mijne inbeelding meefterffe \ 
van mijn hert, en doet 'er gevoelen al 't geen i 
*er goet dunkt. Dat ik *f wonderbaerlikfte i 
vind, feyde HfrmjH/Hs , is, dat de meefte lie. • 
den de vrees diefe voor 't fterven hebben ee- ., 
nen eerliken dekmantel geven: wantfe feggen S 
ftoutelik, darfe de fwakheit nier hebben , van .1 
te vreefen de pijn die men ftervende lijd, i 
maerfe duchten datfe niet wel genoeg geleefc 
hebben, en 't feldfaemfte is, datfe, fonder 
beter te worden, om de vrees diefe feggen 
datfe hebben te doen ophouden, alleenig den- 
ken om hunne gefonrheir te behouden, en 
alle gevaeren te vlieden. Ha! van defe lie- 
den, feyde AmUc.xr is de heele werelt vol, en 
men fiet over al nier dan defe Perfonen , die 
de ftraifen van \ andere leven vreefen, fonder \ 
hun re beteren, en die met alle hare daden, ^ 
alle hunne woorden leugenaclitig maken, en 
wel doen fien, datie enkelik de doot vreefen, 
dewijl fy hun niet dan tegens die wapenen. 
Voor my, feyde Flav'te ^ dewijl ik niet al te 
fnood ben . en dat ik op de goetheit der Go- 
betrouwe, 'k vrees foo niet wac my fal 

over- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



n. B U L K. 41 

verkom«n als ik door ben. als wat my Tal 
ebeuren eer ik lUrt . want ik vrees dapper 
icpijn, en voorts verfchrikt my de duyfter- 
icir v?n 't graf. Mner ren laettlen, feyde 
:i(l.e, alle uwe vreefen zijn onnut, ey fulc 
terven , g« jk die niers vreefen, en *t fekerfl: 
I, foo deugdehk te leven als men kan, de 
loot at rc wachten. f< nder die te begeeren, 
:n fonder die te vreefen ; en die aen te nemen 
als een faek, die m'al fijn leven verwacht 
heeft, en die men niet kan ontvlieden. Voor 
my, voegden 'er Rnctha by, 'k bevinde dat 
men meerder ftanrvaftigheit behoeft, om te 
verdragen eenen hocgen ouderdom, wanneer 
ihy vergefelfchapt is, met de moeyelik heden 
die'em veeltijts volgen, dan om de doot ge- 
voeg! ik t'ontfangen. 't Is waer , feyde aenge- 
nameiik Plotma^ dat als men gewent is, jonk, 
fchoon, en gefont te zijn, *f een harde faek 
' is, oudr, leelik,en fiek te wefen, en 'k weet 
ook niet, hoewel ik de doot vry haet, of ik 
*t niet liever ware , als my in dien ftaet te fien. 
|Ha! mijnenthalven, feyde Flavie^ al was ik 
fchoonder dan Lucretta gewceft is, en yemant 
my aenbood op te wekken, foo ik in haer 
placts ware, en my te doen verrijfcn, oudt, 
Icelik, fiek, en ongelukkig, 'k zoude hem 
by 't woort vatten, en liever gruwelik leelik 
leven, als doorzijn. Maer gy bedenkt niet 
wat gy fegr, hernam Plotway half lacchende» 
=en gy vreeft de doot een weynig min als gy 
: meent: want ik geloofde dat gy gingc feggen » 
•dat ey om geen ding ter werelt zoud willen 

weder 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L r E. 

weder op ftaen, uyr vreefe van noch ceni te. 
fterveo, en ondertuilchcn fpreekt gy heel an- 
ders. Men is loü gewoon mcr mijne fwakheic 
te ichercien, anrwoorde FUvic^ ik nimmer 
moeyeiik worde, dar men my *er mede quelr. 
Mier *r qaactft is , dat gy *er niet door gene- 
fen worr, hernam Htrmm.Hs^ en dat m'er u 
niet van zoude kennen genefen ; want gelijk 
een dapper man , ficti nier vreesachtig en bloo- 
de kan maken, kan een bevreeil Perfoon (ich 
niet kloekmoedig doen worden. Dewijl de 
vrecl'e Ibmtijcs cenige 't gcvaer doet verach- 
ten, feyde Ho>\xttHSy weet ik niet waerom de 
reden ioo veel niet doen kan. Die 't gevaer 
verachten, door d'overdadige vrees die hun 
dapper maekt, anrwoorde //<rrw/W/W/,konnen 
noyt geen grooier bewijs geven van hunne 
vreesachtigheit, als doende een faek foo ftrij- 
dig met hare gematigheit; dies mag men feg- 
gen, datfe kloekaerts zijn, Tonder af te laten 
bloode te wefen, en Tonder hunnen aert af te 
leggen. Dus gaet'et niet met, die haer ver- 
ftant zouden willen gebruykcn, om de vrees 
uyt'er hert weg te jagen , dewijl 'et \ felve niet 
kan doen dan hun veranderende, en 'er doend 
acngacn regens hunne eygene genegentheden 
Hermutitis heeft fekcr gelijk, feyde rUv'tet 
maer, ora my in mijne fwakheit te trooften 
wilde ik wel, men al de Juffers van *r gefel 
fchap verplichte om cygentlik te fegsen,'t ge- 
ne hen van de doot dunkt. Voor my, l'eyde 
Hermilta, nacr ik thans gefmt ben, fch eelt 'ec 
v/cynig ofte ik wcafch'er onij ik gae vry ver- 

• «Jam 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. B O E K. 4jr 

er ais gy, hernam CoUanna^tn'ei zijn oogen- . 
likken, in welke ik nier l^er droet* zoude 
>)n. noyt geweell te hebben, 'k Vcrleker u, 
eyde PiOtitta^ dat ik van u gevoelen met ca 
)en; want in 't leven zijn veie foere uin^t n , 
n 'kweet geen ander middel, om my de qucl- 
Ing van dedoot t'ontnemcn, als'er nier ^Miite 
lenken. Maer als ik, regens ujijncn dank, 
'emanrs doot verneem, ioek ik ai rijt e enige 
)oriaek van dele doot , die op my nier en p>l>. 
3y vooibeelr, indien 'tetn ouj l^erüjon i:>,ieg 
k alleenigjhy hcett lang inde werelr ge», eelt, 
•n ik denk heymelik 'k ben noch verre van 
die jaren. Indien *t een jong Perloon is , leg ik 
dat hy van een Iwakke en oiige onde gem^irig- 
r^eit was; in een andere ontmtveting, darfc yets 
had gedaen* 'c welk hare quaei veroorlaekte ; 
en war ik leg , 'k liet koofe my altijt met de hoop. 
van 'r Lngll te leven dat men leven kan. 'k Weet 
de namen van die een eeuw gekeft hebben, 
en mijnen geeft van dele doodelike gedachte 
op 't fpoedigft aftrekkende ,geve ik mijn hert 
over aen de blijifchap, enikvind'er my onge- 
lijk beter by,dan Flaiue doet, met 't hare aen 
U de vrees over te geven. Voor my , feyde C/f • 
E //<r, *k ben niet ais gy, dewijl ik om de doot 
E denk, als de gelegentheit voorvalt; maer 
E ik denk 'er aen fonder fchrik, want alfoo 
E. . menfe onfeylbaerlik t'eenigen dage van 
f' naerder by i'al moeten Tien, dan ikfe (ie. 
E vind ik geraden datfe my niet heel vremt 
■/,l|zy. Ey! met verlof, feyde toen Fhvüy laet 
1" ons, des befweere ik u, niet langer van de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



46 C L E L I E, 

doot fpreken, indien gy my niet wilt doe» ) 
fterven ; ook is *t eenen armen trooft voor dc 
bedrukte, hun niet dan met doodelikc dingen j 
t'ond^rhouden. Diefe van heel geneuggellke i 
dingen Ipreken, hernam Artemidorus ^ vallen li 
hun vcei lalliger ; ondertuflchen gebeurr fulcx \ 
alle daeg in de werelt. *t Gene gy fegt , is de 
waerheir, hernam Zenocrates^ hierom ben ik 
een vyant van al dit rouw-beklagen , want ik 
maek niet geerne den droeven, als ik niet i 
bedrukt ben; en 'i is gewiflelik onbillik, te 
gaen lacchen, by lieden die weenen. Mea » 
doet in de werelt foo vele dingen t'ontijde, « 
dat m'er fich wel aen moet gewennen, her* j 
nam Arrulcar, en indien 'er in leven geen l 
andere quaden waren, dan die men lijd vaai. 
€«ns anders fotrigheden, zoude men niet al te 
ongelukkig zijn; want, naer ik gefmt ben> | 
werd m'er meer door vermaekt dan bedroeft, ■ 
Metfe dus verre waren, quam men feggen *1 
dat TarqHtmuSydooT de wederkomil van fijne 
Gefamen vernomen hebbende, dat men had 
gevangen, die hun voor hem verklaert had- 
den, door een krijgs-bode aen de Poort vaa 
de Stadt liet feggen; dat, indien men de ge- 
grepene dcde flcrven , hy Romen den oorlog i 
aenfeyde. Soo dat, dewijile aireede dootl 
waren, men den oorlog voor verklaert moft I 
houden: men voegde by defe tijding, dat?; 
BrHtHs tn raierittsj om te betuygen datfediCü 
dreygen niet vreefden, hadden geantwoorr, 
datfc d'uytdaging aennamen, en datfe des 
andercndaegs dta Tempel van Janus zoüdcn \ 

doen ' 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. 47 

doen openen , diefe naer vertrek van Tar^ 
quift.us nier hadden doen fluyten. dan oni 
't volk te verblijden, door een teeken van 
Trede welk men geduurende de regeering vaa 
den Dwingelant noyt had gefien; want delen 
Tempel had niet gelloren geweell. zedert het 
Rijk van Numti, onder wie het drie-en-veer- 
tig Jaer vrede was. Dele tijding ontfettc 
*t geleirdiap niet, maerle bedroefde in 't by- 
fonder Clehe , door dien fy'cr inbeelde, foo 
den oorlog duurde, 't befwaerlik zoude 
vallen dat 'er den Kcming van Clufium fich 
nier in ftak, en dat Arottce fich niet vond 
gewikkelt in een Party gekant tegens die 
van Romen. Sy ontveynlde echter hare 
gedachte, en wiert felfs gedwongen te ge- 
doogen, dat HorattHs hacr cenigen tijt on- 
derhield; waer na al 't gefelfchap fcheyde. 
Des anderendaegs gingen de twee Borge- 
meefters met plcchtigheit. alle de Poorren 
des Tempels van Janus openen, daer 't volk 
overhoop inliep , om te zijn by d'offer- 
handen die men offerde op de twaelt Al- 
taren , die acn de twaelt' maenden vaa 
*t Jaer waren toegc-eygent, op dar, te wac 
tijde de Romeyncn oorlog voerden , het 
alrijt 'c hunnen voordeele mocht welen. 
Briitus dede een openbaer gebodt voor 
'c Roomiche volk, 't welk. in weynig 
woorden, aen alle die 't verftonden, 
leerde de biüikheit hunner ^ faek , en 
d'eerbied dieie de Goden Ichuldig wa- 
ren. En alfoo in 't vervolg van 't felve 
///. DccU Cc iiUe 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



4B C L L I E, 

alle voorteckcneii gelukkig waren, en dcfe 
dag geen v/ds, vaii die dagen, welke by de 
Romeynen voor treurige wierden gehouden, 
hoopte al *t volk in 't gemeen op een geluk- 
kige uytkomft van den oorlog. Ondertuf- 
(chen dacht men om uyt te voeren» *t geen 
ecnigc dagen te voren was befloren. Anemie 
dorus cn Zemcrates vertrokken van Romen, 
ora bedekt naer Ciufium re gaen, op datfc» 
<ioor middel van de Prinses ^er Leontinen, 
Porfenna trachteden te beletten, de hant te 
iiouden acn den oorlog, die Tarqum^s 
roeren. Dog 't was, naer met Bruins» f^aie- 
r/us, HermnuHSy en Atmlcar geraetspleegc t« 
liebben. en na van Sulpit ta^ en hare wonder- 
weerde dochter, hun affcheyd genomen te 
liebben. Acn d'ander zijde, Celne, fich heel 
vermomt hebbende, wiert te Tarquinien niet 
Ibekcnt, en was getuyge van de uvrfmnigheir, 
die TartjumlftJ en 7uU/a beving, toen den 
aenilag van hunne Gefanten tot Romen mifte. 
'Sy hadden echter 'k weet niet wat fnooden 
troofl:, te vernemen, d^i LrittHs ten rainften 
de droef heit had, van fijn eygen kinderen 
te fien llerven. Celere lag ook de mistroo- 
ftigheit van Ocrfjk, die lich wilde ombren- 
gen, toenl'e wift de doot van haren minnaer. 
Ondertuflchen , hoewel Turquanus Aronce gtu- 
welikhaer, mirs hy van Ctelie bemint wiert, 
wachre hy fich wel van hem qualik te hande- 
len, dewijl toen de ftaer-fucht het hovende 
liefde wegdroeg. In 't tegendeel, men ver- 
forgdc hem lbo wel> dat hy ia 'ckoire van 

fijne 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. 49 

fijne wonden genas, maer men bewaerde hem 
echter heel naeu. 't Geen AroHCe itieeft ver- 
trooftewas. dat den Prins van Pomcrie, ea 
Ttt'As^ die deugdelik waren, hem mochten 
befoekcn. Soo dat hy door hun wift wat tot 
Romen omging. Cekre dan , hebbende ge- 
iT^erkt. dat dcfc Prinsen dikwils by AroHCt 
oingen, en fonder hunnen byftant, geener- 
hande gelegentheit vindende, om hem te 
konnen fpreken, befloot fich te betrouwen op 
den Prins van Pomerie, wiens neygingen alle 
edel en alle deugdelik waren. Hy maekte fich 
dan aen hem bekent. en befwoer hem , midde- 
len te willen uytvinden .om Aronce te fpreken, 
en hem tijding te leggen van CUlte, hem ver- 
fekerende, dat hy Tich nergens mede zoude 
moeyen, als met 't gene eygentlik de lietde 
van Clciie aenging, en ganfch niet met et be- 
lang van Romen. Derhalven ,alfoo den Prins 
van Pomerie de rampen van de minnaers voel- 
de, beloofde hy aen CcUrc te doen 't geen hy 
begeerde , benevens dar hy op Hermilta krach- 
tig verlielr zijnde, befloot fich op Cclae te be- 
trouwen, en van hem te verwerven, d.^t, als 
hy van Aronce aen Clche rijding liet weten • 
hyfe met ccnen van hem gave aen de be- 
minnelike fufter van Brutus. Hy trok ielts 
in defe vertrouwlingfchap den Prins fijnen 
broeder, op dat Cclere ook van hem tij- 
ding bracht aen CollAtm^, die hy teeder- 
lik ^beminde; want, naer de faken toen 
ftonden, zoude 't voor hun heel iVaer ge- 
weeft zijn, dikwils na Romen te konnen 

Cc 2 Icn- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



X 

>r 
r 




50 C L E L I E> 

fenden , Tonder ontdekt te worden. Maerdoor 
Celere wareufe verfekert , dat hunne brijeven 
wel zouden beftelt worden : foo datfe, hem 
belooft hebbende niets te fchrijven, dan 't ge- 
ne hunne liefde aenging. en hy van fijner 
zijde hun toefeggende, Tich niet te moeyen, 
als met die van lijnen vrient, defe twee Prin^ 
^en 'c foo fnedrig beleyden, dat de Offi-r 
^iers, die AroHce bewaerden gedoogden» ai- 
tijt yemant van de hare mede binnen trad 
alsfe defen Gevangen gingen befoeken. Door 
dit middel vergefclfchapre hun Celere ^ alsfe 
AroHce gingen befoeken gekleer gelijk da||| 
flaven die de Prinsen in 'er kamer dienen.™ 
D'eerftemael dat hy'erquam, wierdt defen i 
doorluchten Gevangen ren hoogden ver- ^ 
blijt, en tuffchen den Prins van Pomerie, 
TitHJ, en hem geviel den fchoonften, en 
den edeimoedigften ommegang van de werelr. 
Soo dat Cela-e^ federt die tijt, den vertrou- 
weling was van defe drie Prinsen , ,en ver- 
fclieydemael te Romen brieven ging bren- 
gen , aen C lel ie , aen fJernulia » en aen CoUatina , 
v/elkers antwoorden hy, trouweük weder 
bracht aen defe drie minnaers die ten min- 
iten eenigen trooft vonden, in famen van 
hun ongeluk te praten. Want alfoo den Prins 
van Pomerie en Tttus feer deugdelik waren , 
haddenfe een fchrik van de boofe daden der 
gene, aen welke fy't leven fchuldig waren, 
en indien de lelve deugt, die hun hare mifda- 
den dcdc haren, hen hare belangen niet had- 
de valt gemaekt, zoudenfc hare vyandeti 

ge- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'1 




II. B O E K. 5» 

peweeft zijn: wantfewiften wel, dat de kroon 
hun niet was toegeley t . en dat Tarq^ufi^i^s en 
tuU/a, SexiHs alleen weerdig acliren die naer 
hun te erven, 't Was aenmerkelik, dat delen 
Prins, die door 'tgewelt dat hy aen de deug- 
delike Lucretm had gepleegt, oorlaek was vaa 
den ondergang van fijn huys, van den opftant 
van Romen, en van al ^t ongeluk, waer me- 
de den Koning fijnen Vader, de Koningin üj- 
ne Moeder de Prinsen fijne Broeders, en hy 
toen overftoipt waren , niet naliet ^ich ^^c)^ 
veel hy kondete vermaken, in de kleyneftadc 
daer hy geweken was , en van waer hy niet 
durfde vertrekken , dewijl Tarqu^tttus uyt itaet- 
kunde hem niet had durven weder by fich roe- 
pen. Soo dat hy,fonder te denken aendedoot 
van de geminde Perfoon,en felffonder te den- 
ken aen alle de rampen die hy waerlchijuehk 
behoorde te voorfien, foo ongebonden leven 
Icyden, als of hy noch binnen Romen in vol- 
le vrede had gefeten. Dus was't niet met 
Tarqui>tiHs, en met TuUta, wantiy veriuym- 
den niets van 'tgeenfe dachten tot hunne her- 
ftelling te konnen dienen. Inder dact, naer 
datfe tot Romen hadden gefonden, en dat 
de Borgemeefters hadden aengenomen dea 
oorlog diefe hun deden verkondigen, gmg 
TarqHtmus op eencn morgen Arome beloe- 
ken, om hem te verplichten aen Porjem:!' 
te willen fchrijven, op dat hy hem verle- 
kerde dat hy niet qualik ger radeert wierr, 
en dat die hy aen hem zoude fenden te 
eunftiger mocht werden ontfangen. 'cGeen 

Cc 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



52 C L E L I E, 

Ik op u verfoek, feyde Tarcfumius^ is nicton. 
billik, noch en fmaekrganfch niernaerdedwin- 
gelandy, die mijne vyanden my verwijren. 
Wa nr u hebbende gevangen nier de wapenen 
tegensmy in de handt, mochrik u.fondervaa 
onrechtveerdigheit re konnenbefchuldigt wer- 
den, als een vyandr handelen. Nier-te-min, 
dewijl 'er tuiTchen den Koning van Clufium 
en my*een feernaeuw verbont is, wH ik zede- 
lik te werk gaen. Maer'r is ook recht , dat 
gy mer bilükheit handelt, en my niet we y- 
gerr'r geen ik van u begeere. Heer, hernam 
Arfittccy fonder Hch t'onftellen, 'kweet wel 
dat 'er verbont is geweelt ruflchcn Romen en 
Clufium, tnaer 'kweet niet of'cr in'c toeko- 
mende een fal zijn ruflTchen Tarqutmus en 
Poy'enna. Wat 'er vanzy, voegde hy 'er by, 
al 't geen ik u kan fcggen , is , dat gy my 
hebt gevangen de wapenen in de handt, en 
dat ik geen ander voordeel eyfch, dan als 
i{ een krijgs-gevangen gehandclt te worden. 
Siet my dan, in dit geval, niet aen . als 
een Soon van den K. )ning van Clufium , maer 
als een vrien- van Ctehitj, van BfUUis, van 
Valenus en van HermmmSy en als een min- 
naer van Clehe. Sier my aen, feg ik, als een 
vyandr, en verwacht niet, dar ik immer yers 
aen den Koning mijnen Vader fchrijve, om hem 
■|i te wikkelen in uwe belangen. Hy verftaetde 
fijne al te wel , hernam TixrefuiH/Hs , om een 
] Prins niet te befchermen, tegen fijne weder- 
1 fpannige Onderfaten, die hem hebben verjaegt, 
j cn om fich met my niet te vereen igcn. In- 
dien 




mm jMMMk 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IT. BOEK. n 

dienhyfulcx doet, antwoorde kloeKmoeac- 
likAroftce, falik den rampfaligfte aller mear 
fchen zijn, gedwongen wordende, met eer« 
de wapenen tegens u niet re konncn dra- 
pen. en foo hy 't niet en doet, lal ik on- 
feylbaerlik al rijt acn de zijde uwer vyanden 
wefen. Tarammits fiende hoe ruftig Aro^ct 
fprak, en het toefchrijvende de kracht der 
minne-drift tot CUhc, wiert noch veel gram- 
in er : foo dat, alhoewel de ftaer-kunde ver. 
eyfchte , hy de geeft van defen doorluchten 
Gevangen ftreclde , hy nier konde nalaten 
hem brtrert'antwoorden,enhem te doen mer- 
ken , dar, foo hy hem niet mifhandelde. 
*t nier om fijnent wil was. Onderruflchenfond 
hy na Porfenrt^y om hem re fcggen dat hy den 
Prins fijnen Soon had gevangen mer de wape- 
nen in de ham, dat hy 'em echter niet behickl 
als een vyant. maer alleenig uyt vreefe hy 
fich zoude gaen werpen binnen Romen, 
alwaer hy CUlte , die 'er toeji in vryhcU 
was. mocht trouwen, en werende dit fijne 
meening niet te wefen , Ibnd hy om 't hem 
aen te dienen , hem biddende en vermanen- 
de, fijne zijde te kiefen , fich 't verbondr» 
datfe famen hadden, te erinneren; en wel 
te bedenken, dat fijne faek, die van alle Ko- 
ningen was. Dog daer na trok Tar<^ur,uus 
felfs van Stadt tot Sradt, by fijne Nibuuren 
hulp verfoeken . mede leydende de Prin9ea 
fijne Sonen, om de volken meerder tot mede- 
doogen te verwekken. Maer alfoo Tanfut- 
mus fich meer gehaet , dan bemint gemaekn 

C c 4 i^aa 



^4 C L E L I E, 

had, wierdt hy nier gunftig gehoort, als vaa 
de yejenntieii: hy droeg ook groorer forge, om 
defe aen fijn fnoer te krijgen, als d'andere, 
iiiirs Vejes inder daet een der aenfienelikfte 
Sreden was van ganfch Thofcanen. Sy wai 
foo groot aU Arhenen , feer bevolkt, en heel 
rijk , d'Inwoönders waren dapper, en *t on- 
derhoorende Landt ftrekte fich van den berg 
Janiculus rot aen Tarquinien , en van daer tot 
den berg Soradies naer de Falifquen, zijnde 
gelegen in een hoog en vruchtbaer Landt, 
veeriien mijlen van Roeien, en by gevolg feer 
bequaem, om gemakkelik een leger t'onder- 
houden, en de Romeynen byfter te belemme- 
ren. TarejMtmus toen verfekert zijnde , dat 
die van Tarquinien. 'rwelk mede een heel 
machtige Stadt was, 't met *em hielden, ge- 
loofde, dat, indien hy de Vejentinen en die 
van Tarquinien konde vereenigen, fy ftcrk ge« 
noeg zouden zijn, om Romen t'overwinnen. 
Hy droeg dau fonderlinge forg om hun te 
wikkelen in fijne belangen, en fich op nie- 
mant willende vertrouwen, om die hy wilde 
winnen t'overreden, fchikte hy fich om felfste 
fpreken. Men vergaderde dan den Raedt, die 
defe geweldige Stade beftierden, alwaer Tar- 
^ui/i/Hs fich bevontjgevolgt van de twee Prin- 
sen fijne Sünen> met weynignafleep, om die, 
welke hy aen fijne ongelukken wilde koppe- 
len, mededoogener te maken. Gelijk al de 
werelt in 't gemeen door feldfame gevallen 
wert bewogen , hoe tirannifch de regeering 
van Tar^Hw/Hs wasgeweell^ alfoo die hy aen- 

fprak 



— ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




II. B O E K. 5$ 

1 Drak niet fijne onderaanen, maer alleen fijne 
. Lbuuren en Bontgenooten waren, hoorden. 
' l hem met eerbiet, en lagen hem aen met 
nedeliiden. TaraxmiKf was ongetwijftelt lee- 
•. ik dog hy hadlchter in fijne ftuur. heit yet 
' ' .root. , over-een-komende met fijne geboorte, 
ên dewijl hy wiert gevolgt van de twee Ptm- 
en fijne Sonén. die feer wel gemaekt wa- 
f a. vermorwde fulcx 't hert van die. welke 
faeen Princen van foo hoogen af komft m 
korten rijt ellendig geworden. T«r,«/»«« dan 
eeplaets zijnde daer hy moft zijn om te fpre- 
ken. nam'et woott, en fijnen aert v'rkrach- 
rende. begon hy. die noyt anders gedaen had 
als gebieden, voor d'eerftemael te bidden. 

Cv fift Mmoed.gt rcjextim», C'ydc h, ''l'' 

,/•, ieleg vaH Arde» pm '""^ '.r^JX 

UacH d,, mijxe vy.i„HrH my ver^ij'o,; dc 
rZufihc rrgccri«g, zijnd^or red,,, foo ngcmI K 

■ '.«fl dagcxcn d,e regee,r 

Cc 5 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



56 C L E L I E, 

verf^hcht mj hj te fiacft, Cy fuh my m 'fffchieu 
iegge», Am d'eemg Vorflehke pat en meerder re- 
legen ts aen my te hejtko-mett , maer \ heb h tt 
atitwoordeft, dat 'er u foo veel als httn aettgelegen 
l| is , €H dat de gevolgen immers foo Jorggeltl^ zifM 

voor HToeH (laet ^ als voor die van eenen anderen 
fiaet. Want» om eygenUtk^te ('preken y 't ït den 
A|l,| A:»»/»^ ntet, die V volk^ haet\ V de macht 

~ die' et d-w.ngt fch f onderwerpen, Inder daet^ 

^ d:e dengront des herten van alle volleren der tw- 

relt ondcrfochty zonde veelt ij ts hevtnden, dat die 
onder een gemeene regeer mg leven, geerne een l(o. 
fiing hadden , en die onder de [{pmngcn leven ^ 
zvel wdden zijn onda- een gemeene regcenng, Soo 
dat gy belang hebt acn't jlraffen van 4e rveda-^ 
P|| fpanmgheit mijner Onderfat en, indien gy geen 
t^itaet voorbeelt geven wilt aen die u tegenmordig 
gehoorfamen ; dcvoijljè twjfchien geloaven datjè 
tjiet ongefhaft zouden mogen nalaten tt te ge. 
hoorjlimen, Gy weet, boven dien edelmoedige 
f Vejcntinen dat*cr een natunrliken tegen aert ts, 

\ tnjfchen de Romcynen en u. Me u moet ver- 
' plichten tot'tt omüjelfen van een recht veer di^e 
gelegent hci t » om u te wreken over d'oitdc mu 
rechtvecrdigheden , diefe u hebben aengedaen, 
j Omheljije dan edelmoe-Xeltl^, en verlaet met 
tenen cUendtgen f\oning , niet alleen verjacgt 
j door fijne Onderfaten , maer door fijn naefie 
1 maegfchap» die met hunne cjgene handen hem 
\ de Kroon hebben afgernkj , en gedwongen fijn 
I gcwecj} fijne macht te verdeelen, dewijl' er nie- 
i| inant onder hun gevonden wort , die weerdig 
W4S de felve in V gihiH te befitten, Vreefl 

dan 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



iL B O E K. . f7 

lan met Men aen te ra^pr, die , tl* xoz. 

UrCpmitg gcxc^cjl te zij^ tegens haren l^o^ 
geu>ffe/,k.eik*^derenfHUeH verraden: tn^ 
di \ y niy voilt byfiacn, jUlt gy fonder moey^ 
te Jze-pr^lcn, maer boven al moet\.r neerfitg^ 
heit zijn, en men mag de z^and^n geen tjf 
ccven om vcreemgcnde hnn te fierksn, Kom^ 

k^ugsMoopcn, eerttffJ door de Roomjche 

Legioenen ove'-^'onnen , en if^J^/'^^'^,}'''' 
een Koning tn [tmen Troon her fielt te hehhen , 
2e de miht, W kem fnlt hebben ^.e^ 
der gegeven, met gebruyl^n Jai , als om HU 
treken over hvo: vyanden , tndten gy er 
hebt die n durven aentaHen, als ■v.y famen gc^ 
voegt Zijn. Dse van Tarqu.nten JnUen er by u 
Jgen:en, tndten gy mj gelooft fult gy n.'et 
^/chten tot dat aUe andere volkeren hun mijn 

ongeluk, aen trekken, gy M u^ve '^^i'"/ '''Z^ 
dfel benemen , van gewroi^n te hebben den 
averlafl dte \ heb geleden , en esndehk. gy 
(uit u dragen als edelmoedige NMiuren, 
troim: Bont -genoot en , en gaeuvoe Staet^K»»* 
dige, 

Taraiii>!"U met fpreken ophoudende, ver- 
trok , om elcx gevoelen vry te l«en. In t 
eerft. alfoo hy 't hert der gene d.e hem ge^ 
hoor^ hadden bc«roog , fchenen alle de rtemraea 
voorhemtezijn. Maereenigederyergadermg^ 
defaekwat dieper infiende, «=" de gcvolgea 
diefe mocht hebben aenmerkende, feyden dac 
moft onderfoeken offe Bont-genootea 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



4^1 



58 'C L IL jl 1 tL, 

van Romen ofte vanTarqu/mMs waven. Want , 
feyde een, van die dit voorfloegeu , de veree- 
niging der volken, eu niet't verbont van een 
afgefetten Koning , die maer als een befonder 
man moet werden aengemerkr , maekt't gerief 
van den koophandel. Maer indien Tarqunuus 
weder op den troon komt, hernam een ander 
uy t de vergadering , in hoedanigen ftaet zouden 
wy ons dan vinden. Zoude hyonfengrootften 
vyand niet zijn , en defe vereeniging van 't volk> 
die gy fegt, dat 't gerieft van de koophandel 
maekt, zoude dat konnen beftaen, indien wy 
hem verlaten hadden, 'tis ons werk niet, 
voegde hy 'er by, of hy te recht verdreven 
is, of nier : maer ons paft de gelegentheit, 
die 'er nu gunftig op doet, waer te nemen, 
©m onfe oude vyanden te beoorlogen, 'tla 
altijt goet, ongelukkige Prinsen te befcher. 
men, en 't ware forggelik 't niet te doen : 
want eindelik, indien wy weygeren te zijn aen 
de zijde van Tarqummsy moet men aen die 
van Romen wefcn, die aireede gewilt heb- 
ben , wy ons voor hun verklaerden. Invoege 
dat, alibo't Romen is, welk men moet aen 
taften, het op onfe landen en tor onfe ko- 
ften fal zijn, dat de ongebondenen vyandelike 
legers fullen reeren, en by gevolg met alle 
d'overlaften , welke de beginfelen van dierge- 
lijke oorlogen volgen. In'ttegendeel , indiei^ 
wy zijn aen de zijde der gene die Romen moeren 
aentaften , fal 'et ons lichter vallen ons Landt 
voor alle gewelf des oorlogs te bewaren. Defe 
Vejentiner, hebbende gefproken met kracht , 

dede 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 1. B O E K. 

dcde dat die hem tegenftont , hoe hart hy ook 
aenhield, 'r grootfte getal aen fijn zijde niet 
konde trekken. Dus wiert'er befloten, dat 
men Tarqttwms met de ganfche macht van 
den ftaet zoude byftaen. Defen Prins dan \ve- 
dergekeert zijnde tot Tarquinien, toonden 
d'lnwoonders die 'er Stede hun feer vierig,oni 
foo veel krijgs-volk alsfe konden in'r velt te 
brengen, meenende 'tvoor haer heel heerlik 
was, dat een geflacht uyt hunne Sradt binnen 
Romen heerfchte. Aen d'andere zijde vergaren 
Brntus en Valerins nier haer ten oorlog re 
bereyden , doende opfchrijven al die bequaem 
waren de wapenen te dragen, en noch niet 
aengefchreven waren geweeft, dachrenfe te 
gelijk om de legioenen t'overfien , een leger 
op te rechten, nieuwe krijgs-lieden te oef- 
fenen, hunne Stadt te ver ft erken , en, 'twijrft 
darfe konden den oorlog van hunne muu« 
ren te voeren. Dus was in Romen , in 
Vejes , en in Tarquinien alles in wapen • 
en yder maekte fich gereet om te vechten.. 
OndertuflTchen ging en quam Cekre te Ro- 
men, en van Romen tot Tarquinien, om 
' Aronce van Cleite, en Clelte van Aronce tij- 
i ding te brengen. Maer t^elkes als hy'er 
i, ging , had hy ook brieven voor Hermilia 
til voor CoUatim » die dubbel over bedroeft 
V wierden toenfe vernamen, dat de legers 
haeft te velde zouden komen. Want als 
Bermtlm bedacht , datfe ging fien haren 
broeder , en haren minnaer tegen den an- 
deren de wapenen in de handt , was hare 

Cc 7 droef- 



^ty C L b L l E, 

droef heit veel krachtiger als hare reden, enfe 
wilt niet wat wenlcheii; Ty wenfchte nicrs, en 
bleef in de droeviglle onfekerheit van de wc- 
Eclc. CoU^fJtJi was ook leer bedrukt, en C/(?- 
ije 'cfoodaniger wijfe,dat hare droef heit geen 
weergae had. 'r Geen 'er meelt quelde was, 
datfe uyt Ce/ere vernam, dat 'er oogeublikken 
waren, in welke ^ronce bijfter minne-nijdig 
was, door de vrees die hy had, dat Hor anus 
hem uyt 'er ge moet zoude drijven :fy wittfelfs 
niet, naer den Itaet der faken toen (tont, wat 
begeeren: want indienfe wenfchte dat Tarqui- 
H/Hf Ai'oHCe aen Porfemta overgaf , oordeeldefe 
wel, dat hy te Clufium zoude gevangen blij- 
ven , even als re Tarquinien, ten ware hy den 
Koning fijnen Vader beloofde, nier meer om 
^ertc «denken, 't welk 'rgrootlte ongeluk ware 
geweelt, dat haer had konnen overkomen. 
Aen d'ander zijde, indien hy fijne wachten 
onrfnapte, en rot Romen quam, fagfe hem tuf- 
fchen twee Tegen-rryers , enfe fag'em vooral 
de gevaeren des ooorlogis bloot gedelt. On- 
dertulfchen vergat Mtinus niets om f^Merui te 
behagen, en Hcnmrjms ïiti ^alcr'tus , die valt 
by fi)n beQuyt bleef, geen ruft , benevens 
dat hy in defe gelegentheit van faken niet 
geraden vond. fijn dochter te huwcliken» 
Uenntmus nootwendig molt befluyten hem 
niet meer te perflen. Derhalven was 'er 
niemant als Amilcar en Plot ma ^ die geea 
f ongeneugte hadden : in'c tegendeel den an- 

deren al heel genegen zijnde, bevondea 
fy'er vry gelukkig; en, fondei te voorficn 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



If. B O E K. 6% 

dat den ftant hunnes gevAls niet toeliet, te 
geloovcn darfc lang konden by een blijven, 
benam het tegenwoordige vermaek hun allo 
vrees van het toekomende, en was genoeg 
omfc te vernoegen. Soo darie in 't • midden 
van foo vele rampfalige lieden , en ia't mid- 
den van een Stade, daer men niet fprak als 
van oorlog, fy niet en l'praken als van liefde, 
en 'er in alles verheugden, uytgefondert in*c 
ongeluk van hunne vrienden. AÜ'oo de we- 
gen onvry waren, en dat Perjlwiler belloot, 
Romen, foo lang den oorlog duurde , te 
dienen, huurde Ccfostte een huys , en Ploti'^ 
na woonde by 'er. *tls welwaer, darle foo 
dikwils by C/e/ze, f^alcrta^ CoUatm^, en Her" 
milta waren , men mag feggcn datfe on- 
fchcydelik waren. Voor Horanus ^ hy ver- 
fuymde niets , om wel te ftaen by Clelitis^ 
die hy altijt feer lief was geweeft , ter 
gedachtenis van fijn Moeder , die hy ge- 
vrijt had , eer hy Sulpitm trouwde. Aen- 
gaende Clelte : hy leefde foo eerbiedelilc 
met *er , fy geen reden vond om over hem 
te klagen, fchoon fy'er wel luft toe had* 
Hy praette felfs van Arome altijt met groo- 
te ingetogenheit , en hy belemm^rdefe meer 
door fijne wijfe van doen , dan ofre hy an- 
ders had gefproken. 'k Sie wel , Me-vrou , 
ffcydehycens dathy by'erwas, cnfy mijmer- 
de ) dat uwen geeft niet en is , daer gy zijt , ea 
dat Aroact u meer onderhout als Horatms, Jae, 
Me-vrou , u hert is by Aronce in de gevanke- 
nis, en tt deferuur, nu ik fpreke, denkt gy 

aie 

i 



61 C L E L r E, 

niet eens . om na my te luyfteren. Ondertuf. 
fchen , indien gy den ftant der laken wel aen- 
inerkre, zoud gy fien *r Geval met wil , dat 
yiroHce gelukkig zy. Sijne eygene geboorte it- 
een onverwinneliken hlnderpael van fijn ge- 
luk, dewijl den Koning fijnen Vader hem 
nimmer toelaten fal u re trouwen, en dat Por^ 
Jèftna» naer allen fchijn, gaende worden eea 
▼yand van Romen, Clelitts lelfs niet fal be- 
geeren, gy meer om ^'ö^c*- denkt ; benevens 
dat , hy zijnde den gevangen van T arqumms , 
fijn nootlot noch feer twijffelachtig is. Ge- 
lijk ik de floutigheit niet heb van de gehey- 
fnen der Goden te willen uytvorfTchen, ant- 
woorde Clelie, laet ik het toekomende ae» 
hun beftier; maer ttn laetlïen, Hor,it;us^ 
fchoon ik voor Aronce niet kondc zijn, fal ik 
nimmer d'uwe worden, en, om u te betuy- 
gen dat ik dus niet uyt grilligheit fpreek. wil 
ik u geerne toeftaen, dar ik gelooft heb;, eft 
nochgeloove, het geoorloft is , in fijn leven 
eens te beminnen, mits dat dele liefde een- 
voudig zy. en men beminne met een onver- 
fettelik befluyt . van fich noyt. wat 'er ook 
mocht voorkomen, tot een tweede minnc- 
fucht in te laten; want fonder dat vind ik een 
rrou weerdig verachting, en onweerdig te le- 
ven. Soo dat, alfoo ik u niet kan looche- 
nen, dat ^roptce mijn hert getroffen heeft, en 
dat hy 't noch befit, fchoon 'er duyfent en 
duyfent hinderpalen aen den gelukkigen uyt- 
flagonfer genegentheit voor quamen, zoude 

fulcxunict gelukkiger maken. Maer, Me- 

vrou» 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOLK 



6j 



rrou , hernam Horatms, indien 't waer is, dat 
AroHCe niet vernoegt kan worden, waerom 
wilt gy niet dat ik 't zy. Om dat ik verfe- 
kert ben.antwoordefe^dat gy^i nimmer kond 
wefen. Want eindelik, 'k leg u met alle mo- 
gelike oprechtigheir, dat iknoyt kan bequaera 
zijn tot een tweede genegentheit : en al ware 
AroHce Aooi, of, 't gene noch yet krachtigcrs 
is, al ware hy onftantvaftig. en dat hy my 
niet meer beminde, zoude ik uyt een louter 
gevoelen van eer, niemant meer bemmnen. 
en liever duylentmael fterven, als my oyr in- 
wikkelen met ycts te beminnen. En dan wy 
zijn noch foo verre niet, want A.once leett, 
en hy fal niet onrrou welen ; en CUIihs is foo 
redelik, ik niet kan vreefen. hy oyt mijne 
wil zoude begeeren re dwingen, fchoon hy 
van fmlikheir veranderde. Met CUlte alduf 
fprak.quam de Prins van Numidie voor d'eer- 
fteraael by Snlpftia , die hem feer verandert 
vond, fijne wonden, en fijne quclling hera 
foo krachtig hebbende nedergevclt, dat hy 
nietkenbaer was. Hy fag foo bleek, dat hy 
langer geen Africaen geleek; benevens dat 
hy, van locht verandert zijnde, niet verhey- 
ftert was, foo dat men hem toen van geen 
Romeyn kondc onderlcheyden. Sulpttia , die 
wilt. van wat ftaet hy was, die hy foo man- 
haftig had aengefproken , toen Ciclms en fy 
hem by Ameriole osrmoet hadden. en die niet 
onbekent was.met hoedanigen dapperheit hy 
fijn leven had gewaegr,om hare wonder-weer- 
de dochter te verloflen, omfing'cm fcerwel. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



€4 C L £ L I E, 

C/<r//c felfs, die hem tweemael met een onge ^ 
loofFelike kloekmoedigheit voor hare vryhcii 
had fleii ftrijden, konde niet weygeren heir 
beleefdelik t'onrhalen, en re gedenken, dai 
toenfe hem ^ in't paleis van Tartfu ft/uj , vooi 
haer fijn leven fag in gevaer ftcUen, fy hem 
voor y^roftre had genomen. Maer alfoo de 
Prins van Numidie en Horatius eikanderen 
niet geilen hadden , federt fy op \ meyp van 
Trafimene vochten , befagenfe den anderen 
vry ba rs, en indien C/<'//«/ niet ware ingeko» 
men, zouden milTchicn defe twee Minnaers, 
dieniet konden te boven raken, om Aro^jce 
in 'f hert van Clelfe uyt te wiflfchen, noch hua 
aen hem wreken , dewijl fe beyde aen hem ver- 
bonden waren, naer allen fchijn, gekrakedt 
hebben. Mier dewijfheit van CMms dede, 
hy, vernomen hebbende dat de Prins van Nu* 
midie^en Horatius waren in de kamer van fija 
huy fvrou , hy 'er in trad , om 'er Horatius , on- ■ 
der •'f dekfel der gemeene faken, uyt te leyden, , 
Jafliatende aen Snlpltta, en aen C/e/je^om den 
geeft van A.ierbai te ftreelen. gelijk hy die 
van fijnen Tegen-vryer zoude doen befadi^en. 
Clelu' d an willende haren Vader, en de reden 
gchoorfamen praetre heel foerjes regens de 
Prins van Numidie, terwijl SulpittaAt deugde- 
lijke Sivelta^ die 'er was komen befoeken , aen- 
fprak. Sy bedankten hem , voor 't gevaer daer 
hy fich om harent wil in geftelt had; fy prees 
f *em over't manhafte befluyr dat hy had geno- 

men, om de minnedrift fijner ziele te beftrij- 
den, enfe bad hera vorder, Horatius niec lan- 
ger 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. 6^ 

»er te willen haren. Gy weer , feydefe, dat 
k*er u niet affprcke uyt gcnegentheit tTijn- 
,vaerts , maer alleenig om te beletten , dat twee 
mannen van foo grooten verdienft , fanicn 
Dverhoop raken, op een tijt waer in Romen 
foo wel kloekmoedige lieden. die niet denken 
a!s omfe te befchermen . noodig heeft. Eyl 
Mc-vrou, hernam Aderbal, is 't niet genoeg , dat 
gy Aronce.Axc gy bemint, in uwe befcherming 
neemt, fonderdaer noch in te nemen HorattHs, 
die gy niet bemint. Maer dewijl ik hem niet 
bemin, waerom haec gy hem. Och lacy! Me- 
vrou. antwoorde hy rouwelik, *khaet hem, 
om dat hyu bemint, en overmits t'onmogelik 
is ecnen Tegen-vryer niet te haten. Wat 'er 
van zy. feydefe, 'k begeer op u. uyt gun(l,gy 
niet en foekrmet hem te krakeelen. 'k Verfe- 
ker u , hernam hy , dat ik niet foek dan te der- 
ven, en 'k ben felf foo rampfalig, dat ik niet kan 
vinden, 'f gene foo veel lieden vinden fondcr 
foekcn. M ler, Me- vmu , voegde hy 'er by , ver- 
wachrende d.uik Oerf . weygerr my niet de ver- 
troofting die 'k van «ga verfoeken. Dewijl al 
de minnaers onrcchrveerdig zijn, hernamfe, 
moet men hun nimmer yet roefeggen , fondcr te 
weten wat m'er belooft; hierom moet gy my 
fe^gen wat gy begeert, al eer ik u antwoorde. 
^k'^Verfoek, Me-vrou .feydehy, gy mydegunfte 
doet van my te feggen , dat ik den meelt gehaet- 
ten niet ben van alie die u beminnen . 'klact 
yiroMce d'eer van te zijn den meeO: beminden, hy 
verdientfe, enikbenleonweerdig. enduyfenc 
redenen willen , dat ik dit ongeluk verdrage. 



4 



66 C 1. £ L I E, 

Maer ten minften weygert my geen verloi 
om re gelooven dat ik by u foo qualik nit 
ilae als Horattus: 'k weet wei dat hy u wede 
tot Romen heeft gebracht » maer. Me-vrou 
hy had u van Capua weg gevoerr, en vei 
ftaende dat hy u hier heefr gebracht, valt*e 
van hem niet anders te feggen, als dat h^ 
heeft konnen wederftaen de bekoring van i 
ten tweedemael t'ontfchaken. Dog voor my. 
Me-vrou» 'k ben te Romen gekomen, om u 
te verloflen , met verfekering van nimmei 
door u bemint re worden: weet'et my dan 
eenigfins dank , en weygert my niet de gunft 
die 'k op u verlbeke. 'k Srae u meer roe als 
gy eyfchr, hernam Cldie, want gy fult niet 
alleen ongehaet zijn, maer 'k ial u feifs groo- 
te vrientfchap toedragen, indien gy my niet 
langer wilt beminnen. Ah! Me-vrou, riep 
hy, gy fult my u leven niet beminnen, foo 
gy my niet kond beminnen, dan als ik u niet 
meer beminne. Met Aderbal dus praette, 
quamen f^alerta en Flctvte binnen, Hermmms 
quam'er een oogenblik daer na . als ook me- 
de Cejonie en Phnuay en Am tic ar ^ diefe wey- 
nig verlier, quam in al eer 't ganfche gefel- 
fchap gefeten was. Maer dewijl hy een wey- 
ïiig min vroiik fcheen, als naer gewoonte, 
vraegde hem Clelie d'oorfaek. Al-hoe-wel 
men niet lichtelik een Perajon van uwe ver- 
dienfl, yers kau weygeren, ben ik echter 
eenigfins belufl, antwoorde hy , om u niet te 
feggen, 'r gene gy my vraegr, want indien 
ik 'c u feg, fult gy niet my fpotren. Gy 

loopt 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



r B O E K. 67 

oopt hl dit geval foo weynig gevaer, hernam 
?>/o//«.T, dar fchütni r niet ware dan uyt nieuf- 
'ierigheit ik u rade het te hmpen. In cmlt, 
icrnam Am Jcar, als ik u fegge , waer over 
ik my beklaeg, fal ik niet gelootr werden. 
Alfoo 't milTchien deerftemael nier lal zijn, 
dar men uwe woorden geen geloof heef- gege- 
ven, antwoorde P>ct n.i bialf lacchende , be- 
hoeft gy foo feer nier re vreefen, nier gelooft 
te worden. Weer dan , feyde hy , dat ik mija 
leven f«)0 verdrietig nier ben geweeft, als he- 
den drie uuren lang. die 'k heb toegebracht 
by een man, die *k onderhield met hondert 
vcrfcheyde dingen, 'r Was dan een man met 
kleyn verilant, hernam de Prins van Numi- 
die, geenlins Heer, antwoorde Amtlcar, en 
*r is niet over fijne dommigheit dat ik klage. 
*t Is dan yemanr van de!e lieden , die alles be- 
knibbelen, feyde Hermmtus, en met welke 
men herdnekkelik moet twiften, mltsfe ahijt, 
die daerfe by zijn , tegenfpreken. In 't tegen- 
deel , antwoorde j4m,lcar ^ 't is een man die 
nimmer tegenfpreekt , die al wil, dat men 
bcgeerr, die al feyt, dat men feyr, die geene 
fuilikheit heefr, dan die men hem geeft, die 
nergens neen toe feyt, die over al jae op feyr, 
die Ijjn woort herroept foo dikmaels als 't u 
behaegt, en die door eenlafte, koele, ver- 
drietige en ondraeggelikevoeglikheir ,tnaekt, 
dat de praet yder oogenblik foo doot is, dat 
men hem niet weet te feggen , en by wie men 
fichniet kan verluftigen , 'ten zy men met 
lem fpot. Gy breyd dit foo acrdiguyt, feyde. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



68 C L L L 1 IL, 

Cleiie » ik wel nieufgierig zoude zijn om te 
weten wie delen overmatig voeggeliken man 
is, <iie van een goede hoedanigheic een ge- 
brek raaekt. \ Is een man, hernam hy, die 
heeft een leep wefen, een fachte geelt, een 
üordige handeling, een langfame tret, ea 
die aliljt gereet is om jae te feggen. Inder 
daet, ten allen ongeluk by hem geraekt zijn- 
de, begonden wy in 't eerft te Ipreken vaa 
den oorlog: maer alfoo ik met 'er haeft merk- 
te, dat 'et een man was die al ieyde 't geen 
men begeerde, heb ik hem hondertmael vaa 
gevoelen doen veranderen. *k heb hem doea 
prijfen Brutus^ en Tare^Himus , 'k heb hem 
doen feggen dar Romen 't zoude winnen, dat 
Romen zoude worden overwonnen; dat Sex* 
lus fot was, dat Sextus wijs was: dat een 
mcnfch Tonder de deugt niet konde gelukkig 
zijn, dit men door de deugt alrijt ellendig 
was; en 'k htb'em eindelik fich Telven lbo 
veel doen tegenrpreken, als 't my behaegde. 
Daer na heb ik hem voorgeftelt op honderc 
verfcheyde plaetfen te gaen, daer ik verleken 
ben dat hy niets te doen had; niaer hy heeft 
my echter alrijt gefeyt dat hy te doen had ,al- 
waer ik voorfloeg te gaen, en hy heett my 
«indelik gebracht tot te leggen, dat ik hein 
niet van doen had, en hem te laten varen. om 
hier te komen, alwaer men my 'tgrootfte ver- 
mack van de werelt fal aendoen, met my te- 
gen te fpreken: v/ant ik ben de voeglikheit 
lbo moede, dat ik rechrevoort 't vermaek van 
twillen aenfie , als 'c grootfte vermask van de 

w 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



li. B O E K. €9 

Verelt. Dit vermaek is u foo liclit tc geven, 
lernam Plotwa al iacchendc, ilc iny aenbiede 
'elf te defer uure ftaende te houden, dat de 
^ocglikheit is de befte, d'aengenaemftc, dc 
lerieftclikfte , en de noodiglle lioedanigheit, 
iie men kan hebben. lader daet, vergelijkt 
een weynig defc man, die nimmer neen leyt, 
Bémet een ander die ik ken, welken noyt jac 
fcyt, die geduurig krakeelt, die ai de werelc 
tcgenfpreekr, die aflaet te willen 'r gene hy 
wil . foo haeft een ander *t mede wil , die fijii 
,eygen gevoelen verlaet, met hy is te bovea 
gekomen \ yemant in te boefemen.uyt vreefe 
van met sndcre eens te zijn, en die eindelik 
: door lijne koppighcir in 'et twillen tegens alle 
die hy ontmoer, uyt al de gefelfchappen daer 
hy by is , de vrede en de geneugren vcrjaegt , 
en gy Tuit Tien oiVe uwen voegUken, die u 
foo laftig is gevallen, niet berer is, dan dien 
1 waer at ik ipreke. Want eindelik, men kan 
niet loochenen, dat de voeglikheit een goc- 
• de hoedanigheit zy. *t li 'er ongetwijffelc 
'Seene, antwoorde htrmintus ^ maerle moet 
gewiflelik bepaelt, en met oordcel bertiert 
zijn; wantfe is van fulker aert, datfe de 
. .' gebreken fomtijts foo wel dient als de 
deugt. 'k Zoude noyt gelooft hebben, 
j. feyde ClcUe , dat twee mannen , die de 
-Aï voeglikile van de werelt zijn , de voeg- 
likheit zouden hebben regen gefproken. 
Mijncnthalven , feyde Hirmnt us , 'k ben 
*er niet tegen , ahfe redelik is ; in 't te- 
:ccndeel houd' ik ftaende, datfe tot de ge- 
in eyn* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



70 L E L I E> 

roeynfaemheit van alle nienfchen noodig ft. 
datle dienr tor al de vermaeklikheden. datH s 
de vrientfchap en de liefde onderhoudt, ei 
dat men fonder gevoeglikheit altijt in oorlof 
en in queliing zoude zijn. Maer ter felvej 
tijt houd ik, dat gelijk d'oprechtigheit d 
deugt is van alle, in 't byfonder eygen d'eer 
like lieden, de roeglikheit van alle deugde 
die is, welke de fnoode, de beledigde, 
bedriegers, en de pluymdrijkers dikwils mif- 
bruyken. Eindelik, ik achrfe foo forggelik, 
dat ik Ie vergelijk by dat fcherp vergif, 'twelkh 
men inde bloemen mengt, en doodet fondei 1 
dat m'er fich voor kan wachten. Ondertuf-' 
fchen, feyde Ccjome^ als men een vrou v ^ 
prijfen, fegt men datfe voeggelik en foet i:-; 
*t is waer, hernam Amtlcar ttn 'k beken felfs,^ 
dat 'et een vrou moet zijn > maer de fwarig- : 
heit is , te weten hoe men 't moet zijn , ea? 
welke de rechte palen zijn, die de voeglik-4 
heit behoort te hebben. Want gelijk de rail-J 
dadigheit, defe edele deugt, die^, meer datt 
alle andere, de menfchen de Goden gelijk 
inaekt, quiflrachtigheit wopt, alsfe overmatig 
cn fonder oordeel is, infgelijcx de gevoeglik» 
heit, een vreedfame en aengename deugt, 
heel noodig tot de gemeynfaemheir, en fceri 
weerdig geacht te zijn, wort een gebrek, alslef 
geen palen heeft. En. om de waerheit tet 
feggen , 't is met defe deugt niet als met d'an-i 
dere : want 'er is niet dan eene flag van ge- 
rechtiglieif , niet als een foort van manhafrig- 
heit ea van wijf heit; macr*er zijn hondcrtder , 

ley 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOE K. 7t 

£V fooTten van gevoeglikheir: waer arc groot- 
^, . ae deel niet en deugt. Ha! hondertderley. fey- 
j?."lde rlotma. gy maekt'et te grof: m t tegen- 
r deel, hernam Hcrmtnm , indien 't my in c 
hooft fchiet,fal ik duyfent fcggen.en met he- 
pen, 'k Geloof dat gy 't gefellchap groot ver- 
niaek zoud aendocn , indien gy 't over loo 
oewichtigen faek wilder onderrichten, her- 
lam CUlu ; 'k fal 't geerne doen , feyde hy , mits 
11e defe doorluchte Perfonen die^c uyrmaken, 
«erft willen bekennen datfe alleeenige gevoeg- 
aike lieden gevonden hebben dieCe verachte- 
den. Voor my, feyde .^^cr^./, heb er te 

i^^unlidie gekenr . die 'k alles weygerde datfe . 

t f Dp my verfüchten. om geen andere reden, daa 
datfe hadden een gevoeglikheit van eygen be- 
lang, die 'k niet konde verdragen. Gy hebtge- 
.f lijk Heer, hernam Hermmms, want 'er is met 
. ondracggeliker.alsdefelieden.diecen gevoeg- 
.. likhcit hebben hun vremt zijnde: en die tgene 
py wilt , niet willen , dan om u te doen willen , 
\- pene fy begeeren. OndertulTchen isde werelc 
, vol van defe lieden, en men vint'er van alle 
. fi ftaten.en van alle kunne: maer.om met te Ue- 

10 pen. daer is foo grooten getal van gevoegliK- 
a heden, 'k niet geloove, die al te konnen noe- 
■ ^ men. Inder daer, daer zijn gevoeglikheuen van 
evaen belang , gcvoeelikheden van gewoonte , 
, oevoeeiikheden van liefde, gevoeglikheden 
Ti van achting. gevocglikheden van vrienrtchap, 

■•'^ pevoeolikheden van ftaet-fucht. fnoqde ge- 
vac.dikheden,geveynfdegevoeolikhcden,hoot. 

tche nevoenlikhedcn, fteedichc gevoeglikne- 



■i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



¥^ 7t C L E L I E, 

den, crnftige gevoeglikheden, vrolikc ge. 
voe^likheden, welfprekende gevoeglikheden, 
ftomme gevoeglikheden , ware, en valfche ge* 
vocgUkheden, en duyfent andere. *t Is waer, « 
men vinr 'er van al de wijfen, die gy komr te 
noemen, feyde Pio/ma , maer eindelik, 't geen 
ik geerne zoude weten, is 'c rechte gebruyk 
van de vocglikheit , 't zy met lieden die bo- 
ven, ofte onder ons zijn, *rzy tuflchen gelijke 
Perfonen, *tzy tuflchen vriendinnen, en vrien- i 
den , ofte tuflchen verliefde Perfonen. 'k Meen, v 
hernam Hernnnhts, dat men eerder fal gcdaen 
hebben, met te feggen . 't gene men niet moet 
doen, dan met 't gene men doen moet; dog : 
eindelik , 'k fal u , fonder eenige gevoeglikheit , 
feggen 't geen ik billik achte. 'k Wil dan, 
voegde hy'er by , om van de gevoeglikheit in'c 
algemeen te fpreken , dat m'er noyt geen heb- 
be die de gebreken lief koofe, die de deugt ver- 
raet, die de waerheit bewimpelt, die de gods- 
dienft hinderlik zy. *k Begeer dat men, om 
cenen gevoegliken vrient te wefen , nimmer af- 
late oprecht , billik j en getrou te zijn. 'k Wil 
dat die met de groote omgaen, hun eerbied \ 
bewijfen, maer ik begeer niet, darfe een ge- 
voeglikheit hebben > die niet aenfiet als haren 
flaer, en hun eygen belang, en die 'er ver- 
plicht om te prijlen 't gene fy in 'er hert la- 
ken. Men moet ongetwijifelt in onvcrfchii- 
lende dingen voeglik zijn, maer men moet 'et 
nimmer wefen , in dingen die konncn fcliaden , 
noch hem, by wie wy gevoeglik zijn, noch 
aen y^mant anders, 'k Bid cm vergiffenis 

fcyde 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i 



^ li. jj O E K. 7% 

èyde toen P/oft»a, indien ik u ftoore, maer i-lc 
)en foo beluft om eygentlik re weten, w-at gy 
^crftont, toen gy fpraekt van een ftomme ge- 
foeglikheif, ik niet kan laten u te bidden 'tmy 
:e Iceren. 'k Yerftae door een ftomme vocg- 
ikheir, hernam Henmnius ^At lieden , die uyt 
^rccfe van yets te feggen dat hare vrienden 
mifhaegt, hun hondert Ibtrighcden laten ple- 
gen, fonder hem daer af re waerfchouwen» 
'n die niet weten dat het uytcrfte teeken van 
rrientfchap is , eenen trouwen raedt te geven, 
'k Srae het toe, hernam Clelte ^ maer, om de 
waerheit te feggen, die raedt geven, moet men 
. 't doen , met loeiigheit en behendeHk ; want 
weynig lieden beminnen , die welke hun hare 
gebreken aenwijfen. Maer om weder re ko- 
men tot de voeglikheit, vcrvolgdefe, 'k wilde 
wel weten, wanneer menfe moet hebben, ofte 
niet. Men moetfe altijt hebben , hernam AmtU 
c^r,alsfe aengenaem is die, voor welke menfe 
heeft, en voor die 'er toe bequaem is. Gy fegt 
Idit al te feer in 'c wilde, antwoorde HermmiHS, 
want hoewel menfe, in 't algemeyn fprekende, 
tnoet hebben voor alle onverfchillende dm- 
,en,is'et echter goet, onder de gemeynfaem- 
Jeit in te voeren, voor alle diefe uytmaken» 
een eerlike vryheit die 'er niet onderwerpe. 
fich eeuwig te'binden, en om niet anders te 
feggen dan *t gene u behaegt, aen die hun 
yet genoeglicx voorftellen: want aengaen- 
de faken van belang, 'k laet my voorftaen, 
dat m'er weynig voeglikheit in van noode 
hccfr, en 'c alken de reden toekomt die te 

Od 2 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



74 C L E L I E, 

richten. Inder dact, feyde toen Amilcar half 
lacchende, fJermiHms fpreekt recht : want, 
om eygentlik te fpreken, zoude men mogen 
feggea , dat de voegiikheit is de Koningin der 
vodderyen, en datfe voornemelik maer be- 
quaem is, wanneer 'taenkomt om ,veel eer op 
d'een plaets , als op d'andere te gaen wande- 
len: te danffen, ofte niet te danflen , te fmgen , 
ofte niet te fingen. Gy moet ten minften be- 
kennen, feyde /'/ö//W,dat de voeglikheitin'r 
minnen niet t'overmatig kan zijn, en dat, hoe 
een minnaervoegliker is. hoehy bei-ninneliker 
is. 'kStac het toe, antwoorde y4w//f<ir,maer 
'kweet niet, of hy foo feer bemint fal worden, 
als hybemiunelik is, indien hy alrijt overmatig 
voeggelik is : en of 'et in goede liefd-kunde niet 
fomi i jts raedfaem valt, fich ten minften een wey- 
Xiigtelatenbiddcn,omgevoeglik te zijn. Voor 
my, leyde Hertnimus^ *k ben niet van u gevoe- 
len, want ik geloof dat 'et niet foo waeris.dac 
de minne-fucht een onfcheydclike gefelünne 
van de liefde zy , als 't waerachtig is, dat 'er geen 
reclre liefde kan zijn, fonder gevoeglikheit, de- 
wijl'c beter is, dat'erminnaers zijn, foo verfe- 
kcrt van de getrouwigheit der Perfonen diefe 
beminnen, dat f 'er ganfch niet minne-nijdig 
op zijn ; en dat 'er noyt waren die niet eeni 
ge -likheit hadden. Soo lang een min 
naer Uiwt bemint wort, hernam Plot ma, ge. 
loof ik gecrne, dat hy voeggelik is; maer, 
mijns bedunkens, foo haeft hy verfckert is 
van de genegcnrheit fijner meefterfle, is hy 
<*-r'-:'its ♦-ivv'iT) foo blijde fijnen eygenen wil. 

als 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



j: 



1 i. B O E K. 75 

als dien van de Pcrfoon die hy bemint te 
doen. Wat 'er van zy i'ey de HermJftiits , in- 
dien hy nier gevoeglik is, hy behoort 'ec te 
zijn, en 'khoude felf ftaende, dat foo hy 
recht mint, hy'f niet kan nalaten te zijn. 
Maer foo de voeglikheit in de liefde moec 
blintzijn. 'tfelve heeft geen pUets inde vrient 
fchap: want die moet ahijt zijn vergeie.- 
fchapr met voorfichrigheif , en met oprecht. 
heir. De voeglikheit, is onget\*-ijtfelt den 
bant vandeboraerlikegemeenfaemheit, maer- 
fe moet nimm'er, gelijk ik aireede geleyt 
heb, noch verraden, nochvleyen. De t'ee- 
nemael onverlchiUende dingen, ftaen met 
recht onder haer beftier : anderfins isie over- 
al verdacht van bedriegery , van loofheir» 
van neerÜagrigheit: ofte van cygen belang. 
Niet dat men fomrijts geen gevoeglikheit kau 
gebruyken in gewichtige faken , hoewel . ge- 
lijk ikgefeyrheb, fulcx gemeenelik niet be- 
hoort te zijn. Maer als dan moer de Per- 
^-^fefoon, die voeggelik is, alleen belang heb- 
ö( ben in de faek daer 't op aenkomt , en dat 
'i d'edelmoedigheit hem voor reden diene » 
men doe handelen, gelijkfe doet. Maer een 
r:."ö^der forggelikfte gevoeglikhoden vjn alle, 
voegden 'er Hermmms by, die, welke 
P i den achterklap toeftemt, mitsfe den Uftc- 
iflS^ raer wil behagen, en wel verre van d'on- 
|r j noofelheit te verdadigen, die inoodelik ca 
WÊÊ onrechtveerdelik laet verdrukken, 't Is fe- 
■Bker, {eydeC/eüe» dat fulcx alle daeg gebeurt ; 
BWwant alfoo de Perfoon die men laftert af- 

Dd 3 we- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



yS C L L ^ I E, 

wcfend , en den achterklapper tegenwoord, 
is, vieyen de ganfch-voeggelike diefe ficn : 
en begeven diefe niet en fien. Mr.er , leyd» i 
CefoMie , noch zoude ik wel beluft zijn : 
om te weten, wat gy wildet feggen, fprc 
kende van hooffche voeglikheden, van fteed \ 
fche voeglikheden, van ernftige voeghkhe 
den, en van vrolike voeglikheden : want i 
Yoor d*andere de namen die gyfe geeft ma- i 
kcnfe duydelik genoeg bekent, Aengaende i 
de hooffche voeglikheden ^ fcyde AmtU : 
car^ \ is licht te begrijpen , dat Hermpi^us 
heeft willen fpreken, van de lieden die altijt 
feggen datfe fullen doen *t gene men be- 
geert en die echter altijt doen 't gene fyl 
willen. Maer voor 't gene hy noemt eèn : 
fteedfche voeglikheit, vcrftae ik niets te 
wel, en ik gisf'er flegs na. 'cGeen ik 
alfoo noem , feyde Hermm'ms , Is ey gent- 
lik fekere bedwongene en qualik begre- 
pen voeglikheit , gemengr met plichtple- \ 
gingen , plechtigheit , en lof-redenen buy- 
tens rijrs , welke de lieden diefe raekt mis- < 
trooftig maekr. Voor *r geen ik een ern-^ 
ftige voeglikheit noem , dat fiet op die ! 
koele, wijfe , en voorfichtige lieden, die» 
door een groote kracht des geeftes, hun- 
ne ncygingen dwingen , en hare vrienden 
wijken met foo barflen en foo koele ftcm, 
als offe hun weygerden , 't geen fy 'er toe- 
ftaen. Maer belangende die, welke ik vro- 
like noem , men behoeft Amilcar maer te 
bcfien , omfe tc kennen : want hy fchijnc ï 



ÉÊ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




i 



1 

i 



IL B O E K. 77 

foo blijde en loo vrolik , doende 'r gene 
men van hem begeert, men zoude Teggen ^ 
iar hy fijn eygene neyging volgt , fchoon 
hy fegt niet dan die fijner vrienden te yol- 
len. Inder daet , 'k beelde my in , dat 
wanneer hy 't aldergcvoeglicx fchijnt voor 
fijne vrienden, hy't meeft is voor lich feU 
ven. Maer noch. feyde Plotnta, wat moet 
men doen, ofte niet doen? men moet doen» 
al 't geen de reden wil dat men doe , her- 
aam Hermtmns . dat is . men moet hebben foc- 
tigheir, belecftheit , en voeglikheit, maer eea 
voeglikhiet, die niét onlijdelik zy» met de 
vryheit, die toegeeft fonder 1'wakhcit, die 
prijO: fonder vleyery, die fich met oordcel 
en eenvoudigheit voegt naer de tijden, 
naer de plaetfen, en na de Pcrfonen ; en 
die , fonder gemaekthcit , cn fonder lat- 
heit, 'tgefelfchap aengenaem, en 't Ie ven ge- 
makkeliker en geneuglikcr maekt. Noch 
inoetfe dienen om de grillen, en in val- 
len fijner vrienden te doen verdragen , 
foo naeuw geen acht te flaen op eenige 
lichte ftuurfheden , mits datfe niet al te 
dikwijls komen, om fomtijcs fijn vermaelc 
dat van andere t' onderwerpen . en tot 
duyfent andere kleyne dingen , die , fonder 
de reden te quetfeu , en fonder te gaen 
regens de biliikheit . cygenrlik diene^i 
om de menfchen beter te doen worden» 
Inder daet , de voeglikheit kan fomtij:s 
de grampfchap ontwapenen, de hevighelt 
öiilcn, ea een gcftoorden geeft tot rufte 

Dd 4 brcn* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L i iL, 
brtiiijCü. Maer men moer weren waer toe* )| 
fe bequaem is, enfe nier mifbruyken , g€> j 
lijk men Ibmrijrs doer fekere genees-midr a| 
delen, die men fonder onderfcheyr tot al- 
lerhande qaalen gebruykr. Want het i| 
feker , dat de fottc voeglikheit onfma- 
keUk en verdrietig valt , en datfe felfg 
niet verplicht diefe aengaer. Men moet l 
dan foo *t mogelik is vinden die 'k meq- é 
iie, en, om te doen fien ik niet en fpreek i 
van een faek , die nier kan wefen , be> j 
hoeft men maer . voegde hy 'er by , aea \ . 
te merken de Juffers die hier zijn , die ge- ; 
wiflelik hebben al de cerlike voeglikheir, ' 
welke behaegr , die niemanr hinderr, die 
de geelt ver^ierr, die aengenaem maekt » l 
die de vrienri'chap vermeerdert, dat de lief- t 
de verdubbelt, en die 'er voegende by de bil- \ 
likheit en edelmredigheit , den geheyraea t 
bant van de geraeenfaemheit aller meufchen , 
word. Na dar Hermifuus met fpreken ophield , ' 
befagen al de Juffers, die hy quam te prijfen^ . 
eikanderen, als fich willende feggen, datfe; 
op de beleeftheit van Hertmttius behoordea i 
t*antwoorden. Maer eindelik antwoorde Cle- 4 
liCy fiende dat hare vriendinnen foo grooten i 
deel aen de lof-reden van f/f»'wj/;//«i niet wilden r 
nemen, alsfe haer begeerden re geven, heel t 
geeftig, en met groote zedigheit. Waer mede J. 
de praet veranderde , want Muf/us, en Sptt- 
rins ingekomen zijnde ,feyden dat men quam 
te vernemen , dat 's vyands krijgs-hoopen 
haeft zouden te velde zijn, en dat mea verfe- 

ker- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



jbg rï. B O E K. 79 

■ 'crde dat Tarqumius een fchoon leger zoude 
hebben. Invoege dat't onderwerp van deiea 
ommegang, foo aengenaem niet zijnde, als 
tandere, waer mede men Tich quam t onder* 
louden, 'tgefelfchap terftont Icheydc. ^aUrta. 
A^\tSPHrms\\AGize, en H er mimns ioc\it te ver- 
plichten, ging henen met FUmeAoo haefta « 
MutiHS die tijding had gefcy t : Amilcar, gmg ook 
wee met Ccibme en PhttHa : Mutms, en Spu^ 
rms maekten hun befock heel kort ; en de Prm* 

^ van Numidie . fiende 't aireede fpade was , ver- 
M trok nevens d'andere. Maer henen gaende , ley. 
Wide hy noch tegensC/^//e, art geen de eerbied, 
en de liefde famen gevoegt, konnen doen leg- 
t oen eenen rampfaligen minnaer, die fijn leven 

- lana wil beminnen, felfs met verfekering van 
alrijt ellendig te zijn. Hy ging dan weg , met 
een fwaermoedigheit. die hem foo geweldig 
bed wel mde , dat hy niet en fag 't gene hy fcheea 
tcfien, dus krachtig wasfijnen geeft op t be- 

■ denken van den ongelukkigen ftaet , waer m 
y bv üch bevond. Want eindelik , feyde hy m 

fich lelven, waer toe dient my een Konmgs 
Soon te wefen , indien ik niet kan weereü 
een Haef te zijn van C/e/.r ; waer toe dicitt: 
mv de reden, indienfe ahijt wort over- 
wonnen door mijne liefde? waer toe dient 
•et my edelmoedig geboren te ztjn. indieft 
ik niet kan nalaten ondankbaer te wefen 
teeens Aro^i^? en waer toe diem'et my, iö 

- Numidie geboren te zijn , indien ik met 
f bequaem ben, tot de lichtveerdigheit we - 

i kc mm die van mijn Landt wcfchrijft Der- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



8o V. L E L 1 E, 

hal ven bevind men, dat ik niet heb de gebreke» 
die my konden nur zijn , en dat ik heb d< 
deugden , die niy nergens toe dienen , dewijl ik 
mijne rainne-drift niet kan overwinnen. Mer- 
bal fich aldus onderhoudende, quam terplaet- 
fedaer hy *t huys lag, fonder acht geflagentc 
hebben , dar eenen ouden vremdeling , die hem 
op ftraet ontmoet was hem krachtig bcfi en, en 
gevolgt had. Maer toen hyaen de deur van fijn 
huys was, quam defe mandie Domlcar hitx^ 
tredende, voor de flaven van den Prins, want 
BrutHs had 'er hem gegeven, by hem, meteen 
heel bedrukt wefen, en hem aenfprekende, 
feyde hy , 'kweet niet Heer , of gy noch kent 
den rampfaligen DonUcar ^ die de eer heeft ge- , 
had van u op te voeden, maer 'kweet wel, ♦ 
dat ik u niet dacht re kennen, foo bedroeften i 
verandert zijt gy. Op defe woorden AdeM « 
kennende, die in fijne jonkheir voor hemibrg 
gedragen, en op wie hy fich al fiju leven be- > 
trouwt had , omhelfde hem teederlik , en hem 
doende in fijn kamer komen, feyde hy, is .'et ^ 
den Koning mijnen Vader , die u fend ommy { 
te foeken? Och lacy ! Heer, antwoorde DomU 
lar al fuchtende, ^k weet niet of ik u fal dur- - 
ven feggen, wat ray hier brengt , en of ik my \ 
niet in gevaer ftcl, van uwe vrientfchap te 
verliefen, indien ik u de feldfaemflre faek van n 
de werelt aendien. In den llaet. waer in mij.- • 
ne ziel rechtevoort is, hernam droeflik de • 
Prins, kan ik fwacrlik begrijpen. dat*erin 
Numidie rampen konnen gebeurt zijn . die my 
gevoeiik zoudpu bedroeven, mit* den Koning 

mij- 



IL BOE K. 8i 

mijnen Vader wel vare. De Koning van NumU 
die , hernam Domlcat: y is in volkomen gefont^ 
heif,maeTHeer. gy fult'er niette gelukkiger 
omzijn. Met verlof, htrnTim AdtrbJ ^ vreeff 
nier my , 'tgene gy weet te feggen; want gelijk ik 
ualreede gefegt heb,naer mijn gemoetthans^ 
peftelt is , kan my niets quaets overkomen als" 
fe Romen. Belooft my dan Heer, hernam 
fttlcAr, dat gy my niet fult haten, als ik u be^ 
richte 't geen ik u heb voor te dragen, 'k Ben aen 
ufoofeerverbonden;.antwoorde^<^«-^<i/,*knicc 

Peloove 'tmogelijkzy, dat ik u haetre, fchooa 
%S my felfs ondienft had gedaen , fpreekdanf 
vry elik , en lact my niet langer in d'onlekerhcir , 
waer in ik ben. 'k Beelde my echter in, voegd<? 
hy 'er by , dat 't geengy my wilt feggen is, ik oor- 
faek zy . dat de Carthaginenfen met den Koning 
mijnen Vader fijn overhoop gerarkr , en dar 
derhalven d'onderdancn, die'k t'cenigenda- 
ce moer hebben, my haten, en miflchien op- 
roerig zijn geworden. Ochlacy ! Hëer ,herna[n 
Voniiutr, gy zoud u ongeluk niet konnen gif- 
fen ; Hierom . dewijl ik niet kan weeren . gy het 
t*eenigen dage niet komt te weten, is be- 
ter ik *t u felf fegge. Weet dan, vervolg- 
de hy, dat gy vooru fiet eenen rampfalfgen, 
die u een kroon heeft willen geven , welke mija 
huys.vrou. ftervende tegens mijnen dank ii 
heeft ontnomen. *tGene gymy fegtfchijnt foo 
duyfter, en foo onmogelik, antwoorde Adtr- 
haL dat ay *t my klaerdér moet uytleggen . inj 
dien gy begeert dat ik u verftae. Och lacyf 
Heer / 'tgeea ik u heb te feggen, is dat 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



8i C L 1 IL r E, 

gy geen foon zijt des Konings van Numidien. 
Hoe, hernam Aderbal ^ *k ben d^n niet die 'k 
altijt gelooft heb te wefen. Neen, Heer, ant^ 
woorde hy, en indien gy wilr, dat ik u, uw 
geval verbale, hebt wat gedult om my re hoe- 
ren. Vaervoort geval , vaervoört, feyde toen 
den rampfaligen Aderbai» ontneemt my alles , 
ook mijne adelike geboorte; maer immers, 
voegde hy'er by, hoe machtig en onrechtveer- 
dig dat gy zijt, fult gy my noyt een Koning- 
lik hert konnen benemen , wanneer ik felfs 
t'ongeluk had van een herder geboren te zijn, 
Aderbul fich hier na een weynig herftellende , 
aenfag Domlcar met d'uyterfte fwaermoedig- 
heit, en bad hem de waerheit te feggen, fon- 
der eenige bewimpeling. Dewijl gy 't my toe- 
laet Heer, hernam hy.fal ik u feggen, dat de 
K..oning van Numidie, wiens foon gy geloof- 
det te wefen, noch heel jong zijnde , krachtig 
verflingert was, op een dochter van aenfien in 
fijn hof; maer alfooder echter groore ongelijk- 
heitwas,. feyde de Koning fijnen Vader hem 
€ens , dat hy met d^fe dochter , niet dan eea 
geneuglik praetje behoorde te maken, en dac 
hy hem verbood immer te droomen van haer 
le trouwen. Maer gelijk gemeynelik *t verbod 
der aengename dingen de luft vermeerdert, 
wiert defen jongen Prins foo verlieft, dat hy 
de Perfoondie hy beminde heymelik trouwde, 
en 'er een foon by kreeg. Soo dat dit geheym 
huwelik toen foo grooten gelchal maekte, e; 
in 't hof fuiken beroerce bracht , dat deff 
üchoone , die eeaea fooa 't leven (^uam te ge«^ 

ven 




I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ri. B Ö E K. 8; 

ven , van droef heit ftierf. Ondertuflchen mij» 
ne Huys-vrou, door de Prins van Numidie 
gekoien zijnde, om dit kinr heymelik op te 
voeden, bad ons defen Prins naer Sicilien te 
willen trecken, tot de gramfchap des Koning* 
geftilt ware. Wy rrokken'er dan henen, en 
gingen woonen by Lilibeen , alwaer wy , niet 
bekent zijnde, een heel eenfaem leven ieyden. 
Op een dag dan zijnde gaen wandelen in een 
fcolchje, ahvaer wy een koele en aengename 
fchaduw vonden, ging mijn Huys-vrou fitten 
aen de voet van eenen boom , en leyde 't kint 
datfe minde by'er op 't gras, daerfe geloofde 
het makkeliker zoude flapen als in 'er armen. 
Maerten allen ongeluk vielfe felf in flaep, 
terwijl ik in 'r bofch. welkers fchaduwe my 
behaegde, was gaen wandelen. Soo dat een 
groote flang, ongetwijtFelt uyt de heggen ko- 
mende, fich om di' kint kronkelde; want aU 
foo alle flangen den reuk van de melk bemin- 
nen, vondfe yet dar'er aenlokte. Dog ter- 
ftont daer na 't arme kim wakker wordende, 
en fchreyende, en mijn Huys-vrou mede on- 
verfiens ontwakende, was heel benart het te 
fien omwonden van een flang, welkers kreu- 
kelende ployen. fchrikkelik om fien ware». 
Sy had dit droeve voorwerp foo hacfV niet 
gefien, ofte ftont op ganfch uyifmnig, fon- 
^er te weren warfe wilde doen, maer alfoofe 
fn *r opftaen op de flang trapte, ftak die *teU 
ïendige kint,. en fchoot. fonder over > be- 
g^ane quaet te konnen geftraft werden, inde 
hegoea daerfe naer allen fchijn was uytgc- 

Dd 7 komen. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



mi»!! 84 C L E L I E, 

komen. Dies mijn Huys-vrou een grooten 
fchreeuw gevende, hoorden ik.'r,quani by'cr» 
verftont oagcluk dat 'er gebeurt was, eu 
deelde met 'er de droef heit diefe hjd van de- 
fen jonge Prins drie dagen daer na te fiea 
ftervcn. OnderrulTchen vreefden wy dap- 
per voor de gramfchap vaii de Prins , die 
ons dit kint had toe betrouwt, dat, om de 
liefde die hy de moeder had toegedragen. 
Ceer lief was, \Vy geloofden echter, dat 't beft 
*cwelk wy doen konden , was weder te kee- 
ren, om hem felfs de doot van fijnen Sooii 
aen te feggen. fonderhem evenwel te verhalen 
door hoedanigen droef ongeval hy was omge- 
komen. Wy gingen dan fcheep, mijn Huys- 
vrou, en ik, in een koopvaerdyfchip^ dat ge- 
reet lag om van Lilibeen op. Africa te varen. 
Dog wy waren naeulicx in zee, of'cr quameen 
harde ftorm, wy bevonden ons echter geluk- 
kiger als d'anderen; want wy fagen heel dicht 
by ons fchepen vergaen, ja foo dicht, dat de 
wint fchielik (lillende, wy konden viflchen een 
gedeelte van de (lukken van een der fchepen 
die fchipbreuk hadden geleden, en waer mede 
de zee heel bedekt was. Maer 't feldfaemfte 
was, te fien een heel groote plank,op 'r water 
drijven, met een baeltje weikers touw half log 
gefchoten zijnde, fich bygeval had geflingert, 
om een wieg, met een jong, kint daer in, te 
naefte by foo out,, als 'r gene wy verloren 
hadden. Dies dit voorwerp 't hert van mijn 
Huys-vrou vermorwende, badfe den Hooft- 
SQüa van *c fchip het te willen^ bergen , en 

haer 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



'1 



. i 
> 
r 
l 



I 



n. BOEK. 8^ 

'c haer te geven. Allbo dit kint vaft was 
aen een baelrje koopmanfchap, dat rot ver- 
gelding fcheen te zijn van die 't zoude ber- 
gen , wiert 'er hare bede licht toegeftaen. Dus 
behieldmen u het leven. Heer ; want^ om de 
dingen te feggen gelijkfe zijn , gy waert 'et die 
mijn Huys-vrou, en ik indien deerliken ftaet 
vonden. Ah! Domicar, riep AJerbul ^ indien 
'tgenegy fegt waeris, wat dedet gy my eenen 
quaden dienft my *t leven behoudende, en hoe 
wreet was my uwe mededoogenheit. Och la- 
cy! Heer, hernam Domlcar ^ onfe meening waj 
fulcx niet; inder daet, wy wilden u niet allee- 
nig doen leven, wy wilden u gelukkig doen 
leven, enu felfs een kroone geven, 'ris waer 
Heer, 'rgefchiede niet uyt liefde totu, maer 
om 't onrgaen de gramfchap des Prinsen van 
Numidie , en om hem ten uyrerften niet te 
bedroeven, dat wy befloten u re (lellen in de 
plaers van den jongen Prins, die wy verloren 
hadden. En alfoo wy noch verre van Sicilien 
waren , en dar ons Ichip genoorfaekt was dè 
reys op re fchorten, overmits her, door de 
Ilorm gekrenkt zijnde, van noode had ver- 
calfaet te worden; geliet 'er mijn huys-vrou, 
toen wy aen Landt waren , re grooten fchrilc 
voor de zee te hebben, en niet re konnen be- 
fluyrcn om weder fcheep re gaen. Wy keer- 
den dan weder na onfe oude wooning, alwaer 
wy noch fes maenden bleven ; wanr vernomen 
hebbende de door des Konings van Numidie, 
trokken wy weder naer Africa, en feyden de 
Prins die toen regeerde^ en die heden noch re- 
geert^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



tS C L E L r E, 

geert, dat gy fijnen Soon waert. Wy feydeft 
hem fulcx nier alleen uyt vreefe van hem te 
vergrammen, uyr vreefe van hem te bedroe- 
ven, maer ook in meyninge dar fulcx ons ge- 
luk zoude vefteu. Wy begingen defe mif-i 
da«t foo veel t'ontfchuidiger, om darwe nie- 
niant quaet deden: want hy die de Prins, in- 
dien hy fonder kinderen ftierf, moft volgen, 
is gelijk gy weet, een der loofte menfchett 
des werelts. Dies feydcn wy regens den nieu- 
wen Koning, dat gy fijnen Soon waert, cii 
hy geloofden 't foo veel te lichter, om dat de 
Prinses u Moeder, de verw niet hebbende 
van een Africane, hy fich inbeelde dat gy 
haer geleekt. Hy ontfing u dan blijdelik , hy 
ftreelden u , en dede u openbaerlik erkennea 
voor fijnen nafaet, en inder daet heeft hy u 
Toor foodanig opgetrokken , en gy hebt altijc 
gelooft fijnen Soon te wefen , gelijk hy geloof- 
de , hy uwen Vader was. 'k Maek u niet in- 
dachtig Heer, de droef heit die uwe liefde tot 
C/ehe hem heeft aengedaen, fijne gtamfchap- 
om u dfwefen, en dat gy onbekent verrrokt, 
om 't voorwerp uwer liefde te volgen. Mae| 
*k fal u feggen, dat naer u vertrek gegaca 
zijnde om recht t'ontdekken wat weg gy ge- 
nomen had, mijne Huys-vrou, geduurende 
mijn afwefen^ fiek wiert, dog foo hevig, 
datfe't verflant verloor. En alfoo gy'cr na 
aen 'c herre laegt, praetefe terwijlfe leuterde 
van niemant anders als van u. Dan leydefe 
dateer de Goden ftraften , om datfe u had ge- 
ftelt in de piaets van deu rcchcea Prins van 



ï 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i3 




^1. j:» O E K. 87 

Numidie , een andermael dat 'et haer niet 
roude. dat gy tniffchien wecrdiger waert, al» 
den overleden zoude geweeft zijn , en hon- 
dert andere diergelijke dingen , gcmengt met 
andere, die ganfch niet aen een hingen. In 't 
eerft floegen 'er die 't hoorden geen acht op , 
maerfe leyde, de felve faek, foo dikmacls, 
dat eindelik een vrou, die 'er veeltijts befochr , 
en die meefterile was van den geheym-fchr ij- 
ver des genen die naer u mofte heerfchen, 
eenigfins vatte, en 't feyde tcgens hem die 
haer beminde. Defe man bracht 'et over aen 
fijn meefter, die geloofde, dat dewijl'i een 
Kroon raekte, men niets moft verwaerloofe. 
Dies kreeg defe vrou laft , om aen de arme 
fieken verfcheyde vragen re doen , enfe te 
doen voor lieden, die konden getuygen , wat- 
fegefeythad. De faek gefchiede dan aldus, 
«n mijn Huys-vrou feyde al 't geenfe wift: 
inaer, och lacy l fy dede noch meer, want fes 
uuren voor'er doot, weder tot haer verftant 
gekomen zijnde, en 't knagen over defe wif- 
(èling haer dapper ontftellende, verklaerdefe 
de waerheit met bedaerde finnen . naer fich te 
hebben doen beloven, dat menie niet zoude 
ftraften. Gy kond denken, Heer, want dus 
fal ik u altijt noemen, hoedanig de droelheit 
des Konings van Numidie is geweeft , en hoe 
blijde de Prins is, die hem ftaet te volgen. 
OndertuflTchen, alfoo ik defe feldfame tijding 
onderwege heb vernomen , uyt lieden die my 
niet en kenden, en ik wift dat men forgvul- 
ddik focht naer de man, van die foo gewich- 

ligeö 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




88 



C L E L I E 



tigen gehcym had ontdekt, geloofde ik 'k nv 
niet behoorde te gaen onderwerpen de ver 
woetheit van twee Princcn, die *k beleedig 
had en dat ik u moft gaen Ibeken , om te we 
ten wat gy doen wildet. Want eindelik. Heer 
*t ware mijn Vaderlandt eenen grooten dienfl 
doen . re weeren , het viel onder de heerfchappj 
van een boos meiifch : 't ware verplichten den 
Koning van Nuraidie, hem niet t'omnemen 
eenen deugdeliken Prins, die hy als fijnen ibon 
bemint, en *t ware recht doen aen uwe ver- 
dienft:, u te laten in de placts daer ik u geftelt 
heb. Hierom , Heer , indien gy 'c begeert fal ik 
jny alle bedcnkelike pijnen onderwerpen, om 
ftaende te houden, dat mijne Huys-vrou niet 
by 'er verftant was, tocnfe fprak gelijkfegedaea 
heeft; want wy woonden ontrent Lilibeen in 
een heel eenfame plaets , en naer allen fchija 
zoude men geen lieden konnen opfpeuren, 
noch vinden die my in Sicilien gekent hebben, 
noch weder vinden de kooplieden, die, ter be- 
de van mijn Huys-vrou ,u leven bergden;want 
'ris foo langgeleden, dat die waerheit, niet 
licht aen den dag fal komen; benevens dat den 
Koning , hatende die hem moet navolgen , miC 
fchieu blijde fal zijn, fich re laten bedriegen, 
dies ,Heer, biede ik mijn leven aen om u Ko- 
ning te maken. Men moft 'et doen , fonder 
•f my te feggen, antwoor^le Ackrbai, ftraftelik, 
indien gy voor had , dat ik 'c wierde , en my felfs 
cerll bedtiegen, indien gy andere wildec bedrie- 
gen. Maer nu ik weet, dank niet ben die'k ge- 
loofde te zijn, behoeden my de Goden voorbe- 

quaem 



1^ 
l 

'1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOE K. 89 

'quacm te wefen om door 't plegen van bedrog 
te willen heerfchen. 'k Heb ook foo weynig 
deel aen 'c leven, dat ik niet fecr gevoelig ben 
aen 't verlies van een Kroon , die niet genoeg 
ware, om my gelukkig te maken. Maer , och 
lacy ! voegde hy'er by, 'k vrees dat mijn onge- 
val noch erger is, dan ik meene. Segt my 
dan , vervolgde hy , in wat geweft gy my vond , 
toen gymy't leven bergder. 'tVVas byde caep 
vanLilibeen ,antwoordeZ5o////c*ir,datwy meen- 
den te vergaen. Maer noch, voegden 'er Ader- 
bal by, in wat jaer, in wat maent, en op wat 
dag, was 'et dat defe fchip-breuk gefchiede. 
Dom/car, hebbende Aderhal volkomelik geant- 
woort, veranderde hy van verwe: want alfoo 
hy wift alle de befonderheden der gevallen van 
AtoHce^ merkte hy,dat de dag, op welken Do- 
mlcar feyde hem in zee gevonden te hebben , 
den fel ven was. waer in Clelins^ Aronce gevon- 
den , en een foon verloren had. Hy fag ook , dat 
*et op de felve plsets was : dus was 'er byna geen 
reden om re twijfFelen , ofte hy en was den broe- 
der van Clclte, Soo dat defe gedachte veel meer 
ontfteltenis in fijn hert verwekte, dan die ge- 
daen had, welke hem een kroon ontnam. Maer 
vorder, feyde hy regens Do;ulcar» kond gy aen 
de iuycren, waer in ik gevonden was, niet 
merken van wat volk, en van hoedanigen ge- 
boorte ik ben. Uwe geboorte aengacnde, her- 
nam , is naer allen fchijn edel, want 
uwe luyeren waren al koftelik,en belangende 
\ volk, 'k geloof dat gy een Romeyn zijr, 
overmits men te dier tijt tot Lilibeen feyde, 

Tar» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



90 <^ U i tLi 

Tarcfuimiis foo wreet was , dat alle eerlike lie. 
den uyt Romen vluchteden. Benevens dai 
ik aen een lint vond eenen ring, gelijk mee 
fegt dat de Roomfche Ridders dragen , die 
niifichien uwen Vader fal hebben toegeko- 
men, en om eenige reden, die *k niet et) 
weet, in de Iuyeren,waer medegy bewonden 
waert, verborgen is geworden. Hebt gy dien 
ring noch ? ( hernam A lerhal^ die ten hoogften 
belud was yers te vinden, ^t welk hem van 
gevoelen mocht doen veranderen) Jae, Heer, 
hernam Domlcar^ en fonder dat ik 'er de reden 
afweer, fl:ak ik hem by my,. dien dag als ik 
vertrok om u te gaen Toeken, maer nu merk 
ik wel, dar 'et de Goden foo gewilt hebben. 
Dit feggende, xoondt Don ik ar den ring, die 
^ ierbal foo haeft niet befien had, ofte hy er- 
kende dat hy dien geleek; welken Cieltus 
droeg, zedert fijne wederkomt tot Romen» 
Soo dat hy, bynaer niet rwijïïelende , ofte 
C/(r/;e was fijn fufter, foo feldfamen ontftelte- 
nis in fijn ziel gevoelde , dat hy , fijne finlik- 
heden niet langer meefter zijnde, tegens DO' 
mkar feyde, dat hy daer zoude blijven, en 
(ich in fijne kamer fluytende, ging hy eeni- 
gen tijf wandelen, fonder yets te leggen, en 
felfs fonder fijnen geeft op eenig voorwerp te 
kennen veften. Maer eindelik, aenmerken- 
de den deerliken ftaet, waer in hy fich be- 
vond, geloofde hy de rampfaligfte menlcK 
van de werelt te zijn, de liefde en de ftaet- 
fucht, toen fijne reden, en fijne deugt bynaer 
overwinnende, brachten in fijn hert de wreed- 



n 
i 
b 
i 



t 

Ü 
i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



li' 



IL B O E K. 9ï 

honfekerheir, waer in oyt het hert vaneen 
rerliefr en ellendig man fich heeft gevonden. 
^Vat fal ik doen, feyde hy in fich Iclven. en 
yar zijde ftaet my re kiefcn , fal ik den raedt 
^an Donilciir volgen, ofte fal ik hem nier voi- 
5en: aen d'eene zijde kan ik nocii zijn den 
LTiinnaer van CleiiCy en een Konings Soon, en 
aen d'andere fal ik de Soon weien van een 
doorluchten Romeyn , en Broeder van mija 
meefterfle : en bygevolg, fonder eenig recht 
van alleenig te durven doen denken, dat ik 
*er mocht op verUeft zijn. Al mijue Tegen- 
vryers fulien hun over de verandering van 
mijnen ftaet verheugen. cUhe fald'er blijde 
om zijn, cnC/el/us iald'er -fich van vervroli- 
ken, en ik alleen ellendig zijn, en ik fal 
*t foo gruwelik zijn, dat noyt menfch het foo 
feer geweeft is. Maer ten minften voegde hy 
Vrby, d'onnoofelheir fal my ren deelc over 
mijne wangunften konnen tro .ften, en C/e- 
//f, de wreede Celte^ i'al door de natuurver- 
oplicht zijn. daer over eenig licht gevoeleii 
van mededoogen te hebben, dewijTer de lief- 
de daer toe niet heeft konnen verplichten. Sy 
fal my beklagen, en felfs gedwongen worden, 
over mijne doot rou te dragen. Maer, och 
lacy! vervolgde hy, my dunkt ik de reden 
verloren heb , gaende al verby het graf foe- 
ken, foo fwakke en foo kluchtige vcrtroo- 
•ftingen. Laer ons dan aen d'andere zijde fien , 
of ik gelukkiger fal zijn, 'k fal miflchien 
noch in ftaet wefen om Koning te werden, 
ik beken 't, maer, och lacy! indien ik nim- 
mer 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



92 <^ L E L I E, 

iner ia 't hert van CUlte kan heerfchen, heb 
ik geenen troon van doen, en 'k behoef niet t 
dan een graf. *t Sal my altijt, vervolgde dc- 
fen armen bedrukten, geoorloft zijn, my te 
noemen een minnaer van Cleltt» en ten min- f 
ftcn mijne Tegen-vryers te hinderen. Maer, 
och lacy ! een minnaer te zijn, en flecht ont- 
haelt te worden, is een wreer geval. Onder- 
tuflchen, wanneer ik, om de hoedanigheit 
van een minnaer, foo wel als die van een Ko« 
ning te behouden, vele fchrikkelike miida- 
den fal bedrijven, kan ik met reden nimmer 
gelooven, yets anders te konnen zijn, als . 
eenen rampfaligen, en qualik onrhaclden min» y 
naer; foo dat nemende dit onbillik belluyt, ^ 
ik mijne rampen noch fal vermeerderen, mits i 
de kennis mijner mifdaden, my geduurig fal 
doen gedenken, dat ik defe ongelukken ver- 
dicne. Ook is 'er niet wreeders, als felfs re- 
gens fijn meefterffe te gaen feggen, dat men \ 
haer Broeder is: lact ons dan cUlms eeuwc- 
lik in fijne onwetenheit laten ; want de- 
wijl ik dog haeft van droefheit fterven 
moet, ware het een wreetheit, hem te be- * 
richten, hy eenen Soon heefc, wiens doot i 
hy in weynig dagen zoude moeren beweenen. 3 
Laet ons dan een derden weg kiefen , laet ons fl 
aen den Koning van Numidie edelmoedelik li 
fchrij\ren,dat wy na fijne Kroon nietenftaen, I 
en, vooreenen ellendigen onbekenden door- 
gaende, laet ons voor Clelte verbergen wie i 
dat wy'er zijn; om door d'enkelc gedachte 3 
datfe my altiir als haren minnaer fal aenfien, 

eenU 



2 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



li. ü O E K. 9) 

•enige lichte fchaduw van gelukfaligheic te 
lebben. Want eindelik, naer de Taken nu 
ben, indien ik niy geweit doe, om 'er van 
nijne liefde niet meer te fpreken , falfe 't ray 
lank weten, en ik fal een wcynig min ellen- 
lig zijn, dan ik wefen zoude, indicnfe my 
ccnde voor haren Broeder. Maer indien ik 
liet ben als een onbekenden, voegde hy'er 
?y, falie my noch meer verachten, en ik fal 
'elf niet weten wat beginnen. Voor defe lact- 
Ie aenmerking, hernam defen rampfaligcn 
ininnaer, fis vry fwak: want wat fchort ee- 
'nen ellendigen die flrerven wil ; en voor d'an- 
dcre, Clclie is foo edelmoedig , ik reden 
heb te geloovcn, dat den ftaet van mijn ge- 
va\ hacr mcdedoogen fonder verachting fal 
geven. Dies, fonder yers te doen tegen de 
deugt, fal ik den trooft hebben, van te ftcr- 
ven met de hoedanigJieit van eenen minnaer 
van Ciclie; en inder daet, naer een ontfteU 
tenis die de ganfche nacht duurde, befloot 
hy alleenig te feggen, dat hy niet langer een 
i.<Konings Soon was, fonder dit geval t'ont- 
[. leden, of te feggen dat hy Cleims Soon was, 
• hoewel hy krachtig voornam CUlie van 
fijne liefde ganfch niet meer aen te fpre- 
^ken , en volkomelik te doei^ al 't geen 
vhy konde , omfe uyt fijn hert te vcrja" 
gen. Soo dat, met ^mtlcar hem 's mor- 
. gens quam befoeken , en dat hy hem wilde 
bewijfen d'eerbied , die hy hem gewoon 
.was aen te doen, hy hem feyde, hy'em 
ïerne meer fchuldig was , dan ais fij- 
nen 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



«4 C L E L I E, 

nen vtient , cn feyde hem met vier woorden 
hy niet was » dan een en rampfaligen onbe- 
kenden. Amdcar konde her in 't eerft qualil^ 
gelooven, en vraegde wie hem die feldUm 
tijding had gebracht, maer hy antwoord 
•hem. dat hyi'e wift door ecnen man, die vafti 
fijne jeugt aen by hem was gcweeft, en a 
wiens trou 't hem niet geoorlott was te twi 
felen. Soo dat /4m/Vc.ir defe onverwachte tij 
ding latende weten aen Bmtus , aen CleimSi 
en aen Hermmms ^ die den fel ven dag tan ai j 
de werelt geweren, en Aierbal door al de eert 
Uke heden befocht wierr. BmtHs in 't byfon^ 
der feyde hem. hy 'em bad Romen aen te nr 
men voor fijn Vaderlandt, dewijl hy niet wi 
waer *c fijne was, en veriekerde hem ^dat'em 
niets zoude gebreken. Hermmms dede infge-a 
lijcx, txaCUims bood hem cdelmoedelik aea4 
alle fijne goederen. Sulp/tta en Cleiie lietettrt 
hem befoeken en de verandering van fijn ge-a 
val dede, hy meerder eer ontfing,dan hy had 
onrtangen zcdert hy re Romen was geweell. 
Horatms felfs fprak'er wijOelik af, en Mcr* 
bal had reden fich te trooften geen Numider 
te. zijn, en re weren hy een Romeyn was, 
fiénde de deugt van foo vele doorlachte Ro-t 
nieynen. Onderruflchen, alfoo hy de ziele' 
groot en edelmoedig had, wilde hy niet aen- 
nemen al d'eer, die men hem gewoon was te 
geven, en ging als een gemeen man bedan-j 
ken alle die hem befocht hadden. Mier meti 
hy quam by 't huys van Sulpttia, gevoelde hy 
füo groüien droctheit , dat indien hy fich fcUs 

gecii 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK 



9? 



»«n groot gewelt had acngedaen. hy 'ran de 
fear atVare wedcrgekee» Evenwel z>,nde 
komen te denken, dat. i"'>i««/y/"° 
fcheen . CUhi hem te min zoude achten , en 
geloüven. hy de ziel niec kloek genoeg had. 
om de wiffeling van fijnen ftaet te verdragen, 
bodwong hy fi?h,en gingVr by n,et een ftant. 
vaftigheir, die dede dat al d'omftande he« 
met verwondering aenfagen. en d.e CW,. ver 
plichte. hem veel minneliker, dan naer ge- 
woonte, te bejegenen, niet alleen om datfe 
hem meerder achting weerd.g voud, maer 
ook overmits hy niet verder ^o"'!' '"'Jf" 
als van hare vrienden te zijn. Dog hy had et 
naeulicx eenquartier uurs «"derhouden , otte 
hyliet, fonderdaer om te denken, en fonder 
aathv'er acht op Hoeg, vallen den ring die 
f).«,/Lhem had gegeven, en die hy "iet ea 
dacht by-em te hebben, foo dat 
fiende . niet konnende begrijpen hoe een Nu- 
mider aen eenen ring van 
quam. dien opnam, maer fy had em naeul cK 
in de hand . ofte fy erkenden hem te zijn . dien 
vanCW/«/. welken fy eertijts in de luyereii 
van haten Soon had verborgen, uyt vreele dat 
haren Man.toenhy „ytRomenvluchte. mochl 
bekent worden. Dies fy eenen grooten Ichreeu 
.gevende, feyde. Ey !met vetlotedelmoed.gm 
Merbal, bericht my door wat feldfaem geval 
gydefenting gekregen hebt : want emdel.k. 
die hem u legeven heelt moet ten mmften 
eevonden hebben het lichaem van roijn el- 
lendig kint dat ikby Lilibeen verloot, toen 
III. E« ^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




g 6 C IL E L I E , 

Cleims tn ik dachren te vcrgaen, en toen wy 
^roHce vonden. Op defe woorden veranderde 
Aderbat van verwe, en 'c vermogen niet heb- 
bende , om te liegen regens een Perfoon , die 
hy wift fijne Moeder te zijn , antwoorde hy 
«iet foo wcynig befcheyd, dar de nieufgierig- 
iheit van Snlpitta daer door grootelicx vermeer 
derde. Sy befag hem dan aendachtelik , e 
hield foo ernftig aen , om 'er de waerheit te' 
feggen, dat de natuur fijn hert vermurwende >,4uj>'- 
cn fijne reden hervattende in een oogcnbHlC^t*-^"^ 
een gedeelte van haer wettelik gelag, hy be- i ' 
fioot fich t'ontdekken , en eensklaps vau £ i- • 
voornemen veranderende, feyde hy fel fs'f ge- 
ne hy een quartier uurs te voren gefint was te ï t ' 
verbergen. Want alfoo Sulpit tn hem noch i ; 
porde, om 'er te willen feggen, 't gene fy ^t-éÊk9t^\ 
geerde te weten: Seyde hy, och iacy! Me- ] • 
vrou gy en weet niet wat gy vraegt, wan- j v 
neer gy aldus fpreckt: want is 't u niet voor- 
deeliger te gelooven , dat gy ccnen Soon in 
de wieg verloren hebt , als te weten dat gy 'cr 
eenen hebt die rampfaligis, en die gy mif- 
Ichien fult oordeelen uwer foo onweerdig te 
zijn , dat gy hem niet zoudet willen erkennen. 
Ah! Ader bal y hernam Sulpit ia, hem aenfien- 
de, zoud gy mijnen Sone zijn, ofte zoude 
Ik ten minften gelukkig genoeg wefcn, om 
'er eenen te hebben die u geleek. Met ver- 
lof, voegdef^er by, laet my toe uwen flinke- 
ren arm te befien: want indien gy mijnen 
Soon zijr, moet gy boven uwe handt hebben, 
een ' ' ' ' n van hum, 'c welk eea onbefchof- 

te 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOE K. 9? 

teiiaaudede krijgen, weynige dagen naer 
u geboorte: MahM fich toen t'eenemacl ver- 
fterkendc in 't geloof, dat hy was een Socm 
van SHlPiUa, had langer geen macht om er 
een geheym af te willen maken; derhalven na 
haer getoont te hebben, 't geen 'er konde in- 
boelemen. dat hy haren Soon was, vertelde 
hyfe met weynig woorden 'r gene Dondcar hem 
oefeyt had. Invoege dat Snlptt,^ uytermaten 
^1 blijde zijnde te Tien, darfe foo dapperen eft 
foo eerliken man tot een Soon had. hem met 
oroote teederheit omhelfde. Clehe wiert mede 
reer verheugt eenen rainnacr te verhefen, en 
' eenen doorluchten broeder te winnen; maer 
' voor Aderb^l, hy konde fich 't verlies van 
een meeftcrfle niet getrooften, fchoon hy 
won eenen feer manhaften Vader, een heel 
'deugdelike Moeder, cn de lieftalligfte 
Sufter van de werelt. Hy ^^^heen dan 
vrv ftatig, cn hoewel hy leer belcefdehk 

amwoorde op de ft^^^]i"S^^.^^°./,f^'/';' 
«n op de foete woorden, die Clehe hem 
gaf: was het licht te Hen, dat hy een on- 
ScloofFeiike fmerte leed. Metfe dus fton- 
den, quam ClcimJ, die Sulpam den rmg 
toonde welken hy tcrftont kende. Sy liec 
hem ook fien het tecken aen den arm 
■É van Adobal, die Domlcar hebbende dotn 

■ halen, aen Clclius geen reden over liet om 

■ te twijftelen. hy en was fijnen Soon : 

■ want hy had Domlca*- tot Carthago heel 

■ wel eekent. Benevens dat den ring, het tee- 

■ kea acn den arm van AdM. den dag van 

Ee 2 iijne 

T 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

fijne fchip-breuk, die Donilcar hem aenweet 
foo wel als de pUets dacrfc gefchiet was, hem 
geen reden overlieten , om de faek in twijf- 
fel te trekken. Dien ten uyterften vernoegt 
zijnde, een kinr weder te krijgen, en re be- 
vinden dat 'et was een van de volmaekfte man- 
nen des werclrs, feyde hy regens defen door- 
luchten Soon duyfenr verplichtende dingen. 
•Getrooft u Aderbal ^{t^^t hy, de verandering 
van uwen (taet; want, om de waerheit te leg- 
gen , 't is beter een Rooms borgerte te zijn , als 
den Soon des Konings van Numidie te wefen, 
en 't is felfs beter den Broeder van CUl'te te 
zijn, als haren minnaer te wefen, dewijl gy'er 
naer uwen wenfch niet van kond bemint wor- 
den, 'k Srae toe 'r gene gy fegt, hernam 
Adtrhaly maer alfoo 'tniet mogelik is, in een. 
oogenblik van gevoelen te veranderen , fonder 
/ich eenlg gewelt aen te doen , bid ik om ver- 
giffenis, indien ik niet gevoel al de blijd- 
l'chap die'k behoor te hebben, door te zijn 
een Soon van een der deugdelikfte mannen 
des werclrs. 'kHoop echter. Heer, voegde 
hy'er by ,dat de luftdie'k heb om die eene te 
verdienen, my fal doen overwinnen d'overige 
Iwakheit, die'kin mijn hert gevoele, en dat 
ik in weynig dagen mijn felven niets meer fal 
hebben te verwijren. CUlms toen fjjnen Soon , 
met de uyrerfte teederheit omhelfende, feyde 
hem duyfent edelmoedige en verplichrende 
dingen, die in fijn hert opwekkende 't gevoelen 
der natuur, dat d'onkunde van fijnen ftaec 
had verborgen gehouden j maekicn, dat hy 

4n- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i J. B O E K. 99 

inder daet de ftreelingeii van fijnen Vader met 
roeerder foetigheit ontfing, dan hy gedacht 
had. Ondertuflchen, alfoo dit geval ganfch 
ongemeen was, wiert'et in twee uuren, van 
al de werelt geweten. Soo dar de hcele Sradt 
by Clelms quam , om fich met hem, als ook 
met Aderbal, te verblijden, welkers ftaet vry 
berer was , als dacgs te voren ^ toen hy , naer ge- 
looft te hebben een Konings Soon te zijn , niet 
will wiens Soon hy was. Al de Juffers qua- 
men'er mede verheugen m^tSulpJtsa, en met 
Clelte. Horatftts in'c byfonder was geweldig 
blijde, eenen Tcgen-vryer min te fien. Soa 
dat hy op 'tfpocdigfte by C/el/tts ging» aen 
wie, gelijk ook aen Snlpttia, hy fijne plicht- 
pleging dede, waer na fich voegende by 
Aderbal, fcyde hy, gedoog ik u betuyge 
*c vernoegen dat ik heb, in niet meer nwen 
vyant te zijn, en dat ik de gunft verföek, 
van in 't getal uwer vrienden geftelt te wor- 
den. 'kEn kan ongetwijffelt uwen Tegen- 
vryer niet langer zijn, antwoorde hy, maer 
Horatms, fulcx is niet genoeg om my re 
verplichten uwen vrient te welen , want al- 
foo al de belangen van mijne vienden de 
mijne zijn, ben ik aflatende den minnaervan 
CUlie te wefen, geworden den befchermer 
van Aroncc , die mijnen ouden vrient is: 
dus verwacht van my niet, dan 'tgene gy 
moet verwachten van eenman ,dieonbequaem 
i«, om yets tegen d'eer te doen , en die by ge- 
volg nimmer yers doen fal tegen de man des 
werelts , aea welken meeft verbonden is. 

Ee 3 Ho- 



100 C L ii 1^ i h> 

HorattHs vond fich toen heel beteurert; want 
indien hy fijne neyging had gevolgt, zoude 
hy Aderhal fcherp geantwoorr hebben , maer 
hem aenmerkende als den Soon van CUltus ^ 
en als den broeder van CUlte , wederhield hy 
d'onftuymigheit van fjjnen geeft, en antwoor- 
de hem niet dan defe woorden, Weet wel 
manhaften Aderhal , dat gy zijr den oudett 
vrient van AroMCCt maer ik weet ook, dar gy 
zijt, den Soon viin CIcUhs , die my niet en haer , 
hoewel hy Aroace bemint; hierom wil ik aen 
uwe vrienrfchap niet wanhopen. Aderhal ging 
Horatiu» antwoorden , maer Amdcar inkomen- 
dé, l^oordefe, want hy feyde op defe voorvAl 
hondert aengename dingen, tegens Clebtts 
en regens 5'^//'// A», en regens CUtte, en tcgeil#. 
A '.o hal ^ ja felfs tekens Horatms. Plotittii^ 
fich daer mede vindende, dede dat de praet 
noch geneugliker viel ; wantfe feyde regens 
ué ferhal . dat om hem recht gelukkig te ma- 
ken , fy ^er wilde onderwinden , hem op 'er re 
doen verliefr worden ,alwaere her , voegdef'er 
by , nier dan om Amilcar minnenijdig re doea 
worden. Men doet fulcx niet alrijr, als men 
wil. anrwoorde hy, en men wort'et ook fom- 
tijts tegen fijnen dank. Dog mijnenthalven , 
voegde hy'er lacchende by, 'kverfekeru, dac 
ik 'r dikwijler make.dan worde. Gy zijt vry 
gelukkiger dan ik geweeft ben, hernam koelt 
jcs A ierhal» want ik ben alrijr geworden , ea 
hebt 't noyt yemant gemaekt. De Konings 
Sonen , hernam Amtlcar, weten gemcenelik 
weynig van vcrlicfc ofte minnenijdig tc ma- 
ken; 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



5.1 



fits-' 



U. B O E üOi 
ken; want men aenmerkt vcelrijts meer haren 
ftaet als haer Perfoon. Maer heden nu gy 
nier dan een doorluchten borger zijf , lult gy 
maken, al wat gy wilt maken, en indien Pio- 
tina morgen foo vriendelik tcgens u is, ala 
heden fulc ey my minnenijdig maken. Metle 
dus ftonden quamen in Brutus en VMemts , 
met welke belloren wierd, dat AJcrbM van 
naem zoude veranderen, en hy weder aenuc- 
mcn , die men hem in de geboorte had gege- 
ven. Dies wiert gefeyt dat hy Oèlavim zoude 
heeten, op dat hy foo wel van naem als vaii 
oev;il veranderende, mede van nnlikhcic 
mocht veranderen. OndcrtuiVchen wiert er 
befloten, dat hy zoude fchrijven aen den Ko- 
ning van Numidie , om hem van de wacrheit 
te berichten, en voor DöWotr te fpreken . 
Mie wachtende, zoude blijven by dehtis, als 
een vrient aen welken hy het leven, en ae 
coede opvoeding van fijnen Soon fchuldig 
was. Waer mede al de werelt weg gegaen 
zijnde, Clehus Oéfav/Ks een vertrek, daer 
hy foo haeft: niet in vryheit was, ofte hy 
gevoelde, al 't geen een minnaer , die de 
hoop voor alfijt begeeft, kan gevoelen, en 
die fijne reden , jae felfs fijae wille tegen 
hebbende, een gtoot gewelt doet, otn 
»r overwinnen de minnedritt die hem quelt. 
Inder daet , Oclavtus lievende de deugt, 
d'oniioofelheit , en d'cer , ook wel mer- 
kende , 'f hem niet langer geoorlott was 
fijne liefde tot Clelie te vervolgen . nam 
klockmoedelik een onwankkelbaer befluyt, 

Ec 4 <i« 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



sofi C L E L I E, 

de minne-drift fijner ziele t'overwinncn , en 
Jiever duyfentmael te derven, als yets te doen 
of re feggen , *t welk yemant^ wie 't ook moch- 
te zijn.oorfaekkondegeven om te vermoeden 
hy in fijn hert behield noch eenige vonke van 
'tvier, dat hem had doen branden. Maer 
dit befluyt nemende, wat gevoelde, en wat 
feydc hy nier, om fich over de wreetheit van 
fijn noot lot, *twelk hem tot foo wrecden ge- 
val bracht, te beklagen. Ijidien de faken vaa 
Romen niet waren geweert: in den ftaet dacrfe 
ftonden , zoude hy de balling Ichap aU een 
hulpmiddel tot fijne quael hebben aengefien, 
maer den oorlog , ftaende op 't tipje om re 
beginnen» was 'er ganfch geen fchijn om Ro- 
tnen te verlaten, en hy moft nootwendig be- 
fluyten een groot en fwacr bewijs van fijne 
deugt te geven. Maer om het te lichter te 
bonnen doen , liep fijn gedachte op in de 
plaets der liefde tot CUitf, die fijncs Vader- 
landts te ftellen. Tot dien einde, befocht hy 
veeltijts die de faken beftierden, en alfoo de 
fwaermoedigheit van Brutus hem beter ge- 
leek, als den vroliken aert van d'anderc lie- 
den , ging hy 'er foo dikmaels , als 't hem 
mogelik was. Invoege, dat dewijl Brutus en 
Htrmïttms niet dan een ding waren, was hy 
veelmaels den derden, by die twee doorluch- 
le Romeynen , welkers deugt de fijne ver- 
fterkte, en wiens ommegang ten deele op 
fchorte die geheymc droef heit , welke hy 
door de reden niet t'eenemael konde overwin- 
nen. Ocinvms dan» op cenen morgen naer 

BrAtHs 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. io| 

^runis gegacn zijnde , vondr 'em gcreet om 
e peerde te ftijgen, cn aen de ziidc vande 
Jublifche brug de Voor-ftadt te gaen befich- 
ipcn alwaer hy had bedacht dat men eenige 
wlwcrkcn moft maken. Hermmus en Amtl- 
ar waren toen by hem , dies hy fich by hun 
mecende, tn Brmus hem een van fijne peer- 
den hebbende doen geven , redenfc famen be- 
fien, wat raedfaem ware te maken, om dat 
oort te verft erken. En inder daet, Oclavrns 
en Amücar waren Brntus niet ondicnftig. want 
aedenkende aen de fterkc-veftinge van Car- 
rhaeo , dat toen de iVerkfte Stadt was van 
Aihca, gavenfe in dit geval foo goeden raed^, 
dat hy wierd gevolgt. Maer metfe befig wa> 
ren in over die ftuk te rcdenkavelen , en dat 
Amilcar hun met d'eygen benamingen feyde, 
al 't geen de gaeuwfte vernufrellng in diergelij- 
ke gelcgentheit zoude konnen feggcn, qua- 
men tot Brntus vier krijgs-knechten , die *t Ic- 
oer van TarejHtmuj hadden verlaren, en fey- 
den, datfe niet meer willende vechten tegena 
Romen, in 't tegendeel quamea om het te 
befchermen. BratHs hare goede meening 
prijfende , fonder hun nochtans te veel te 
. vertrouwen, vraegden'er in wacftaet ^t leger 
i van Tarmnjifus wa». Heer , antwoorde den 
Koudften van defe krijgs-lieden, 't is buyten 
twijffel feer fchoon , en in weynig dagen 
fult ey 't van uwe muuren konnen oordcc- 
■t len: want foo haeft de krijgshoopeu by een 
5 aijn . fullenfe optrekken om hier te ko- 
• teicn. 'cis ons voornemen niet, hernam 

£c 5 Br muf 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



104 C L E L l E, 

BrutHJ koeltjes, de vyanden van Romen bift. i 
nen Romen te verwachten, cn wy fuUen'ei 
de moeyte afnemen, van ons te komen bci 
foekcn tot voor onfe poorten. Uwe krijgj. 
hoopen moftcn dan al haeft optrekken, ant* 
woorde een van de krijgi,.knechten, want fon. 
der een wanorde, die den Prins van Clufiura 
naepwer heeft doen bewaren , meen ik dat 
Tarqtiintus aireede ware re velt geweell. Ea 
wat is dit voor een wanorde, feyde AmtUary 
men fegt, hernam den krijgs-knechr, dien ont- 
dekt heefr, dat 'er is eenen vermomden vrienc 
van AroMct, die te Romen brieven ging bren^ 
gep, foo dat men hem heefr befet ; en alfoo 
men vermoet dat de Prins van Pomerie, ea 
TttHs cenige kennis van de faek hebben, heefc 
fuicx een gtoor gefchal gemaekt. Men vreeft 
echter nier, dat 'tfelvc AroMce kzn hinderen,, 
mirs men fegt,. dat TarcfHimus dt Koning vaa 
Clufium al te wel van doen heeft, om fijnen 
Soon te mifhandelen. Brutus hier na fiendej 
dat hy uyt defe krijgs-lieden nier meer kondQ^ 
vernemen, dedefe door een der fijne by L'Acru 
ttus brengen, met lall, omfe, tot meerder fcf 
kerheit, onder verfcheyde vaendels te doen 
opfchrijven. Atmlcar en Hermmms waren heel 
moeyelik over de verdrietige voorval van Cele* 
re cn om fi,jnen , en om Aronctt en om Cielici 
wil. Sy beklaegdcn felfs Hermdïa en CoUahkh^ 
wiens belangen fy wiften: macr eindelik , all« • 
weder de weg na Romen nemende, fagenfe, 
meti'e aen't einde van de brug waren, een maa \ 
yao wonder fraey gelaer , die naer hun to? . 

quam,,, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. 10 

uam, en de meefter fchecn te zijn van vier 
nannenrepecrd, die hem ycrgcfeifchaptcn» • 
n de vrieiit van een ander. die hem aenlprak. 
Ufoo re Romen, na 'er de faken toen fton- 
, len . niets onverlchillende was . en dat er in C 
eoendeel alles verdacht wiert gehouden, ble- 
ien Brutu! en fijne vrienden Itaen , aen 't ein- 
de van de brug, om defen vremdeling te fiea 
len komen, en hem te vragen wie hy was. 
Dog met hy een weynig nader quam . kende 
lem Amilc.^r. mits hy hem gefien had te Sy- 
•acufcn, ten tijde dat Artemtdoms Zc^ocrates, 
-n hy daer gevvecll waren. Derhalven, al- 
<foo hy hem leer achte en beminde, keerde " 
hv fich na en'twoort nemende, ley- 

dc hy, met verlof, manhaften BmfHj; laeC 
,inv toe ik delen doorluchten vremdeling. dic' 
een van de uytftekenfte mannen des werelts 
is, ca berichten . wie gy zijt. Hier mede ging^ 
AnvU.tr te gemoet hem, van welken hy Bru^ 
tus had cefproken , die Themtftcs hiet, en diC" 
.hem foo haelVnier kende, ofte naer hemtoe 
tredende, omhelfdenfe eikanderen, als lieden' 
die fich feer achteden en bemmden. Door 
i^teelukkig geval, feyde Amilair xcg^n Thc^ 
'mtBes. geniet ik de vreugr van u te Romcu 
re nen> Gy zoud rechtmatiger Ipreken, 
hernam Thefru0".< , indien gy my vraegdet. 
door wat ongeluk ik niet meer ben te Syra- 
cufen; dog wat 'er van zy 't is my een groo- 
'en t;ooft u te fien. Hier na (telde Jkc 

,0es Amilcar voor, een van fijne vrienden 
genoemt Melc.gc.a ; maer zlloo Amdcar 



io6 C L E 'H l E, 

wift, ditBrufHs^ Oéfaxms ^ ti\ Hermwms mttt 
\ einde van de brug wachten , feyde hy te- 
gens Themiftes^ wiefe waren die hy lag; dies 
hy hem befweerende , hem BmtHs voor te 
ftellen, als eenen rampfaligen, die een berg- 
plaets re Romen quam foelTen, quecter Amtl. 
car fich in met de verplichtende fwier, die hy 
heeft, wanneer hy bevallig wil dienft doen. 
Hy bracht Themifles en Meleagc?t€s dan by Eru- 
tus , die, na verftaen te hebben , dat 'et lieden ^ 
van ftaet, en van ongemeene verdienft wa« 
ren, hun feer beleefdelik ontfing. Hy lietfe- 
felfs door oBav/us^ en door Hermttttus om- 
helfeu . en verplichten fe by hem te komen 
t'huys leggen. Inder daet, fchoon de weer- 
digheit van Borgcmeefter vereyfchte , dat 
'tganfche gefelfchap BrntHs ging t'huys bren- 
gen , begeerde hy 't nier: want alfoo *t huyt- 
daer Amikar woonde, (tont in een ftraet, die. 
tnen de minneftraet noemde, en die lag in de 
weg die men moft nemen, om te gaen naer.^ 
die van Brittusy iiet'cr den edel moedigen Ro-' 
sneyn defe vremdelingen, naer hun te hebbcnr 
aengeboden al 't geen in fijn vermogen ftont. 
Thcmifies en MeUageaes weygerden hardt hem 
te gehoorfamen , maer met hy hun feyde, 
dat hy niet naer huys ging, blevenfe by -^w//- 
c/ir, en Oóia\)ti4s en Hermmtus volgden Brn-- 
tus. Dog toenfe hem hadden vergefelfchapt 
tot de plaets daer hy gaen moft, keerdenfe 
weder naer Amtlcar ^ om defe vremdelingen. 
welkers fwier en gelaet hun een goet gevoe- 
lea von'er had doen krijgen p te befoeken». 

Bene- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Y' 



i 



i 



i i. 13 O E K. 107 

Benevens datfe ^ begrepen hebbende uyt de 
plicht-pleging die Ihemiftes acn Brutuf had 
gedaen, hy fich niet gelukkig vond, vlijtig 
waren om hem acn te bieden al 't gcenfc ver- 
mochten. Sy quaraen 'er dan , en vonden 
Amtlcar, die hun nacr fijne wij fe aenbood, al 
*t gene hy dacht hun aengenaem te konnen 
zijn. Met verlof, feyde hy regens ThemtBes 
fegt my vryelik, wat gy wik, dat ik voor u 
doe: want gewiflelik daer zijn weynig dingen , 
die 'k hier niet kan uyt werken. Eerftelik 
.voegde hy'er by.allbo ik binnen Romen edel- 
moedige vrienden heb, en onder andere Her. 
mititusy biede ik u aen, haer goet als of het 
•t mijne ware. Ten tweeden , indien gy droef 
zijr, en gefmtute laten trooften,bied ik u aea. 
niet alleen mijnen vroliken aert, maer dien 
van een der fchoonfte des werclrs ; en boven 
dat al de vermaeklikheden van Romen in 't 
gemeyn. Indien gy felfs eenige genegentheic 
door een andere wilt verjagen , fal ik u by 
Juffers brengen, daer men nimmer af gaer, 
fonder verlieft te zijn; want indien men*t niet 
is alsmenfe fiet, wort men't alsmenfe verlaet. 
Soo gy in 't tegendeel niet en loekt dan 
d'eenfaemheit p fal ik u brengen in een be- 
toovert bofch , alwaer de Goddin Egeria den 
wijfen Numa heymelik inblies ; en 'k fal u> 
felfs leyden aen de voet van fckeren boom, 
daer men Remns en Romulus vondt, en al- 
waer gy in foo grooten ecnfaemheii fult wc« 
fen, dat gy'er niet fult hooren, als 't ge- 
luyd van uwe fuchten , indien u in 'r hooft 

Ee 7 fchicc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ïo8 C L E L I E, 

fchiet het te doen. Eindelik, vervolgde v^/w//c4^, 
'kbiedeuaen vrienden die ugelijkencn, want 
hier zijn feereerlike lieden . gelukkig, en on^^e- 
lukkig. Daer zijn lieden die niinnen, en die nier 
beminnen; wel onthaclde,en felts verachte min- 
naers ; minnaers in rouw, en minnaers in vreug- 
de , en ortialies mer weynig woorden te feggen ^ 
'r gene men te Romen niet vind, fal men nergens 
vinden. Gybied my foo vele dingen feftensaenr- 
hernam Themiflejy dat ik niet weet wat antwoor- 
den, en al 'rgeen ik u rechte voort kan feggen, \Sy 
ikiiier verloek als uwe vricntfchap , en de ach- 
ting uwer vrienden. Gy moet mijne vriendin- 
nen mede fien, hernam Amtkar^ want indien 
gy niet dan d'achting mijner vrienden begeer- 
der, zoude ik min moeren fien fekere Perloo- 
nen , die my behagen , en die u , als gy ie kent , 
welfuUen behagen. Nier. dat my niet en heugr, 
voegden *er AmJcar by, dat roen ik u te Syra» 
cufe fag, men u den onverfchiUenden, en den 
ongevoeligen noemde. Ochlacy l hernam- 7 /jf- 
n2$ftes al fuchtende, dienamen pallièn my wey- 
nig.fchoon'c waerzy dar menfemy gaf, en indien- 
gy nu door Syracufen toogr, zoude menu van. 
my dingen feggen, die u wel zouden doen mer- 
ken, dat ikfe niet verdiende, 'ris feker; voegden 
'er Meleageftes by , dat gy uwe minne-drift wel 
lud verborgen , en dat men u met meerder recht 
mocht noemen, den geheymen, ofte den ver^ 
borgen minnaer, als den ongevoeligen, ofte den 
onverfchiUenden. Hoe. hernam imilcary gy 
waert verheft toen ik te Syracufen was; ja her- 
nam Thitntffa, ik was 'et , en ik ben 'c rechte-. 

Yoorc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



JI. BOEK. IC9 

voort niet meerder, dan ik her roen was , hoe- 
wei ils. zy den veriietVben aller menftiicn. \ Eii 
ware men regens eenen doorluchren vrcmde- 
ling nier wii Ibelcen te twiften ,liern3m Henn:- 
wHs haif licchende,zoud gy iiier miQchien lie- 
den vinden, die immers foo verliefc mcynen te 
zi)n ais gy. Dog'risdaer mede als met 'et vcr- 
ftant, dat al dc werelt gelooft, lbo wel le heb» 
^ ben als een ander. Géiavius hoorcnde Hcrmt^ 
I ttius aldus fpreken, luchte,.door d'enkele ge- 
dachte van in defe praer nier re mogen treden,, 
hem niet geoorloft zijnde re fpreken, van de 
vlam die hem had onrftekeu, en waer af hy, 
miflchien.indegront fijns herten, noch eenige 
vonk gevoelde, Ichoon hyyder oogenblik dede 
al 'tgeenhy kondcomfe uyttebluiTchen. Alfoo. 
't onderhout van defe vier doorluchre mannea 
tamelik lang duurde, haddenfetijrs genoeg om 
met kennis fich re achten, cn ruiTclieii Themtfles^ 
en Hermiff/Uf , vond men fuiken over-cen-kom(fc 
vaaaert.datfe hun van dien dag afin vrientfchap 
verbonden. Sy fpraken ook van Artamdorus tn 
Ze;:ocrates , hunne gemeyne vrienden , cn fy pra- 
ten felfs eerfe fcheyden met vertrouwen. Des 
anderen daegs leyden Am/kar, en Hermtftms^. 
Themifies en Meieagenes,hy Bnttus^ by l^a/enuff 
by Sulpttta , by VaUrta , en by Cefome ; maer der- 
waerts gaende, berichte hun Amtlcar,\vïcda lie- 
den waren die üch beminden, endïe fith niet be^ 
minden, op datfe hun uytalle defe verfcheyde 
ommegangente beter mochten redden. Themi- 
fi'es tïi Meleagenes verlcregen dan d'achting van. 
alle diefe fagen j 'ticheen echter dat Them.'JJej 

fwaer< 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



itö C L E L I E, 

fvvaermoedig was , en dat hy (ich door redeit 
inbond; dog fulcx belercc niet, dat hy niet 
heel lieftallig leek. lader daet , Themtfies had 
al *r geen men van noode heeft om te beha- 
gen, hy was heel fraey, hy had een goet ge- 
laer, de fwier vrolik. en rullig, hy fprak wel, 
cn hy was natuurlik beleeft en gevoeglik, hy 
had echter, 'kweet niet wat groots, en fel fs 
*k weet niet wat , weynige trotf heit in 't we- 
fen. Hy behaegden ook foo krachtig al de 
Juffers die hem fagen, datfe ten uyterfteu be- 
iuft wierden, om de gevallen van foo recht- 
fchapen man te weten. Sijne tael was echter 
niet t'cenemael fuyver, maer hy had 'k weet 
niet hoedanige uytfpraek half Griekfch, en 
half Africaens, (fie niet onaengenaem was. 
Voor Meleagfnesy hoewel hy een fraey wefen 
had, en dat hy mede feer gaeu was, verwek- 
te hy de felve nieufgierigheit niet, mits men 
uyt fijne reden merkte, hy geen andere ram- 
pen had, als die van fijnen vrient. Oóiaviits 
in 't byfonder was ongemeen nieufgierig , om 
te weten alle d'ongelukken van verliefde lie- 
den, of'eryemant gevonden wiert foo ramp- 
falig als hy, want toen docht hem dat een 
man, die fijne meefterffe door de doot verlo- 
ren had, min ellendig zoude geweeft zijn, 
dan hy't was, door geworden te zijn den broe- 
der van de Perfoon die hy beminde. Soo dat 
Amtlcary en door fijne vrienden en door fijne 
vriendinnen geperft wierr, om hun de geval- 
len van Themfftes te willen doen weten. Voor 
jny^ (feyde hem Plotina eens toen 'er niemant 



1 1. li Ü Ü rw. lil 

iXsVaUriitj Themtsics^ Melcagenes, Hermtmus » 
en fy, by hem waren j indien gy 't foo niet en 
niaekt, dat ik wete, wat foo beniinnelikea 
vremdeling te Romen gebracht heeft , lult gy 
nimmer recht weren, hoe gy by my ftaer. 
Eyl met verlof, feyde toen AmsUar , y^Wx 
nicufgierigheit van de lieftallige Piot 'iHct ver- 
noegen, en ftelt my niet in gevacr. van mijn 
leven niet re weten, daer my foo vcleaenge- 
legen is om te weten. Indien de beminnelike 
Plotjn.% een gedeelte van mijne rampen kond« 
giffen, zoudefe niet begeeren ikfe vertelde ^ 
want foo vrolik zijnde alsfe is, zouden 'er 
mijne quellingen niet vermaken. Eens anders 
ongeval, hernamfe half lacchende, raekt fora- 
tijts foo weynig die 't weren , dat gy niet be- 
hoeft te vreefen 't my bedroe ve. Dat 's niet 
genoeg Me-vrou , hernam ThemïfieSy 't moeC 
u tijtkorting geven, en 'k meen niet dat'r vcr- 
hael van mijn leven bequaem zy fulcx tedoeo. 
Hal Themiftes» riepfc, 'k fie wel gy noyt 
*cvermaek hebt gehadt van uwen wil te doen, 
dewijl gy niet begrijpt 't my een groot genoe- 
gen zijn fal dingen te weren, daer ik uyter* 
toatcn om beluft ben. 'c Is waer het foet is 
^e doen *t gene men begeert, antwoorde Thc^ 
fuif/es, maer ik wilde gy 't uwer vernoeging 
te vreden waert . niette willen weten hoeda- 
nig 't Hof van Syracufen is, en dat gy Am//^ 
caiy Mdeagenes en my, alleenig wildet ver- 
plichten om u dat af te fchilderen. fonder my 
in te wikkelen, tot 'et verhacl van mijn leven. 
pNiet, voegde hy'cr by, dat 'et nu te Sicilien 

een 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



iï2 C L E L r E, 

een gehcym is , maer cm dar ik op mijn fel 
ven niet Ican verwerven u dat re verrellen. 
Mirs gy het toelUet, antwoorde Mdeagenes^ 
kan de fchoone li chrel ik vernocgt wor 

den; want gy weer, dat my u leren, foo wel 
als u lelfs, bekent is. Sulcx zijnde, feyde 
V zier fa tegens Thomffes , dunkt my , gy Jmtlcar 
niet behoort te weygcren, een faek die hem 
kan doen weren , 'r gene voor hem 't alderge- 
wichrigfl is in 'c herc van Plorina; voorneme- 
lik, voegden 'er Hermmtus by, dewijl uwe ge- 
vallen niet meer geheym zijn, ter plaetie daer 
u meert: aengelegen is datfe't waren. Ten min- 
ften, hernam Themtffes , indien ik moer toe- 
fta en *r gene Plotwn en Valer ia op my begeeren^ 
v^rfoek ik tot een gundgy gedoogt, dat AmtU 
c^ru devoornaemde Peri'onen van ons Hof af- 
fchildere,en infonderhelr de Juffers ; wam al^ 
foo hy nier en weet op wie ik verliett ben , mitJ 
men my,toen hy tot Syracufen was den onge- 
voeligen noemde, faTtmy een uyrnemcnd ver- 
maek zijn, hem te hooren doen, d'ai beelding 
van de Peribondie mijn herr heeft overwonnen, 
en u daer door te bewijfen , dat ik niet vooringe- 
nomen ben; onmogelik zijnde hyfe nietuyrbeel- 
de.en prijfe foo feer alsfe verdient ^eprefento 
worden. Indien gv een vrou bemint, hernam 
Am/icat\€i\ dat gy *er een bemint fonder hoop 
van oyt duor haer aengefien , of geleden re wer- 
den, bemint gy gewiirelik de wonder-weerde 
j^malfhra^die de bekoorlikfVe, de liefralligfte, 
de deugdelikrt:e, en de volmaekft:e vrou van 
gaafch Sicilien is; wanc voor detwee Perfonen 

die 





— «■ ^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IT. BOEK. tï; 

aie my hoorcn, aurf ik niet feggen. der gan- 
fcher aerde;maer indien gy een weduwe mint, 
foo bemint gy onfeylbaerlilc de Prinses van Hi- 
niere , in welke men fiet al 't fchoonfte , 't beval- 
Jigftcen'tacrdigftedatm'indcwcreltfienkan. 

Voor Amalthsa , hernam 7^<?m/V?fJ .droomende 
haertebeminnen,moftmenbeluftzijnommis. 
trooftig te Itcrven , want hoewelfe heeft al't ge- 
ne een vrou verwonderens-weerdig kan maken , 
heeftfeniet dat de ftoutigheit kan geven om 'er 
te bem innen, en de verwondering, de eerbied, en 
de vrientfchap zijn de onfeylbare en degewoo- 
nelikvjwerkingen van hare feldfame verdienlt, 
Maer eindelik » fonder my tc verklaren , en ion- 
der te feggen wie 'k bemin, legt alieenig hoe 
d'acnfieneUkfte Juffers van Syracufen geilde 
xijn,omterien.ofde hier wefendekonnenra- 
den,op welke ik verlieft ben .en om my de vreugt 
te £;even,van te hooren de lof van de Pertoon die 
*k aeobid . fonder vermoeden eeniger vooringe- 
nomenheit. 'kSremme geerne toe 'r gene gyop 
my begeerr , antwoorde Amilcar, mits gy my be- 
looft toe te ftaen . dat Melcagenes ons ook uwe 
Hidorie vertelle. Hy moet 'et wel toeftaen , ant- 
woorde maer immers moet ik.foo'tu 
beliefr,weren,van watmaekfel zy defe Am.iln.fctt 
die hy fegt dat fo beminnc! ik is, en diemc echcer 
nier 1'oude durven bcminné.Want voor my'kbe- 
grijp niet hoe een vrou lbo velebevalligheJé kan 
hebben^ais gy defe roefchrijft,en't onmogelik zy 
deilouTigheit te hebben , om 'er aen te bidden. 
Ijidienfegemelik. ftraf,enlwacrmoedig is,moct 
inenfc loofeernietprijfen; enindien hare deugt 

niet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



114 C L E L I E, 

niet woeft is, en datfe heeft, al 't gene g' i 
fegt datfe heeft, mag menfe ook tegens hatei i 
dank beminnen; want 't gevoelen des hertei • 
kan men niet weeren. Indien gy wilt dat il I 
haer af heelde, feyde Amtlcar^ moet gy m\ 
feggen. of gy begeert het in 't kleyn of in *i 
groot zy. Soo 't in 't kleyn is, fal ik haeft ^• 
gedaen hebben, maer gy fultfe ook niet recht 3 
kennen , dog foo 't in 't groot is , fult gyfe i 
kennen, als of gyfe gefien haddet. Want 
hoewel ik te Syracufen niet boven vier maen- 
<ien bengeweell, ken ik dat ganfche Hof, als 
of ikVr al mijn leven gewoont had. Ha! voor 
iny, feyde A"w/<T/^,'khoude niet van de klev- 
ne afbeeldfeJs; noch ik niet, feyde Plotim; 
en indien yemant \ mijne maekre, zoude ik 
Willen hy 't foo naeukeurig dede.hy felfs niet i 
vergat, fekcr kleyn teeken dat gy fiei ik op i 
% dewangheb, en ik niet bevinde my nadeelig I 

te zijn. Spreekt dan , feyde Hermwuts tegens i 
Amtkar; want, mijns bedunkens, indien gy | 
moet affchilderen hoedanig 't Hof van Syracu- ó 
fen is , fulien wy *t leven van Themtfies van daeg >^ 
niet weren. Alfoo ik mijn eygen Hiftorie niet i 
wil aenhooren, hernam hy, fal 't ongetwijf- i 
ieltniet voor morgen zijn, AèX Meleagenes At ^ 
inoeyre fal nemen, omfe te vertellen. Dat \ 
foo zijnde, feyde Plotwa^ moer Amtlair 
bereyden , om foo vele conterfeytfcls te ma- 
ken, als 'er noodig zijn om een heele wandel- 
plaets te vercieren. *k Verwacht felfs , voeg- 
dcf'er by, dar hyfe fal mengen, en foo wel 
mannen als Juffers affchilderen; want inder 

wacr- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




H. BOE K. 11^ 

/aerheit, *k lare my voorftdcn , dat gelijk 
;en ommegang veel aengenamer vair, als hy 
;emengt is, ottk d'at beeidicls wannter'er 
e!e zijn een ^ierliker voorwerp maken, alsfe 
lyt mannen, en Juffers belVaen, dan of men 
lier dan fchildet yen van vrouwen , fonder ec- 
lige mannen, fage. Gy hcbr gelijk, fchoone 
'^iotiH.i^ hernam Am,l^*r; inaer *k moer u 
vaerfchouwen , dat ik, inijac finlfkheir vol- 
;ende,foo lichr in 't fchildereii, als in *i min- 
len, verdwale, en gy u rtier bfhoel'r te ver- 
vonderen , indien ik u ctn Juffei uytbeeiden- 
Je, ook, foo 'r iny in 't hootV Ichiet^ af- 
nale de gronr-teekening vanger huys, en de 
Dcfchrijving van haren hof. Ha ! wat dar be- 
angt, 'k laer'er u roe onbelchroomt # want 
die flag van befchrijvingen djet niet als d'iii- 
Deelding vervullen met aengename dingen» 
die behagen , en vermaken: dog 't gene ik u 
niet zoude konnen vergeven is , indien gy ons 
a! te naeukeurig gingt feggen , wie de voor- 
ouders waren van die welkers contrefeytfel gy 
ons fult maken: want.'cr is geen groote tijt- 
korting in te willen openen al de oude graven, 
om'er uyt te halen lieden die men niet van 
doen heeft, en nergens toe dienen. Vreeft 
niet, lieftallige Plonna^ antwoorde Amilcar ^ 
dat ik al te lang fal blijven ftaen op onnutte 
geflachr-rekeningen. Maer evenwel moet gy 
weten den ftaet der gene daer men af fpreekt. 
'Gy hebc gelijk, antwoordefe, dog men moet 
niet doen gelijk de lieden, die, om u te ver- 
tellen de vryery van eenige fchoone dochter, a 

een 



jiS C L ELI E, 

een uur ophouden, met de manhafre daden 1 
harer voorlaten in 'cbrcedc re verhalen. 'kHeb 
u aireede gefegt dat gy voor die mocyUkheit 
niet behoeft te vreefen, antwoorde Am lcar, 
hierom fal ik felfs niet gaen opgraven ai die 
wonderlike reufen, welke d'eerfte Inwoonders 
van Sicilicn zijn gcweell. Niet dat, om op- 
rechrelik re 1'preken, een man die yets vertelt^, 
niet fomrijts blijde zy, te doen fien dat hy dc^ 
;Hiftorie en aerdbcl'chrijving verftaet ; maerim- i 
mers gy verdient wel dat men fich inbiiide, j 
Dies fal ik u met twee woorden feggen, dat * 
'rH')f van Syracufen een der fchoonlle vande : 
wcrelr is, als 't meeft gemengt zijnde uyt ver- ^ 
fcheyde volkeren , en dat 'et 't aldergeneugiikftc i 
is. Dog alfoo Amalthea niet is in 't getal der Juf- J 
fers, waer onder Themiftes wil, dat wy lijnc ij 
meefterlTe fullen foeken , meen ik menfc d'eer- ) 
fte moet af fchildercn , als een Perfoon , by wei- • 
ke geen andere inder daet kan ftreek houden. ! 
Amalthea dan is een ganfch ongemeen Perfoon # v 
en van foo beroemden deugt, dat m'er met re- 
den niemanr by mag vergelijken. Haregeboorte 
is ongetwijffelt heel doorluchrig, dog fis io'^ 
weerdig om 'er felfs geprefen te worden, dat '< 
geenfms noodig is te (preken, van de Prin<^en 
uyt welke fy gefproten is , om 't haren voordeel * 
yers re konnen feggen. Soo dat'et my ten haren ; 
aenficn fcer licht lal zijn den raedt van de be- 3 
minnclike AW/irj te volgen. Macr alfoo ik heel 3 
groore vreugt fchep , in om 'er te denken , moet « 
ikfe felfs prijfen om dingen, waer over fy 'er 
oict kreunt gcprclca te worden, fchoonfe het 

wel 



:c- i 

-4 

en J 



l«t:.- 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 

i 



i J. ü O t- i\. 117 

verdient. Inder daet.alfoo haer gevoelen 
er overtreft, 'r gemeene gevoelen der Perlb- 
len harer kunne, bekemfe wel dar de redeli- 
cc ziel moet geftelt worden voor de fchoon- 
teic; maerfe bekent noch beter, dat het herr, 
)üven de ziel is. En indienfe my mort hooren 
preken, zoude ik u niet durven rcggen,datfe 
leel wel gemaekt, en feer lieftallig is, en ik 
DUtfiefe foo, 'k u nae>ulicx zoude durven ver- 
ekeren, datfe fchoon, en van fraey gelaet is. 
Hierom 'oordet it er felfs van, als ikfe u in wey- 
nig woorden iai hebben uytgebeelt. Amaiihcain 
groot en bevallig ; opd'cerlte amkomft: hceftfe 
de Iwier groot , edel , beleeft, en een weynig 
ftemmig . alsle lieden onrfangt dic'er onver- 
fchillende zijn. Maer alüfe wil isfe gcnenglik, 
lief koofend, foct, teeder, en felfs vrypoftig in 
de manier, op welke fy ontfangr de Perfonen 
dic*er behagen. Met datfe hun een foo groo- 
teu menigte van vieyendc dingen feyt, maer 
't is om datfe heeft fekere wijfe van doen , die 
aenlokkend is, en die foo wel uytdrukt 't ge- 
ne fy wildat mendenke, gyfomtijis van'er 
ganfch vernoegt zijt, fonder datfe de moey- 
te genomen heeft , van u wel te doen vat- 
ten, 't gene fy begeert dat gy verrtaet. Dog , 
om wedet te komen tot haer Perioon , Amal' 
ihea heeft afchverwig cartanie bruyn hayr. 
't fchoonrte van de werelr ; ly hccfr blaeuwe 
oogen , groot , vol geert , en een geert: 
daer lieflikheir by is. Men fiet felfs in fe- 
kere gelegenrheden, dat foo die verhevene 
deugt, van welke fy'er werk maekt, hare 

oogeo 




mmmsmm 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



iiB C L E L . E, 

oogen niet had gewent, om niet t'ontdekkct 
al d'aengename dingen» diefe denkt op al *i 
vermakelike, dati'e inde werelt fien, zoud« 
fy'er, loofe wilde, in hebben de foetfte en d< i 
geelUgfte loofheit die men kan fien. Vooi >} 
den omtrek van 'er aengeficht, die is bynaei 1 
gelijk een ey. fy heeft een efFene verw, d< « 
lach uytnemend aentrekkelik , en. gelijk ik ! 
aireede gefeyt heb, fy heeft 't fraeyfte wefeB h 
van de werelt, en de belle bevalligheit die 'i 3 ' 
mogelik is. *t Is waer , dat ik dus fprekendc c 
oneygeiitlik fpreek, want wie een fraey wefen \ 
heeft, is onfeylbaerlik bevallig, dewijl 't niet u 
mogelik is, fonder dat het te zijn. Onder-i 
tuflchen tracht ik Amulfhen niet allcenig te! 
prijfen om d'aengenaemheit van *er Perfoon i'l 
want haer fneeg verftant, haer groot herr. en >: 
hare verhevene deugt, onderfcheydenfe vcels'* 
beter van al d'overige vrouwen. Voor eerft, ^ 
heeftfe een ontwijSelbaer reeken van hare 
^rootheif ,wantfe heeft een algemeyne luft tot 
al 't gene fy gelooft goet of i"choon te zijn, 
van de kleynfte dingen tot de grootfte, 't zy 
tot dingen die de welvoegentheit de Juffers 
roelaet te weten , 't zy tot de fraeye konden , 
rot de handwerken , tot de gebouwen , tot'ec 
fchilderen, tot de hoven, tot byfondere ge- 
heymen, en tot duyfent andere aengename 
nieufgierigheden, al te lang om te verhalen. 
Maer beft van allen is, datfe niets begeert 
te weten, ofte fy en is bequaem om 'et te be- 
grijpen. Vorder, fpeeltfe de veel wetende 
ooch de geeftige niet, fy mackt felfs een ge 

hev 



■ — ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOE K. 119 

hevm van hare nacukeurighcir, en men fiec 
in hare kamer niet dan werken, die de Ferfo- 
ncn van hare kunne gemeyn zijn. Dog 't ge- 
ne fy voornemelik heeft willen weten, is ge- 
weeft al dat 'er deugdeliker mocht maken. Sy 
is oogetwijffelt uyt'er aert vrolik, hoewel 
€chrer hare gematigheit meteenweynig fwaer- 
nioedigheit vermengt zy, maer 't is een ioete 
fwaermoedigheit, die de ruft c hare« gemoet* 
. nietenftoort, en die 'er niet belet, vermaek 
te nemen in ai d'aengename dingen, diefe 
. hare vriendinnen hoort leggen, en om 'er lelt 
j heel geeftige te doen feggen, alsfe de moeyte 
, wil doen, en datfc is hy een kleyn getal Per- 
i fonen, die 'er boven andere behagen. Vor- 
der heeft Amalthea \ voordeel van foo by 
tiits gemerkt te hebben, dat 't meerendeel 
. van de vermaeklikheden der jonge lieden niet 
.1 dan onnutte beufelingen zijn, dat m'cr haer 
..j niet genoeg om kan prijfen : want londer te- 
eens andere woeft of ftreng te zijn, heettlc 
A % pracht der kleederen afgeleyt, op een tijc 
:l waer in defe drift gewoon is , in de geeft dcc 
■ j vrouwen alderhefngft te zi jn , fy heeft 'et danf- 
fen verlaten, fy heeft'cr ontftagen van al de 
onnutte en gevaerlike befoeken. hoe aenge- 
naem fy ook fchijnen, voor die foo gaeuwen 
oordeel niet hebben als fy: enfc maekt'er 
werk van foo een fuyvcre deugt, en van 
een foo heldachtige edelmoedigheit, dat 'er 
hoogfte vermaek is te fueken. d'elleiidige 
:by le ftaen. Inder daet, ik ken een doch- 
N ter te Syracufen, die van defe wonder- 
I , IIL DccL ff weerde 

I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 





TM 



1 



Ito C L K L I E, 

weerde vrouw naeulicx gckcnt was , voor wel- 
ke fy oneindelik verplichtende dingen heeft 
gedaen, fonder andere reden, dan datfe on- 
gelukkig was, en datfe miflchien gocrhek 
genoeg had om te verdienen een weynig min 
ellendig te zijn. Amalthea dan ftelt 'er groot- 
ile geneugt in hare hertstochten te matigen; 
een goet voorbeclt te geven acn al diele fieu. 
wel re doen foo veel alsle kan, met Anaxaa- 
der te leven, gelijk de eerlikfte vrouw van 
de werelt behoort te leven met een maii, 
van feer doorluchten ftaet ; die duyteut 
goede hoedanigheden heeft; cn onder an- 
dere, edelraoedigheir, goetheit, heerlikheit, 
oprechtigheit , en een grootc genegentheit 
t'haerwaerrs. Maer om voorts te feggen, 
wat de geneugten van Amalthea zijn , fy 
beftiert'er huys, met feer goede orden, fy 
beforgt felfs d'opvoeding van hare kindc 
Tcn, enfe dient de Goden met een won- 
derlike befetheit. Inder dact , ik geloof 
niet dat d'eerlle Veftalen , die te Romen 
wierden vaft geftelt , forgvuldiger zijn ge- 
weeft om 't heylig vier re bewaren , als 
Amalthea is om t*onderhouden de dingen, 
die de gods-dienft van 'er eyfcht. Indie 
^y daer na wilt weten, Avat hare tijtkor 
Ting is, fy leeft geerne, fis veerdig in al 
lerley handtwerken, fy teekent, fy fchild< 
vaten , om 'er heymelik vertrek te versie 
ren , fy maekt een vermenging van bloe 
men tot reukwerk, enfe vermaekt'er felf, 
met hare vrienden eenvoudclik tc bedrie- 
gen» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



.16 



-ij. 



li. B O E K. iii 

oen, omfe bevallig te verralTchen» en omi'e 
te verplichten. Ondertuüchen , hoewel de- 
fc Perlbon fomtijts meer houdt van de een- 
faemheit als van *t gefelfchap , isfe niec 
ftuurs tcgens hare vriendinnen. Haren om- 
inegang is uytermaten aengenaem , en de 
mildadigheit diefe aen d'ellendigc bewijft» 
belet 'er niet. aen 'c welvoegen van haren 
ftaer re geven , 't gene 't gebruyk heeft in- 
gevoerr. Dies fiec men in 'er huys, al dat 
de heerlikheir, beftiert door de deugt, op 
*t prachtigft kan vertoonen ; en -t Palais 
van yéfjaxafiiier, ftaende by de Haven van 
Syracufen, is een van de tretfelikfte dingen 
van de werelt. Jmaltkea heeft 'er een foo 
aengenamen wooning, dat 'er niets 'c meer- 
der wefen kan; want boven datfc verfchey- 
de ft ukken langs der aerde heeft, dat 'er 
eenfame loc wel als hcerlike heymelike ver- 
trekken zijn, is 'er een overftek, van waer 
men de Haven, al dc Schepen die 'er in 
leggen, en *t fraeyfte gedeelte van de Stade 
fier. Islaer eindelik. Amtx ander en Amal/hea 
hebben een huys twintig mijlen van Syracu- 
fen, 't welk, om foo te feggen, de fchoon- 
lieit van dit uytwifcht, en dat 't ^ierlikfte 
cn 't byfonderfte ftuk werkx van de werelt is. 
Om recht tefpreken, men kan naeulicx feg- 
fien, of dit huys ineen dal. in een vlakte, 
of op eenen heuvel ftaet . want het heeft re- 
vieren , groote en heerlike grachten, vol vlle- 
ttnd water, flootcn , weyden , Boflchen, 

Ff 2 ca 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



122 C L E L ï E, 

cn een groot wijt uytficht. Dus fchijnt 'et vaa 
d'een zijde in een vlakte, en van d'andere lij- 
kent het op eenen berg te leggen: en onder- 
tuffchen leyt 'et inder waerheit bynaer in 't 
rnidden van een fchoon enaengenaem dal, be- 
Iproeyt door een groeteden eenkieyne revier* 
die de fchoonfte werking van de werelt doen. 
Wil u echter dit huys in't breede niet be- 
fchrijven, wantik zoude nimmer gedaen heb- 
ben, indien ik wilde fpreken van de uytwendig- 
heden vandit betoovert Palais : indien 'k wilde, 
feg ik, u vertoonen de groote Lanen, die tot 
de groote revier ftrekken; indien ik u naeuw- 
keurig wilde feggen de lengte en de breette 
van de aenkomlïen , de groote en de fraeyig- 
heit van de luft-hoven, de koelte van defcha- 
duwe van't bos, ftaende binnen den kringder 
muuren^ de hecrlikheic van de voorplaets, 
die acht gelijke hoeken, en twee ^icrelike 
poorten heeft : en de fchoonheit van drie 
prachtige gevels van't gebouw, die men 
fier, komende op de tweede plaets. 'kSal 
immers foo weynig blijven ftaen, om. u af 
te fchildcren 't voor-hof, noch den trap, 
noch felf* om u in't breede aen te wijfen, 
*t groot getal fchoone en ruyme vertrek- 
ken, diem'er fiet, en die foo wel geftelt, 
en foo bequamelik verdeelt zijn, datfe alfoo 
gemakkelik als fchoon zijn. Niet meerder 
fal ik fpreken van de groote der zalen in't 
byfonder, van de heerlikheit der wandel- 
plaetfen, en van de fraeyigheit der over- 
dekken, en van duyfent andere dingen, 

weer- 



T'1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



éi 



i1 



tl 



li. BOEK. liJ 

Nveerdis^ aengemerkt te worden, en die doctt 
ficn deYinliUheic , de heerlikheit, cndegeeO: 
der gene die 'er de meefters af zijn. Mjicr 
'k fal u allecnig feggen,dat dit huys. 't welU, 
gelijk ik u aireede gefeyt heb, in een dal 
leyt, echter op een hoogte ftaet, teu aenfien 
van al'tuytficht dat'et heeft, nacr de zijde 
van den hof, daer men ingaer, over een 
brug , leggende over die groore en heerlike 
grachten, waer van ik u alreedc heb gelpro- 
ken. Invoese dar, wanneer men is in 't mid- 
delftc overdek van dit prachtige gebouw, 
fiet men onder fich, die wijde grachten, wel- 
kers water wonder klaer is: wat verder eenen 
groenen dijk, waer af men gaet in eenen 
bloem-hof van ongeloofFelike grootte . die 
befet is met twee wijde flooten, als een wiii- 
kel-haek dijcx-wijfe; voorby welke, als ook 
voorbv den bloem-hof, loopt een reviertje» 
dat, na in eenige weyen , met wilgen omringt, 
gckrinkelt te hebben, een andere floot fchijnt 
te werden, om voor defen bloem-hot, ea 
voor defe flooten te loopen: want te dier- 
plaetfc is 'et heel recht. En 't feldfaemft is, 
dat foo haeft het defe ftreek voorby is, fy, 
indien men foo fpreken mag, wederom een 
revier werr.dat is te leggen , ongelijk in fijnen 
loop, tot datfe valt in de groote Itroom, dic 
aen de linker loopt, en van defe valey bynaer 
een Ey landt maekt. Soo dat , dewijl 'er geea 
muur en is, die den bloem-hof aen die zijde 
fluyt, en dat de revier al fijne heyning maekt, 
fiet men tcfens de grachten, de hoogten, de 

E f i 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




124 C L E L I E, 

iTooten, de fanteyncn, aen gene zijde den 
bioem-hof. die op zoden uytborrelen; en 
boven dit alles» 'c reviertje foo ver als men 
fien kan wey'en, heuvelen, hutten, gehucl 
ten, dorpen, en bergen in 'c verfchiet, die'cr 
«nbegrijpclik d'een boven d'ander verheftea- 
de, niec den Hemel vermengt fchijnen, foo 
u-eynig zijn. ter oorfack vande wijdte de voor- 
werpen onderfcheyden. 

Maer alfoo de godvruchtigheit van Amal- 
ihca en van haren doorluchten man blijkt in 
alles datfe doen, hebbcnfe in 'er huys begeert 
cenen kleynen Tempel, die 'er het Ichoonll 
en vcrwonderlikfte ged-eelte van is. Inder 
daet, 't is een proef (tuk van de bou-kon(l , 
d'onkoften zijn ongetwijffelt feer groot ge- 
weeft, 't Is wel waer, dit een belang van eer 
defcn Tempel ten decle foo 9ierlik heeft doen 
worden , als'hy is ; want den uytnemenden bou- 
tneefter die hem gemaekt heeft, had het voor- 
beelt daer van ontworpen naer dien vanEphe- 
fen, in meyninge van gebruykt te worden tot'et 
herbouwen van dien heerliken Tempel van 
Venus , die re Ericien is. Maer den overleden 
Prins van Ericien , hebbende eenen anderen bou- 
meefter voor hem geftelt, en Anaxander defen 
te werkftellende, fochthy eer in re leggen, met 
In'tkleyn te maken, ^t gene hy voorgenomen 
had in'rgroot te doen. Soo dat defen kleynen 
Tempel 't wonderlikfte dink is> dat ik geduu- 
rende mijne reyfen geilen heb. Al de ver^ierfe- 
len der fchoone bou-konft zijnder in, enfc 
zijnder in fonder verwarring, en met orden. 

Dog, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



_ II. B O E K. 

^f>oe ,om weder te komen tot Amalthea , meet 
' . iic unoch leggen, datfe hare vriendinnen tot 
harent geeft de foetfte vryheit van de werelt, 
want 'er icheeltweynig, ofte men gelooft t'nuys 
te zijn, foo vry vint m'er ficli. 't Is waer , dac 
de Peribnen diefe defe vryheit toeftaet. zijn 
uyrgelefene Perlonen , die a\le gaeu . deugde- 
lilc , en van geen gemeene verdienft zijn. .^W- 
4thea lieeft lelfs een Niclite by er ,die , hoe jong 
datfe is, dient om deie fchoone wildernis aen- 
iokkender te maken, wantfc hecii de verllig- 
heit der morgen roode in hare verwc, d'een- 
voudigheit der gunft Goddinnen in'cr welen r 
en 'kweet niet wat van Diane in 'er oogen; 
en , gene by de jonkheit t'eenemael weivoegr , 
fis gecllig.befcheyden^en goetaerdig. Amal^ 
thea heeft ook veeltijts by'er vrienden i die ue- 
fen heerliken llact ten hoogften weerdig zi>n. 
en van welke ik u miflchien t'eenigen uage 
fal fpreken: macr alfoo^t onder hun niet en 
it, datwy de meefterfle van TkcmtBes moe- 
ten foeken , fal ik tegenwoordig op die niet 
blijven llaen. en u alleenig,in 't voorby gaeii. 
vragen, wat u dunkt van Am.iifhea. Sy fchijnc 
my lbo beminnelik, hernam Plottna , dat ik 
geernenaer Syracufen wilde gaen. alleen onv 
__ haerte (icn. Mijnemhalven, feyde f^aler$a^ 
Ik kan niet laten te benijden 't geluk der ge- 
ne die hare vriendinnen zijn; en voor my, 
iül vervolgde Hermmus , 'k achte dat 'er geen 



4| Prins in de werelt is , die den ft act van A:uix.iK' 
% der mti behoort te benijden, ten ware hy dien 
1 t'cenemael wel wecrdig was; wantgewilïelikr 

Ff 4 



dacr 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



126 C L E L I E, 

daer is niet foeter als diergelijke vrouw tö ^ 
hebben. Indien gyfe door u felven kendet, i 
hernam Themtfles zoud gy *er noch meer door 
verrukt worden , dan gy \ zijt. Ondertiiflchen, 
voegde hy'er by, ftaet'et aen Amilcar ^ om u 
d'andere Juffers van ons hof uyt te beelden, :J 
want ik verlang ten uyterften dat hyu de Per- i 
foon die 'k bemin affchildere. Maer indiea ' 
ikfe ging vergeten, antwoorde Am/Icar, zoud j 
gy vry bedodt zijn: ik tarterutoe. hernan» 
Themtlfes , want ik houde 't onmogelik , dat 
menfe eens kan gefien hebben , fonder eeuwe- ' 
lik om 'er te denken. Alfoo *t in fommige | 
voorvallen is gefchiet, hernam Amtlcar , dat I 
men Koningen bemint heefr ware het niet on- ( 
mogclik, dat gy had bemint de Huys-vrouw i 
van den Prins van Syracufen, fchoon gy (ij. 
nen gunfteling zijt geweeft : want als de liefde 
plaets grijpt, is'teenen kluchtigen God, die 
de zede-kunft, dc ftaet-kunde, en de voor- 
fichtigheit befpot, en die doet minnen, ia 
weerwil van de reden, en tegens cygene belan- 
gen. Hierom fal ik in allen geval Plotma en 
yaleria feggen , dat Demarate is een trotfe • 
fchoonheir, die echrer foerigheit, luyft'er en t 
verfmading in de oogen heefr, ly heeft fwart .3 
hayr, de verw een weynig bruyn, blofende 
lippen, witte tanden, eenen fchoonen hals, 
welgemaekte handen , en een feer edele geftal- 
te. Voor de geeft, die heefrfe oneindig: maer- i 
fe heefr die een weynig ongelijk, en wat hoog* | 
dravend. Sy heefr een driftige ziel^ en wil 1 
krachteiik, al *t gene fy begeert, eufe weet t 

hare 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



li. B O E K. 117 

hare finlikheir berer t'ontveynfen ,ais yemanr, 
wie 'r ook zy; want als zijt 'er onderwind, zou- 
demen feggen . darfe mint , diefe haet ; en datfe 
haet,diefe bemint: macr , onacDgclicn dit al- 
les Isfe leer bequaem om te doen veriieven. 
'k Meen echter niet , datfe het Themtihf ge- 
daen heeft, en'k zoude eergelooven, dat fe- 
kere dochter, die ik tot Syracufen ken. en 
Schfe eenoemt is , fijnen geell mocht getrot- 
fen hebben, wantfe heeft al d^aentrekiikhe- 
den, die bequaem zün om herten te winnen, 
ïnder dact.f'is van Teer doorluchte afkomft., 
hoewel haer huys zy mif handelt door 't ge- 
Yal en door de veranderingen die den oor- 
- loc brengt in de edellle geÜachtcn, Sy 18 
blond, blank, en feer wel gemaekt; cn hoe. 
wel alle de trekken van 'er aengeficht niet alle 
oneemeyn f^hoon zijn. zijnfe echter alle acn- 
oenaem ; en uyt alle defe trekken oniftaet: 
fekeren onuyrdrukkelikcn fwier. die meer- 
der aentreklikheden heeft, als de grootilre 
fchoonheden hebben. Wantfe heeft duylenc 
fireepjes , die de natuur haer van de wieg 
af heeft geleenr, die 'er wonder wel voegen, 
cn die maken dat in 'er ganfche Perioon 
oeeft is. Inder daet, fy is in^er oogen, m 
^er lacchen, en in al hare daden. Daer is 
felfs een vrolikc fwier in al datle doet, en 
in al datfe feyt. en makende een aengena- 
me mengeling van al de fraeyc greepjes van 
de vrolikheir, en van de deugt famen ge 
menet,hekomtfe hier door een bevalligheir^ 
die men niet xoudc kennen uytdrukken, 

F f ^ Waat 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



128 C L E L 1 E, 

Want 't zy datfe fpreckt, of datfe toe luy^ 
ftert, behaegtfc altijt oneindelik, en 'cr l 
yet foo fmakelik in 't geenfe denkt, en ie 
datfe feyt, enfe verftaet foo gaeuw, ""t geef 
andere leggen, datfe verrukt alle die by'ci 
komen. In voege dat, hoefe de liefde tegen 
fpreekt , fy altijt omringt is met duyfent 
minne ftrikjes, die flaven rondom'er kluy- 
fteren. Sy houd *er echter als of fy 'er geen 
begeerde , en datfe hunne boeyen wilde 
breken; wanrfc maekt fonderling werk van fi 
forgvuldelik hare goede naera te beminnen, 
maer die willende breken, fluytfefe, Eeni^ 
ge feggen, het altijt gefchiet fonder daer J 
:om te denken; andere, datfe fomtijts niet ; 
feer droef is ellendige te maken: wat 'er van 
zy, *t is echter niet dan al te waer, datfe ^ 
rampfalige maekt , en tot defe uure toe ■ 
klaegt al de werelt over hare wrcetheit. 
*tls evenwel de minnelike wreetheit van de 
werelt; wantfe heeft niets vreefelik, noch 
woell:, noch Auurs; enfe dient 'er fomtijts 
foo wel van een enkel verfmadend lachje 
om eenen ellendigen te maken, als een an- 
der zoude doen met dreygingen, met ftuurf- 
heden, en met fcheldwoorden. Voorts 't ge- 
ne mistrooftig maekt diefe beminnen, is, 
datfe hare vriendinnen , fekere vrientfchap 
toedraegt, die de liefde gelijkenr. Voor- 
nemelik eene genoemt MelTfere^ en die inder 
daet foo grooten verdicnft heeft , ik roy 
niet zoude durven onderwinden u die te vet- 
toonen. Want eindelik , fy heeft in 't hooft 

de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



^ n. B O E K. 119 

Ie geeft van al de wcrelr, indien 't geoorlofc 
9. alfoo te fpreken: maer ik verftae , dien 
-erlichten geelt, bequaem zijnde tot alles; 
iie inegcn geeft , die alle dingen lbo net- 
.cs onder fcheydet ; dien vroliken geeft, die 
bevallig loos zoude 7.1] n , indien hy doot de 
reden iet wierd wederhouden: dien wij fen 
^eeiïy die maekt dat men nimmer ieyt, 
^an 'r gene men wil feggen , en dat men 
. ioyt en doet . als 't gene men begeert te 
doen. Oordeelt dan, wat een Perfoon zy , 
die, boven 't gene ik kome te feggen, is van 
hooge afkomft, van groote fchoonheir, heel 
^deugdelik, en Teer edelmoedig. Voor my, 
-:feYde P/ot/na, 'k vindfe immers foo weerdig , 
torn te zijn de meefterfle van Themisia, als 
fjmahhea om fijne vriendin te wefen. Die 
dochter is ongetwijffelt verwonderens weer- 
dio, hernam Meltcigenes, maer 't zoude een 
overwinning zijn fwaer om verkrijgen , en- 
dewijl Amtlcar noch niet al heetc gefeyt. 
dat 'er te feggen is , moet men hem laten 
fTDreken. Indien Thtmifies, een iuftige Pra- 
, tel konde beminnen, hernam Amtlcar, weet 
fer ik'er een tc Syracufen, die onteylbaerlik fij- 
ne meeftcrffe zoude weien ; want f ' is heel 
fchoon, ganfch bcminnclick, feer foet, en 
ceweldig bevallig. Sy heeft eenen geeft met 
voordacht gemaekt na hare neyging, hy is 
oncetwijffeltnietaltebefet. want t is de ge- 
woonte der Pratellen niet hem van die foorc 
te hebben , maer hy flikkert alrijt , hy be- 
haegt. hy is geneugUk en vleyende, en 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i^o <^ iv li 1 E, 

dele Perfoon, die, over al wacrfe gact, dioc- 
men ftroyt, en die over al herten vangt ^ daet 
fy'cr vint, fpeelt'er foo aen^enanielik mede, 
dat menfe verlaet fonder haer te haten , 
neer 't een verdriet onder foo groeten gei . 
fchap onnutreiilc te hopen. Gy maekt onge- ^ 
twijfelt d'afbcelding van een tVaeye Pratell, I 
hernam Plotwa , maer om de dingen een wey- { 
nig te veranderen, maekt ons de fchildery i 
van een eerlik^man vanSyracufen, alware het || 
maer om refien, of iJc de Tcgen-vryers vaa I 
Themiffes fal konnen giffen , gelijk ik fijne- •jl 
meefterffe meen te raden. Seer geerne, fey- 
de Amtkar , en ik doe *t foo veel te liever , 
mits ik nier en denk. dat gy oyt fult fien,. 
die 'k u gae verroonen , 'k niet vreefe dat hy 
immermeer mijnen Tegen-vryer fal worden, 
Gy^ zijr wel vt)orrichrig , antwoorde Hermt' 
fitus ^ gelooft my , hernam Amtlcar^ in *t min- 
nen kan men \ nier al tê welen , en in 't (luk 
van vryery , is 'et beter al tê^ , dan 't al te 
weynig te zijn. Maer om weder te komea. 
tot dien waer af ik wilde fpreken , moet gy. 
weren, dat*erte Syracufen een man van aen-, 
fien is, genoemt Mermnder , dat gewiffclik 
een man van byfonderc flag , en van foo on- 
gemeyne deugt is , dat hem ongetwijfFelt 
gtoot ongelijk zoude gefchiedcn, indien men 
?ich vernoegde met enkelik te feggen, dat hy 
is van hooge afkomft , vcrftandig, en op- 
recht. VVant 't is feker, dat hy duyfent \ 
goede hoedanigheden heeft ♦ die hem be- \ 
Eooren t'onderfchcjfden* en doen (lellen bo- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



lï. B O JtL y;ï 

ven d'eerlikfte lieden van 't hof van Syracu- 
fen. MertaJider is groot, van fracye geftal- 
tc'envan een goer geUet, hy heeft blond 
hayr, deoogen blaeuw, foeti en vol geeft. 
Hy heeft 't aengcficht wat 'langachrig. ^ wc- 
fen foet en edel , en hy heeft* eindelik al de 
fwier. en het doen van «cn man van fijnen 
ftaer. Hy heeft niet alleen de geeft heel ver- 
licht*, maer hy heeft 'em rechtfchapen , vro- 
lik. beleeft en gevoeglik. Alle fijne neygin-' 
gen zijn foo edel , cn foo manhaftig, dat men 
geen eerliker, geen rrouwer, geen oprech- 
ter, geen befcheydener , noch geen recht 
deugcfeliker man vinden kan. Vorder alle 
fchoone konften, en alle acngename weten- 
fchappen zijn hem acngeboren. Hy wil fij- 
ne vriendinnen echter wijs maken, dat 'et 
hof en de natuur alleen hem die geleert heb- 
ben; dog wat 'er van zy , hy weetfc gelijk 
diefebeft geleert hebben: Inder daer. Men- 
afiier vcrftaet fich op al de dingen, waer 
toe men van noode heeft verftanr, behen- 
digheit. geeftigheit, en geftepenheir. Eer- 
ftelik weet hy beter, als yemant anders kan 
weten, \ gene men noemt de wellevens- 
konft. en die tcedere wel-voegenthcit der 
dingen, die al de geflepenheit van 't hof 
maekt . is hem foo bekent , dat 'er geen. 
inenfch i«, dlefe beter verftact als hy. In. 
der daet, foo incn een konft wilde maken,, 
die de menfchen konde aenwijfen een on- 
feilbaer middel, om altijt famen te voegen 
de belecfüieit, de gaeuwighcit , d'eerlike 

Ff 7 vryhcit» 



li 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Til C L E L I E, 

vryheir.de derrelheir, d'eenvoudigheif ; *tvcr- 
niaek, dc deugt en de vrolikheit: zoude hy> 
Tich moeren onderwinden , lbo leker is 't , dat 
JidenanUcr beft is onderwefen in al 'rgene een 
fehoon hof kan voitoyciu Voorrs is*hy niet" 
gelijk defe lieden van ftaer» die de Ichoone 
dingen beminnen, Tonder die te kennen, en 
fonder die te konnen doen: hy verftaer fichop 
alles, hy fchrijfr raer een aerdigc en naruurli- 
kc vloeyentheit inprofe.hy maekt foo gecfti- 
ge en foo wel geftelde verlFen, dat menie niet 
genoeg kan prijfenrwanr hy bedenkt de dingen 
Ibofneeg . en fijne uyrdrukking is foo aerdig,. 
'tlichttemerkenis, 'teenman vand'andere we- 
relt moet zijn, die doet 't gene hy maekt. Me- 
rtander is echter heel ftarig, hy fc hikt lichfelfs- 
om wijs te welen j hoewel 'et de deugt van 't hof 
»iet zy: maer onder fijne wijf heit mengt hyfoo 
v«Ie geeftige vrolikheit, men zoude feggen , hy 
alleen gefchapen ware , om fijne vriendinnen 
vermaek aen re doen, en om het te fcheppen, 
Hy verftaet defang-konft foo wel zU^cOrpheus 
Yerftont,denatuurheeft hem echter een fraeye 
ftem geweygert, maer hy maekt foo fchoone. 
gefangen , en foo geeftige liedekens , men mag 
feggen, dathy in't hooft heeft al 'tfoerfte en 
beweeglikfte dat 't maet-gefang voortbrengt, en 
al'tfmakelikfte dat de aerdige Poëlle behclft. 
Hy danft wonderwel ,hy teekentfelfsheel net, 
hy heeft: kennis van fchilderen, en van debou- 
konft, hy heeft voorgenomen een gebouw re^. 
maken, hebbende de fraeyigheden van alle ande- 
re, cn*cwclk d'andere niet gelijkeoea; On- 

der 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I I. B O E K. 13; 

r andere heeft hy verfonnen^ fekerc placts 
-t^ ccn Dom-kerk, die hy eygentlik heeft 
,en maken voor de Juücrs, alwaer geen 
jn komt en die geen licht fcheppende. 
.n door eenen valfchen dag, die koraf va± 
ï vertrekken die t'omringen , een lichc 
Jijgt bequaem voor de Tchoone , cn tot 
men bylonderen ommegang. En i'is foo 
»el t'aenaenamer by de Somer, om datfc. 
ytermate^koel is, hebbende lelfs verfchey- 
e verdiepingen, alwaer de koelte, en de. 
•haduwe, die begunl^igt welke foctjes wil- 
;n mijmeren.. Eindelik , Mmandcr is ia. 
[les verwonderens wcerdig, want hy bemint 
e hoven, en vcrftaet'er fich op. als of hy^ 
.i£t foo lief had als d'ecnfaemheit ; en wan-, 
icerhy te Syracufen is, zoude men feggen- 
ly fonder verdriet, te lande niet eenen dag^ 
:onde leven. Hy fiet al wat 'er ^ierlik , gec^ 
lig, fchoon, en geneuglik is; hy weet alle- 
ueuwigheden, groote. en kleyne; hy heeft 
rot vriendinnen al de fchoone van 't Hof; 
ly heeft tot vrienden al de eerlike lieden die 
bem kennen, hy is in alle vrolike gefelfchap- 
pen: hy is felfs een byfonder vrient van de 
vrouwen, die door hare deugt, 't gerucht 
van de werelt vlieden; hy beloekt andere,, 
die niet beminnen, dan 't gewoel; en fonder 
lafhertig te zija,ofte fich voor yemant te ver- 
mommen . fchikt hy fich echter naer l ieden , die 
hy oanfch nier gelijkenr. Voorts ho\x<\ Men att^ 
^rr krachtig veel, van tegen fijne rechte vrien- 
dinnen ront uyt te feggen, 't gene hy denkt: 

maer 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



v 



i;4 L. jLL 1^ i ii, 

maer ten laetften , men vond noyr man meer- 
der vyant van achrerklap, noch befcheydeiier^ 
noch beleefder, noch Iberer, noch gedienfti- 
ger, vooralle lieden van, verdienft, noch oir- 
bequatttér om yemanr, wie 'r ook zy, te wil- 
len quéU'en, en by gevolg is 't nier licht' een 
volmaektcr man te vfndeh. In ernft, feyJc 
J^aiér/a ^ de^tn Mei taftier zoude cenen forgge- 
liken Tegen-vryer zijn; 'Hy Ichijnt my ongc- 
twijfFelt een Tèèr eerlik man» voegden 'er Ph' 
ttiia by. maer in vryery, doet een weynig 
fhootheit veel goets: en ik geloof dar'cr in 't 
vryen ten minftenföo veel bedriegers als recht 
cerlike lieden gelukkig zijn. Ik. ken 'erdart 
een te Syracufen , die heel bequaem ware, om 
gelukkig re zfjn, antwoorde Amilvar^ want 
hy bedriegt gelijkelik die hy minr. en die hy 
niet bemint. Hy bcfpot alle die hy prijft, hy 
prijll alle die hy veracht, hy ftelrde waerheic 
onder de gebreken, hy gelooft dat men nier 
gaeu kan zijn, fonder te liegen, als hy geen 
klucht weet, vcrfierd hy'ér een, die hy weet: 
dicht hy andere lieden op, die 'er niet om 
denken. Hy kent geen rechte vrienden, dan- 
die hy van d len heeft, hy beledigt al die hem 
niet konnen deeren , en dient geene, dan die 
hem dienen konnen. Beneven dit alles is 't 
een man die wel fingr, die danft, die boerf> 
dieaenhoud. en die, of 't een lief ofleetis, 
fich onder uwe vriendtn (lelt. Naer ik gefmt 
ben, hernam ^«i/fr/**, zoude hy noyt mijnen 
grient worden. *k Verfeker u , hernam Plo- 
fftUp ik ten miallea niet ai te droef zoude 

zijn, 



tri 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. BOE K. 115 

zUn, hy mijnen buurman ware, want dit volk 
is dikmacls veel geneugUker, als eerlike lie- 
den; maer eindelik, laet ons wcderkeercn tot 
de meefterffe vau ThenuB.s, Voor my,'k be- 
vind datfe lang vertoeft te komen , feyde Va- 
krta. en ik vrees felfs, dat Themtffa qualik 
gekofcn heeft, vervolgde Hermtntus, ioo « 
geene is van die welke Amdcar ons heeft atge- 
fchildert. Ondertuflchen twijftel ik 'er nacu- 
licx aen. want ik heb noch in d'oogen van 
X/3ew//?c.f niet gefien , fekere ontfteltcnis , die 
men krijgt als men de naem van fijne mee- 
. fterffe hoort noemen. Let dan wel op d'oo- 
vtïiyfznThemiffes, feyde Amtlcar xegcns Pjo- 
. tr.ut, want ik gae u af fchilderen de Moeder 
' van de min, u uytbeeldende de Prinses van 
Himere, Sufter des Prinsen van Syracufen. 
Inderdact, 't is feker, dat LMdamtre is een 
Perfoon. bcquaem om t'overwinncn defe te- 
genftrevende herten, die 'er verweerea, ca 
f welke gevangen zijnde , het de helft meer zijn 
li als d'andere. Plotma» ra/er /a , HermtHtus en 
Amtlcar , op defe woorden Themi^es acnfien- 
de, fagen dat hy van verwe verand«rde, en in 
fijne oogen kreeg die acngename ontftelrenis , 
van welke Amticar had gcfproken. Soo dair 
plot ma een groote fchreeu gevende, feyde. 
Hal Thenn0eJ gy mint de Prinses ÜHdamue: 
wat 'er van zy, feyde Thetmffes ,(\ch een wey- 
nig herftellendc, 'k moet niet bekennen wie 
'k^bemin, voor dat Amtkar gefeyr heett, al 
t gene hy moet feg want ik begeer nier , 
dat de lof, die hy ia^i geven aen de Perfoon. 

die 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ij6 C L E L I E, 

die-mjr heeft overheert.' van vleyery zoude 
mogen verdacht zijn. Voor my , verklare 
u, feyde dat ik 't affchilderen moe- 

de ben, en dat ik niemant meer fal uyrbecl- 
den als Lindamire. Als gy 't fult gedaen heb- 
ben, hernam Hermmms ^ geloof ik dat The- 
wifies geen andere van u fal verfoeken. 'k Ga 
het dan doen met d'uyterfte viijtigheir, ant- 
woorde Anulcar , 'k beruyg echter, dat 'et 
geen gevleyt conrrefcyrfel zijn fal. Men zou- 
dQ LiMciamtn niet lichtelik konnen vleyen» 
hernam Themtftes ^ en foo gy eenen min aer- 
digen fchÜder waert, als gy zijt, ftont 'et 
meer te beforgen, dat gy'er yet zoud bene- 
men ; wat daer van is, feyde Amtlcar , fiec 
hier 't afbecdfeJ van de Prinses van Hlmere. 
Weet dan, dat Undamtre \% een Prinses v foo 
fchoon, en foo bevallig , dat de Goddin, die 
men in den beroemden Tempel van Ericien 
aenhid, noyt beminncliker geweeeft is als ly. 
Want eindelik, do minne-knaepjes , en de 
gunll-goddinnen, zijn altijt rondom haer, en 
de Goden hebben in defe won der-weerde 
rrouw gebracht, foo vele dingen, bequaem 
om 'er re doen aenbidden , dat indien men 
yemanr van de ongevoelikheit wilde genefen , 
menfe hem rnaer een oogenblik behoefde te 
laten fien , om hem voor al 't overige fijns le- 
vens gevoelig te doen worden. Gy fpreekt 
van Lmdamire met fuiken opgetcgenheir , her- 
nam PlotmA^ Jat ik geloof gy'er een weynig 
op verliefc zijt. Dank heb uwe bevalligheden 
en mijne, finlikheit , hernam AmtUar , ik. ben 

't niet 



Si, 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



(tl 



il. BOEK. i;7 

: niet meer,maer ik heb 't geweeft. Ondcr- 
aflchen kan ik u, fonder vooroordeel, ver- 
ekeren. dat 'er geen Perfoon in de weralt 
jequamer is, om rich,tor rafens toe, te doen 
beminnen. Segt ons dan datelik, des befwecr 
iku, hoefe gemaekt zy, antwoorde Plot 'ma, 
op dat ik fie of onder ons niet eene vrou is , 
die door cenige lichte gelijkenis met haer u 
mocht behagen, 'k Geet geen belchcyd op 
't gene fegt , antwoorde jémilcar^ want cy 
*'eet wel wie my behaegt , maer om Lmdami- 
ye recht te kennen , lbo beeld u in . een 
Perfoon, welkers geftalte, verwonderens weer- 
dig is, en wiens eerlle aenkomll alle oogen, 
en alle herten, in een oogenblik na haer trekt, 
füo beminnclike fchijnrie. Want al eer men 
felfs hc«fc tijt gehad, om t'onderfoeken al 
'fgene ik u vervolgens feggen fal, fiet mea 
foo vele verfcheydene bevalligheden fcffensj 
dat de verwondering de kennis voorgaet. 'c Is 
waer, datfe de reden wel haeft bekrachtigt, 
overmits dat, hoe men de Prinses van Syra- 
cufen langer befiet, hoe menfc aentrekkeli- 
ker vint. Inder daet, boven de geftalte dift 
heel ichoon, en ieer edel is. heeftfc afch ver- 
wig blond hayr .'r fchoonfte dat ik immer fag, 
't heeft felfs een foo byfondere fchoonhcit, 
men. om recht te fpreken, niet eygentlik 
kan feggen, of 'et blond, caftacnje bruyn, 
of afchverwig is ; maer men mag ftoure- 
lik verfekercn , dat 'er noyt fao fchoo- 
nen geweeft zy. Lmdanure is byna rond 
van aengeficht , dog van foo aengenamea 

om^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1,8 



C i. E L I E, 



omtrek, dat men 't niet fraeyer hebben kan J 
Sy heeft een fchoone verw, de mont heel be 
fneden, de wijnbraeuwen een weynig dik, ei 
war bruyn, fchoone wangen, witte tanden i 
en 'c geeftigfte lachje van de werelr. Voor d< t 
oogen, die zijn fwart, enfe heeft 'er in onver j 
mijdelike aentreklikheden , en men mag, fon« 
der vleyery, verfekeren, dat niemamt oyt; 
bcquamer geficht of oogen gehad heeft, om 
overwinningen te doen. Want men fiet'ei 
in, foetigheir, geeft,, goctheit, loofheit, ze 
digheir, vroiikheir, en queliing, en 'c gene, 
de Prinses van Himere noch tot voordeel^ 
ftrekt, is datfe heeft 'r fchoonfte, 't geflepen*. ' 
fte en 't bevalligflre wefen van de werelt. Vor- 
der heeft fe een foa grooten fwier der jeugt, , 
dat m'in'er acngeficht fiet blinken fekere»1*» 
bloem van eenvoudigheit , die alle hare aen- l 
treklikheden verdubbelt; maer *t gene de^ 
fchoonheit van Lmdamtrc noch vermeerdert, : 
is datfe fomrijts heeft een beminnelike onacht- 1 
faemheit, die'crfoo wel voegt, dat niemant ft 
haer kan wcderftaen. Wam *t is aenmerke- ♦ 
lik, dat watfe ook doet, het doorgaens val ^ i 
en alrijr een aerdige fwier heeft, en dat d'on- • 
achtfaemrt-e daet, diefe kan plegen, dient om t 
'er fchoonder te doen fchijnen. Inder daet, i, 
foofe *r hooft een weynig taer hangen, doet- 
f'et op eene wijfe, die belurt: maekr, omfe 
dus uyt re fchilderen. Indien fy 't naer u toe 
wend, voelr gy u genegen om 'er daer voor te 
bedanken, fchooale u nier aenfiet, en foofe 
Oiijmert, heefcfe 'k weet niet hocdanigen fwier 

02 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 



1^9 




t aengefichr, die maekt men niet 
vieriglik re wenfchcn, *t voorwerp re zijn 
J^'^l'an hare mijmering. Maer alsfe fpreekt, 
^erruktle u, want boven dat al 't gene fy leyt 
rol geeft is, en een feer aerdigen keer heeir, 
s'er in liare ftem een geluyr , dat "r herte be- 
iVeegt , foo haeft her d'oore treft. Sy heeft 'er 
foctigheit» teederheit, en 'k weet niet hoe- 
anige beminnelike achteloofheir, die 'k niet 
an uyrdrukken, welke my meer vermaek 
eett, door haer alleeoig te hooren Ipreken» 
an my geven die beft fingen. Voor den hals, 
indanure heeft 'em heel wel gemaekr , en 
aer ganfche Perfoon is eindelik lbo aerdig» 
n foo beminneiik, dat men fich niet kan be- 
chcrmen van 'er te beminnen. Ondertuf- 
fchen zoude men niet feggen, datfe weet datfe 
choon is. Aengaende 't vcrftanr, is 't niet 
genoeg gefeyt, i'y 't oneyndig heeft, want 
men iïet langer niet als verftandige vrouwen, 
Inaer 't is, dati'e in de gematigheit, in de 
^iel , en in den ommegang de felve aentrek- 
Pii likheden van 'er aengelichte heeft. LmcUmire 
fOifi 4s vorder bequaem voor allerhande Perfonen: 
mits fy is geneuglik, fwaermoedig, foet, be- 
f{i leeft, eenvoudig, loos, oprecht, edelmoedig, 
r-x, -deugtfaem , zedig, vrolik , en gevocglik, 
voor die 't geluk hebben van 'er te dienen, 
.ffl'^ ofte van haer te behagen: jae felfs voor die 
^3to "de ftoutigheit hebben om 'er laftig te vallen. 
Want uyt een beginfel van goet en billikheir, 
i is haer niet mogelik ftrafheit te gebruyken, 
felfs tegen die 'er mocyelik zijn, wanneerfe 

r ^ f; Afn\cr 



denkt 



k 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I40 C L E L I E, 

denkt datfe ytts gedacn hebben om haer tf 
verpiichten^enfe heeft liever Peribnen te duld& 
die 'er niet behagen, dan 'er in ftacttefteliet 
Tan haer felven te mifhagen, fich konncnd< 
verwijten regens yemant een onbeleeftheit ge- 
pleegt te hebben. Niet datfe geen rechtmatig 
onderfcheyd maekc tuflchen de lieden diefe 
fiet , maer om datfe *t verdriet dat 'er de Per- 
fonen aendoen, die haer niet behagen, forg- 
vuldelik verbergt, 't Is echter, voor die 'et 
wel kennen, licht te merken, wanneer hare 
beleettheden ganfch oprecht zijn, ofte niet, 
wantfe heeft feker geluyt in de ftem, die de 
verplichtende fm van hare woorden verfwakt 
ofte verdubbelt, naer de Perfonen, diefe aen- 
fpreekt. Se weet felfs de konft van brieven 
te fchrijven, welke diefe ontfangen meerder 
vernoegen , danfe behoorden, indicnfc 't rech- 
te gevoelen van diefe fchrijfr, wel uytvorfch- 
ten. Voor de vrientfchap, fy beroemt haer 
d'alderteederfte te hebben; ten minden weetfc 
d'aengenaemfte, en de gevoeglikfte. 'k Zou- 
de op d'uytbeelding van Lwdamire noch hon- 
dert aenmerkingen hebben te doen, indien 
ik , gelijk ik aireede gefeyt heb , 't af fchilde- 
ren niet moede ware, en het tijt is, dat gy 
radet wie de meefterfle zy van Themtfhs, 
Voor my, feyde Plotma» 'k geloof dat wy 
ons moeten houden, aen 't gene d'oogen van 
Th^mtffes ons daer af gefeyt hebben, toen 
men van Lindamire begon te fprekcn. 'k Ben 
van 't felvc gevoelen, vervolgde Falcna, Mij- 
ecathalvcn., feydc tiomm/K.', 'k twijftel'er 

niet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOEK. 141 
ftiet aen, en terwijl ik fpreke, fie *k in 't we- 
len van Themtfles^ dat gy gelijk hebt. *k Be- 
ken 'r antwoorde hy, maer bekent ook, ik 
geen ongelijk heb, lbo liefrailigen Prinses te 
beminnen. Hoe zoude ik niet toeftemmen 
*t gene gy begeert, antwoorde Amtlcar , de- 
wijl ik ftaende boude, dat men niemants lief- 
de moet laken; want eindelik, men mint 
niet voor andere, maer voor fich felfs; en 
'tverkiefen eener meefterfle moet immers foo 
vryllaen, als de keur der verwen. Soo dat, 
gelijk niemant vremt vint , dat men 't blaeuw 
voor 'r groen, en *t wit voor 't incarnaet ftelr, 
moet men ook niet vremt vinden , dateenige 
de fciioonheit, andere de geeft, fommige de 
vrolikheir, en andere den hoogen ftaet be- 
minnen ; dc^ï]\ eindelik yder bemint 't gene 
hem behaegt. Rechtevoorr, feyde Plotm.iy 
kan my niets behagen, als 't verhael der Hi- 
ftorie van Themifles. Gy fult 'et echter he- 
den niet hebben, antwoorde hy, want ik 
kan niet belluyten weg te gacn, noch mijne 
gevallen aen te hooren, noch die re feggen. 
Laet'et dan morgen zijn, hernam Valerta, 
Jae foo 't MeUagcftes te pas komt , antwoorde 
Themtiles , want Tonder hem, fult gy van 
"•c gene my aengaet, niets weten. Indien 
*t alleen aen my fchort, antwoorde AUlea^ 
gcnes y fal de nieufgierigheit van defe Juf- 
fers onfeylbaerlik vernoegt worden: 'k ben 
echter droeve , dat foo fchoonen Hifto- 
rie uyt mijne mont fal gaen , maer ina- 
mer* 'k fal ecncn trouwen Hiftory-fchrijver 

zijn, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



142 C L E L I E, 

jcijn» en indien men my befchuldigt van indt 
konfl te feylcn, fal men my van geen leuger 
belchuldigcn. Hier mede fcheyde dit kleyne 
gefelfchap, belovende des anderendaegs we- 
der by een re komen: maer aifoo f^aierta^ C/e- 
l'te krachtig beminde , enfe wift datfe rijtkor- 
ting focht viijdd« fyf'er by, en feyde, datfc 
rooft bekleeden de plaets van ThemtsJes , dit' 
tiiet zoude wefen: en inder daet yalerta heb- 
bende de faek befchikt , quamen CUlte , Ploti' 
Kit, HtrmmiHs y Amdcar, en MeUagents, defl 
volgenden dag in hare kamer, fonder dat 'er 
ThemtfUs by was , alwaer , met dat d'ecrfte 
plicht-plegingen gedaen v/aren> en yder fijne 
plaers genomen had, Meleagenes fijn verhael 
bcgonde, aenfprekende C/^/;c, mirs Kï/é^w en 
PiotmA fuicx begeerden. 

Jlislork Vétn 
THEMISTES 
en de Pfin9;'(rc 
L I N D A M I R E. 

-pvEwijl ik fpreek voor uytermate gaemvej 
•*^Perfonen, en die aireede onderricht zijn.i 
van den ftaer, en van de geftaltenis der gene| 
van welke ik hun heb te fpreken, en felfs vanj 
de zeden, en van de gewoonten mijnes lants, 
fal ik my niet ophouden met u onnutte din- 
ccn te fcECcn: maer alfoo Themifies u niet 
^ t'eene. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ir. B O E K. I4J 

t*e€nema€l bekent is , moet ik u in twee woor- 
den verhalen , dat hy is uyt een leer edel , heel 
groot, cn ganfch doorluchtig huys , 't welk 
het Geval by 't verloop der tijden de rijkdom- 
men ontnomen had ; lbo dat hy van fijne jeugt 
af, in fijne ziel vindende een ftaet-fucht^ 
weerdig fijner geboorte, hy niet konde be- 
fluytcn fich met den ftaet van fijn geluk te 
vernoegen; hierom nam hy voor in vremde 
Landen te gaen, op dat een feer eerlik man 
geworden zijnde. hy in fijn Landt mocht we- 
derkomen, en trachten fijn huys.in fijnen ou- 
den glans te herftellen. Hy vertrok dan, oud 
zijnde feftien jaren, maer toen hy vertrok, 
had hy alrcede , Tonder daer aen tc denken, 
een eenvoudige overwinning gedaen: want 
£>emara/e, HviyS'Vroii van den Prins van Syra- 
cufen, die toen maer was een kint van tien 
jaer, had foo krachtigen genegentheit t'fijn- 
waerts, dat alle de vrouwen die 'er dienden 
't merkten. Dewijle men haer van de wieg af 
had aengefien,als moeiende trouwen de Prins 
van Svracufen, en datfe noch Vader, noch 
Moeder had, was 'er een van de aenfienelikfte 
vrouwen, zijnde Moeye van Themtfhs geko- 
rcn, om over hare opvoeding Ibrge te dragen. 
Soo dat Themtfics , feer dikmaels by fijn Moeye 
komende, voornemelik alsfe te Lande was, 
de jonge Demarate hem duyfentmael gefien, 
en duyfent geringe dienften van hem ontfan- 
gen had. Hy bcwcesfe haer echter niet, daa 
om dat hy uyt 'er aert gedienftig is, en dat hy 
^efe jonge dochter aenfiende,ais die t'cenige 
711, Deel, Gg dage 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



144 C L E L I E, 

dage fijn Opper-vorftin ftont te worden, een 
gevoelen van ftaet-fuchr hem die dede aen- 
merken. Maer voor Demarate fy had een na- 
tuurlike neyging. die 'er aendreef om The- 
mtfïes it beminnen, en die dede hy'er meer 
vcrmaekte als yemant anders; en inder daet-, 
toen hy ging reyfen , fchreydenfe om hem, 
fchoonfe maer tien jaer was, en praette ceni- 
gen tijt doorgaens van hem. 'r Is aenmer- 
kelik, dar Demarate foo grooten afkeer had 
van den Prins van Syracufen, dtefe moft trou- 
wen . alsfe genegentheit had tot Them 'tfles: 
ook wasfe wel feventien jaer, dat men haer 
niet konde inboefemen, fulcx te befluyten. 
Men maekre echter een groot geheym van 
defe tegenheif, foo dat den Prins die niet 
merkte. Dog eindelik dede de Moeye ]vaa 
Themtfles Demarate begrijpen , dat de Perfonen 
van haren ftaet niet naer keur trouwden , en 
dat *er geen Opper- vorft in ons Eylandt was, 
die *t haer foo voordeelig ware te trouwen, 
als Pertantkc. Soo dat defe jonge Perfoon , 
die aireede veel geeft had, en die hem trots, 
en ftaet-fuchtig had, eensklaps befluytende 
den Prins van Syracufen te trouwen, ter fel- 
ver tijt befloot, (Ich'er van te doen beminnen, 
\ Was echter niet om *t vermaek van 'er a 
bemint te zijn, maer alleenig om over fijnen 
geeft, en bygevolg in 't Hof, gefag te hebben, 
Sy veynfde dan, en ging foo behendig te werk, 
datfe den Prins op 'er dede verlieven , en fecr 
vierig verlieven: dies kreegfe inder daet al 
*c gefag datfe konde wenfchen. Om defe 

tijt 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



ir. B Ü u. 14^ 

tijt trouwde Lffi.üm/re, fchoonfe een jaer 
jonger was, als fy, den Prins van Himere.^ 

Maer heb ik u niet hooren feggen, viel'er 
C/f//^ tufichen , dat Himere een revier is, die 
ganfch Sicilien deelt : ja, antwoorde We^i^^- 
ftej, en 't is naer de bron van dele treffelike 
revier , dat een prachtig Kafteel de naem 
voert, 't welk toequam den Prins, die L/h- 
ilam/re, door 't bevel hares broeders, getrouwt 
had, fonder datfe hem of beminde ofhaette. 
De Prins van Himere was felfs lbo jong toen- 
fe hem trouwde , dar, hoe fchoon fy aireede 
was, men leggen mag 't fijne Huys-vrouw 
wierr, fonder fijne mcefterfie geweeft te zijn. 
Soo dat hy, getrouwt zijnde fonder feer ver- 
lieft te wefen, en de gemeynfaemheit van 
'c huwelik *t uytfpruyten der liefde in fijn 
hert belettende, leefde hy wel met Ltadamtre^ 
en Lindamire met hem, alleen om dat*etde 
reden foo vereyfchte. Ondertuflchen ftelde 
die fchoone en bevallige Prinses, toen haer 
grootfte vermaek in de vrientlchap van een 
Sufter, die 'k heb genoemt Merue. Sy bc- 
focht Demarate dikmaels, maer dewijl hun- 
ne fmlikheden niet over een quamen, was'cr 
geen rechte vrientfchap , hoewelfe naer al- 
len fchijn fich beminden. Want Lmdamtrcy 
uyt eerbied diefe den Prins haren broeder 
toedroeg, bewees Demarate duyfent plich- 
: ten. tvi Demarate^ fonder moeyte veynfende, 
; . en willende winnen alle die haer by den Prin- 
s} ce konden dienen, vleyde Lf»i*ïw/rc op duy- 
lêntderley wijfe. De faken aldus ftaende, 
' ^ 1 wiert 



1 



Gg 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 

ï46 C L E L IE, 

wiercl den dag van 'c huwelik des Prinsen bc- 
iloten, en al de wcrelc bereyde fich re Syracu- 
Ten tot defe groote fcell, welkers heerlikheit 
acht dagen mofl: duuren. Soo dat alle Perlb- 
nen van 't hof niet dan met defe aengename 
forgen bekommert waren , yder willende om 
llrijt den Prins en de Prinses vcreeren, fich 
felven door cenige byfondere heerlikheit vcr- 
eerende. 'tWas dan niet meer als vier dagen^ 
voor den bruylofs-dag ^ van Demaratey toen 
den Prins van Himere, befchrijdende een leer 
Ichoon peert, dat hy gcfint was te gebruy- 
ken op den dag van eenen loop , die gefchie-. - 
den zoude, dit peert onverfiens fteygerde, 
cn hem foo rouw op 't lijf viel, dat, doode- 
lik gequctrt: zijnde, hy den tweeden dag op 
uyterfte lag , en ftierf den felven dag dat 
de Prins raoft trouwen. Alfoo 't welvoegen 
vereyfchte, dat defe feeft wiert uytgertelr, 
gefchieden 'r , maer de liefde van den Prins 
feer hevig zijnde, was 'et alleenig voor acht 
dagen, dus wiert 'er niemant van allerhande 
vreugt verfteken als d'eenige Prin^efle van Hi- 
mere. Want alhoewelfe haren man niet al» 
een genegentheit omreden, en van wil had 
toegedragen , wiertfe echter uyt een gevoelen 
van belcefrheit, en welvoegentheit , door fij- 
ne doot getroffen; dies bleeffe t'huys, fon- 
Jer anderen trooft, als die 'er mijn fufter gaf^ 
t'ic vcynfde wat onpaffelik te zijn, om 'er in 
die acht dagen dat de openbare blijdfchap 
duurde niet te verlaten. *c Wiert echter be- 
doren, dat 't hof, foo haeft de acht dagen 

voorbv 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




m 



II. B O E K. 147 

orby waren, den rouw over de Prins van 
Himere weder zoude aennemen. *k Sai my 
niet op houden, met u te verhalen de hcerlilc- 
heit des huweiicx van den Prins, *t welk gc- 
fchiede in 't geficht van 't ganfche volle , op de 
groote plaers van Acradure, aen de voet van 
den Alraer der eendracht, die in 't midden 
ftaer, en aUvaer men gemeenelik , aism'eeni- 
gen oorlog wil eindigen, d'articulen van vrede 
teekent. Niet dat defc plcchtigheit nietfchoon 
genoeg was om te verrellen, maer 'kheb u foo 
vele andere dingen te feggen, ik op dele niet 
li fal blijven ftaen. Dies fal ik'rgroorlle gedeel- 
: te der bruyloft van Demarttfe lichjes overloo» 
s pen ; maer, om u defe Princes berer te doen 
kennen, fal ik u echter feggen, datfe fich den 
. avont die defefeefb voorging, opfloot, met een 
; vrougenoemt v^wr/»//?^ ,diefe krachrlgbemin- 
de, en dat fy'er haer hert opende. Men heeft 
federt vernomen ,darfe twee uuren lang fchrey- 
de,en tegen 'er bekende, fy fich gelukkig zou- 
de geacht hebben, indienfe had konnen be- 
fluyren te fterven , fuiken weerfin hadfe van 
den Prins PenaHthe. *t Was echter een onge- 
gronde weerfin, want hy heeft geeft, heerlik- 
heit » en duy fenr goede iioedanigheden. M ler 
immers, fy konde die naruurliken afkeer met 
verwinnen, en fchreyde, gelijk ik korae te feg- 
gen, twee uuren op den avont voor hare bruy- 
loft. Ondertufichen bcdwongfe fich des ande- 
ren daegs foo wonderlik .den Prins geloofde, 
datfer deel nam aen al fijne vermacklikheden, 
en datfe foo wel veruoegt was, ais hy, in voe- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



li 



146 C L E L 1 11, 

ge 'c niet dan geduurige vreugde was. Den 
vierden dag, was 'er een geren van peerden, 
Ichoonfte van de werelt: maer foomen ge- 
rect (lont om re beginnen, en dar de Prinses 
Demarate , die men toen de Princes van Syra- 
cufen noemde, op een fteliage lar, vergefel- 
fchapr met de Me-vrouwen, die gekoren wa- 
ren om , volgens gewoonte, in 'r geven van de 
prijs, haer re raden, lag men verschijnen een 
man van wonder fraey gelaer, fittende op een 
Ifabelle peert .met fwarce maanen, diegevolgt 
wiert door fes Africanen met filvere halsban- 
den , en die , aen 't einde van de loopbaen blij- 
vende, by de Prinses verlof liet eylfchen.om 
mede te loopen , en , nevens andere , naer dea 
prijs te ftaen : want alfoo den Prins ook was 
onder die renden, en dat de feeft om Deniarit- 
te gehouden wiert, bewees men haer alle de 
eerbiedigheden. Die dit verlof begeerde, had 
incarnare witte» en groene pluymen , fijne 
kleeding was heerlik en aerdig, en alfoo toea 
•f gebruyk was eenen fchilt te dragen, mits 
naer 't rennen eenen gemaekten ftrijt viel,tuf- 
fchen die, welke waenden recht te hebben, 
om den prijs re krijgen , had hy op den fijnen 
doen fchilileren, een hert in een gulden velt» 
jnet defe woorden in Africaenfche tael : 

\Geef mjft ae» d terne fal v,wgcH, 

OndertuflTchen quam den fchilt-knaep vai 
(lefen beminneiiken Onbekenden, eerbiedelik 
voor de ftellage van Dcmarate , die overdekt 

was 



J 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 1. 3 O E K. 149 

was met een groote heerlike tent ^ om wegenis 
fijn meefter *t gewen fchte verlof re bekomen. 
Ais gy my fulr geleyt hebben de naem van di« 
u fend, hernamfe» en uyt war landt hy is, fal 
ik fien wat ik u behoor te antwoorden. Me- 
vrou , antwoorde den fchilr-knaep, mijn niee- 
fter heeft de eer van uwen onderdaen te 7.ijn, 
en indien gy de naem van ihemntcf niet hebt 
vergeten, weet gy den fijnen. Hoe, hernamfe 
van verwe veranderende, die ik fie is Themi- 
fles, zijnde voor feven j;uen uyt Sicilien ver- 
trokken, fonder dat men oyt vnn hem heeCc 
hooren fpreken. Ja, Me-vrou, antwoorde hy, 
die is het, welken vauu verhjf eyfcht,om deel 
te hebben aen de heerlikheit van defen dag. 
Segt hem, antwoordefe toen blygee(lig,ikhein 
niet alleenig toelaet te ftaen naer den prijs, 
die 'k moet geven, maer dat indieiv de Prins 
nier rende, 'kwenfchte hy 'em wegdroeg. Hier 
mede verrri)k defen fchilt-knecht, en ging fij- 
nen mecfter aendienenV gene de Prinses hem 
ftefeyt had. Soo dat T. haer ootmoe- 

delik bedankende, en fich buygende tot op 
den zadelboom , hem voorts ging voegen by 
die hun gereet maekren tot 'et loopen. 'k Sal 
u j Me-vrou, dit geren in 'c lange niet verha- 
len, maer u verfekeren dat Themtfies al de eer 
wegdroeg, en dat hy was den behendigften 
en den gelukkigdren van alle die liepen. Hy 
beleyde 't felfs met fuiken oordeel , dat hy 
fich niet gekant fag tegens den Prins van Sy- 
racufen, die 't merkte, en 't hem dank wift. 
Ook nam hem Penamhe, die 'cm ten laetften 

Gg 4 kende. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



150 C L E L I E, 

kencie, ten einde van *c geren', en van dat 
kleyn gevecht, waer af ik alreede gefproken 
heb, en ging hem Demarate voor l^ellen, om 
van haer te verfoeken den prijs dieie moft j7,c. 
ven. Ondertuffchen moet gy weren, dat dele 
Prinses foo haeft de naem van Themifhs niet 
hoorde, ofte d'oude genegenrheir , diefe in 
hare jonkheit gehaJt had, begonde ook re- 
gens haren dank in 'er hert nieuwe kracht te 
krijgen. Dies fy een ongemeene vreugt ge- 
voelende, ihemtBes^ die den Prins haer acn- 
bood, omfing op de verplichtende wijfe vnn 
de werelt. En fonder de Me-vrouwen die'er 
omringden raed te vragen, gelijk de gewoon- 
te vcreyfchrc, gaffe hem den prijs, feggende 
datfe hem hare ftem hadden gegeven , hetn 
duyfent lof-redenen in'cloopen gevende. The- 
mtftcs^ die heel blijde was om *t voordeel dat 
hy boven al de jeugt van 'c hof weg droeg , 
had 'er een edel der trotfheit om , i'cheen'er 
om van berer gelaet , fprak 'er te ruftiger om , 
en eindelik hy droeg fich foo, dar hy geoor- 
deelt wiert fijne geboorte, en beter geluk dan 
hy had, weerdig te zijn. Men fprak dan den 
ganfchen dag niet als van Them/Bes ; men 
vond verfcheide fchoone, die gefint waren 
fijn hert te winnen; hy maekte bevreeft en 
minne-nijdig alle die meefterflen hadden, en 
hy had dien dag gewifTelik reden om ver- 
noegt te zijn. Des avonts quaro hy ren 
dans, alwaer hy met geen minder aerdigheic 
vcrfcheen, als in 't peerde rennen , fijnen 
ommegang behaegde alle die hem genoten , 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



n. ff O E K. i^i 

cn Demarafe üch dienende van d'oude gc- 
meynfacmheir harer jonkhcit , dcde hem 
feggen een gedeelte der gevallen van fijne 
reyl'en. Maer voor my, 'k falie u niet ver- 
halen; want 't is genoeg gy weer, dat hy 
geweeft was in Africa, in Griekenlandt , cn 
in Afia, dat hy'er duyfent aengename din- 
gen geleert had. dat hy fich wijd beroemt 
gemaekr had inden oorlog, en dat hy, ge- 
wonnen hebbende om fich heerlik uyt te 
ruften, en om een jaer te konnen beftacn, 
mer een gevolg gerichter naer fijn hooge 
afkomft, hy voorgenomen had te komen 
fien, of hy, verkrijgende de gunll: van den 
Prins, fijn huys niet konde herftellcn; ge- 
finr, foo hy 't in een jaer niet dedc, we- 
der te gaen dolendoor de werelt , in voorne- 
men noyt meer in Sicilicn te komen. On* 
dercuflfchen, alfoo hy op fijn aenkomft ha4 
vernomen, dat den Prins zoude trouwen, 
fmede hy den aenflag van fich te hoof niet 
te vertoonen, voor den dag van 'r peerde 
rennen, om'erdefe aerdigheit, die hem foo 
wel gelukt was, aen rerecnten. Inder daer, 
Per/aftfhe, vindende in J hctw ff es gene hy 
onder de pnge lieden van fijn hof niet en 
vond , begonde hem van dien dag af te be- 
minnen ; en hem te feggen , dat hy voor 
hem wilde forgen. Maer voor Demaratr, 
roenfe haer in vryheit vond, wasfe by naer 
moeyelik om de wederkomll van Them/ile/, 
Was 't nier genoeg ( feydefe in 'er felven , ge- 
lij kfc federt heeft vcrhaelt) ik 'c ongeluk had 

Gg 5 van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



152 X- il I E, 

van gekoppelt te zijn aen cenen Prins, wae 
vaneen onvcrwinnelikcn af keer heb; fonde 
my te doen weder fien een man, die 'k eei 
genegentheit toedraeg, welke leven jaer afwe 
fens niet heeft konnen uytroeyen. Ondertuf 
fchen moet menfe om mijn eygen eer^beftrij 
den , en tot mijne ruft overwinnen. Demarati 
nam dan dit edelmoedig bcfluyr, en vergat 
nicis om 'et uyt te voeren. Aen d'ander zijde, 
Thmiifie.'^ denkende alleenig om fijn geluk, 
en naeulicx eenige geheugeuis meer hebbende 
van de genegentheit, die Dcmnrate hem in h^re 
kintf heit had toegedragen , beweesfe duyfent 
plichten, alleen om datfe op't gemoet van den 
Prins veel vermocht, en uyt een belang va» 
llaetfucht niet willende verwareloofenj befochl 
hy al d'aenfienelike lieden van *t hof. Dus feil- 
de hyniet te gaen befoekende Prinses van Hi- 
mere, by welke hy fich liet brengendoor Mirï* 
ander y met wie hy vrientfchap had gemaektop 
den eygen dag fijner aenkomft. Voor my, toen 
hy 'er quam, was ik bygeval ten huyfevan Lm- 
damtre^ 'ïïs. voege ik getuyge was van dit eerde 
befoek. Alfoo defe Prin^^s federt weynig da- 
gen weduwe was geworden , en dat den ecrrten 
rouw te Syracufen vol plechtighcit is, was ha- 
re kamer met fwart behangen: al de venftcrs 
waren gefloten; vijftig criftalijne lampen verlich- 
tenfe; en in eenen hoek van de kamer lag, een 
bed , ia een groote fvvarte ledekant , aen de vier 
hoeken door banden met fwarte quifpels opge- 
fchorft , in welke L/«;/aw/Veopkuflens onacht- 
faem leunde, maer in fulker voege, dat mfnfon 

de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL B O E K. 



2 5i 



der cenige geraaektheit hare handen fag, die- 
fe de Ichoonfte heeft van de werelr. Soo dat 
Them/ffcjyCiende in't midden van al dit Iwarr, 
een Peribon jong , fchoon blond , blank , beval- 
lig, met een zedig, droef en beleeft wefen, 
't geen wonder was, datfe hem behaegde, en 
üjn hert raekte. Lwdamne fprak dien dag 
weynig: maer al 't geenfe feyde quam wel ter 
fneei l'y fuchte feUs twee of driemael foo quijr 
jiende, datf'er beminneliker on) rcheen;en ik 
beken dat, hoewelfe bekoorlik is, in wat ftacc 
menferiet ik'ernoyt bequamer heb gefien^oiu 
in een oogenblik een hert te vangen als op 
dien dag. Sy ving ook dat van Thetniffcs , die 
by 'er nier gekomen zijnde , dan uyr een gevoe- 
len van ftaer-fuchr, heel verheft henen ging, 
Hy maekre echter een groot geheym van defe 
uytfpruytende minnedrift: want den ftaet van 
Vijn geval liet hem niet toe re durven leggen , 
'rgene hy gevoelde. Benevens d;\t, hoewel hy 
niet twijffelde, of d'ontllelrenis fijn&hcrtenen 
was een vrucht van't be^in der liefde, hoopt©^ 
hy echter fijne vryheitte behouden. Voormy^ 
'k merkte van den eerften dag af, dat Linda- 
nure 't hert van Jhemifies had getroffen, want 
hy befag niemant als haer, hy luyfterde mer 
geen aendacht als naer 't geen fy leyde, haer 
aenfiende onderhield hy iich fel ven; en hy. 
dede. onbedacht, hondert kleyne dineen, die 
my deden oordeelen, dat LtHUamire hem uyc- 
crmate behaegde, en dat hy verfet ftont door- 
haer foo fchoon en foo bekoorlik te vinden. 
Sietdaer, Me-vrou, twee feer verfcheydene 

G g 6 op- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



154 L, Z 11 l Er 

opkomften van liefde; want Themtffes bchaeg. 
de Demarate op een dag van blijdfchap , en in 
een heerlik geftel: en Ltttdamire bekoorde 
Themtifes op een dag van droef heit , en in een 
rouw-kleer. Alfoo defen nieuwen minnaer 
flch tegen defe opkomende vlam wilde kan- 
ten, hield hy fich befig met mans en vrou- 
wen re gaen befocken. Ik leyde hem by de 
Ó€Ugde\ike yima/fheay by de lietrallige Meltfi. 
rcy by de bckorelike Berelife^ en by noch veel 
andere. Hy befocht ook al de mannen van 
ftaet: hy hing feer aen de Prins, en was ge- 
duur ig by Demarate y fonder te denken, dat 
de forge die hy toen voor 'er droeg, in 't hert 
van defe Prinses vermeerderden een gene- 
gentheir, die al de rampen fijns levens zou- 
den veroorfaken. Geduurende defen tijr, 
wiert hy honderrmael beluft:, om weder by 
Lindamtre te gaen . en honderrmael lier hy *c 
om reden. Aen d'ander zijde, LiMdamtrc^ 
die mijn Sufter altijr by 'er hield, en die, ge- 
lijk ik aireede gefeyt heb, geen ftof had ge- 
hadt om haren verloren man , een ongemeene. 
vierige genegcntheit toe te dragen, troofte 
fich in korten tijt. Dies gedoogdefe als 'er 
niet veel volcx by'er was, men haer verhael- 
de , 'r geen'er op de heerlike bruylofs-feeft 
van Demarate was ommegaen. Invoege dar, 
gelijk d'aenkomft van Tkemtfies yet aerdigs in 
had, al die 'er vertelden wat 'er gefchiet was, 
haer van ThemiBes fpraken, hem gevende 
duyfent lof- reden, en, ydcr hem prijfende, 
na er fijne neyging ofte bequaemheii, eenige 

pre- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ï 




3«' 



U. BOLK. iss 
prefen hem » ora fijn fraey we fen, andere om 
fijne behendigheit, fommige om fijne heerlik- 
heir, ecnige ook om fijn danflen, en de gce- 
ftigfte om fijnen geeft, om fijnen ommegang, 
en om fijne vrolikheir. Lwdamve dan voe- 
gende 'c gene andere van hem feyden, by dat 
fy'erfelfs afwift, had een goet gevoelen van 
Jhemf0es, en was heel geftelt, om hem te 
achten. Maer alfoo hyle niet weder quam 
befoeken, merkte fy 'f, cn vraegde mijn 
Sufter eens half lacchende, op wie hy verliefc 
was geworden. Mier, Mc-vrou , feyde fy er, 
waer uyt befluyt gy dar hy 't is ; om dat my 
dunkt, antwoorde Lwdam/re, dat foo ecu 
eerlik man als hy, my voor de tweedemael 
wel had behoorcn te komen befoeken, indien 
hy elders niet aengenameÜk wiert opgehou- 
den : dies beüuyt ik. dat hy eenige fchoone 
van ons Hof bemint , ofte dat hy my haet . 
Ha ! voor u te haren , feyde Mcr/ce , dat 's 
niet mogelik. en 't zoude waerfchijneliker 
wefcn te feggen, dat hy u vreefde. Siet hier, 
Me-vrou, hoedanig de gefteltenis was van 
Ltudamircs geeft tot Thetm/fcj ; die ganfch niet- 
begeerende dan ftaet-fucht, geloofde te heb- 
ben uytgewifchr de lichte indrukt, die de be- 
koorlikheden van Lt;idun:reo^ fijn hert ge- 
daen hadden. En inder daet , den Prins van 
Syracufen hem ongemeen wel onthalende, en 
al de werelt hem als eenen nieuwen gunfte- 
Wno aenfiende, gevoelde hy eenige blijdfchap, 
die^hem de liefde dede bemerken, als een 
hertstocht, die men moft ftellen onder de 

Gg 7 ft^ec- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1^6 C L E L I E, 

ftaer-fucht, die met 'er niet koiide befiraen; ci 
felfs haer niet konde wederftacn : loo dat hy 
eenige dagen vry vernoegt was. Maer einde- 
lik een maent na fijne wederkomft in Sici- 
lien. den meeften rou van Ltudamtre voorby, 
en haer toen geoorloft, zijnde uyr te gaen, 
gingfe volgens de gewoonte van Syracuien, 
haer eerfte befoek doen by Demarate ^ als 
Huys-vrou van den Prins haren Broeder, enfe 
quam'er met een groot getal fchoone Jufferl^ 
in den rou. Maer, om de waerheit te leg- 
gen , dien dag verdoofden fyfe alle, door de 
bekoorlikheden die in haer Perfoon uytblon- 
ken, want of wel hare kleeding flecht en één- 
voudig was , en datfe niet had als een groote 
fluyer, die onachtfaemlik hing tot op de aer- 
de, en welkers hoek fy bevallig om de linker 
arm had gewonden, behaegdele duyfenrmael 
meer, als yemant met alle bedcnkelike ver- 
siering had konnen behagen. Alfoo Jhe- 
mifies by Dcmarate was, toen fy 'er quam , 
fag hy wel , darfe by klaren dag immers foo 
fchoon was, als hyfe in dien droeve nacht, 
dat hyfe fag , had gevonden. Soo dar hy er 
noch meer door wierr getroifen, als d'eerlle- 
mael, en hy wiert'et te meerder, om dat Lsn- 
damire jfijne oogen ontmoetende, hem een 
heel verplichtend wenkje gaf, als om hem re 
feggen, ik ken u wel, fchoon ik u maer eens 
gefien heb. Themtfles toen brekende 't be- 
lluyt dat hy gemaekr had, focht die hy van 
voornemen was te vlieden : en ging Linda^ 
mtrt des anderendaegs befoeken, Hy quam'^r 

felf 



IL BOEK. if7 

lelf loo vroeg, dat hyle alleen vond; mser hy 
quam'er met een ontlleltenis des herten, die 
hy geen meefter konde werden. Hy trad 
echter heel bevallig in , en groere LtHJamire 
feer eerbiedelik, maer fy fprak hem eerft aen, 
want metfe hem Tag, feydefe, 'k meende dat 
cy op my geftoort waert# om dat ik ooriaek 
ben, gy den rou hebt aengenonun, en dat 
gy my om die reden nier meer wilder befoe- 
kcn. Helaes! Me-vrou. feyde hy , gy hebt 
my niet alleen den rou doen aennemen: maer 
gy hebt my ook bedrukt gemaekt, want 'er 
is geen middel om van u gekent te zijn , (on- 
der uytermate bedroeft te worden, door met 
reden uwe achting niet te konnen verdienen, 
'k Verfeker u , anrwoordeie verplichtender 
tijle, dat, indien gy ceen droef heit en hebt 
"als defe, gy de gelukkigfte menfch fult zijn 
van de werelt: want ik meen foo averecht- 
fen verftant niet te hebben, dat ik d'ecnige 
P.erfoon in *t Hof zoude zijn , die u niet achte. 
't Gene gy my legt, Me-vrou, is foo lief koo- 
fend , en foo aardig gefeyt , antwoorde 7 hem/' 
fi,es, ik geloof gy voorgenomen hebt my finncr 
loos ,ofre yet noch arger,te maken. IhemiPcs 
feyde dit met een ruftige en vrohke fwier, die 
Ljndamne ganfch geene reden gaf, om moeye- 
lik te worden; ook antwoordefe hem als op 
een geeftigheit, fonder voordacht gefeyt, ent 
diefe op 'er had gehaelt door de foetighéic 
welke fy quam te feggen tegens 1 huuiHej ^ 
die voorts drie uuren hy 'er bleef, met fulkeo 
v^riuaek* hy diergelijke noyt gehad hadr. 

Al- 



f> 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



158 C L E L I E, 

Alfoo Lindamire in 'er wefen heeft fekere goet. 
heit, die aen haren geeft onvermijdelike be- 
koorlikheden geeft, wiert hy rerrukt door 
haer te hooren fpreken: en boven ai, toen 
de bevallige Melijtre^ die ^'w;/t^tir u heeft uyt- 
gebeelt, haer zijnde komen befoeken, ver- 
nufrelik met 'er beftont te boercen, om datfe 
te licht gedoogde dat allerhande lieden haer 
befochten. Ey! goede Goden, feydefe aen- 
genamelik, metfe inquam, hoe gelukkig is 
men niet dan een eerlik man by u vindende, 
en u nier omringt te fien met hondert Perfo- 
nen, daer men niet om verlegen is, die gy 
felfs nier en acht, en die gy verdraegt, fon- 
der eenige goede reden daer van te konnea 
geven. Alfoo Thcmtftcs bynaer een vremde- 
ling in fijn Landt is, hernam Lmdamtre half 
lacchende, gaet gy hem een feldfaem gevoe- 
len van my inplanten; want hy fal ongetwijf* 
feit gelooven , dat ik geen onderfcheyd maek 
tulTchen de lieden, noch en fal my ganfch 
geen dank weten , al de foetigheden die 'k hem 
gefeythcb, eer gy hier quaemt. Indien ik 
had konnen raden gy'er hem eenige gel'eyt 
had, hernam ^ielijhe^ foo wel lacchende als 
fy , zoude ik my wel gewacht hebben te fpre- 
ken, gelijk ik gedaen heb. Maer,om mijne 
misflag te verbeteren, voegden 'er defe doch- 
ter bevalliglik by» beken ik voor hem, dat gy 
een van de Perfonen des werelts zijt, die de 
gaeufte en fneegfte geeft hebt, die de dingen 
meeft onderfcheydet, en die u beft verftact 
op de kennis van eerlike lieden, 'i Gene my 

cch- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 159 

echter vcrbaeft maekt, is te rien,gy foo groo- 
ten vermaek fchept by die een rechtfchapene 
ziel hebben, en dat gy foo weynig onthecht 
wort door fekere Pcrfonen, die men niet en 
kent, om dat menfe niet wil kennen, en die 
foo laftig zijn. dat ik meene fy niemant als u 
laftig vallen, foo forgvuldelik wordenfe ge- 
fchuwt van al de lieden, die een weynig for- 
gcn voor 'er genoegen, en niet geerne verdrie- 
tig worden. Als men re gelijk heeft, hernam 
Themisies, een groote verdienll,en een groote 
goetheif, loopt men meer gevaer als andere, 
van door moeyelike Perfonen gequelt te wor- 
den. Voor de groote vcrdienll, hernam Lm. 
damire, die heb ik niet, maer zijnde van den 
llaet die 'k ben, is 'et niet licht te weeren , 
men my niet foeke. 'c Is waer, hernam Me- 
lijercy maer indien gy wildet, zoud gy wel 
konnen weeren, men u niet en vond. Voor 
my. 'k beken, antwoordè L/W«iw/rf, dat ik 
d'onbeleeitheit niet heb, van de lieden, die 
my komen befoeken , ftraf te bejegenen, want 
zijiife niet une;elukkig genoeg, niet beminne- 
lik te zijn, niet bcminr te worden, en over 
al verftooten te zijn , fonder dat ikfe noch 
overrompele? en my dunkt, dat ik veeleer 
gedaen heb, haer larende blijven uyr mede- 
doogen, dan de moeyre te doen, van 'er wee 
te jagen , naer een andere plaets, daerfe noch 
moeycliker zouden vallen , alsfe my zijn. 
Want eindelik, als ik fulke lieden by my heb, 
mijmere ik als of fy 'er niet waren, 'k denk 
om 'er niet meer, dan of ikfc niet en fag. en 

uyt- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i6o C L L L 1 ü, 

uyrgenomen dat ikfe in mijn kamer laer, dat 
fefpreken alsfe konnen, dat ik'er anrwoor 
als ik wil, dat ikfe niet flae, en. dat ik me 
^P^^' ^oe ikfe goet, noch quaet. 
Gy bedenkt niet, feyde Meitjere, dat gy lekei 
foet vvefen hebt. datfe aenlokt, en dat 'er be- 
driegt: dat een van uwe lachjes haer twee uuren 
onderhoud, en datgy meer als een ander ver- 
plichtzijf, rtrafheden replcgen: mirsgyhon- 
derr greepjes hebt, die de lieden aenlukn, fon- 
dergefint re zijn dieaen te halen. Maer indien 
ik defe kleyne dingen, die gy fegtdat ik heb, 
naliet , anrwoordeie , zoude" 'r miflchien gebeu- 
ren, ik nier meer zoude aenhalen die my beha- 
gen, als die my niet behagen; foodatiknoch 
liever heb rebehaaen aen die 'k bemin, als te 
niifhagenaen die 'k nier bemin. En vorder, wat 
wilt gy dat die arme zielen doen , die fonder ver- 
dienft geboren zijn . en^Tich niet konnen ver- 
anderen? fy weten felfs nier, datf'er geene 
hebben, en gy wilt, dat ik 'et hun door duy- 
fenr ftraffigheden doe weten. Niet, dat ik 
niet foo lief als eenig menfch ter werelt met 
twee of drie van mijne vriendinnen alleen ben» 
maer immers 'k heb de macht niet, om te ver- 
jagen die my flrijffinnig foeken; en 'k laet my 
felis voorftaen , dat 'et een werking van goet- 
heif en van billikhcir is. 'k Srae toe, i'eyde 
Themtfhj, dat't gene gy fegt goerheit is, maer 
'k weet niet of iiet recht zy, alrijr goet te we- 
.0?n t 'fijnen nadeel. In 't tegendeel, hernam 
Mehfere , om de waerheit te feggen, is 'er niet 
foo ftrijdig regen de rechte goetheit, en de 



ware 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. BOE K. ï6i 

ware billikheir, als 't geen de Prin9eflre doer. 
Want eindelik, fich untrievende .ontricfffe al 
de Perfonen diefe bemint, welke misrroollig 
worden haertefien omringt met lieden die 'er 
niet behagen. Sy is ielt's oorl'aek , dat dit volk 
veel nunder geneugie heeft, want foo al de 
Perfonen die verdiend' hebben hun beleefdelik 
wegjoegen, zoudenfe andere foeken die hun 
geleken, en by welke fy berer tijrkorring. zou- 
den vinden. Indien gy my kondet leeren de 
konft van de lieden beleefdelik weg re jagen , 
hernam Linclan}:rc ^ zoud' ik 'er miflchien toe- 
s verftaen , maer ik beken , dat ikl'e niet en weet. 

Mijnenthalven , feyde Mehjère, 'k vinde fulcx 
>i niet fwaer >.en 'k vinde dat veel lichter om doen, 
als fich door laftige Perfonen te latea overval- 
len. Alaer noch , hoe moet men doen , antwoor- 
de Lmdixmne ? men moet , herna m Meltfere » voor 
aldeliedendicu mif hagen, nier hebben dan fe- 
kere koele beleeftheir, die niet onbeleefs, macr 
ook geen aengenaemheit , in heeft. Men muet 
.. nimmer gewillig eenig gefelfchap van vermaek 
tl niet 'er beleggen .enfichuyt deugt vernoegen, 
met hun nier openbaerlik te fchelden. Maer 
i als men niet dan een byfondere gemccnfchap 
a niaekt, feyde Lmdamire^ is'tminftdat men van 
I u fegt dat gy te teeder van geeft: , een weynig 
^ kluchtig zijt, ofte datgy hebteenigefamen han- 
deling van vryery. Men fegt ten minft:en dit 
laetfte . antwoorde Mdijhe , foo wel van die 
de geeft teeder hebbe, en die leven, als of fy 
i *em foo niet en hadden ;want die 'er werk ma- 
: ken van de dingen tenargftente duyden,den- 



r 



i6l O 1- iL L I E, 

ken en feggen, dat men veeitijts hondert Per- 
fonen fier, om 'er, fonder argwaen, een te 
fien. Hierom , dewijl het fwacr ralt , dat men 
d'eenvoudigfte dingen nier vergiftige als't een 
in 't hooft fchiet, is 'et beft de gemakkelikfte 
zijde te kiefen. In ernft, feyde de Prinses 
l/ftd,imtre, gy zoud my 'c groorfte vermaek 
van de wereit aendoeii , indien gy my kond ^H.»»* 
byietten, een weyaig van de ftrafheit van . 
drie ofte vier Perfonen, die ik kenne, op d« ||,at3ii 
ikt'eenemael naer uwe fmlikheir mocht we- 
fen. Indien gy'er nier en waert, hernam - 
Them!f7(s , zoude fich de fchoone Meitfere foo 
feer niet bekommeren mer 'r gene gy doet. 
Gy hebr gelijk, anrwoorde defe bekoorelike 
doch'er, en foo' de Prinses min beminnelik 
ware, zoude menfe door de menigte fonder 
morren laren overrompelen. Dewijle gy eerft 
nieulings zijr aengekomen , voegdefer by,ea 
dat de Prinses in den rouw is, weet gy niet 
hoe moeyelik her vair, die te fien, fonder haer 
een woort in *t byfonder te kannen fegoen: 
maer binnen fes maenden fulr gy'er my tijding 
van feggen. Eyfchrer foo vele niet , hernam 
hy: wanr fonder te weren of de Perfonen die 
*k in de voorkamer hoor, aengenaem of on- 
aengenaem zijn, ben ik misrrooftig, darden 
ommegang word geftoort. Ha! Thenufiesy 
hoe liet heb ik u , 't met mv eens re zijn . ant- 
woorde Mel.^ere, en hoe fal ik aen u verplicht 
zijn, indien gy my d'overmari^e goerheit en 
gevoeglikheit van de Princes helpt beftrijden. 
Hier mede traden in vijf vrouwen, die fchoon- 

fe 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1»»C 



II. BOEK. 

*8 niet fameri waren gekomen , op eenen tijt 
tenquanien, en welke dien dag niet fchenen 
gekomen re zijn» dan om ThemtBes te doen 
ien, dat Mehfere gelijk had. Want alle defe 
?erfonen hadden lamen,noch met Lmdamire ^ 
lanfch geen over-cen-komft. Daer was 'er 
;en, oud bynaer een eeuwe, zijnde ftarig, 
llraf, die nier en fprak als van de walging des 
sverelrs ; die niet goers vond in al wat m'er 
fag, die al de lieden van 't nieuwe Hof on- 
draeggelik hield, en die gekleet was, gelijk 
men fich kleedde ten rijde van /'/?»i/.«r/j,Dwin- 
gelant van Agrigenten. In 't tegendeel was 'er 
een jonge, ^ierlik toegemaekt, die de foet- 
aerdige ipeelde , en die nier droomde als om 
hare lippen te doen incarnaet worden, ge- 
duurende eene praer die 'er leer verdroot: en 
'er was een andere, zijnde een pratelle van 
nieuwigheden, die altijt wilde fpreken. Aen- 
gaende de twee, van welke ik nier en fpreek, 
't is om dat 'et inder daet twee vrouwen zijn» 
waer af men niets weet te feggen, die noch 
fchoon, noch leeiik, noch fot, noch wijs 
zijn, en welkers middelbaerheit maekt, dat 
menfe geen ry kan geven : want als 'er in -"t ge- 
• felfchap geen bcminneliker zijn als fy , vaU 
Icnfe wonder verdrietig, en alsle zijn by aen- 
gename Perfonen , verdraegr menfe, mits 
men niet mei kt daif'cr zijn. Soo dat Me/(fere^ 
foetjes met Themiftes pratende, en Lin(Limire 
acnHende, hacr dapper bercuterr maekte. Sy 
>iikonde echter hare genegentheit niet ganfch 
ifi af leggen ; wantfe fprak met de oudeMe-vrou, 

die 



1 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i64 C L E L I E, 

die nieuwe Hof foo feer n>ifhaegdc, tegen 
de werelt ; fy prees de kleeding van die, welke 
geen kennis had, als van diergelijke dingen; 
ly vraegde naer wat nieuws aen die 't geerne 
feyde; enfe feyde ook "k weet niet wat, fon- j 
der daer om te denken .tegen de twee middel- 
bare Perfonen, van welke ik u kome te (pre- 
ken. In voege dat, naerfe vertrokken waren, 
fulcx ftoffe gaf, tot den aengenaemften omme- 
gang van de werelt. Themtftes vindende dan 
lbo vele bekoorlikheden in den geeft van Lttt" 
damire , als hy'er in hare fchoonheit had ge- 
vonden, wiert'er noch meer op verlieft,en hy 
wiert'et in weynig dagen foodaniger wijre,dat 
fich niet langer konnende kanten tegens de 
hevigheit van fijne minne-fucht, hy'er hem 
volkomelik aen overgaf. Hy gevoelde echter 
een krachtige omlleltcnis des geeftes ; want 
in 't voornemen dat hy had , van te worden den 
gunfteling van den Prins, oordeelde hy wel , 
dat hy een groot gcheym moft maken vanri)ne 
liefde, en hy merkte niet dan al te wel voor 
fijne ruft, dat hy een feer fware faek aen ving. 
Indien hy fijne genegenrheit ontdekte, liep hy 
gevaer van door fijn meefter uyt'er Hof geban- 
nen te worden, en foo hyfe altijt verbergde, 
ftonr hy om van fijn meefterffe nimmer be- 
mint re worden. Hy erkende felfs wel, dat Lm» 
(Limire niet licht zoude zijn te winnen , en 'c 
ganfch geen fchijn had , dat hy oyt konde ge- 
lukkig worden. Maer immers, met langer mach- I' 

rig wefende fijne finlikheit te beftieren , bemin- j 
de hy , 'tgene hy niet konde laten te beminnen » 

en 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 



i6' 



n hy beelde fich eindelik feits in, dat defc 
iefde foo feer niet ftrced regens fijne voorge- 
lomene ftaer-fuchr, als hy gedacht had. Hy 
jevond felfs, dar de liefde en de ftaer-lucht in 
ijn hert d'een om d'anders wil veel krachtiger 
vierden ;wanr overmits hy fich voor L/ndamt- 
'e weerdiger wilde maken , wiert hy noch ftaet- 
achtiger;en om dat hy uyt'tr aert ftaet-fuch- 
:ig was , vermeerderde den llaet vandePeribon 
die hy beminde fijne liefde. Soo dat hy fich 
twee i'ware dingen teffens onderwond, welk 
was re verkrijgen degunfl van den Prins, en te 
(Uil verdienende gunften van een fchoone Prinses. 
vHy hechte fich dan aen defe twee dingen, voor 
ï *t eerfte dat lukte hem lichtelik: want PeritW- 
' the had foo grooten gefteltcnis om hem te be- 
minnen, dat hy in feer korten tijt wiert den 
eenigen Gunfteling van de Prins ren aengaen- 
de het tweede, hy verkreeg ten minften heel 
: gemakkelik de achting van Lsndamtre^ en had 
felfs een deel in hare vrientfchap. ^t Is waer, 
e dat fu'.cx voor hem geen byfondere guiift was 
.1 van Lmdimn-e, want hy wiert van al de wc- 
s relt geacht en bemint, uytgefondert van die 
ji fijne deugt en fijne gunft benijdden; en die 
Vechter niet opentlik durfden betoonen. On- 
deriuflchen voelde Dcmarate , die de hoog- 
achting fag die 'r ganfche hof had voor The- 
mtflej , tegens haren dank, dat de heymelike 
gcnegentheit harer ziele krachtiger wiert. 
Sy bedektefe echter foo wel, dat 'er nie- 
1 mant, uytgenomen Amcr.Mthe^ yefs af wift 
cn Themifies felfs, hebbende de geell ver- 
vult 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




,66 C L E L I E, 

vult door de bekoorlikheden van Ltndamtr . . 
had 'er ganfch geen vermoeden af. Hy be- 
fochtfe ondertuflchen forgvuldelik , niet al- 
leen ter oorfaek van den Prins, die fich ver- ' 
bonden hield, wegens de plichten die men 
bewees aen Demarate , waer op hy altijt feer 
verliefr bleef, maer ook op dar men geen ach- ; 
terdenken kreeg, op de geduurige befoeken, 
die hy dede by Lmdamtre , en dat men geloof- 
de . dat alle fijne forgen niet waren , als ftaet- ^ 
fachtige forgen , die hy droeg voor alle Per- I 
fonen die hem konden dienen. Voor al de f 
andere Juffers was hy beleeft, luftig enge- ! 
dienftig, maer hy fcheen fich aen niemant te 
binden, 'c welk Demarate groot vernoegen ) 
gaf. Met'cr daet, inde verborgene fmlik- ( 
heit diefe had, beeidef'er in, eenige foetig- ij 
heit. door 't foo te maken, dat Thtmtfles nie- 
mant beminde. Die* fy, om 't hem te be- 
letten, eens bedacht ter fnee te doen komen, 
dat men zoude fprcken van de hoedanighe- 
den die een gunfteling moli hebben, om de 
gunft langen tijt te behouden. Lmdam.rt 
vond 'er ook by defen ommegang, die begon- f| 
de door een verandering gevallen in't Hot van«i 
den Prins van Heracieen, waer af toen in dat | 
van den Prins van Syracufen veel wiert ge- | 
fproken, mits hy, die uyt de gunft gerackt| 
was, verftooren wiert, om dat hy *t geheym^ 
van fijn meefter aen een meefterfle betrouwtif 
had. Voor my, fcyde Demarate, 'k zoudd| 



nimmer een man die ftaet-fuchtig , en denf^ 



punfteling van een Prins was, radent fich rot 
* min4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. i6y 

aiinnen te begeven. Want die twee groorc 
driften vereylchen yder een ganlch herte ; en 
'c is niet mogelik d'een en d'ander teffens wel 
uyt te voeren, 'k Yerfekcr u hernam Liftiia- 
mtre, ik geloof, dat defe twee hertstochten 
famen lbo ondraeggelik niet zijn , als gy 
meent. Want als yemant een Gunfteling is , 
ftaen hem d'ov^rwinningen nergens na foo 
dier als een ander, en 't minft dat hy op paft 
; vind hy altijt JutFers, die 'er geerne aeu de 
gunft overgeven, en die hem veel moeyte at 
nemen. Naer ik gefmtben, antwoordeTfco 
mtBes, indien ik de Gunfteling van eenen 
: Prins was , 'k zoude geen meefterfle begee- 
rrren, die my hare goede gunft niet zoude ge- 
' ven, dan om dat ik die van mijn meefter had. 
. Hierom ben ik verfekert, dat lbo 'k oyt ftae 
te verkrijgen *r hert van eenige fchoone, ik*er 
geene kiefen fal, die yet anders kan aenfieii 
' als mijne genegentheit. 't Raekt hier niet , 
' te weten wat men doen moet als men mint# 
I, .0 noch te weten wie men mcci beminnen , anr. 
^iwoorde Dcmaran, maer alleenig t'onderfoe- 
iken, of ik geen reden heb te feggen, dat 
teen Gunfteling, die fijn geluk wil behou- 
l^n, niet verlieft moet zijn. Maer indien 
||ly Gunfteling is van eenen jongen Prins, 
iAntwoordc Lmd-imtre , wilt gy dat hy wocft 
Sy , en begeert gy niet in 't tegendeel , dat hy 
fich menge in al de vermaeklikheden van 
kien Prins, en dat, foo den Prins verlieft is, 
hy 't mede zy. 'k Stae toe, hernam Dema. 

dat hy beleeft zy, dat hy ruftig zy^ 
' JIL Hh da< 



1% 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




,68 C L E L 1 E, 

dar hy prachtig zy, felfs dat hy in fchijn eer. f 
ininnaer zy , indien alle defe dingen den Mee- ! 
fter die hem bemint mochten behagen. Maei l 
ik houde ftaende, dat al fijne daden moeten 1 
gericht zijn naer fijne ftaet-fucht, indien hy 
wil gelukkig wefen, en dat fijn ziele alrijt i 
moet in ftant zijn, om te volgen de ney gingen : 
van fijnen Prins, en om al de fijne te verloo- 
chenen. Dus moet hy nu een Jager, dan 
een oppaflfer, en dan een kloekert zijn, naer ' 
het de luym van den Prins begeert: maer fy : 
moet fich noyt ftellen in de nootfakelikheit i 
van fijn meefter te verraden, om fijne mee- ; 
HerfTete gehoorfamen. Hy moet niet gedwon- > 
gen worden, den Prins t*overvallcn met ge- i 
duurige beden, voor de magen van de Perfoon ( 
die hy bemint. Die wiens Gunfteling hy is, 
moet ook niet behoeven te vreefcn, dat hy ^ 
lijn geheym ontdekke, en een man moet fich i 
in geen ftaet ftellen, om yets te konnen wey« ? 
geren cenen Prins , welkers ganfch betrouwen ^ 
hy begeert te hebben. Hierom moet hy fich ► 
niet ftellen in de nootfakelikheit , van den ) 
Prins, wiens Gunfteling hy is, te weygcren J 
de gevallen fijner liefde te feggen , ofte hem i 
den vertrouwling te maken van de gunften i 
fijner meefterfle, indien hy'er heeft. Mijnent- n 
halvent, fcyde ThemiHes , 'kweet wel, dat . 
indien ik een minnaer, en eenen gelukkigen J 
minnaer ware , ik veel eer mijn geluk zoude t 
op-ofFeren , als mijnen meefter feggen de %y^^m 
ften die 'k van een Juffer ontfing, hoe kleyn- t 
fe ook mocluen zijn, indieafe geheym waren, i 

'tOene > 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1 L BOEK. 169 

't Gene gy Tegr is ongetwijffelr feer edelmoe- 
dig, hennen Demar are ^ maer herdoet klaer- 
lik hen , dat een Günfteling niet verlieft moet 
zijn : want eindelik, een jongen Prins . die u al 
de geheymenvan fijnenftaet betrouwt, heett 
niet geerne dat men hem yets verbergt, indien 
hem in 't hooft fchiet alles te willen weten. 
Benevens dat . om in ftaetfucht gelukkig te 
zijn, men alles moet konnen verhefen, en 
verlaten, wanneer 'et de ftaet-kondc ver- 
evfcht, en men moet geen verfcheydenheic 
van belangen hebben, om 'er een wel te doen 
oelukken. Daer is tweederley foort en (lag 
vanGunftelingen. voegdefer by. want daer 
ziinder die den Prins enden ftaet bemmnen, 
en andere die niet beminnen dan haer eygene 
crootheit, en die immers foo geerne den ftaet 
enden Prins, als hun eygene vyanden, aen 
haer byfonder geluk op-offeren. Maer t zy 
dat den Günfteling fijn meefter, ofte niet dan 
fich felfs bemint^ 't is altijt even goet, dat 
hy niet verlieft zy. Indien alle de fchoone 
van 't hof u hoorden praten, gelijk gy doet 
hernam Lwdam 'tre, zoudenfe u aenfien als een 
Perfoon, die 'er wil beletten, te winnen 'thert 
van Thcmifles , die men begint aen te fien als 
den Günfteling van den Prins mijnen broe- 
der 'k Verdien die eer foo weynig, ant- 
woórde Themifles , ik niet meene men my 
dier wijfe kan aenmerkcn. Wat 'er van 
zv vervolgde Dcmarate een blos krijgende. 
»k had voorgenomen u te geven den raed van 
een trouwe vriendin.'kBenfeer aenu verpacht, 

H h 2 wegens 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



li 



i70 C L E L 1 E, 

wegens uwe goede raeyninge, Me-vrou, her- 
nam hy, en om u te betuygen, hoe onderda- 
nig ik ben, belove ik u, in tegenwoordigheit 
van de fchoone Lindannreydzt gy my nimmer 
verliefc fulr fien op een van alle de fchoone , van 
welke fykomttefpreken: dit reggendeiagT/?(?- 
tmffes LtKdannre acn y die, fonderdaerop teler- 
ten , hem al lacchende feyde, dat om foo vol- 
mondig t'antwoorden als hy dede , hy in Africa , 
of in Griekenlandt ,ofte in Afia raoft verliefc 
zijn. Indien ik u mijn geheym gefeyt had, 
hernam hy half lacchende, foo wel als fy, zou- 
de de Prinses mogen feggen, ik voor u had ge- 
daen, 'tgene men niet doen moet als aen een 
meefterfle. Hierom faliku niets meer feggen. 
Den Prins daer orer inkomende, veranderde 
de praet, hy nam felfs Jbemiftcj terftont mede : 
foo dat ^/w-^^'^wi^''^ henen gaendè, en Demarate 
blijde zijnde vry te wefen, in 'er heymelik ver- 
trek ging , alwaerfe Amarmthe riep , die al 't ge- 
heym hares herten wift. Zoud gy wel gelooven, 
feydefe tegcns haer, dat ik den ganfchen na- 
xïüddag heb toegebracht om den eenigenman 
des werelts, die'k bemin, en die'k tegens 
mijnen dank bemin, in te boefemen: dathy 
nimmer moet verlieft worden. Niet dat ik 
t'mijner fchande,Hiet gedwongen zy te beken- 
nen, *tmy een ongeloofFclike vreugt zoude 
zijn, indien hy't op my wiert, fónder dat 
hy'c my feyde, en fonder dat hy wilt, ik het 
wifte. Maer dat niet zijnde, en dat ik felfs niet 
behoor te wenfchen fulcxzy, beken ik u,dat 
ik eenig vermaek vinde, in te denken , dat The^ 

mi' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



n. BOEK. I7f 

tni0es niet verlicfr, maer alleen ftact-fuchrig 
is. My dunkt echter , Me-vrou , hernam 
^/wfr/»//ïf , dat ia'r voornemen 't welk gy hebt, 
om de heftige genegentheit die u quelt, uytu 
hert te rukken , gy behoordet te wenfchen 
Thcnufiej in ongenade ofte verlicft ware: want 
hebbende 'thert foo groot als gy 't hcbt,zoud 
gy niet langer konnen blijven beminnen een 
man, die elders minde, en foo 'r ander geviel, 
zoude u 'tafwefen miflchien genefen. Acn- 
gaende 'tafwefen, hernam Demaratc^ is voor 
my een onnut hulp-middel: 'kwas maer tien 
Jaer, toen Themtfies vertrok, hy heelt feveii 
Jaer,uyt Sicilien gcweell; op fijn wederkomft 
wiert ik root met ik hem fag, en, indien ilc 
het fonder van befchaemtheit te fterven, dur- 
ve feggen, 'kheb hem bemint. Belangende 
den andere weg, die gy my voorftelt, hy is 
niet beter: want eindelik, in den ftac daer 
ik in ben , en in den ftant daer Thfmi/?es in is , 
fchoon hy my beminde, zoude hy*t my noyt 
durven bekent maken; dies he'. ik hem nier 
te verwijten , hy my geen liefde toedraegr. My 
doet my duyfcnt dienden , hy befoekt my feer 
dikwijls: en wanneer hy elders minde, zoudc 
hy mynietbele^digen, en hy zoude my bedroe- 
ven , fonder my te genefen. Derhalven , om een 
eenvoudige verrroofting tot mijne rampen te 
vinden, wenfch ik alleen, dat Thcnuf/es niet 
verlicft worde: want indien fulcx is,falikhem 
meteenige foetigheit beminnen, hoewel ik hem 
eeuwelik wil beminnen, fonder dat hy 'tweet 
enfondervan hem bemint te werden. Sietdan, 

Hh 3 Me- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



172 C L E L I E, 

Me'Vrou>in hocdanigen toeftant was dc ziel van 
DemaVittr y die inderdaet 'r genoegen had, van 
Te den, dAt T hemif? es fich aen geen der vrouwen 
van'c hof verllingerde, en'cvermaek van hem 
foo krachtig bemint re fien van Periattthe^ hy 
in ftaec was om wel haeft meefter te zijn over 
al de gunden van den Prins. Hy liet echter 
niet heel rampfalig tewefen; wantdeminne- 
fucht die hy Lindamire toedroeg was foo hevig , 
hy niet een oogenblikruft had. Maer onder- 
tufTchen durfde hy fijne quael niet ontdek- 
ken, aen diefe veroorfaekte : want hoewel hy 
befatal de gunft van de Prins, had 'et ganfch 
geen fchijn, hy eenigfins behoorde re iVaen 
naer de Prinses van Himere, doordien defcl- 
ve gunll die hem verheven, en by'er gebracht 
had, hem verbood daer aen te denken, mits 
den Prins hem vanondankbaerheithad mogen 
befchuldigen, indien hy de ftoutigheit hadge- 
hadt van d'oogenteflaen tot op de Prinses ftjn 
Sufter. Ondertuftchen beminde hy , enhy wil- 
de, felfs in weerwil van fijne reden beminnen: 
want de Prinses Ltudamtre fcheen'em foo be- 
minnelik , hy geloofde dat 'et gelijkelik on- 
billiken onmogelik was haer niette beminnen. 
Maer immers, hyverbergde fijne hertstocht feer 
forgvuldelik: hy vergat evenwel niets van al 't ge- 
ne hem d'achtingvanZ^/W^w/rekonde doen ver- 
krijgen: hy dedele grooten dienftbyden Prins 
hareli broeder, hy befochtfefoo dikmaelsalshy^ 
mocht; entoen den meeften rouw over was, gaf 
hy'er duyfentderhanderijtkorting. Hyfagfelfs 
op Lin.Umire in de fraeye dingen die hy dedc , 
^ cn 



! 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOEK. 

ïgenth< 




I7J 

cnhyvond nimmer gelegentneir, om cenen 
doorluchten rampfaligen te befchcrmen, otte 
hy dede'c met een byfondcre vreugt, m hope 
dat Lmdamn e hem 'er te meer om zoude achten: 
hy wierc'er ook feer af geacht. Maer foo an- 
als hy'er nietgefeyt had, dat hy op 'er verheft 
was. hielt hyüch met fijn geluk niet vernoegt. 
Als hy dan eens dus moeyeük by LtHd.inuri 
was, en dat'er vier of vijf Juffers waren, 
quam ik 'er in, en vertelde hun een tijdmg 
diemen my had gel'eyt, rakende een man van 
\ hof die al de werelt kende. Defen , waer at 
ik fpreek , wilde trouwen een Perloon daerhy 
feer op vcrlieft.en die ver beneden fijnen ftaec 
was. invoege dat de praet fich wendende naer 
de zijde'van de liefde , men beftont te vragen , 
of een man een vrouw meer verplichte 
door haer te beminnen, fchoonfe onemde- 
lik minder van ftaet ware alshy, dan eea 
ftantvaftelik beminnende , die onemdehiï 
boven fijnen ftaet was, en om defe reden 
'chem nier geoorloft eenige hoop te Ichep- 
Ben. In'teerft geloofdenfe die dit voor- 
del niet gedaen hadden, 't geen twijffelacK- 
tige faek was , en dat die een Perloon bs- 
Kiinde ver beneden fijne gelegentheit, die 
meer verplichte , dan hy zoude verpUch. 
ten een van foo hoogen ftaet , dat hy 'er 
uiet na durfde trachten. Dog na de laek 
dieper ingefien te hebben, merkt enfe, dat- 
feniet was buyten gefchil. Voor my, fey- 
de een Juffer van 't gefelfchap . 'k geloot 
niet dai'er te wikken valt tuftchen defe twee 

Hh 4 din- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



174 C L E L I E, 

dingen , want is 'er yct foeter voor een fchoo- 
ne, als te fien, dat hare fchoonhpit en hare 
verdienft haer een hooge aficomft en rijkdom 
veritrekken , als te fien voor hare voeten een 
man van groot aenfien, die om haren 't wil 
de belangen van iljn geluk op-ofFerr, die fich 
door fijne Maegen doet haren, door fijne 
Vrienden veroordeelen , en die , in weerwil van 
duyfent hinderpalen, haer gelukkig maekt, 
flch felfs gelukkig makende. Al 't gene gy 
fegt ( antwoorde LtHdamtre , fonder te den- 
ken dat Thcm/f/es uyt *t gene fy ging feggcn 
voordeel konde trekken) is ongetwijffelt leer 
verplichtende ; maer om de dingen van na 
by te befien . en een weynig fcherpfinni" 
daer over te reden- kavelen , is 'er geen ^ 
lijkenis tuflchen defe twee foorten van liefde. 
De volmaekfte liefde is ongetwijffelt de minft 
baetfockende , en voorts, om niet te liegen, 
*k geloof niet dat d'ongelijkheit van ftaet » 
als*er niet fchandelicx is in de Perfoon die 
een man bemint , een van de grootfte hin- 
derpalen zy, die de liefde kan overwinnen. 
Want eindelik , een man die een weynig 
heftig bemint kan fich lichtelik inbeelden, 
dat *t onderfcheyt van rye, welk 't geluk on- 
der de menfchen gellelt heeft, een fack is 
die niet weientlicx begrijpt, en dat 't rech- 
te onderfcheyt, welk 'er de wijfen in moe- 
ten maken, alleenig door de verdienft be. 
hoort te komen. Aengaende den rijkdom, 
foo haeft een man recht een minnaer wert , 
i$ hy niet meer baetfoekcnd; en indien hy 

be- 



4 
i 



1 
i 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



II. B O E K. ti^ 

bequaem ware fich t'onthouden van de Per- 
foon die hy beminde te trouwen, mirsfe rijk 
ecnoeg ware. moft hy *t niet meerder we- 
fen als fy. en dat d'eenige vrees van 'er el- 
lendie te maken hem belette fijne liefde te 
vernoegen. Maer de faek zijnde gelijk wy 
dicvoorftellen, vind ik niet feer vremt dat 
een rijk man, een arme vrou trouwt, en ik 
fal fulcx nimmer inde ry der grootfteteeke- 
nen van liefde ftellen. In »t tegendeel, tel- 
kens als ik fal fien een vcrlieft man. die 
meerder ftaet en goet heeft, als de Perfoon 
die hy bemint, en hyfe niet en trouwt, fal 
ik feeeen. dat hy niet, ofte feer weynig 
bemint. Gy fpreekt rechtvcerdelik . Me- 
vrouw, antwoorde ThemtBcs , als gy dus 
fpreekt ; want ik laet my dunken . dat wan- 
neer de liefde fwakker is als de reden, 
•ceeen volmaekte liefde is, voornemelik 
in defe Gag van gelegentheden, Eu voorts, 
Me-vrou, moet men fich niet verwonderen, 
indien de liefde van een man . zijnde van 
hoo"er ftaet als de Perfoon die hy bemint, 
duun, en krachtig genoeg wort, om hem 
te verplichten haer te trouwen. Want de 
hoop zijnde 't gene de liefde doet leven c:. 
toenemen, heeft hy al wat hy behoeft om 
té moeen hopen gelukkig tc v/orden. tel- 
kens als hy begeert; dies ben ik vry meer 
verwondert tefien, dat men minnaers vinr, 
die'er konnen onthouden van te verknjgen- 
'teene fy begeeren. dan ik 't ben van 'er 
eeniee te fien , die alle defe redenen van be- 
^ H h 5 lang 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



iy6 



C L h. L 1 K 



lang overflacn, om fich te vernoegen ; en , oib 
rechtmatig te fpreken, een liefde, die gebo- 
ren wort fonder hoop, die fonder haer be- 
ftaet, endie geene hinderpalen fiet, dan die 
onoverwinnelik zijn, is veel verplichtender, en 
ongetwijfFelt vry kachtiger, dan die niet kan I 
nalaten te hopen, fchoonfe niet en wilde, en 
die al't geenfe hoopt kan verwerv^en. 'tGene » 
gy fegt is feer fcherpfinniglik bedacht, ant- i 
woorde een Juffer van 'cgcfelchap: niaer im- i 
mers ik geloof, dat 't gene die hoop doet ia 'c i 
hert van andere minnaer8,de eer,uytwerkt in 
dat van welke wy fpreken, en dat 't inwendig : 
vermaek dat'eri* in te beminnen een Perfoon ; 
van grooten ftaet, diefchoon,gaeuw, en deug- i 
delikis, de niinnefuchtvan een minnacr onder- J 
hout. En voortsivoegde ik 'erby, om oprech- 
telik te fpreken, hoewei 'er een groore ongelijk- : 
heirzy tuffchen den minnaerende Perfoon die 
hy mint, geloof ik, dat hyfichaltijt liefkooft, 
en indien hy geen wefentlike hope heeft ,hy ten 
niinften yets daer by komende en diefgelijke ^ 
heeft, welk hem vertrooft en verqui<51:. Voor i 
my, feyde de Prinses van Himere *k vat wel dat 3 
'cr fuiken minnaer kan zijn, die eygentlik niets f 
kan hopen, en ik begrijp ten felven tijde, dat \ 
'er niet foo verlichtend is,ak die flag vanlief- \ 
de, Maer,Me-vrou, hernam ikjten minften 
mag men noch hopen beklaegt te worden; die 
hoop is een droeve hoop, antwoorde Themi^ - 
ftej'. en ook, vervolgde Lmdamh-e , mocht *er a 
fuiken minnaer zijn, die met reden fel fs niet 1 
konde hopen oyt de vryheit te hebben om fich i 



te 




X t 



BOE K. 177 

te beklagen, en die by gevolg niet konde ho- 
pen beklaegt te worden. Ah ! Me-vrou, ant- 
woorde Themtfles , gy gaet te verre, wantik 
houde 't onmogelik een groote quael te konnen 
lijden, fonder oyt daer over te klagen. Voor 
my, voegde ik 'er by , 'kben in't gevoelen van 
ThemtBes. Wat'er van zy, hernam defen be- 
dekten minnaer . gy fult my , Me-vrou , ten min^ 
ften roeftaen.dat een man, die een Perfoon be- 
mint oneindelik boven hem , en diefe mint, met 
een voornemen omfe ceuwelik te beminnen , 
hoewel hy met reden niet kan hopen gelukkig te 
worden, een heviger liefde moet hebben, dan die 
'er een bemint, welkers gelegentheit beneden de 
fijne wefende, hem lichtelik doet hopen, ver- 
noegtte worden, als hy wil. 'kBeken'r , feyde* 
fe , niet , voegden 'er defe Prinses half lacchende 
by , 'k my inbeelde dat men oyt aen eenen min- 
naer behoort verbonden te zijn,dewijle men ver- 
heft wordende, 'tniet en wort als tegen fijnen 
dank,endatraennietdoct,dan'rgeneménietna 

laten kan te doen . 'kSta het toe, antwoorde The- 
■ m'fyfer.dsLt men niet behoort verbonden te zijn, 
mits gy bekent men mededoogé behoort te heb^ 
ben. Gelijkmé niet verheft wort als men wil.ant- 
woordeL/«i.iw;r^hecftraen alfoo weynig mede- 
lijden,t'elken8 als dc rampfalige wel wilden, dac 
' mê'tvoor hun had . noch fo dikmaels alsmé'twet 
begeerde te hebben . en onfe wil is veeltijts 't ge- 
heyme gevoelenonfes herté foo weynig meefter, 
dat wy . fonder ver metenheit , geen borge konne 
blijvé,voor onfe cygene gedachté. Hier na ftonc 
LwdamireoTp, om te gaen wandelen in de groote 

" llh 6 hoven, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



178 C ÏL E E J E, 

hoven, ftaende op *t oyrerftevanHexaphileit j 
dus noemt men een geaeelte van de Stadt acn 
de Landt zijde gelijk Achradine naer de zijde 
van de zee is. Thcmfftes dan, haerin die wan- 
deling vergefelfchappende, ging doorgaens 
futFende op de voorgevallene pracr. Hy vond 
felfs eenig vermaek in re denken , dat de Prin- 
ses van Himere achte, dat de liefde vaneen 
man die fonder hoop beminde grooterwas, 
dan die duyfentderley reden hebben^m te ho- 
pen. Soo dat, alfoo TAe-w/rTc/ , doorïkfe ge- 
dachte heel was ingenomen, Lmdamire die 
geleyde, gekomen zijnde in de hoven, diefe 
gekofen had om re wandelen, fijne mijmering 
gewaer wiert, en hem na d'oorfaek vraegde. 
'cGene gy my vraegt, Me-vrou, hernam hy». 
is van grooter gevolg als gy meent: want fchooa 
den Prins, aenwie ik duyfent werf verbonden 
ben, en voor wie ik mijn leven dnyfentmael 
foude op-offeren, 'tmy vraegde, ibude ik 'them 
niet feggen , en gy zijt d'eenige Perfoon des we- 
rclfs , welke ik'r zoude mogen feggen, indien 
gy'tmy volkoraelik belafteder. 'tGenegy my 
legt, fchijnt feer verplichtende , hernam Lwda^ 
mire y maer alfoo ik my niet geerne, fonder 
noot, met 't geheym mijner vrienden belafte» 
wil ik u nierperflen, om my ^tuwet'openbaren.- 
Gy fult'et dan nimmer weren , antwoorde Tht-^ 
miftes^ want het is foo danig, ik de ftoutigheit; 
niet kan hebben, 'r u te feggen, indien gy'c 
my niec gebieder. Gy moet dan een kluchtig 
geheym hebben , antwoorde iL/;/.V<ïw/>r, hem 
aenfiende; in 'c tegendeel , Me-vrou , hernam 

hy, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



i 1 



BOEK. 



179 



■ r 



[w, yanverwe veranderende, 't is t fchoonft« 
geheym van de werelt , en indien 't een wey- 
nig min ware, zoude het min geheym zijn, als 
'c is, en veel lichter te raden. Nier , voegde hy 
'er by. 'k my niet verwondere, dat gy, die foo 
verlichten geeft hebt, en die foo wel kent alle 
die by u komen , 't nier aireede geraden hebr. 
*k Verfeker u , antwoorde Lwdiimtre dat ik niet 
kan raden, macr eindelik, voegdefer by,aU 
foo ik bevinde 't heel tVaey is, een geheym te 
hebben, dat niet dan voor fich felts zy. en 
'twelk men nimmer yemant leyt, fal ik uniec 
gebieden my 'r u we te leggen. Maer , Me-vrou , 
hernam Themtihs, dewijl gybevintdat 'et fraey 
is, een geheym re hebben , 'r welk men nimmer, 
aen wie 't ookzy, feyt , ben ik belüft u 't mijne 
te feggen, verfekert zijnde, dat gy 't nimmer, 
wie't ook zy,rult feggen, en dat gy d'eenigfte 
fult zijn op den ganfchen aerdbodem . die we- 
ten fult, als ik'tugefcyt heb, dat ik ben eenen 
rampfaligenjdie u Tonder hoop bemin, en die 
tracht ueeuwelik alfoo te beminnen. Ha \Tkc' 
f^///7fj hernam de Prin<jes van fpijr root werden- 
de,denktgy wel aen'tgenegy (egt? fprcekt gy 
in emft? kent gy my wel? en kent gy u felven 
niet langer? Jae, Me-vrou. hernam hy, ik 
fprcek in ernft, ik bedenk 't geen ik feg, ik 
weet wie gy zljt , en 'k heb niet vergeten wie ik 
ben ; maer in weerwil van mijne reden , en van 
mijne wil , aenbid ik u , en ik fal u eeuwelik 
aenbidden. Maer vreeft gy niet, hernam Lih- 
damire ydat ik mijnen Broeder uwe ftoutigheit 
bekent maek? Neen, Me-vrou, antwoorde hy. 

Hh 7 wan: 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



,8o C L E L I E, 

want gy hebt my in ftaer gebracht van <de doot 
niet te vreefen , en nier te duchten . dan uwe 
grarafchap,*k vrees niet in ongenade te raken. 
Maer indien gy mijne gramfchap vreefder, 
voegden 'er ünUamire by , zoud gy my niet feg- 
gen , 't gene gy my fegt, eu gy zoud ray niet 
dwingen u te verbieden my te fien. Ah! Me-i 
Yrou,antwoorde hy, indien gy my verbied ure 
fien , faiik onfeylbaerlik fterven , en mijne doot 
fai u miflchien ieet zijn: want eindelik, Me- 
vrou , 'k heb de ftourigheit niet van u te feggcn 
dat ik in mijne minne-drift eenige hoop heb: 
in *t tegendeel,'k verklaer u, dat ik 'er geeneheb, 
ddtik feit" den trooft nier wacht van beklaegt te 
worden, en dat ik ganfch niet begeer, als de eer 
van u te beminnen , fonder dat men 't weet ; en t 
fel fs , foo gy 't begeert , fonder 't u te feggen. In- 4 
dien 'tmogelikware, hernam de Prinses Limit' ' 
w/rf,dat gy in uwe fottigheit eenige fchaduw van 
hoop kondct hebben , zoude ik u anders bejege- 
nen als ik doe: maer dewijl lulcx niet kan zijn, 
datik uachte.en vjienrfchap toedraeg.cn dat 
ik u niet zoude konnen van kant helpen , fonder 
my te beledigen, wil ik uwe reden noch tijt geven 
om wijs te worden . 'k Begeer dan dar gy noy t de 
ftoutigheit hebt om my yet van uwe Ibttigheit 
te feggen: 'k begeer dar gy behendelik vermijd » 
u oyt alleen by my te vinden, en 'k begeer felfs 
dat gy my foo weynig befoekt als gy kond , tot 
datgy inftaetzijt van myom vergiffenis te bid- 
den over uwe uytfporigheit, en gy my komt 
verfckeren, dat gy my niet meer fult bemin- 
nen, dan gelijk gy my behoort te beminnen. 

Want 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOEK. i8c 

Want indien gy niet en doet 't geen ik begee- 
re, fal ik, fchoon ik 't gerucht, en 't gefclial 
bijfter haet, u by den Prins mijnen Broeder 
beklagen , en ik fal u voorfeker bederven. Ai 
'c gene gy my gebied is ongetwijfFelt laftig, 
Me-vrou, antwoorde Thtnusïes , maer immers 
*k fal u gehoorfamen,uytgefondert, ik u noyt 
falfeggen, dat ik u niet langer bemin. Hier 
na Lmd.mure , hebbende gevonden zetels van 
groene zoden, ging fitten, en dede de Juffers 
die 'er vergefelfchapren by'er fitten. Maer 
moeyelik zijnde om 't geval dat haer gebeurt 
wasj bleef fc weynlg tijrs in den hof, fy maek- 
■ ten 't felf foo, dat Them/iifes haer de hant niet 
en gaf, enfe keerde tot harent heel fwacrmoe- 
dig. Sy was foo haeft niet in 'er kamer, ofre, 
doende mijn Sufter komen in 'er heymelik 
1; vertrek, feydefe haer, 't geen 'er gebeurt was, 
. haer betuygende groote fpijt over de ftoutig- 
. heit van ihantffes , en echter feer droef te 
V zijn , om dat hy foo dikmaels als te voren in 
9 *er gefelfchap niet zoude komen. Want ein- 
l delik, feydefe tegen Merice , 'k fag Themifles 
... aen, als een man die 'k meende den voor- 
,C naemften van mijne vrienden te doen worden, 
,ï mits hy had al 't.geen hem my mocht aenge- 
3 naem, en felfs nut tot mijne dingen, maken. 
I Inder daet , hy heeft groot gefag by den Prina 
i mijnen Broeder, hy Is gaeu , hy is wijs, hy 
I is eerbiedig, hy is geneuglik, en my dacht 
» dat 'er geen gevaer was , in my door vrient- 
I fchap aen hem te verbinden. OndertulTchen 
is hy heel t'onpas tot een dwaefheit vervaK 

leo. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i8z C L E L l E, 

len , die alle mijn voornemen vernietigt» en 
die my gaet bekommeren. Want ik wil hem 
geen Ilof geven, om de minfte hoopte fchep- 
pen, en ik wil alfoo weynig yemanr reden 
geven, om yers van fijne vermetenheit te ver- 
moeden. Gy zijt ibo i'neeg, hernam Mertce^ 
dat gy doen lult al 't gene gy begeert ; maer 
inder waerheit, voegdefer by. 't is groot 
jammer, dat 'r geluk van Themiffes fijne min- 
ne-drift t'uwaerts nier recht veerdigt, want be- 
halven dat, is hy wel wcerdig u re beminnen. 
*k Beken 't, antwoorde Lmdannre , en dit 
fpijt my^want hem niet kennende dulden als 
een minnaer, ware ik fecr blijde geweeft hem 
al mijn leven tot eenen vrient te mogen heb- 
ben. Maer terwijle dat Ltudamtre mijn Suller 
aldus onderhield, bad my Themtifes, die iii 
fijn hert niet langer konde Iluyteu de ver- 
fchcydene gevoelens, die hem ontroerden, 
hy my mochr onderhouden. In 't eerft lag 
ik hem foo droeve, ik geloofde, dat'er tul- 
fchen den Prins en hem cenig heymelik mif- 
noegen was. Derhalven fiende, dat hy naer 
my te hebben willen fprèken , my niets en fey- 
de, vraegde ik wat hem quelde. 'c Is waer, 
voegde ik 'er by, 'k my niet behoor te ver- 
wonderen u onrrurt: te fien, w^ant ik houde 
't onmogelik ftaer-fuchtig te zijn, fonder on- 
gcruftheit. Ha! mijnen weerdtin Melfjgcyjes ^ 
riep hy, indien ik niet dan ftaet-fuchtig ware, 
'k zoude den gelukkigflen van alle menfchen 
2rtjn. Maer, och Kicy! 'k ben op een tijt ver- 
heft, en ftaet-fuchtig, en fonder wel te kon- 

nen 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. i8i 

„.n fchiftcn, of ik min om dat ik ftaet-fucii- 
t'ig ben, dan of ik ftaet-fuchtig ben om dat ik 
min, weet ik alleen, dat ik in 't hert gevoel 
al d'ongeruftheden ,die defe twee driften kon- 
nen geven. Inder daet, 'k wilde nu ik fpreek 
wel zijn by den Prins, en by de Pfinces Uk- 
damne, Hoe. feyd ik weder, gy mint de 
Prinses van Himere ? jae. antwoorde hy , 
'kbcminfe, en dat 't wrcctfte is 'k bemini'e 
Ibnder hoop. Ondertuflchen ben ik gerint re 
doen als of ik hoopte, en te fien of 't Ipreek- 
woort, 'twclkleyt. 't geluk helpt den Hou- 
ten, waerachtig zy. Hier na verhaelde hy 
my 't praerje dat hy met Lindnmnn gehadt 
had. Maer alfoo ik hem wilde feegen, ik 
hem gelukkig achte, datle hem niet qualiker 
had bejegent, feyde hy, dat ik de dingen 
qualik vatte, en dat hy min ellendig zoude 
geweeft zijn, indienfe met meerder hevigheit 
legens hem had uyrgevaren. Maer eindelik, 
voegde hy'er by, dewijl ik als ftaet-fuchtig 
niet edeler kan beminnen, en dat ik als min- 
naer moet ftaet-fuchtig zijn , geve ik my ge- 
lijkelik over aen dele twee geweldige herrs- 
tochren, die 'k volkomelik wil dat den ande- 
ren dienen, ofte my te gronde werpen. Hier- 
om, mijnen weerden Meleagena, fegt my, of 
'c gene ik gefmt ben re doen redelik zy, want 
.ijnen geeft is foo ontruft , dat ik in dit ge- 
al mijn eygene reden misrrou. Maer, feyde 
ik, wat kond gydocn, dat gy nier en doet, 
om uwe ftact-fucht te vernoegen? de Prins 
bemint u, gy volgt hem over al, gy zijt by 



i84 C L E L i tl, 

alle fijne vermaeklikhedea, «n hy kan fondter i 
u niet leven. Ha ! Meleage^es, hernam hy ,een 
vreedfamen gunfteling gaet vry langfaem , en 
de groote gelukken konnen niet gevonden 
worden, als in de groore faken. Als ik dea 
Prins al wel fal gevolgt hebben , op de jacht, 
hy Demarate» by Ltndamtre, ten dans. en in 
de wandeling, fal ik'er weynig machtiger om 
zijn, en de ledigheit aller Groore van 't Hof. 
fal hun miflTchien ia 't eynJe gelegenrheit ge- 
ven, om my re bederven. Nevens dat, niet 
doende by den Prins, dan 't gene veel andere 
foo wel konnen doen als ik , 'c mijne benijders 
licht fal vallen my te beledigen. Hierom, al- 
foo ik in mijn hert gevoele, 'k en weet niet 
wat bequaem tot yet groorer, wil ik eenen 
oorlog rokkenen, die mijne ftaet-fucht en \ 
mijne liefde gelijkelik dient. Daer door is 't i 
alleen dat ik de hoogfte ampten kan verkrij- 
gen , cn dat ik de heerlikheit of de doot kaa 
vinden. Hier door is 't, dat ik een weynig 
min verre van Ltndumtrey en een luttel nader 
by de ry mijner Voorvaderen kan komen. 
Segt my dan, dat ik gelijk heb, mijnen weerden 
Meleage>jes, indien gy my wilt raden, gelijk ik 
begeerc. Voorts , weeft niet bekommert , wat 
oorlog ik wil verwekken . want den Prins mag 
hem met recht den Prins van MeiTene aenfeg- 
gcn . en ten ware de liefde van Demnratc hem 
ophield, zoude hy uyt fich felfs dien aireede 
hebben vaftgeftelr, Sulcx zijnde, feyde ik , 
vind ik dat gy niet beters kond doen, mits 
<iat gy eeniger wijfe van de gelukkige uyt- 

komft 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. BOEK. 



185 



fekert zi jt : want 't is 

wVJiWL*' ^•'^-w ^ 

eer moeyelik oorfaek te zijn, van eenen oor- 
oe,daerd'overwinning niet opvolgt. d'Over- 
yinning, hernam . volgt gemeynelik 

•erder die befpringen, als die belprongen wor- 
den, om datfc dien vrywillig Ibeken. en dat 
i'andere hem niet begeeren, als uyt nootfake- 
likheit. Benevens dat, in alle groote aenüa- 
pen, vermengt met liefde en ftaet-fucht , men 
veel moet geven aen 't geval, en fich foo veel 
verlaten op 't geluk, als op de voorfichtig- 
heit. rkcnusfes zijnde dan krachtig geünt 
tot den oorlog, begonde foo behendig te fto- 
ken, dat de belangen van den Prins van Syra- 
cufen. en van den Prins van MefTenen, bin- 
nen drie maenden foo verwart ftonden, dat 
hunne verfchillen niet als door den oorlog 
konden geefFent worden. Geduurendc defea 
tijt, leefde Themfftej ontrent Ltttdamtre met 
de grootfte eerbied van de werelt, hy gehoor- 
faemde volkomelik 't gebod datfe hem ge- 
daen had. vanger niet alleenig aen te fpre- 
ken, en hy ging foo voorfichtig te werk, 
hy'er, fonder datfe konde gelooven hy vaa 
fmlikheit verandert was, gaufch geen dek- 
fel gaf, om over hem te klagen. Voor 
Dtmarate, alfoo hy wift , datfe op 't ge- 
moet van den Prins veel vermocht , droeg 
hy groote forg om 'er te behagen, fonder 
te weten dat hy'er al tê behaegde; want, 
gelijk ik aireede gefeyt heb , dele Pria- 
ces ontvcynft haer gevoelen beter als 
yeraant. wie \ ook zy. Dewijle fy alnjc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i86 C L E L I E, 

bleef by 't voornemen van de minnedrift ha 
rcr ziele te beftrijden . wasfe niet droef oti 
cenen oorlog, die van 'er dede vertrekken 
een man diefe wel wilde niet beminnen, ci 
eenen Prms diefe niet konde verdragen, fon 
der fich 'ruyterfte gewelt aen te doen. Soc 
datfe,buyten haer weten, Thenufies in fijner 
aenflag diende. Voor Lmdamne, in de hoop 
diefe had , dar 't afwefen Thenufies zoude ge* 
nefcn, wasfe niet droef om den oorlog, 
fchoonfe uyt 'er aert de vrede beminde. Aen- 
gaeade Permmhe in 't byfonder, h'ert hebben- 
de, jong zijnde, en de eer beminnende, liet 
hy fich lichreiik brengen tot den oorlog» hoe- 
wel hy alrijt op Dcmarate verlieft bleef: foo 
dat alles den aenOag van Themiffes vorderen- 
de, bereyde men fich om dien uyr te voeren. 
Men lichte krijgs-volk: men rechte een Le- 
ger op: en Perta>tthe in Ferfoon het gaende 
gebieden, nam fijn affcheyt van de Prin^e» 
Ltftdiimne, gevolgt vaneen deel der braetrte 
van 'r Hof, en onder andere van Themi0es , 
die in de krijgs-kleederen'tfraeyfte gelaet had 
van de werelr. Terwijle den Prins haer in *t 
byfonder aenfprak befagfe Themtffes geduu- 
rig , om te trachten haer re doen raden , dat 
hy van gevoelen t'haerwaerts niet verandert 
was : en inder daet , Lmdamire feyde des 
avonts, datfe dapper vreefde, Themtfhs van 
defe fijne dwaef heit nochnier en was genefen. 
Maer 'k vergat u te feggen, dat naer Pertan^ 
*i>e fijn affcheyt by'erhad genomen, fy'er 
verplichtendef wijfe keerde, na alle die hem, 

tot 



41 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



A é • 



WK 



i3 O E K. ig7 

ot harent vergefelfchapren, fonder ThemiHes 
'an d'andere t'onderfcheyden , en aen alle 
eyde» darfe hun den Prins haren Broeder be- 
deelde , en darfe wenichre, hun wel haefV* 
jverdekr mer heerlikheit te fien wederkomen. 
DnderrulTchen vond 1 hemfifej y die (ich focht 
:e rroo(Ven , een byfotidcre foetiglieit in de 
W'oorden, die LittUam.re in *r algemeyn had 
ïefproken , hoewelfe hem nier een eenig 
|i r svenkje had roegeflaen . 'r welk hy mer reden 
||{_ Jfich moer roe eygenen. 'k Sal my nier op- 
v-.l3houden , Me-vrou, mer u de byi^nderhedeit 
f fi^an defen oorlog, die fes maenden duurde» 
\ 1 re verhalen, 't Is genc^eg gy werer, dat ge- 
l ylijk hy begonnen was door Themtiles^ dien 
f ook heerlik door hem wiert ten eynde ge- 
bracht , dewijle hy door fijne kloekmoedig- 
heit, en door fijne voorlichrigheir, ov:rfaek 
i was van 't winnen van den flag, die de ge- 
ifchillen tuffchcn den Prins van Syracufen en 
' den Prins van Meflene beflechrc, en die de 
i.yrede by die twee Staren voortbracht: want 
iThennHes y hebbende 't gebied over een ach- 
utergehouden hoop , voerde dien aen, foo 
' srecht van pas, dar hy fijn Party d'overwin- 
J f ning dede wegdragen. Dies verkreeg hy in 
5 de geeft van fijn meefter al de eer van defen 
K oorlog , want hy had 'cm op fijn gevoelen be- 
gonnen, hyhad, terwijl hy duurde, heylfa- 
Tmen raedt gegeven, en hy had tot 'r winnen 
' tan den flag meer dan yemant toegebracht. 
-Hyhad felfs d'cer van re hebben behouden, 
O't leven des Prinsen van Syracufen^ wiens 
^ peerc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i88 C L E L I E, 

peert onder hem gedoot zijnde, toen Tham. 
fles by defen Prins quam, doorftiet een der 
vyanden, die hem wilde vangen, ofte doo- 
den , en gaPem fijn peert: invoege hy hem 
redde uyr een groot gevaer. Ondertuflchen 
befloot den Prins van Meflenen, die oud was, 
en die vreefde , dat, indien den oorlog bleef 
duuren, hy fijnen ftaet mocht verliefcn, foo 
billike voorflagen te doen van vrede, dat'er 
Thcmïfla fich niet konde regenftellen. Soo 
dat d'articulen binnen drie dagen geteekent 
waren, en tot fekerheit der handeling wiert 
beraemt, dat den jongen Prins van Meffeneo 
te Syracufen zoude in gij Teling gaen , tot *er tijt » 
dat eenige fl erkten , die 't verlchil tuflchen defe 
twee Prinsen ten deele veroorfaekt hadden, 
zouden afgebroken zijn. Hier na wilde Pertan- 
the, om Themtfiej te doen genieten de voor- 
naemfte eer van 't voordeel dat hy had weg ge- 
dragen, hy voor af ging, om aen Demarate ^ en. 
aen Lmdamtre te beveiligen d'eerfte tijding t 
die hy hun van d'overwinning en van de vre- 
de hadgefonden. Them 'tfles door defen aenge- 
namen laft opgetogen, aen veerde dien metblijd- 
fchap : den Prins gaf hem twee brieven aea 
beyde de Prin9eflen, en Thsmtfes toog weder 
naer Syracufen. Maer derwaerts keerende, ge- 
voelde hy artfoetn:e,dat de hoop, en al'tver- 
drietigfte,dat de vrees in heeft; want de heer- 
likheit, waer medehy overdekt was, dede hem 
ten minften eenige lof van Lindamtre hopen; 
dog haer in 't byfonder niet hebbende gefien, 
zedert den dag dat hyfe van fijne liefde had 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



, II. B O K K. 189 

q ;efproken, was hy bijfter beducht haer alleen 
'e licn. Nier-re-min de liefde en de ftaer-fuchc 
Ie vrees overwinnende , droeg het de hoop 
veo in fijn herte. Hy was echter verplicht 
)y ^Detnarate te gaen , al eer hy by Littdamire 
,ing. Hy quam'er dan, en wiert'er ontfan- 
5 en met vele beleeftheir, en groote teekenen 
?an blijdfchap, aen welke hy geen deel ge- 
loofde te hebben. Inder daer, hy meende 
dat Demarate hem foo wel niet en ontfing, 
dan om datfe hem aenfag als een man, van 
wie Pertanthe haer feer verplichtende fprak, 
want foo ik my niet bedriege, den brief van 
den Prins, aen dcfe Prinses, hield in defc 
woorden. 

PERIANTHE 
acndePringes 
DEMARATE. 

Indien g y my ixmmt , Me^vrou jO}ttf4Hgt The- 
miftes , als een man^ aen wie /\ alles Jchuldig 
^e», en aen vo:e gy Jchuld/g zijt V leven van een 
Prins, die u meer bemint als fichfelven, 

Demarate wiert root, lefende den brief 
van Perianthe, en gevoelde in 'er hert een 
ontroering , diefe naeulicx konde ftillen. 
Sy quam 't echter te boven, en fprekcnde 
feer verplichtende tegens Themtfles , de- 
dcfe hem al de byfonderhedcn van den 



190 C L E L I E, 

ilag verhalen: maer hy dede 't met fuiken 
zcdigheit, dat, indienfe niet had geweten 
uyc den roep de groote dingen die hy in die 
gei egent heit had gedaen, iy door fijne vertel- j 
ling naeulicx zoude hebben konnen begrij- 
pen, hy'er geweeft ware. Soo dat de ach- 
ting, dicfe aire«de tot Themt/fes had» ver- 
meerderende, de vlam. diefe wilde uytbluf- 
fchen, mede toenam. En inder daer, nacr 
dat Them/fies haer had verlaren , floot fy 'er in 
haervcrrrck, en de Perlbon, die 'er geheym 
wift, aenfprekende, feydefe, wel Amermtke 
wat fegt gy van dekluchtigheit van mijn noot- 
lot, 'k VVil Themtfies niet langer beminnen » 
en hy wort alle daeg beminneliker. ""k Wil 
dat hy ten oorlog trekt , om hem te vergeten > 
en hy doet foo fchoone dingen, men niet kan 
laten, eeuwelik aen hem te gedenken; 'k wil 
byna dat hy fterVie, om hem uyt mijn hert te 
rukken, en hy behoud het leven van den 
Prins , om fich voor altoos in *t Hof van Syra- 
cufen te veften. Hier naer Amerwthey wat 
wilt gy dat ik doe , en heb ik geen ftof om te 
gelooven, het 't nootlot behaeat, ik Them/' 
ftes, in wederwil mijner deugt , beminnc. 
'r Is dan beter, voegdePer by, hem gewillig 
te beminnen , en dewijl de reden en de deugt 
famen ge voegt, tegen 't geluk en mijne gene- 
gentheit nier opmogcn; laet om Thmiftfs^ 
die wy niet konnen haten, beminnen. Maer 
uyt vrees hy ons verachte, voegdef'er by» 
laet ons alleenig trachten te maken, hy't niet 
wetc, noch ook vcrlieft worde. Voor my, 

.Me- 



1 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 




II. BOEK. 191 

Me-vrou» feyde AnwMe , 'k geloof inder 
daet » gy niet qualik doen zoud , in u 
niec rechtelik te kanten tegens de genegent- 
heit, die gy Themtffes toedraegt, want de 
liefde vermeerdert door den tegenftant, en 
die hertstocht groeyt fomtijts lichter van felfs , 
danfedoen zoude, indien m'er luft toe had. 
Laetdan uwe finlikheit gaen, fonder die te 
willen dwingen , en gy fult mogelik ficn» dat 
gy in korte dagen de ruft fult vinden, fonder 
die te foeken, en dat u herte fal vry worden. 
Maer terwijle Deinarate fich aldus onderhield , 
ging ThemtBes by Lwdamne, die hy alleen 
vond. 'k Weet wel, Me-vrou. (feyde hy haer 
cerbiedelik den brief van Pertamhe gevende) 
dat ik doe tegens u bevel , maer, Me-vrou, gy 
fult milTchien mijn onfchult vinden, in den 
brief die 'k u van den Prins behandige. Op 
dcfe woorden, nam Littdamtrc, fonder hem 
t'antwoorden, den brief van Penanthc, opende 
dien. en fag dat hy aldus luyde. 

PERIANTHE 



H 



acn de Prin9es van 
I M E R 



E. 



JndiCHgy my gevocltk^rvslt vcrplkhteH ,0Htfangt 
Themiftes als ee» man, aen welken ik,'( leven ^ 
d'overw:mwg,ei7 de vrede Jchuldtg l^en , i^^ant mf 
de vnenffehap» dte gy hem fult bevoijjen, ml 
oordeelen hoedanige gy my toedraegt. 
IIU Deel. ïi ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



,92 C L E L I E, 

Lmdcimire defcn brief geleien hebbende, fag ^ 
Tfc^w//?*^^ vriendelik. aen,en't woort nemende, ' 
feydefc, met verlof, belet my niet te doen 
c gene den Prins mijnen Broeder begeert dat 
ik doen fal. En wat begeert hy , dat gy voor 
my doen fult, Me-vrou, hernam Thtmt^csy hy 
wil dat ik u vrientfchap tocdraeg , antwoorde- j 
fcen 't fal aen my niet fchorren,dat fulcx zy. ï 
Uwe vrientfchap , Me-vrou , antwoorde Themi' \ 
fIcSf is foo dierbaren faek, dat 'er niemant ii ' 
ofte hy en behoortfe op fijne knien t'ontfan- i 
oen. Ontfangtfe dan, feyde Lwdamire ^ in fijn i 
woorden vallende, en fonder meer daer af te 
fpreken , fegt my , des befweer ik u , *t gene . 
'tgerucht my niet dan ter loops bericht heeft, ; 
■want ik geloof u beter als 't felvc, en ik fal my ' 
meer betrouwen op 't verhael dat gy my van » 
den flag fult doen, dan op't gene het my daer o 
van gefeyt heeft. Ik ben ongetwijffelt ahijc < 
geloof weerdig, Me-vrou, amwoorde hy, en 
indien ik niet vreefde, gy gelooven zoud dat 
d overwinning^ wacr aen den Prins begeert 
dat ik eenig deel heb, my vermeren heeft ge- 1 
maekt, zoude ik u milTchien noch eenmael in 
mijn leven feggen. dat die gy op my verkre- 
gen hel^t veel volkomener is, dan die den 
Prins over fijne vyanden komt weg te dragen 
Maer alfoo ik voor geen opgeblafenen , di' 
d'eerbied heeft verloren, wil doorgaen, e' 
in 't tegendeel dat ikfc nu meer wil bewijfen 
dan ik oyt gedaen heb, wü ik u geerne g© 
hoorfamen, en de dierbare oogf-nblikken, 
waer in ik d'cer heb van allcea by u te zijn, 

befte- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL B O L 19; 

befteden aen u re feggcn 'c "ene gy begeert re 
weren. En inder daer, verhaelde ThemtfUs ^ 
Ifftdamire, fonder haer rijr re geven om hem 
t'anrwoorden , 'c geen 'er was voorgevallen , 
met fuiken welfprekenheir , geeftigheir, ze- 
digheit. en behendigheit, dat, fonder haer 
vers re feggen tot fijnen voordeel, fy nier liet 
te merken, dat 't gerucht hem niet gevleyd 
had. Met hy gereet was om fijn verhael re 
eyndigen, quam'er foo veel volcx hy Ltftdit^ 
fmre, 'them niet mogelik was haer yers meer 
in 't byfonder te feggen. Ondertunfchen vond 
fich defe Prinses roen vry bereurerr, want hec 
had ganfch geen fchijn, een man niet te prij- 
fen, die den ftaet foo grooten dienfl: qaam te 
doen, en echter wasfe moeyelik, wetende 
fijn gevoelen t'haerwaerrs , hem met uyrbrey- 
ding re prijfen , vreefende hy'er voordeel 
uyr mochr rrekkcn. Soo darfe, om tuflcheii 
defe twee uyterftcn een middelweg re kie- 
fen. overluyde las, 't geen den Prins haren 
Broeder haer van Themtfhs fchreef, om 
de dapperheit van defcn verborgen minnaer 
recht te doen, fonder fijne ftoutigheit, 
door haren uyrgebreyden lof te vermeer- 
deren. Macr allbo Themffles den hoop 
^ag toenemen, en dat hy fich overrompelt 
^ag door de vleyeryen van al de gene die 
Hty Lmdamire waren, joeg fijne zedig- 
heir hem van defe Prinses. Hy geloot- 
de felf , dat 't belang van fijne lictde. en 
van fijne ftact-fuchr. vereyfchren, hy fulcx 
tlidede. Soo dat hy naer huys keerden, 
r li 2 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



194 G L £ L I £> 

alwaer ik hem ging befoeken , want ik was 
met hem weder te Syraculen gekomen. Soo 
haeft ik'em fag, vraegden ik, hoe fijne faken 
van liefde en ftaet-fucht gingen. Voor mijne 
faken van ftaet-fucht , antwoorde hy,die gaen 
niet qualik , want naer den dienft die 'k den 
Prins kome te doen , is 'er geen bewint daer 
ik niet mag om kuypen. Maer belangende 
mijne faken van liefde, die en gaen foo wel 
niet , want de Prinses mag my meer achten 
danfe dede , maer ik meen niet .datfe my im- 
mer durft beminnen , fchoonfe felfs geen te- 
genheit van my quame te hebben. *k Weet 
wel, voegde hy'er by, dat mijne afkomft 
doorluchtig is> maer mijnen ftaet was foo 
flechr, toen ik van Sicilien trok , ik wel voel, 
dat 'et dwaefheit is Lmdamire te beminnen. 
Maer dewijl uwe kloekmoedighelt, hernam 
ik, uwenltaet, uwe afkomft haeft gaet ver- 
gelijken, waerom zoud gy na defe Prmces niet 
mogen ftaen. Om dat 'er, hernam hy^, by de 
werelt een gril is, die maekt, dat men aen dt 
hooge afkomft der lieden alsfe arm zijn by- 
iiaer niet en denkt . en dat hare oude armoede 
altijt gedacht wert , wanneerfe felfs rijk zijn ge- 
worden. Sulcx is goet, hernam ik, voor die 
rijk werden door een andere weg als door de 
.gunft van een Opper-vorft , maer niet voor die 
gunftelingen zijn van een groot Prins. Want 
eindelik, feyde ik, de gunft doer vergeten al 
*t gene niet ftrekt ten voordeele van diefc be- 
fitren. Neen, neen, hernam T/?ew///^/, lief- 

kooft my niet oaflWtelüt; li^dannre fal my 

noyt 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



n. BOEK. 195 

novt beminnen, ofte en fal my ten hoogden 
niet dan vrientfchap toedragen. Noch weet ik 
niet, of mijne liefde, haren haet op my met 
halen fal. Dat 's weynig de gewoonte antwoor- 
de ik. en ik denk niet. dat gy foo klucht igen 
oeval beproeven fult. Wat 'er van zy , feyde 
Thrmfffes, ikfalfe eeuweUk beminnen . eniU: 
fal foo vele dingen doen om de gunll: van den 
Prins te behouden, ik miftchien fal te wege 
brengen, dat'er niemant in 't Hof boven my 
i raekt Eninder daet. TW.?./ quam feerhch^^ 
I tot fijn voornemen, wantzedert de weder.vomlt 

■ van Peruifithe, wiert hy t'eencmael als fijnen 
^ punfteling aengefien. Hy gaf 'em't voornaem- 

fte amptvan fijnen ftaet.hy verrijkte hem.hy 
huys vette hem in 't Palais. en hy wiert den uyt- 
. . deeler van al de gunden des Prinsen. Onder- 
\m tuflchen gebruykte Themtfies ^^J^^ B^^^.j^^^ 
^ wel .dat de nijr fijne deugt ontfag . hy dede al 
I V goet dat hy konde. hy befchermde d onge- 
I lukkige.hy was mildadig . hy leefde met fijne 
I oude vrienden, gelijk hy dede voor fijne gunft, 
I hy fteef geweldig 'rgefag fijns meefters, hy wa« 
1 niet baetfoekende . en hy liet in alle fijne daden 

■ bl ijken , dat hy den Prini» , en den ftaet bemmde. 
I Maer 't en bleek nier als aen Undamtre , Mo tet . 
I cn my, dat hy verlieft was. Ondertuffchen wa- 

■ ren't opdewederkomft van niet dan 
I tijtkortingen ; en alfoo den Prins van MefTene 

■ ceedig.en wel gemaekt was, ver meerderde hy. 
I door fijne tegenwoordigheit de vreugde van ons 
I Hof. Hy wiert felfs foo verlieft op I^//*^^»^'^^» 
f dat al de werclc ten eerden fijne minne-rucht 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



196 C L E L I E, 

m*;rkte. Maer onder andere was ThemipiS een 
van diefe 'c eerlle gewaer \vierr> en hy was' et 
foo bedrukt om> ais of hem een groot onge- 
luk ware overkomen. Inder daet,'tis vry een 
harde faek voor een bedekten minnaer, die 
van fijne h'efde niet durft fpreken , noch 'er 
*c minil-e geruygenis van geven, eenen Tegen- 
vryer te fien , die al!e de fijne laet blijken, fon- 
der dat n^er yers vind op te feggen. Dit geval 
diende echter Them/ffes: want alibo Lmiamtre 
forgvuldelik op hem lette , wiertfe wel haeft 
gewaer de moeylikheit, die de liefde des Prin- 
<^en van MefTene hem aendede. Sy fprak'er 
felfs af regens -.W^mf, diefe mede had gemerkt. 
Ondertuflchen was 'er nicmant als defe twee 
Perfonen en ik , die 'er acht op floegen r want 
voor den Prins van Meflene.hy vermoede foo 
weynig Them/fles fijnen Tegen- vryer re zijn, 
dathy dede al *t geen hy konde, om hem te 
verplichten, een van fijne byfondere vrienden 
te willen worden. Maer alfoo Themffies hem 
fwaerlik konde verdragen, en dat den Prins 
van Meflene in 't eynde merkte, dat hy fijnen 
ommegang mijde , foo vele de beleefrheic 
*t hem toeliet, focht hy naer de oorfaek. Soo 
dat hy {Ich inbeelde.'t was om dat hy hem al 
te dikwils van vryery en liefde fprak. Want 
alfoo hy hem niet befig fag met eenige fchoo- 
ne te dienen, trok hy'er dit gevolg uyt, en 
gewende fich Thetw^esai boertende te noemen , 
nu den onverfchillenden, en dan den ongevoe- 
ligen:en fulcx wiert foo algemeyn,dat Themi- 
des fomtijrs gedwongen was, op defe twe«| 

na- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 1^7 

namen, die hem foo weynig paften, te ant- 
woorden. Dcmarate in 'c by tonder , had eeni- 
centrooft in te gelooven. dat Them:flcs nie- 
mant beminde, en U^damtre was met droef te 
rien,dat de minne-fucht van Thcmffhs heel ge- 
hevm was: micsfe hem een oprechte vnent- 
fchap toedragende, 'thaer zoude gemoeyt heb- 
ben, verphcht te zijn, hem van er te ban- 
nen. OndertmTchen dedele niet c ene daet, 
nochle fprak niet een woort. welk Tkemides 
eenioe hoop konde geven van Vr hert te mo. 
ren Treffen, of alleenig haer re konnen ver- 
plichten, om fijne miane-fucht tc gedoogen, 
fonder daer op t'antwoorden. Sy fprak hem 
felfs eens langen tijr over dit «nderwerp : want 
't ceval hebbende in een wandeling belchikt. 
dat CióiThenuffcj by 'er alleen vond, leunende 
op een hekken dat aen de zee quam, lagle 
hem foo fuffende, datfe in dit oogenblik ver- 
getende fijne liefde t'haerwaerts . fy nem een- 
voudelik iraegde, of hy by den Prms quahk 
ftont. Och lacy 1 Me-vrou , hernam hy al luch- 
tende, of ik foo wel ftont by de Princes van 
Himcre. als ik doe by den Prins van Syracu- 
fen, 'k zoude foo krachtig niet mijmeren , otrc 
indien ik mijmerde, 'k zoude foo foetjes mij- 
meren, ik niet zoude laten gelukkig te zi)n. 
'k Verfekeru, hernam Lmlimire feer verpucii- 
tende.dar ikudegrootfte reekenen van vnent- 
fchap heb bewefen,die den Prins, mijnen Broe- 
der u kan geven: want naer mijn gevoelen, kan 
men niets verplichtender doen voor die men 
bemint, als te vergeten d'overlaflen die^e u 



198 C L E L I E, 

aendoeii. Ha! Me-vrou , h&xnzm T hemt ff es . 
foo *r u is ovcrlalt doen, u aen te bidden, eu 
indien mijne eerbiedige minnc-luchr, den over- 
lall is , waer af gy wilt Iprelcen. kond gy niet 
onbillikers noch niet wreeders doen, als die 
vergeren. Maer,och lacy! voegde hy'er by al 
fachtende, 'k merk alle daeg wel, dat gy my 
die flag van ongerechtigheit niet gedaen hebt, 
want gy draegt foo groote forg om my te be- 
letten uwe oogen te ontmoeten, gy l'chuwt lbo 
ftijf (innig mijnen ommegang, en gy neemt foo 
grooten vermaek in my te quellen,dat ik niet 
kan twijffelen,ofce u en heugt de liefde die'k 
u toedraeg. Themtffes feyde defe woorden met 
foo beweegliken ftem , dat de Prinses die hem 
oneyndig achte, en hem een oprechte vrient- 
fchap toedroeg, befloot tegens defen rampfali- 
gen minnaer niet uyt te varen, hem heymelik 
in 'er hert te beklagen^ en te trachten hem. 
door reden te genefen. Soo datfe, 't woort 
nemende met al de foetigheit , die de vrient- 
fchap kan befefFen , feyde. gy zijt een eerlik 
man, en *t zoude my ten hoogden moeyea 
d'oorfaek te zijn van u ongeluk. Benevens 
dat u fchuldig zijnde 't leven van mijn Broe- 
der, ik meene verplicht te zijn voor 't uwe 
forg te dragen. Gy zijt felf foo nootfakelik 
ten goede van den ftaet» dar *t belang mijns 
Vaderlandts ook vereyfcht,dat ik u niet over- 
geef aen een dwaefheir, die u zoude mogen 
onnut maken voor den Prins ,voor den ftaet , 
en voor uwe vrienden. Gedoog dan Themi- 
^esy dat ik u miin hert opencjca ik u fegge, 

dar 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ÏI. H O E K. 199 

datfchoon'er geen ongel ijkheit tuffchen ons 
ware, gy op my niet behoort verlieft re zijn, 
dewiU het volkomen feker is , dar ik u noyt 
dan vrientlchap kan toedragen. Ey IMe-vrou. 
riep rhemiftes , is 't niet genoeg , ik wete , dat 
gy zijnde van fuiken ftaet als gy zijr. gy my 
niet wilt beminnen , fonder my te gaen feggen 
dat of wel 't geval geene hinderpalen regens 
miin geluk geftelr had, ik nimmer konde ge- 
lukkig worden. Met verlof, Me-vrou, hebt 
dog füo vernuftigen wreetheit niet, en ge- 
doogt ten roinften, om my re trooften, ik 
denke, dat indien gy in een hutte geboren 
waert.gy zoud lijden dat ik u beminde, en t 
niet onmogelik ware, ik van u zoude bemint 
worden. Gedoog feg ik, Me-vrou, dat ik een 
oedeehe van mijnongeluk'! geval, en niet uwe 
fes-enheit toelchrijve. Aengaende regenheit, 
hernam LmUmtre, 'k heb 'er geene van The- 
mtHcs, in \ tegendeel, voegdel'er by, k ver- 
klaer u openhertelik , dat ik uachre.en dat ik 
u een reedere, vafte, en oprechte vrientfchap 
toedraeg. Maer u defe verklaring doende, leg 
ik u ten felven tijde , dat ik tor u geen lielde 
heb , noch ni mmer hebben fal . Macr , Me-vrou , 
antwoorde rW/?<-/ , weer ay her toekomende 
foo feker? Tae anrwoordefe, want ik laet my 
voorftaen/dat als men moet verlieft worden, 
men weynig begint door de vrienrlchap. Be- 
nevens, dat mijne finlikheir en mijne reden twee 
foo trouwe wachters mijns herren zijn, dat ilc 
uwe verdiend noch uwe liefde niet en vrees , 
en op dat vertrouwen fpreek ik u aen, geli)k: 

li 5- 



200 C L E L I E, 

ilc doe ; dat*s re fcggen ; Tonder gramfchap , f n 
fonder ftrafheir. *k Segu noch eens, dat ik u 
groote vriemfchaptoedraeg, dat ik u op geen 
andere wijfe oytkan beminnen; en dat gy my 
niet gevoeliker kond verplichten , dan door de 
minne-fucht uwer ziele t'mywaerts ftijf-finnig 
te beftrijden. Tenminfl:en,Me-vrou, voegde 
hy 'er by , dewijle gy den rampfaiigen Thcmtflts 
nimmer dan vrientfchap kond toedragen, doet 
hem eene gunft,des befweer ik u. Indien't een 
gunft van vrientfchap is j antwoorde LiMda- 
nure , beiove ikfe u. Och lacy ! Me-vrou, 
feydc hy, 'rgcen ik op u verfoek is van foo 
kleynen gewicht , gy heel onrechtveerdig 
zoud zijn, foo gy'tmy weygerder. Want 
eindeliiv , al 'tgeen ik tegenwoordig wenfch, 
om de qaelling die'k gevoel een weynig te 
verlichten , is dat gy niet dan't een woortvoor 
'tander wilt Teggen , Tonder dat in uwe mce- 
ninge den fin verTcheyden zy. Want by voor- 
beelr,Me-vrou,vervolgdederen bedrukten min- 
naer> 'tzoudemyeen uyrnemende Toerigheit 
zijn, Too gy in plaers van te Teggen dat gy 
my vrientTchap roedraegt, gy u wildet dienen 
van Tekere anderewoorden, welke, om datfe 
Tomtijrs gcbruykt worden, om teederer ge- 
voelens uyt te drukken, hebben, 'kweet niet 
wat Toeter, bevaliiger, en bequamer, om 
cencn rampTaligcn re vertrooften , dan die de 
vrientTchap beTonderlik eygen zijn. Gy zijc 
Too luttel wijs, hernam Ltndanwe ^ dargymy 
meerder mededoogen met u doet hebben , dan 
ik bcgcere. Want eindelik, wat vermaek 

neemt 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. loi 

neemt cy in u fel ven ellendig te maken, wan- 
neer alle dingen hun willen fchikken om u 
gelukkig te doen worden. De natuur heeft u 
oegeven alles watfe kan geven . dat is , een hoa- 
leafkomft.eneen fraey gebet, gy zijt dapper. 
EY hebt verftant, engy hebt geen reden om over 
hacr teldagen, 't Geluk van fijner zijde, heetc 
voorugedaen, al't gene het doen kan; uwe 
kloekmoedigheit is gelukkig geweeft,den ftaet 
is aen u verplicht, uwe meeller is u t leven 
fchuldie,gy gaet de grootheit van u huys weder 
oprechten , en al de werclt bemint u ; uyrgelon- 
dertoy. Me-vrou. fchoot 'er tulTchcn 7 hemf. 
des In't tegendeel, hernam L/«i^»w/rc/k heb 
u aireede gefegt , dat ik uwe vriendinne ben . en 
dat ik'tahijt wil zijn. mirs gy my belooft , en 
dar ev 'c my ter goeder trouwe belooft, gy doen 
fult al't gene gy kond, om my niet dan vnent- 
fchap toe te dragen, 'k Sal 't doen , Me-vrou, ant- 
woorde hy , iudien gy my d'eere wilt doen , vau 
nwte beloven.datgy van uwer zijde doen lult , 
artnene gy kont, niet om my liel te hebben,wam: 
'kzoude eenen vermetenen zijn , indien ik alloo 
fprak . maer alleenig om van u te verwerven mij- 
ne minnefucht, foo ikfe nier kan overwinnen, 
te dulden. Maer 't zoude een geneuggclilve 
J-aek zijn. hernam Lr^danure, (die van 7 
yflcs liefde niet altijt ganfch in crnft wilde Iprc- 
ken indien 't gebeurde dat gy uwe minne- 
fucht had overwonnen , ten felven njde als ik 
mocht befloten hebben die re du den. Hier- 
om is 'tveel beter, ik mijne ImÜkheit met en 
beftriide, en dat gy alleen denkt om d uwe rc 
j » I i ö ver- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



tot C L E L I E, 

veranderen. Hier na feyde Themifles tegeni 
Lwdamire noch hondert beweeglike dingen: 
maer in't einde beloofde hy 'er oprechtelik, 
te doen al wat hy kondc, om fijne minne, 
fuchr t*overwinnen , onder voorwaerde, dat- 
fe mede zoude doen , al 't geen 'er mogelik was , 
om te befluyrcn, hare vrientfchap tot hem 
te behouden, in geval hy niet konde aflaten 
te beminnen. Wanrfe had'era eens gedreygt: 
hem die t'ontncmen, indien hy haren vrienr 
niet wiert, in plaets van haer minnaerte zijn, 
Sedert dede Tkemiftes inder daet al *t gene hy 
konde, om fijne fmlikheit te veranderen, 
want 'er waren foo veel dingen , die hem 
inboefemden, dat Liftdamne hem noyt dan 
vrientfchap zoude toedragen ; dat hy by- 
naer ganfch geen hoop had van*ér uyt lief- 
de te konnen bemint worden. Ondertuf- 
fchcn, alfoo d ongelukkigfte lieden die ge- 
ne zijn; welke hun lichtft door kleyne din- 
gen laten trooften, mirs fy geen reden heb- 
ben om grooter vcrtroofting te hopen , 
wiert Themtfhs foo getroffen door de ge- 
tuygcniflen van vrientfchap , die hy ont- 
fing van Lmdamtre , dat 'er oogenbiikken 
waren , in welke fijn hert bequaem was 
tot blijdfchap , fchoon hy wel wifl , dat 
Lwdamire niet verlieft was , en datfe altijt 
wilde hy't mede niet ware. Inder daet, 
wanneer Lmdamtre hem vertrouwder wijfe 
fprak van eenig belang datfe had, gevoel- 
de hy't gene men niet zoude konnen uyt- 
drukken. Indien hy fiek was , en datfe 



naer 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



I 



II. B O E K. 10 J 

naer hem liet vragen, verquikten hy enfe kon- 
de hem geenerhande teeken van achting, ofte 
vricntfchap geven, ofte hy en wieit'er foo 
feer door verblijd, als een anderen minnaer, 
dan hy, zoude gewceft zijn, door 't gene men 
gunften noemt. Niet dat foo haelt hy van 
L/ftdam/re was , hy üch niet bedroefde, om de 
felve dingen, die hem verblijd hadden, door 
d'eenige gedachte die hy kreeg, dat ÜHdamtre 
hem niet dan vnentfchap toedroeg. Maer 
ten iaetften. als hyfe fag foet eu beleeft, 
fchortefe fijne droef heit, en de liefde fijne re- 
den verleydende, dede hem vergeten, dat 
X, Lwdamtre niet had als vricntfchap, en dede 
hem, inde minfte foetigheden die hy*er af 
rc ontfing , een onbegrijpclik vermaek vinden. 
Ondertuffchen zedert den dag dat fy famen 
gchandelt hadden, gewenden'er Lmdatrnre, 
hem van tijt tot tijt te vragen . wat voortgang 
hy tot de vrientfchap had gedaen ; en Themt- 
ftes om haer te vragen wat voortgang fy 
had gedaen rot de liefde : Lwdamtre had 
echter altijt de wreetheit, van hem heel 
dikwils en feer crnftelik te herfeggen , hy 
goede acht nam fich door den fchijn niet 
te laten bedriegen , en niet eene van de 
foetigheden, diefe hem bewees, oyt voor 
yet anders als voor vrientfchap re nemen. 
En inder daet, Them/ifes merkte foo klaer- 
hk, dat L/Hdamire niet dan vrientfchap in 't 
herte droeg, dat fy'et felf niet berer wift. 
Ondertuffchen diende den Prins van Mefle- 
ne opentlik defe Prinses , die geen ge- 
li 7 ne^eiit- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



io4 C L E L I E, 

negqjitheit voor» noch geen tegenheit vaa 

hem hebbende , hem bejegende met de be- 1 
leettheit die 't welvoegen vercyfchr, datfe 

fijnen ftaet en fijne verdienft bewees. Voor ^ 

Dcmarate , fy had altijt in de ziel de gehéyme ' 

minne-fucht die 'er q.uelde , en die haren af- l 

keer van Penamhe vermeerderde. Soo datfe J 
eeuwelik moft verbergen twee finlikheden, 

feeriwaer om bedekken. Sy quam 't echter ' 

te boven, want men geloofde te hoof , dat fy i 

Themii/es niet wel cnthaelde, dan om datfe i 

hem als den gunfteling van den Prins acnfag; ? 
enden Prins» die fomtijrs eenige lichte koel- 

heit in haren geert: merkte, meende dat 'et »^ w., 

was, om fijne liefde t'hacrwaerrs langer t'on- 1,1 

derhouden. Aen d'andere zijde, Themtffes »!( 

de ftaer-lucht altijt aenfiende als een faek, i 

die fijne liefde kondc dienen , verfuymde j 

niets van al 'r gene fijn geluk konde vergroo- i 

ten » foo dat hy hebbende feifens een meefter 4 

en eene meefteriVe re dienen, hy niet fonder ^ 

beiigheit was. De faken in defen ftant zijn- % 
de. geviel her, dat i:./«i*ï/«-rt lich wat onpaf- 

felik vindende^ Dcmcir^tc haer ging befoe- A 

ken, en dat 'er den Prins van Meifene, MC' - 

riander en Themifles by waren. Aengaende ï 

al de Juffers die 'er quamen noeme ik u nier, , 
want fulcx ware onnut, mits de praet die 
ik u wil verhalen, voornemelik viel tulTchen 
de fcboone Mei ff er Cy Mcrtander^ en Jhcnuïtes ^ 

hy wiert echter door Demarute begonnen, t 

dier voege als gy gaet hooren. Met defe ' 

Princes in de kamer van Lmdamire quam, ii 

fey- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. BOEK. 205r 

feydefe om'er te lieflcoofen, hoewel "c 
uyt'er aert niet te geerne doet, 't niet mo- 
gclikware datfe fiek was, en datfe de verw 
al te helder had, en hare oogen te flikke- 
rende ftonden, om qualik gellapen te heb- 
ben. Lffidam/re antwoorde op defe vleyery, 
door een andere; waer op yder fijn placts 
nemende, begonde men Merundcr te queU 
len, om dat hy een weynig meer als naer 
gewoonte aenfprak een feer traeye vrouw 
van 't Hof, die foo berucht was onbequaera 
te zijn tot liefde, men nimmer dacht te 
vermoeden fy die hadde. Soo dat Lmda^ 
mtre. Tiende men Meriander dus aenranfde, 
feer aerdig feyde , indien 't waer was, dat hy 
defePerfoon beminde, fware aenflagen molt 
foekcn. Voor my, feyde de fchoone en be- 
vallige Mebfere, 'k geloof niet dat Mcrtaftder , 
op die gy fegr, verheft zy , ofte foo hy 'c is, 
is hy niet dan tamelik. Want eindelik, 'k fie 
hem foo getroffen door de kleyne bewijfen 
van vrientfchap,die hy'er af omfangt.ik niet 
kan gelooven hy'er foo blijde om zijn zoude , 
indien hy krachtig verheft ware. Maer bedenkt 
gy wel, *t gene gy legt, antwoorde Demar.ife ^ 
als gy fpreekt gelijk gy doet. Jae, Me-vrou , 
hernam Meltjcrcy en indien gy de moeyte 
neemt om naeukeurig t'onderfoeken , 't geen 
ik leg , fult gy Hen ik reden heb te gelooven, 
dat een minnaer d'enkele beruygingen van 
vrientfchap met fuiken vermack niet zoude 
konnen ontfangen. Voor my. feyde .l/fr/.t/r- 
der, 'k beken da: ik op die, met welke 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ft 



to6 C L E L I E, 

gy roy quelt, niet vcrlieft ben, maer indien 
ik *t ware, geloof ik, dat ik de bewijfen van 
hare vrientfchap, noch blijdelikcr zoude ont- 
fangen, dan ik doe, want 't is de liefde ey- 
gen, *t gevoelen levendiger te maken ^ en te 
verdubbelen de weerde der dingen van de 
beminde Perfoon komende. Dat 's ongerwijf- 
felt *t gevoelen van al de werelt, (voegden 'er 
Thcm/Ijfej by , die te veel gelegen was aen dit 
belang, om 'er niet af te fpreken) en al wie 
•therte gevoelig heeft, fal nimmer fpreken, 
gelijk de fchoone Mel/fere^ praet. In 't te- 
gendeel, antwoordefe, al wie eenige teeder- 
heit in den geeft heeft, voor dingen van die 
natuur, fal, 'r geen ik feg, lichtelik begrij- 
pen. Voor my, feyde de Prinses £;W<iw/r<', 
'k bekent dat mijnen geeft tuffchen defe twee 
gevoelens beteutert ftaet, en ik begrijp 't on- 
derfcheyt niet genoeglaem, om 'er mijn ge- 
voelen af te feggen. En ik, feyde Melifere ^ 
'k houde ftaende, dat een man die een vrou 
bemint, in welke hy niet en fiet dan vrient- 
fchap tTijnwaerrs, en van wie hy reden heeft 
te gelooven , noyt op geen andere wijfe te ful- 
len bemint worden, nimmer recht blijde kan 
zijn, als hy*er eenige bewijfen van vrient- 
fchap af ontfangt, en dar, indien hy*t worr, 
het een ongetwijfFelt teekcn is, van de mid- 
delmatigheit fijner minne-fucht. En ik, her- 
nam fchieiik Them.ffes^ 'k houde, dat 'c groot- 
fte en onfeilbaerfte bewijs van een groote 
minne-fucht is, te fien een roinnaer, die, on- 
aeogefien al fijne fmerten , met vermaek ont- 

fangt 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ii. B O K. 107 

fangt *l gerinfte teeken van vrientfchap, dat 
fjjn meefterfle hem kan geven, 't Gene The- 
m/0es{eyT, is foo redelik hernam Men ander ^ 
ik geloove, dat de Ichoone Mehjere met al 
hare gaeuwigheit haer genoeg belemmert vm- 
den fal, om haer gevoelen wel te bewijlen. 
Voor my, antwoordefe» 'k fien'er foo groo- 
tcn belemmering niet in. Gy fuU'et gelel- 
fchapdan groot vermaek aen doen, hernam 
Dcmarate, 't wel fe verklaren . een onderwerp 
heel fonderling zijnde, en dat miflchien noyt 
recht verftaen is. Echter is 'et licht te ver- 
ftaen, hernam Meltjère , want eindelik, naer 
de wijfe, op welke men van de lieMe Ipreekr, 
.Ui dunkt my ik genoeg vatte, wat 'et zy om te 
begrijpen, dar hoemen meer bemint, hoe men 
meerder wenfcht bemint te werden, en dat 
d'opperfte gelukfalighcit voor een minnaer i» 
de lieide van fijn mcefterfle, en dat fijn groo- 
fte ongeluk zy, de fckcrhelt van haer hert 
nimmer te treffen met defelve minne-fucht, 
waer mede hy beferen is. Noch vat ik dat de 
begeerte van bemint te werden, den Vader is- 
van alle andere begeerten, indien 't geoorloft 
zy aldus te fpreken , en dat defe begeerte hem 
nimmer verlaet , en een eeuwige onruft in 
fijn herte brengt, die toeneemt, en ondracg- 
lik wort , t'elkens als fijne meefterffe yet 
doet. 'twelk hem ftoffe geeft om te geloo- 
ven, dat hy'er noyr af fal bemint worden, 
dier wijfe. als hy 'c wil wefen. ^k Beken 't 
feyde toen Themtftes , en ik feg foo wel als 



gy, dat de begeerte om 



bemint te worden 



niet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2o8 C L E L 1 E, 

met de liefde voortkomt , en niet dan met hacr 
kan fterven , fchoon een minnaer felts fondcr 
hoop beminde; want het gebeurt feer dik- 
wijls, dat de liefde, die met de reden fpor, 
onmogelike dingen doet begeeren. Maer de- 
wijl gy toeftaer, 't geen ik feg, hernam Meli- 
fcre , beken 'r ook, dat ik gelijk heb re fpre- 
ken als ik fpreek. Inder daer, voegde f'er 
by , heeft men geen reden re denken , dar eea 
minnaer niet hevig bemint, als hy met blijd- 
fchap onrfangt enkele getuygeniffen vanvrient- 
fchap, die hy niet dan met moeylikheit be- 
hoorde aen te nemen, indien hy vierig be- 
minde; en eindelik, daer is geen gelleltcnis 
foo verre van de liefde, als de vrienrfchap, 
en men gaet dikwijler van de onverfchillent- 
heit rot de liefde ; dan van de vrienrfchap tot 
de minne-fucht. Soo dat, wanneer een min- 
naer, die 't herre gevoelig en teeder heefr, 
eenig bewijs van vrienrfchap van fijn Mee- 
fterife ontfangr , en dat hy 't ontfangt met 
gedachte, dat die vrienrfchap nimmer liefde 
worden fal , behoort hy'er feer bedrukt, en 
heel ongeruft om te zijn, en fich ganfch on* 
gelukkig te achten, en niet bequaem te we- 
fen tot die blijdfchap van welke ik fpreek , 
die reden geeft om re denken, dat dien min- 
naer niet meerder begeerr. Want, mijns be- 
dunkens, is'er niet dau de hoop of de befic- 
ting van 'r gene men begeert, 't welk blijd- 
fchap behoort, ofre machtig is, te geven. 
En voor roy, 'k meen, dat, indien ik een 
minnaer ware , en dar mijne meelterfle tot 

ver- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



1. 1 



II. BOEK. 109 

vergeldinge mijner liefde my enkele bewijfen 
van vrientfchap gave , 't my dapper zoude 
fpijren . cn meerder Ipijren , dan offc ware 
ftraf, wreet, geftoort, onbeleeft, en onge- 
lijk. Indien gy dc liefde kendet , hernam 
Themifrcs, zoud gy wel fien, dat'et een gril- 
lige is, die fomtijrs met een kleyntje wort 
te vrede geftelr, en die, ten felven tijde dat- 
fe alles begeert , fich bynaer met niet ver- 
genoegt, en indien ik een onfcylbacr teeken 
moft geven om een groote minne-drift te 
kennen, zoude ik feggen, 'ris wanneermen 
eenminnaer fier, die, in weerwil van fijne 
reden, tegen d'ongeftuymigheit fijner begeer- 
ten, en de hevighcit van fijne minne-drift, 
fijne droefheit voelt ftillen , door 'c enkele 
geficht van de Perfoon die hy bemint. Oor- 
deelt dan, wat een minnaer behoort te gevoe- 
ien , die in de fchoone oogen van de Per- 
foon, welke hy aenbid. fiet foetigheit. tec- 
derheit. en goetheit t'fijnwaerts. Indien hy 
*er dcfe foetigheit, defe teederheit, en defe 
goetheit in fag, met hope van de natuur harer 
genegentheit te doen veranderen , antwoorde 
Meltfere , begrijp ik wel, dat dieu minnaer be- 
hoorde verblijd re zijn :maer ik ftelvaft, dathy 
die hoop niet heeft, en dat hyfe nimmer kan 
hebben. Ha ! Me-vrou , riep Met i^ifidcr.gy ftelt 
vaft een faek, die ganich onmogelik is, waiit 
fchoon een minnaer een Perfoon beminde, die 
hem gruwelik haete , en die hem door eenig 
belang van geüacht haete , zoude hy ook tegens 
fi inë dink hopen , mits de hoop met de liefde ge- 
^ borea 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Ito C L E L' I E, 

boren wort, en niet dan met de liefde fterfr. 
Voor my, hernam koeltjes Themtfies, ik ge- 
loof, dat men kan beminnen » fonder hoop 
van begunftigt te worden : 'k beken 't, voeg- 
den *er Mertaftder by, maer niet fonder hoop 
van bemint te worden. *kBeelde my felfs in, 
dat de hoop Hch fomtijrs verbergt voor diefe 
heeft, en dat*er minnaers zijn, die hopen 
fonder het re gelooven. Invoege dat, gelijk 
de waerfchijnelikheit in liefde, fich kan vin- 
den by d'onraogelikheit, hoe wilt gy dat ee- 
nen armen minnaer, die in de oogen van fijn 
meefterfle foetigheit en teederheit vind , niet 
hope dat die genegentheit van natuur fal ver- 
anderen, en fich felfs niet laet voorftaen, dat 
fijne meederfle, fonder datfe 't weet, voor 
hem yet meerder heeft als vrientfchap. Want 
het is de liefde, alsfe groot is, foo natuurlik 
te vleyen en te bedriegen, diefe befit, ik niet 
mogelik houde, dat een minnaer de getuyge» 
niflen van vrientfchap fonder vermaek kaa 
aennemen. Voor my, feyde Meltfere, 'k meen- 
de dar de vrees immers foo grooten teekea 
van liefde was als de hoop. Sy is *t ook» 
hernam Themtffes^ maer hunne voorwerpen 
zijn verfcheydeu : want de hoop fpruyr fom- 
tijrs uyt overmatige liefde, in 't midden van . 
de grootfte onderwerpen van te wanhopen , 
en de vrees in *r tegendeel, door de felve 
overdadige liefde , neemt in met gewelc 
•t herte van een minnaer , onaengefien alle 
de verfckeringen die hem fijn meefterfle kan 
geven, Soo dat, om weder op ons ftuk te 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O F K. 211 

^:omen, 't licht is te begrijpen^ dat een min- 
lacr geen grooter tecken van liefde kan ge- 
'en, dan wanneer een minnaer, onaengefien 
Ie droef heit die hy heeft, van niet te kon- 
jen bemint werden, dierwijfc als hy 't be- 
geert re zijn, hy niet kan laren gevoelig te 
ftrefen aende foetigheit fijner Meeft-erflc. Niet 
dat defe foctigheden hem niet ondraeggelik 
vallen, foo hacft hyfe niet meer fiet, maer ik 
houde *t foo onmogelik, als men teederlik 
bemint, een meefterflc te konnen fien, fon- 
der vermaek, voorncmelik als menfe foet 
fiet. dat ik al de minnaers van de werelt wel 
Wilde uyt tarten, offe geen vermaek zouden 
hebben, alsfe eenig teekcn van vrientfchap 
ontfingcn. Maer, om klaerlik te doen fien. 
dat een minnaer, die bequaem is tot defe 
blijdfchap, welke de fchoone Meltjhe de koel- 
heit van fijne genegentheit toefchrijft , vieri- 
gcr bemint als een ander, die ongevoelig zou- 
de zijn, ontfangende een teeken vrientlchap, 
moet men de liefde in haer eygen natuur 

aenmerken, en toeftaen, dar de volmaekfte 

taii liefde, de vierigfte en de duurfaemfte is, en 
dat als m*een minnaer vint, die veel begec- 
rende , echter bequaem is om eeuwelik te be- 
minnen, fchoon hy naeulicx yet, van 'tgeen 
hy wenfchr, verkrijgt, een volmaekter min- 
naer is, dan die, door d'onverduidigheit van 
fijnen aert, veel eer dan door de groote van 
fijne minne-fucht, geduurig feyt, dat hy al- 
les ofte niet begeert; en die altijt gereet ftaer, 
om fijne banden te breken, indien men hem 

niet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ZiZ C L E L I E, 

niet met gunften overftolpr; die fpot met de 
kieynigheden , welke de groote qualen verlich- 
ten, van die wel weten te beminnen, en' er de 
kracht geven, om fonder gelukkig te zijn,aU 
tijt te beminnen, 'k Zoude noyt gelooft heb- 
ben , feyde den Prins van Meflenen , dat een 
Ongevoeligen foo wel van de liefde had kon- 
nen fpreken. Hy fpreekt 'er ongetwijfFelt heel 
gceftig af, hernam Melifire » maer 't is licht 
te Tien, dat hy niet en fpreekt uytervarentheir, 
dewijl hy gelooft, dat men fecr vcrlieft kan 
zijn . en fich met een enkel getuygenis van 
vrientfchap genoegen. Met verlof , Me-vrou# 
hernam Themiflej , fchielik, verandert den Tm 
mijner woorden niet; wantik feg niet, dat 
een minnaer vernoegt is , als men hem geeft 
teekenen van vrientfchap, maer alleenig dat 
iiy niet kan nalaten, hoe rampfalig hy zy, 
eenige verlichting, ja felfs blijdfchap, te ge- 
voelen, in 't oogenblik, als hy dit getuyge- 
nis van vrientfchap ontfangt^ en ik houde 
ftaende, dat een man ongevoelig moet zijn, 
indien hy eenige foetigneit van fijn mee- 
fterfle fonder vermaek kan ontfangen. Ea 
ik houde in *t tegendeel, hernam Meitfere^ 
dat dien minnaer eenen laeuwen minnaer 
moet zijn, indien hy een foetigheit van die 
natuur aenneemr, fonder droefheit; dewijl 
*er, mijns bedunkens , niets is, dat een meer 
fpijf, dan als men u geeft dat gy niet ver 
, foekt, en dat m*u doorgaens weygert 't ge 
ne gy eyfcht. 't Blijkt wel. Me-vrou, her 
nam IhmtBef » gy u hebt vernoegt met 

ver- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL B Ü is K. 2i; 

v-erlieft t€ maken , Tonder het te worden; in 
dat gy felfs niet een van uwe minÉaers hebt 
toegelaten, u t'onderhouden met de gevoe- 
kns door u in 'er herrc gebracht; want in- 
dien yemant dat voordeel had genoten* 
foudgy weten, Y gene ik aireede gefeit heb, 
dat de liefde fich fomtijts met foo wcynig 
vernoegt, men mag leggen, datfe met niet 
met al gepaeyt wort. Niemant twijfFelt .voeg- 
den 'er ThemtBes by, ofte een minnaer wenfcht 
d« befitting van fijn meefterfle , ondeituf- 
fchen laet hy niet ongeloofFelik blijde te zijn , 
als hy'er afbeeldfel mag hebben, fchoon 't 
een geftoien konrrefeytfel ware. Sal men 
daerom feggen, dat die blijdfchap een tee- 
ken is , van een laeuwe genegentheit. Wacr- 
om fal men dan niet begeeren, dat eenea 
«liendigen Minnaer de vrientfchap, die fijne 
meefterffe hem bewijft, aen fie, als een on- 
volmaekt afbeeldfel der liefde, die hy van 
'er begeert. Inder daet, geeft een teede- 
re vrientfchap een graet vierigheit meer, 
cn gy fult'er liefde afmaken: dies houd 
ik ftaende, dat 't kontrefeytfel van de Per- 
foon die men bemint, als 't niet gegeven is» 
foo vele vreugt niet behoort te veroorfa- 
ken, als de vrientfchap van de Pcrfoon, die 
men aenbidt : want gy kond die fchildery heb- 
ben, fonder eenigfnis deel te hebben aen't 
hert van de Perfoon dieie vertoont: macr be- 
langende de vrientfchap , een minnaer recht 
vcrlieft zijnde, fietfe altijt gunftiger danfe is. 
Ten minftcn is hy verfekert, van 'er geacht 

ea 



m 



114 C L E L I E, 

en bemint te zijn, 't welk een faekis, die 
niet kan teylen foet te wefen. Niet dat ik 
niet beken, dat de grootfte vrientfchap van 
de werelt *t felve vermaek niet kan geven , 
't welk 't kleynfte getuygenis van liefde dat 
men (ich kan inbeelden zoude aenbrengen: 
maer eindelik, al wie recht bemint, kan niet 
dan oneindelik gevoelig zijn , in al *t gene 
hem komt van de Perfoon die hy bemint, en 
dat hem geen teekenen van haet en af keerig- 
heit fchijnen. En eindelik , de groote der 
liefde vertoont fich noyt beter, als wanneer 
een man. in 't midden van fijne fmerten, ge- 
lukkige oogenbllken heeft, en ellendige 00- 
geablikcn ter felver tijt, als hy de meefte re- 
den heeft om gelukkig te zijn. Want 't i$ de 
liefde eygen, te maken dat de minnaers noyt 
fonder vermaek, en nimmer fonder droef heic 
zijn. Gy fpreekt, feyde noch eens den Prins 
van Meflene, van die hertstocht foo wel» 
voor eencn Ongevoeligen, dat gy 't niet altijc 
moet ge weeft zijn. Themtfies hoorende 't ge- 
ne fijnen Tegen- vry er feyde, geliet fich het 
niet vcrftaen re hebben , niet konnende be- 
fluyten voor de Prinses van Himere te feg- 
gen, dat hy niet verlieft was, en 't immers 
foo weynig willende bekennen, uyt vreefe 
van haer te mif hagen, en fich te hinderen. 
Voor Demaratfy de geheyme minne-fucht die- 
fe in de ziele droeg haer liefkoofende . ge- 
loofdefedien dag dat Themtfhs verlieft was, 
«n fy miflchien *t voorwerp fijner minne- 
fucht • want hy vlijde fich by niet ecue Juffer 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK 



215 

lis 



van 't tioi, en bcfochr geduurig niemant 
de Prin9es van Himere, en haer. Soo dat de 
praet, die men quam te maken, haer doende 
gelooven,dac Ihenuftes Lmdamire niet konde 
beminnen, mits fy wel f«g, dat hy Teer gevoe- 
hg\va«, in de teek en en der achting, die hy 
van 'er ontfing^ ly heel blijde wiert. Nier, dat 
dc zijde van de 'reden niet ware. die welke 
Themiftes en Meruwdfr beweert hadden, maer 
defen fm niet palTcndc op 't geenle wenfchte, 
hadfe liever te volgen de fmlikheit van Mel'^- 
Jcre, Ichoonfe in 't eerft niet wa* van dat ge- 
voelen. Die* vertrokre al heel vernocgt van 
LmUamire: voor Them^ftcs, hy ging loo wel 
te vreden niet van daer, want niet konnende 
laten blijde te zijn, als LwMmwe hem eenig 
petuyeenis gaf van de vrientlchap dicfe hem 
toedroeg, duchte hy haer niet genoegiaem 
ovcrredet te hebben, en dat iy'er mocht m- 
beelden, fijne liefde niet groot genoeg ware. 
En feker 't was niet fonder reden, want v1e 
Princes van Himere mijn SulUr 's avont» 
aenfprekende , had hondert inlichten op die 
praer. In 't eerft feydefc, datie recht blij- 
de was. te mogen gelooven, ^t gene MrL- 
fere had gefeyt, dat T hemt ftes haer foo leer 
niet beminde, als hy feyde. Maer, Mc 
' Vrou, antwoorde Mmce, ik vinde 't gevoe- 
len van Mermndcr , en van Tkcmifla veel 
waerlchijneliker. als dat van Mchjerc. die 
gewifTelik niet anders heett willen doen, 
als betoonen datfc heel gaeuw is. Schoon 
fulcx ware, hernam Lmdanwc, zoud gy my 



#•1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2t6 C L E L I E, 

dienft doen, 'r my niet te feggen, mits ik 
rechtevoon iieel blijde zoude zijn , dat The- 
mtfits my niet beminde. Want eindelik, 
voegdef'er by, my dunkt Mtrtandn foo wel 
heett bewefen , dar 'er geen liefde fonder hoop 
kan zijn, ik bynaer niet en twijfFele, ofte 
ThemiBes lief kooft fich felvcn . fich inbeel- 
dende , ik hem t'ee«igen dage fal beminnen. 
Gelooft my> Me-vrou, hernam Mertce^ half 
lacchende,'k meen gy niet qualik doen zoud» 
'tu, foo wel als hy, 't in te beelden; want, 
om niet te liegen, ik geloof, dat wanneer 
men een feer teedcre vrientfchap toedraegt 
een heel eerlik man, hebbende een hevige 
minne-fucht, en dat defe liefde de vrientfchap 
van die men mint niet en doet verderven, 
*t licht gebeuren kan, dat met verloop van 
tijt die vrientfchap een weynig vieriger worde. 
Hal Mer/ce, indien gy ernftelik fpraekt, zou- 
de ik my bijfter over u beklagen. In ernft, 
Me-vrou, hernamfc, ^k en boertc niet, ea 
den tijt fal u miflchien leeren, dat ik niet lie- 
ge. Indien dat ongeluk my overquame,ant- 
woordefe, fult gy 't nimmer weten , foo wey- 
nig als Themiftes, Wy fullen 't miflchien eer 
weren als gy, antwoorde Mertce^iX lacchende, 
want naer gy geaert zijt, moet gy al heftig 
minnen, voor te geloovcn dat gy bemint: 
maer eindelik , Me-vrou, de fmlikheden» 
welke een deugdelike liefde inblaeft , gelijke- 
nen foo wel , die een teedere vrientfchap 
gecfr, dat als m'cr fich door wil bcd;ie^en, 
men bedrogen wort. Maer, Mence^ ant- 

woor- 



Ar 



II. BOEK, 217 

ivoordcfc, 'k wil my nier bedriegen: gy ge- 
looft 'et nier, hernam mijn Sultcr.maer lulcx 
laetniet re zijn. Hier op fweeg Lmdamtre^ 
en Mence haer latende mijmeren, begonde ia 
ernft te gelooven, dat de Yrientlchap diefe ia 
de ziele had, wel liefde mocht worden. la- 
der dacr, zedert delen dag veranderde 
f«/r^,hare wijle van ommegang met Them/fies^ 
enfe wantrouwde haer felven , en tTijnen on- 
geluk geloofdefc, dat Thcmti/es haer lurteler 
beminde als hy feyde. Maer 'r gene haer dap- 
per fpeet, was ,fy gevoelde, hoe leet het haer 
ware, datfe niet feer blijde was, dat Thcm/- 
fies haer weyniger beminde alsfe gelooft had. 
Sy verbergde hem echter haer gevoelen heel 
forgvuldelik, en bleef hem eenigen tijt ge- 
duurende feggen , datfe geen liefde tot hem 
had, noch nimmer hebben zoude. Themj/Ies 
van fijner zijde, feyde haer ook altijt dat 
hy was, en eeuwelik zoude blijven, dett 
verliefften aller menfchen. Maer in plaets 
van hem te feggen, als eerrijrs. darfc heel 
droef was, hy 't ware, en hem te bidden, te 
trachten fijne finlikheit t'overwinnen , fcydefe 
hem dat hy'er foo feer niet beminde als hy 
meyndc, en dat hy gewilTelik niet wel merk- 
te, wat in fijn hert omging. Maer ter fel- 
ver tijt, fthuwdefe hem, ly was heel be- 
droeft , en eenige dagen lang bejcgendefe 
hem foo qualik, dat Themtflcs van onge- 
neugt meende te fterven. En inder daec, 
hy wiert foo fwaermoedig, ook foo krank, 
dat de gaeuwfte Genees-meefters acn fija 

Kk 2 Ic^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2iÖ Ci^i^x-*iij 
leven twijffelden. Den Prins, die hem met 
tl'uyterftc teederheit beminde , quelde fich 
overmatig, hem in luiken ftact te fien , De* 
marate , haer inbeeldende dat de geheyme 
minne-lucht t'haerwaerts ^ hem tot dit uyrer- 
fte bracht, verviel tot een wanhoop, die'tge- 
heym hares herren zoude ontdekt hebben, 
indicnfe de konft van veynfen wat min had 
geweten: en Lmdamirty toen in crnftgeloo- 
vende, dat zy d'oorfaek was van *t gevaer 
daer ThemtBes inlag, fmerten 't foo gevoelig, 
darfc genootfaekt wierd, hare kamer re hou* 
iien, veynfende wat onpafleiik te zijn, om 
hare droef heit te mogen verbergen: want ik 
had u vergeten te feggen , dat daegs te voren 
eer Thenuffes recht fiek wierdt. Ltrtdamire 
hem dingen had gefeyr, die hem foo gevoe- 
lik troffen, 't haer lelfs was berouwen een 
quarticr uurs, naer dat hyfe had verlaten. 
Soo datfe, haer felven toen aenfiende, als 
d'oorfaek der doot van den eerlikften man 
van *t hof , en van een man diefe een feer 
teedere vrienrfchap roedroeg . en aenwie den 
ftaet en den Prins foo verbonden waren, 
en aen wie fy *t felf foo feer was , 't zy dat- 
fe hem als haren vrient, ofte als haren min 
naer aenmerktc, haer befchuldigde, fonder 
cygentlik te weren, waer mede fy fich be- 
fchuldigde. Ondertufichcn befocht Pertan- 
ihe Thenufhs alle daeg, den Prins van Mef- 
fene befocht hem ook. Demamte felfs ging 
hem bcfoeken, en wiert foo getroffen, door 
den decrlikcn (lant, dacrfe hem in fag, dat- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i l. B O E K. 119 

fc meende, naer lbo langen rijt fijne minne- 
fuchc te hebben weder ftaen , voor 't gewelc 
van hare droef heit te befwijken, en eenig 
teeken van liefde te geven aen Thenaf/cs, 
diel^ geloofde indien ftaet te zijn, om dat 
hy. door de eerbied die hy'er toedroeg, en 
door de geirouwigheit, die hy den Prins fij- 
nen meefter wilde bewaren, niet durfde feg- 
gen, dat hy'er beminde. Soo dat Demara- 
te, bekoort wiert hem te feggen, dat hy ge- 
lukkiger was', dan hy dacht te zijn , dog 
in *t einde vernocgdefe haer met hem , door 
de droef heit die in hare oogen . en in hare 
woorden bleek, duyfent getuygeniflfen van 
achting, en van vrientfchap te geven. On- 
derruffchen defen kranken minnaer fich fien- 
de befocht van al de werelr, en niet fiende 
de Prinses Lmdamire, wift niet wat denken, 
vau*er doen. Sy liet wel naer hem vragen, 
raaer dewijl Demara/e hem had wefcn be- 
foeken , geloofde hy datfe ten minften haer 
had behooren te vergefelfchappen. Dies hy 
niet willende fterven, fonder te weten wat 
Lmdamfre dacht van fijne doot , dtrde hy een 
uyterfte gewelf, om te fchrijven drie of vier 
regels, die hy my betrouwde. Hy liet my 
^t briefje toezegelen, dat ik bracht aen Lin^ 
danure, die 'k alleen vond: fy wiert root, 
met ik 'er feyde , dat Them/ffej aen 'er fchreet ; 
waer na fy 'r briefje fchielik en re gelijk met 
vreefe open doende, vond fy 'er in defe woor- 
den. 



Kk 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



2lo C L E L 1 E, 

\Heh H Jtiet k2*t»eK gehoor fameft » toen gy my 
gcboo i H met te hermnmn; matr ik^ fal a wei haefi 
gchoorfaem zijn ^ miteft gy my gebied te fteri^it, 
Cebted'et my Uan ^ Mc-vrou , oj>dat tk^flervcMdt 
ectifgen troofl heb , voeygert dog dejè Jooüelike vunfi 
met aen de» ram^faii^^ften €K am deu verliejfleh 
aller meytjchen^ 

Lmdamtre overbs rwcemael dit briefje, 
maer fy las her mer de tranen in d'oogen. Sy j 
deJe eciirer groot gewelt, om 't voor my te 
verbergen, en een weynig herftelt zijnde, 
vraegdefemy, of Themtfies waerlik foo krank 
was als men feydc, en hy felfs feyde. Me- 
vrou, feyde ik, Themitles is foo krank, dat. 
indien gy hem de gunft wilt doen van hem te 
aarwoorden, het daetelik moet zijn, 
#»/reopdefe woorden in'er heymelik vertrek 
gaende om te fchrijven. lier my in 'er kamer, 
en een oogenblik daer na brachtfe my hare 
antwoort, my biddende met de tranen ia 
d*oogcn , dar, foo Themtfies nier in ftaer was, 
omle re fien als ik weder by hem quame, ik 
*er haer briefje zoude weder geven, fonder 
yemanr daer af re fpreken: ik beloofden 'er 

gene fy b. geerde, en ging weder by mijnen 
fieken vrienr die ik het briefje van LmLi' 
tn/ree^z(, en die ik feer gevoelig vertroofte, 
toen ik hem feyJe, darfe 'r fijne had gele- 
fen met de rranen in d'oogen. Hy opende 
dan dat van de Prinses , en beftont her te 
lefen, hoewel met groore moeyre , ler oor- 
fake fijner uytnemen de fwakheit. Maer de 

liefde 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ir. BOEK- XZi 

liefde fijne krachten verdubbelende, quam 
hy eindelik tc boven 't lefen defcr woor- 
den. 

Lefff rhem'ïikes , leeft, at utdwt'er met mo^ 
dig 2-r. *»^-^ « beloven, u met meer te verbtedeft 
my te bemwnefi , fal tk^er toe verfiaen , om V le- 
Tc» te behouden vafi de man, dte my in de vocrslt 
Ider voeerdfl is, 

Themiffes wiert door dit briefje foo ver- 
blijdt, dat een foort van flaepfiekte, die on- 
der fijne Koorts liep. en voor de Genees-mcc- 
fters een doodelik teekcn fcheen, begonde t« 
verdwijnen: en. als of 'et toovery ware ge- 
weeft: , hy beterde in een oogenbhk . en dve 
over hem gingen, des avonts hem komende 
befocken, kregenfe weder hoop. Soo dac den 
Prins datclik dcfe goede lijding, brengende» 
Detmrate . die Themtftes des morgens had we- 
fen befoeken, en die hem loo vele verplidi- 
dedingen had gefeyr, gelootde dat hacr be- 
foekhem genefenhad, en beminde hem het- 
tiger dan oyt. Voor Ltndamnre, fy gelootde 
met reden . datfe Themtftes \ leven had w.der 
gegeven; raaer 't berouwde haer by na, alsfe 
quam aen te merken, wat gevolgen, 't gene fy 
voor hem gedaen had , mocht hebben. Maer 
immers hem aireede meer beminnende alsfe 
meende, onrfingfe blijdelik een brietje, dat 
Themiflrshztx fchreef. des anderen daegs dat 
hy beterde: 't was echter heel kort, en liet 
hier ten naeften by den inhout. 

Kk 4 X^^^ 



122 C L E L 1 E, 

\S,'tl levcfiy Me-vrotiy devoijle gy V my htveelt, 
fuaer y met verhf , gedenk^t ahijt aen 't gene gy : 
mybeloojt^ mdien gy my met -wilt doen -Dcrlie- 
JeH^t In^cnjiit gy my hebt behou leiiy en my fitet 
l/ef'ijy dan mus gy my toe loet u eearudik^ aen ie 
bidden, 

*t Seldfacmfte was , Me-vrou , dat Themiffes 
genefen zijnde, Lindamne lütx. konde befluy- 
ten hem te fien. En inder daet, fy ging voor 
veertien dage re lande» cnfe fprak hem op 't 
laetft datfe konde. Maer eindelik 't op hare I 
wederkomft niet voor by konncnde, fag 'er 
Themtsles tot harenr ,en hy fagfe alleen. 'kSal 
H hare praet niet in 't breede verhalen: want 
ik heb u foo vele andere gewichtige dingen 
te feggen, dat ik daer op niet wil blijven 
ftaen. Maer eindelik fprak Tbemistej, Ltn^ 
dcimne foo teederlik aeo, dat d«fe fchoone 
Prinses, welkers hert natuurlik gevoelig is, 
en die fich door de vrientfchap met de lief- 
de had laten inwikkelen . hem beveiligde 
't verlof datfe hem had gegeven, en verbood 
hem niet re gelooven , dat de tcederheit, 
diefc hem toedroeg, eenigfms verder ging, 
als de genieene vrientfchap: maer fy gebood 
hem uytdrukkelik haer'er noyt andere bc- 
wijfen. als enkele verfekeringen, af te eyf- 
fchen , en nimmer naer yer anders te trach- 
ten, als na d'eere van re weren, datfe hem 
ftelde voor alle mannen des werelts. T/v- 
mifffs die gelukkiger was als hy gehoopt 
had te zijn, beloofden 'er al 't gene fy be- 
geerde, en bevonc fich inder daet foo ver- 

noegt 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



rr. B ö E K. iij 

noegt over de verandering van fijn geval, 
dat hy wel haeft fijne volkomene gefonrheic 
verkreeg. OndertufTchen geloofde Demara- 
U altijr langs hoe meer, dat fyfe hem had 
wedergegeven: want alfoo hy gebetert was, 
van dien dag af dat fy hem had wefen be- 
foeken, leyde hy 'er voor een plicht-pleging. 
toen hy d'eerftemael ,by ^er ging» dat hyfe 
quam bedanken , wegens dat d'eere diefe 
hem had aengedaen , hem 't leven had be- 
houden. Soo datfe. dit eygenrlik nemende 
gelijk hy 't feyde, vreefde h«m te veel gefeyt 
te hebben ; want fy had toen noch eenige 
ingetogenheit, en hare liefde was noch niet 
krachtiger als de reden. Sy droeg'er dan 
foo omfichtig , dat rhemiftts , niet raede 
wat fin de ziele had: foo dat de blijdfchap 
die hy gevoelde door by Lmiamire wel te 
ftaen niet ontruft wierc. dan door de liefde 
des Prinsen van MelTenen , en door de wey- 
nioe fchijn dic'er was, dat hy oyt recht kon- 
de'^gelukkig worde. Inder daet. dele Princes 
" feyde hem niet een eenig woort. dat hem 
konde doen hopen, fy oyr zoude beHuyten 
hem te trouwen: foo dat, kennende hare 
deugt, en de gefteltenis harer ziele, fijn ge- 
luk niet heel volmaekt was. Dog fulcx belet- 
te niet, hy fich niet hield den gelukkigften 
minnacr van de werelt, overmits hy de minlle 
fiunft, die hy van Lmdamtre ontfing, ftelde 
boven al de gunften die andere konnen onr- 
fancen. Toen was 't , dat h y erkende 't onder- 
fchevd dat 'er is tuffchen de grootfte getuyge- 
' Kk ^ niüen 



224 C L E L I E, 

niflen van vriemfchap , en de geringde teeke- 
nen van liefde; want hoewel hy eertijts blijde 
was geweeft, aU LtttUarmre duyfent verplich- 
tende dingen dede, die hem hare vrienrlchap 
t*fijnwaerrs betuygt hadden, was 'et niets ge- 
weelt, in vergelijking van'r gene hy gevoelde, 
als hy alleenig ontmoete d'oogen van Lmda. 
mirf» en dat hy *er in fag» 'kweet niet hoeda- 
nig quijnend geflikker, 'rwelke hem verfekcr- 
de, datfe fijne vlam goct keurde, en datfc 
wenfchte om de volherding. Ondertuflchen 
was den Prins van Mcffenen altijr verlieft , en 
Lmdamtre en Themtftes bynaer even. laftig: die, 
om tem behendelik van kantte helpen, maek- 
te dat den Prins van Syracufen drong op 'r uyt- 
voeren der vrede-handeling. op dat defen jon- 
gen Prins , die in gyfeling was , verplicht wierc 
t« vertrekken. In 't tegendeel focht den ou- 
den Prins van MeflTenen, terwijl fijnen Soon 
te Syracufen was , niet dan de dingen op de 
langebaen te fchuyven, want de vrede» niet 
dan uyt noot, gemaekt hebbende, beftede 
hy dien tijt nier, dan tot 'et opfoeken van 
middelen, om den oorlog weder aen te van- 
gen. En inder daer, raeenende die gevon- 
den te hebben, liet hy den Prins fijnen Soon 
feggen, dat hy heymelik uyt Syracufen zoude 
vertrekken, hem fchrijvende, (hoewel 'r niet 
waer was) hy wift dat m'cr hem moll befet- 
ren. Defen jongen Prins , die merkte dat de 
ilaetkunde van den Prins fijnen Vader meer 
loof heit als rechte voorfichrigheit inhield, 
geloofde niet 'c geea men hem feyde : bene- 
vens 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. lts 

vens dat hy, hebbende 't hert feer edel, 
vex had gevaer te loopen van onrechtveerde- 
lik befet te worden, dan vermoeden te ge 
ven , dat hy om de beloften niet te houden 
had 'willen vluchten. En voorts op Lmdamt' 
re feer verheft zijnde, kondc hy fich voor 
hem niet wreeders inbeelden, als van 'er te 
trekken, begaende een fnoodedaet, en om 
den Prins haren broeder den oorlog aen te 
doen. Hy twijffelde dan niet een oogenblijk , 
en fich van defe gelegenrheit dienende, om 
de minne-fucht fijner ziele t'ontdekken, ging 
hy by Lwdamtre : hy toonden 'er den brict 
van den Prins fijnen Vader , en verfekerde 
haer.dat hy'em niet zoude gehoorfamen . en 
dat hy liever had re Syracufen een flaef te 
zijn, aU te Meflenen vry te weien. Alfoo hy 
gaeuw is. feyde hy dit op een feer verplich- 
tende wijfe; füo dat Lindatrnre, niet willende 
nemen 'rgcne hy 'er van fijne liefde feyde, aU 
een wcfentlike faek. alleenig antwoorde op 
d'edelmoedigheit die fcheen in fijn doen, 
hem verfekerende, dat den Prins haren broe- 
der niet gcfint was, hem re laren befetten, en 
datfe niet zoude feylen, hem fijne edelmce- 
digheit bekent te maken. Eu inder daet, 
reruwthe, vergelelfchapt met ihnmfics, in- 
komende , feyde Uttdamne . fonder te luy- 
ftcren naer de bede , die den Prins van 
Meflene haer dede , om niet te fprekea 
van 't gene hy haer quam acn te die- 
nen, tegens den Prins haren broeder, met 
twee woorden , 'c gene defen Prins haer had 

Kk 6 gefeyr. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ll6 C L. iL L l Ej 

geleyt , daer by voegende, hy hacr gekoren 
had, om 't hem te doen weten. Li'c eerft, 
was ThemtBfs eenigfins ongeruft re fien, dat 
LmdamiTe Pmanthe foo cdeimoedigen daet 
van fijnen Tegen-vryer dus fchichrig aen- 
diende : maer komende te bemerken , dat 
fulcx konde dienen, om weder in oorlog te 
raken, bekende hy't hem voordeeiiger wa- 
re als hy gedacht had, en voor fijnen Te- 
gen-vryer miflchien moe)'eliker was, dan hy 
geloofde. Soo dat de ruft fich in fijnen geeft 
herftellend-e, prees hy de daet van den Prins 
van Meflcnen, die hy met groore edelmoc- 
heit aenfprak. Waer na Pcriamhc hem ver* 
fekerde dar , om hem re beruygen , hy 
ganfch geen voornemen had gehadt hem te 
befertcn , hy 't fijnen voordeel niet zoude 
trekken 'rgeiie hy hem bekent maekte:want 
eindelik, feydehy, men merkt wel, dat den 
Prins uwen Vader den oorlog weder wil 
beginnen. Onderruflchen verklaer ik u, 
dat, indien hy de handeling breekt, ik u d« 
vryheit laren fal om fijn onrecht veerdige 
laek te gaen befchermen. Op dele woorden 
antwoorde den Prins van Meflcnen, dat in- 
dienden Prins fijn Vader onrechtveerdig ge- 
noeg ware, om de handeling t' overtreden , ' 
hy re Syraculen als een krijgs-gevangen zou- 
de blijven. Hier op ThemtBcs fich in de 
praer mengende, eindigde die metberuygingen 
van vrienrfchap , tuflchen PenaKthe en den 
Prins van Meflene, die den Prins fijn Vader 
antwoorde, dat hy qualik onderricht was , in- 
dien 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. tl7 

dien hy geloofde dat den Prins van Syracufen 
gefint ware geweed, hem te bcfetten. Dies 
wetende fulcx niet te zi>n, bad hy hem 
niet quaet te vinden^ dat jhy noch tot Sy- 
racufen bleef, tot al de vrede articulen zou- 
de zijn voltrokken. Invoege 'dat defen 
ouden ftaet-kundigen , fiende dat hy fijnen 
Soon niet konde t'huys krijgen, wat ingeto- 
gener ging. en foekende eenige fchijnbare 
redenen, om 't volvoeren van 'tgtnehy be- 
looft had uyt te ftellen, liet hy den oorlog 
beginnen door den Prins van Heraclcen , met 
wie hy een heymelik verftant had , 't welk men 
aen 't hof re Syracufen noch met ontdekt 
had. Soo dat men genoeg verfet ftont , ver* 
namende dat den Prins van Heracleen een in- 
val op de grens-plaetfen van defen ftaet had 
gedaen. Dewijl Thenufles doorgaens alle din- 
gen tot fijne liefde en tot fijne llaet-fucht dc- 
dc, geloofde hy't hem pafte delen oorlog 
heerlik te doen eindigen : en hoewel 't hem 
feer moeyelik viel van LtHdamtre te vertrek- 
ken, en fijnen Tegen-vryer by er te laten, 
dacht hem dat hy in defe gelegenrheit niet 
moft wikken , dat hy 't leger in perfoon 
moft gaen gebieden, en dat't gerucht by 
Lwdamtre veel gunftiger voor hem zoude 
fprekcn, als den Prins van Meflenen by 
haer voor fich felfs zoude konnen Ipre- 
ken. Hy ftelde dan alle noodige orden 
voor 't gefag van Pertattthe . en vergade- 
rende een deel der krijgs-hoopen, die in 
den oorlog van Meifenen gedient hadden, 

Kk 7 fchik' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



XlS C L E L I E, 

fchikte hy fich om te vertrekken. Si'jn Le- 
ger was echter nier heel fterk , mits hy niet 
raedfaem achte, de grens-plaetfcn naer de 
zijde van Mcflenen te ontblooten. Soo dat ^ 
Demjra/e , en Lwdampe ydcr in't byfou- > 
der vreefden, dat de zege Themtffes in de- 
f^n tweeden oorlog niet zoude volgen, gc- 
lijkfe hem in den eerften had gevolgt. 
Den Prins fclfs vreefde , dat de uyckomft 
van defen aenflag niet gelukkig mocht 
zijn, en 'er was niemant als Them/i^es atn. 
wie de hoop dede gelooven, dat hy zou* 
de overwinnen, gelijk hy aireede overwon- 
nen had. Inder daet , toen hy fijn atfcheyd 
nam by Liudamtre ^ en hy merkte darfc vreef- 
de defen Velr-rochr hem niet mocht geluk- 
ken , feyde hy, neen, neen, Me-vrou, en 
vreeft niet voor Themtfles^ want dewijl hy 
de vyanden van den Prins heeft konnen 
overwinnen, toen hy u bynaer onverfchil- 
lende was : fal hy heden niet overwonnen 
worden , nu hy mag hopen , dat gy voor hem 
fult bidde. Maer , Me-vrou, terwijl ik fal 
bcfig zijn met de vyanden van defen Itaet te ver- 
jagen ; laet u door de liefde van mijnen Te- 
gen-vryer nier verraflchen: want indien ik uyt 
u herte gejaegt wierr, zoude ik over al ver- 
wonnen worden. Gaven de Goden, hernam 
Lmdamtre, dat mijne vrees geen beter grond 
had als d'uwe,en ikfoo verfekerr ware uover- 
winnaer te fien wederkomen, als gy *t moet 
j&ijn, dat niemant u in mijne ziel fal overwin- 
nen. Thcnifftes hoorcnde uy-t dc mont van 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



IL BOEK 



129 



fijn Prinses defe gunftige woorden , feyde haer 
al't eerbicdigfte en al't verlieffte, dat de tee- 
derfte liefde kan doen feggen: foo dar dit aC- 
fclieyd uyttermatebeweeggelik wa« : Vgefchic- 
de feifs op een plaets, bequaem tot 'et feggen 
van verplichtende dingen: want Demarate 
Lmdaimre, zijnde mer Pirtauthe 'r Leger gacn 
fien monfteren, gingen flapen in'f fchoon 
huyi; 'twelk MenaMder had ftacn acht mijlen 
van Syracufen. Soo dat 'et was ineen der 
Lanen van defe bevallige eenfaemheir, daer 
Themifles ^ v4in defe fchoone Prinses in'c 
byfonder fijii aflcheyd nam. Voor Dema- 
rate, alfoofe op 'r gemoet vAn Pcrtamheititt 
veel vermocht, feyde haer Them.fifj , om- 
fe te meer aen fijn zijde te krijgen, oor- 
lof van *er nemende , duyfent dingen vol 
van genegentheit en van eerbied : foo dat 
defe Prin9cs fich verfterkende in 't gevoe- 
len datfe had, hy 'er beminde, fcnder 'thaer 
te durven feggen , de minne-fucht harer 
ziele r'fijnwaert voelde verdubbelen , uyt 
aenmerking van 't gevaer, dat hy , diefe 
beminde , ftont te loopen : maer eindelik 
Themiftcs vertrok . en ging den vyant foeken. 
Sedert fijn vertrek de Prinses van Himere, 
die 't onderhoud van den Prins van Mef- 
fenen wilde fchuuwen , en die ten deelc wil- 
de verbergen d'ongeruftheit die 'i afwefen 
van Themjfies in 'er veroorfaekte. Gewen^ 
den 'er feer dikwijls te Lande te gaen: 
maer alfoofe op niet een van hare Huy- 
fen konde gaen, midts die alle lagen naer 

de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ijo C L E L I E, 

de zijde, daer den oorlog was, badfe Mfr/m 
der^ haer fijne te leenen, invoege dar , gt 
lijk hy edelmoedig, beleeft, en ruftig is, hy' 
met blijdlchap dede, hy haefte fich lelfs on 
re doen voltrekken 'rfchildercn van een fpeel 
huys , ftaende in een der hoeken van fijnei 
hot', op dat fy'er t'aengenamer mocht gaer. 
mijmeren. En inder dacr , Lmdamire onder- 
hield fich veel foeter in defe plaers, als in 
eenige andere, dikwils derwaerts gacndci 
fonder ander gefelfchap, als hare vrouwen, 
en mijn fufter, die al 't geheym harer ziele 
wift. Maer eindelik, om mijn verhael foo 
veel ik kan , re verkorten , men hoorde foo 
haeft niet dat Themtffa op de grenfen was 
aengekomen , ofte men vernam , dat hy de 
vyanden geflagen had, en gedwongen weer 
in 'er landt te keeren. Dit eerfte voordeel, 
*c welk defen gelukkigen minnaer had weg 
gedragen, herftelde de hoop in 't hert van al 
de werelt, en de blijdfchap in dat van Liftdn" 
M/re, die toen een bi iefje van Themifiet ont-^ 
fing. Maer, Me-vrou, *k heb u vergeten tc 
feggen , datfe waren overkomen , den anderen 
onder bedekre namen te fchrijven, dat Themf' 
fies dien van Daphms moft aennemen , en dat 
Lf*tAamfre die van Tr/s had gekofen , opdat, 
indien de briefjes gevonden wierden , men 
niet konde raden aen wiefe hoorden. Sy wa- 
ren felfs overkomen , dat*er in de briefjes niec 
zoude ftaen, waer uyt men d'ongelijkheit van 
hunnen ftact konde merken ; foo dat Thcmi' 
fles verlof hebbende, om foo teederlik re 

fchrij- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. i>t 

fchrljvcn als hy begeerde, aen de PriiK^es 
fcbreef defc woorden. 

Gedoog fchoom en btmUfge , Iris . dat tk^ti hc^ 
da>tk,over \ voordeed, dat sk^heO verkrege;i: voa^t 
iiehen V ve^l min J.hMg aen V geval . als acn de 
begeerte dte \gchad heb om u te behagen Ont- 
fanvt dan al de eer van mijne zege , en gelooft dat 
fk^Jnl doen art gene i^h^»* ^» veerdig, 
fover-xwnnen ,om h fe komen vragen ,ojgy u hme 
hebt befchermt voor mijne Tegcn-vryers, ais tk^de 
crrcnfen van den ffaer tegens de vyas:.len van dot 
Pnns heb verdadtgt, f^aer ieftaUtge Iris, 
denkt fomtijtsaenden ellendtgcn Daphnis V 
veoorioft iS alfoê te noemen een man, wor vote gy 
degoetheit hebt gehadt te doen wenjch,ngen enge. 
loften, dte hem hebben doen wegdragen een voor- 
deel, V welk, hy alieen v.in fijnt dafferhest met 
had élurven hopen, 

Lmdamire hebbende dit brief jen onrfangen, 
pjoor een heel trouwe flaef . die 'c mijn Sufter 
Paf. en die felfs niet wift dat 'et quam aen de 
Princes. amwoorde fy'er op door de felve 
weg, op de wijle ftls gy gaet hooren. 

uy t.nt ong^tveijH^lt mve ct^twjnning ntefnant 
fchnldfg afs HW, 'kloek]no.'dsghetf maer mtjnen 
r^:crden Daphnis. gy z.ijt tny echter yet fchuUtg , 
V xvelk^u gevoelik moei i>erplichten , devctjle gy my 
fchHldtgxut dayfent vreejin , duyfent ijne/hngen , 
en diiyjènt ongei:t0heden , die u afvccjen , en'tge- 
v.ia' ,waertngy 2.ift , my vcroorfaken, HaeH u 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



^Ji C L E L I E, 

Man om 7 overvoMften ; dog fifl^t tchter de i^c 
tuet al te fter vo.xgende u leve». V yv?lk my wJt 
der ts dan V mijne, 

Gy kond oordeelen, hoe feer een onderhan 
deling foo vol reederheit verblijde de Perfo 
nen, tuflTchen welke fy viel. en hoe vernocgt 
Demarate was, om 't voordeel dar Themtfles , 
diefe foo vierig beminde, en van wiefe meende 
m 'c hcymelik bemint re worden . wegdroeg. 
Voor Penanthe, hy was uyrermaren blijde re 
iien . dat de acnflagen fijner vyanden foo qua- 
lik Iukren> en den Prins van MelTenen ielfs 
was wel re vreden, om 't geluk van TVb.rw- 
lies, mits hy hoopre, dar, den Prins van He- 
racleen ongelukig zijnde, den Prins fijieii 
Vader in 'c eynde belluyrea zoude, de hande- 
ling re volrrekken. en den oorlog nier weder 
te beginnen. Soo dar de blijdfchip was in 'c 
hert van al de werelt; fy was echter niet 
Tonder eenige queiling in de ziel van ünla' 
nt/re; wanr als men wel weer te minnen, kaa 
't afweiVn in liefde noyc fonder moeydikheic 
zijn. Ook hadfe geen grooren rrooft, dm 
alsfe alleen was . ofre darfe niemanr by'cr had, 
z\s^^encr■, mer wie fy mochr praren van The- 
miftes, A ibo defe Prinses rechr gaeuw is, 
roaekrfe fomnjts vertlen, welke ihemifln^ 
diefe. voor een man van ftaer, uytnemende 
niaekr, mochr aennemen. Soo dar, gelijk 
*t nier mogelik is verlietr re zijn, en verlTen 
te konnen maken, ionêitr die re maken, wa- 
ren Lmdamtre, en Mer/ce .hy den anderen zijn- 
de 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. h O L t^. 2?; 

de in 't fchoone huys van Meriattder , dikwijls 
met diergelijke dingen befig. Men gelooft 
felfs > dat dele Prinses hem heeft gegeven fe- 
kere verffen, welke hy heeft doen fctten op 
een fpeel-huys , waer af ik u haefV fal fprekcn. 
Maer alvorens wil ik u feggen een teeken van 
de getrouwigheit mijner fuller. Gy moet dan 
weten, dat wanneer de Prinses eeni^e vcrflcn 
maekte, alwaer de lieüle van ihemifles onder 
fpeelde» fyfe Mence Wel fchnjven, uyr voor- 
fichfigheit, die met hare hant niet willende 
fchrijven zijnde dan eens famen wandelen ia 
een laen» alwaerfe Thenuftes eertijrs gefien 
had, maektefe ia een quarrier uurs drie verf- 
fen van een liedje, op een wijle die mijnSu- 
fter heel wel fong: loo darfe haer die feyde. 
om't vermaek re hebben vanfe haer te hooren 
fmgen; maer alfoo mende woorden die men 
niet dan ten halven weet, quaiik wel. kan fm- 
gen, fchreef Mence de drie verflfen , die de 
Prinses gemaekt had, welke, fchoonfe niet 
heel geellig zi)a, mijns bedunken* niet laten 
weerdig te welen, u verhaelt re werden mitfe 
yecs heel verlictts inhouden , fy luyden. 

LI E D E K E N. 

Vergeefs il^trachr, te wflieH iv^der firnyeft. 
De droejhe/t, lutn dit lang Afvo^èrtd leven » 

Mijn hert verteert door duyfentderley pijn^ 
We z.oui gelooven Itejd , dat tri onder u gebied , 
M9et lij Jen Julk^ver Iriet , 

AJjtnen'tlHk^Keeft te mmen Ittmtttt te zij^- 



«;4 C L E L I E, 

Ik.mefH ff jtcH, hoe zond /k. dog bedaren» 
Dien ik^hentiH , aenranffen duyfi ge var e ft : 

Dies door fihrtk^, bynaer geheel i^dxcü» , 
Wte Zfiiid gelooveu hefd / dat meander u gebted. 
Moet lij dm fulk^verdria y 

Als men V lul^heeft te mimen, en bemint te zjn 

Jlivrees veeltijts, ó (Iraffms voeerdigfchromen. 
En al te Jhood , imr V minnen ran dmi vromer , 

Sijn hert mag zijn , verrukt door Jchoonen fcbfi 
Wie u)nJ geloov.en Uejd^ dat m'onder h gebied y 
Moet Lijden (ulk^ verdrtet 

Als men V lUk^ he^ft te minnen » en bemint te zijn, 

Mer/ce, defe drie vcrflcrt gefchreven hebben- 
de, fong die voor de Prinses, die onderwijle 
mijmerde, met al de foerigheit, welke cea 
Perfoon kan hfïbbeu, die haer geheymfte ge- 
voelen ^ voor een rechte vriendin , niet vrceft 
te vertoonen. Onderra tfchen gewende haer 
mi ja Sutier dien da^ dit liedje foo wel te fin- 
gen , dAtCe , de» anderendaegs weder te Syra- 
cufen gekomen zijnde, het buyten voorne- 
men fong , in 'r bywefcn van den Prins van 
MeflTenen, die 'er vraegde wie 't haer had ge- 
geven. Mer/ce uyr den dut rakende, wiert 
root, ook antwoordefe niet befcheydelik^ foo 
dat den Prins van Meffenen, haer daer over 
quelde. en werende darfe fneeg genoeg was, 
om diergelijke dingen te maken, feyde hy'er 
dar een eerlik man feer gelukkig zoude zijn, 
indienfe dit liedje voor hem gemaekt had. 
Mer/ce toen fiende, dat den Prins van MeflTe- 
nen, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O L rv. 

en, niets van de waerheit vermoede, iietfe 
lem gelooven dar hy wilde, ja verrterkre 
»em felfs behendelik in 'r vermoeden 't welk 
ly had: liever hebbende verdachr te zijn, 
)vcr een faek die nier en was, als ftoffe te ge- 
en , om een ware Taek op de Prinses van Hi- 
nere re vermoeden: want allbo men wift, 
ruytnemende vrienti'chap, die Lmdamirf^MC' 
'tce toedrneg, datfe van 't landt quamen, en 
dat'er niet dan een kleyn getal vrouwen bin- 
nen-Syracufen was, die dir liedje hadden kon- 
nen maken , had men in *t eynde mogen den- 
ken op de Prinees vjn Himere. indien mijn 
Sufter nier behekielik had reden gegeven, om 
te vermoeden dar ly 'twas, die dele verffen 
gemaekr had. Niet dat Littdamire de Iraeye 
geert Ipeelt, maer men weet echter, datfe kan 
maken al 't gene h.icr behaegr: en derhalven 
had men fich konnen inbeelden, gelijk ik ai- 
reede gefegt heb , datfe dit HeJje had gen? lekt , 
indien mijn Sufter, die niet mocht leggen wie 
'r haer gegeven had , nier had laten gek-oven 
dat ly'het voor tijtkortiiig f,emaeRt had. 
Maer 't gene dede dat de Pnn«^;^s van Himere 
te mtcr^aen haer verplicht bleef, was dat 
't ganfche Hof dacht , dat defe verffen waren 
gemaekr voor een man die in 't Leger, en 
op Motice feer verlieft was. Hy had felfs 
vrienden die 't hem toefonden,en hy wiert'er 
foo door geraekt, dat hy aen mijn Sufter 
eenen heel geeftigen brief ichreef, om te we- 
ten of hy 'er moft bedanken. Defe voorval 
moeyde ongetsvijtfelt AJer/a , maerfe beminde 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



Il6 C L E L I E, 

LiMdamire foo krachtig , datle fich gcerne voot 
*cr op-ofFerde. Soo dar haer gefag vcrmeer- 
dcrde by defe Prinses , die, geduurende 't af- 
wefen van Themtiies , alrijt de cenfaciiilieit bo- 
ven Hof fl ellende , wederkeerde naer 'r huya 
van AdtnciHJfr, daer mijn Sufter ook met 'er 
ging. Terwijle fy daer was , quam 'er rijding , 
dat Themifies den vyant weder geflagen had, 
eu dat den Prins van Hcracleen verlbcht een 
ftilftanr voor twinrig dagen , foo dat Lmdamu 
ff, defe ftilftant aenliende als een faek die de 
wederkoraft van Themtfles zoude vertragen, 
indienfe den vrede niet voortbracht, foo fwaer- 
moedig,en foo duttende wiert, datfe niemant 
als Mertce by 'er konde lijden. Noch waren 'er 
uuren, in welke fy liever alleen wandelde, als ' 
met haer , en waer op fy ging fitten in het ^ - 
aengename fpeel-huys, dzx Mertandtr onlangs 
had doen maken. Nu mijmerde fy'er, dan i- J 
herlas fc 'er de brieven van Themtffes , en dan, J 
willende hare gedachten veften , namfe een ta- - » 
fclboekje, en fchreef'er yers in. Somrijts felfs i ■ 1 
nemende een fchrijf-penne, diefe gemeenelik . i 
by*er droeg, wasfe belig met teekenen, of \- i 
fchreef yet aerdigs vol teederheit op 't vier- t ] 
kant der wirte en roode marmere pilaren , die 
in verfcheyde plaetfen van dit 'fpeel-huys fton- ^ • « 
den, fy wifchren 't echter terftont uyr, 't en 
ware fy *r vergat : in vervolg van 't welke fy 
aen mijn Sufter rekenfchap gaf van al 't gene 
datfe gedaen, ofte gedacht had, even als offe 
van een reys ware gekomen, hoewelfe dikwils 
ma-er eca uur alleeu was geweeft. Want ein- ► 

de- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 







II. BOEK. 2i7 

ïlik , Me-vrou , 'k mag u verfekeren , dat 'er 
3yt teedercrnoch te gelijk eenvoudiger inin- 
j-fucht is geweeft , dan die Lmdamtre heeft 
3or Themtfles, die noch roeerder bemint, ali 
y bemint wort, indien 'cgeoorlofr is,tuflchen 
vee uyterfte dingen, onderfcheyd te fteilen. 
mdertuflchen delen gelukkigen gunfteling 
e ftilftant fiende» en foekende een dekman- 
el van ftaet kunde, om met den Prins t« 
aen handelen over de vrede articulen , indien 
nenfe maekte, liet het beftier van 't Leger 
en fijnen overften Stedehouder, en quam tot 
. lyracufen. Maer alfoo hy wilV, dat L/nda» 
mrc was op huys van Menander^ wilde hyfe 
( >efoeken , en verralTchen ; hy liet dan vier van 
} !e fijne, die hem vergcfelfchapten op de reys, 
f yelke hy fonder groot gevolg dedc, in een 
()orp, en fonder gevolgt te worden» als van 
1 jene flaef. trad hy van 't peert daer den Ho- 
1 fenier van MertaftUer woonde» dat 's te feggen 
»y een tent , ftaende op 't uyterfte der plaets 
ran het huys. Alfoo defe man flecht en arm 
Éïvas , viel het Themifles licht hem te verplich- 
Ken door gefchenken, tot 't geen hy wilde. 
(Hy verplichte hem dan alleenig tot niet te fcg- 
;en dat hy daer was, en hem te laten in den 
lof, alwaer Ltttdamhe gewoon was te wan- 
sdelen. De Son had toen ontrent een uur 
iopgewee(V, foo dat hy licht konde oordee- 
len, hy gelegentheit zoude hebben, fich op 
fuiken plaets in den Hof, als hy geraden 
fond. te verbergen, om hem aen Ltttdamire 
|die noch niet op was onverfiens ce vertoonen. 

Want 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



4;8 



C L E L I E 



M 

ai 



Want boven dien , dat 'et voor een Juffer noch (Ji 
heel vroeg was. had de Prinses foo lact in de li 
mane-lchijn gewandelr , datfe by tijrs niet 
konde opftaen. Den Hovenier verfekerde 
echter Themtftes* datle voor de middag zoude 
komen wandelen. Hierom feyde de goede 
man in fijn naruurlikc eenvoudigheit , foo gy 
den H-of wilt befien , doer'et eer fy'er komt, 
want foo haeft aisfe gekleet is, fal fy'er ko- 
men, en gaen fitten in een fpeel-huys ,alwaer 
mijn meeffer op marmerfteen een deel dingen 
heeft laten fchnjven, die 'k niet en verftae^^ 
ThemtHes ftont verfet door d'onnoofelheit va: 
delen Hovenier, die hem niet kende, fcho 
hy meer als eens in den Hof was geweeft , e 
de reden hier van was, dat hy niemant ha ^ 
gefien als den Prins , ofte de Printeden , daer 
Themtffes by was, die hem feyde dat hy'em 
zoude laten gaen , en hy fijn werk vorderen. 
Inder dact, defen Hovenier, die feer befig 
was mer gclinren te maken van mirth^n, die 
daer ter plaetfe, gelijk ook d'Orangeboomen, 
in overvloet zijn, liet 'era gaen , en voer 
voorts roet aen fijn geliut te arbeyden. Met 
ditThem/i?ej aen de kant van den Bloemhof 
quam j en dat hy fag de venders van de ka- 
mer, waer in hy geloofde dat fijne Princes 
noch lag en fliep, gevoelde hy een w^ondere 
omfteltenis in fijn herte. De blijdfchap be- 
woog en verrukte hem ,en fonder fijnen geeft 
re konnen mecfter werden, dede hy duyfenc 
regens een ftrijdende wenfchen , want hy 
hadfe wel willen fien flapende, hy had 'er wel 

willen 



li 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O E K. -51^ 

«a iiy Lud ia hare oogen geerne gefien de tee- 
kenen van liefde. Maer eindelik den Hove- 
nier hem gefeyc hebbende , dar als de Prinses 
van Himcre had gewandelt , fy gemeenelik 
ging ruften, in een heerlik fpeci-huys, 'cwelk 
Menamler^ gelijk ik u heb gefeyr, had la- 
ten opmaken , federt fijn vertrek. Hy ging 
»aer dit fpeei-huys , dat ongetwijffek ichoon 
en acrdig genoeg verfonnen is, om 't bewa- 
ren der gedachten van Lmdamae wetrdig te 
xijn. Want gy moet weten, dat ten einde 
van een groote laen dijcx-wiji'e , welkers ge- 
ficht fecr fchoon is , ftaet een groot vierkant 
fpeeUhuys , Teer regelmatig gebout. 't Ver- 
dek wort onderfteunt door leitien witte mar- 
inere pilaren, welkers voeten en capiteelen 
zijn van roode marmer. Daer zijn vier 
groote venfters boogswijfe, van hoogte om 
te leunen , van binnen met gordijnen, die 
men kan fchuy ven daer men wil , om voor de 
Ton en den wint bevrijdt te zijn. De deur 
ftaet op den dag en de buyte frifen zijn plat 
gefneden, alwaer men fiet kleyne minne go- 
den, die ketenen van rofen maken, en cl- 
kanderen daer in flingeren, op d'aerdigfte, 
vrijfe van de werelt. Aengaende 't binnen- 
.fte, de frife, die, gelijk buyten , van mar- 
mer is, heeft verfchcydene opfchrifcen, 
welke al re mael verliefde gront-regels zijn. 
die 'er Mertander heefc doen fetten. Maer 
•hoewel hy heel geeft ige verflen maekt, 
vermoet men echter dat de Prinses van Hi- 
mcre heeft gemackt, die in dit fpeel-huys 
/ƒƒ. DccL I^l ft^cn, 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



140 G L E L 1 E, 

ftacn, aUvaer men rondom gemakkelike en 
bequame fitplaerfen fiet. In 't bovenfte van 
't verdek heeft men aerdig uytgebeeld eenen 
hemel , alwaer vele kleyne minne-goden fchij- 
nen pijlen te willen fchieten, bloemen te ftroi- 
jen, ofte hunne fakkels te toonen. Maer 
k vergat u te fcggen , dat op 't hoogft van 
dit verdek van buyren ftaet de gedaente van 
^entVL Cupido » den fchoonften van de werelt» 
die fijnen windel, welken met de wint fchijnc 
te verwaeyen, afgedaen hebbende, fiet, ofte 
lijkt te fien, naer die groote dijcx-gewijfe 
laen, als of hy niet begeerde, dat yemanc 
in dit fpeel-huys quam. voor hy hem ge- 
quetft had. En tot defen einde houdende 
inde linkerhant fijnen boog, en in de rech- 
terbant eenen pijl , fiet men fijn voornemen , 
in fijn gcbcer , en in fijne oogen foo wonder 
wel afgefchildert, 'tonmogelik is yet fraeyers 
te fien, Themtfies dan dit fpeel-huys nade- 
rende, fag een groot , leggend ey-rónd, in 'c 
midden van de frife , onder 't loof-werk, 
en recht boven de deur , alwaer dcfe twee 
verflcn met gulde letteren gefneden fton- 
dcn. 

Al tv/(? ?;/<?/ f>t gevielt de i^mmer van de min» 
Vte trede h/cr fJtet fff, 

Themiftes verfet door dit opfchrift, las:.'ct 
ïuet vermaek, en in fich felfs fcggende, dat 
dit fpeel-huys hem niet verboden was, dewij- 
Ic men om 'er in te gacn niet aU verlieft moft 

zija. 



1 

ï 



i 



II. B O E K. Z4^ 

^ün, dede hy de deur fchielik open. En 'er 
intredend*, fag hy recht over hem op de fri- 
fe, in een ftaende - ey-rond , gefneden defe 
twee andere verffen 

V hjdelhett de liefd' te votUen overwttHen , 
Soogy met hebt bemittt ,fultgy h ter na noch minnen^ 

ThemiBes fich voorts keerende ter rechter 
zijde, fag'er defe twee andere verfTen. 

O minnaers ah gy fult gerafle vrepigde vinden , 
Velent'fal zijn ontbloot van bloem enfoele vcmden. 

Hier na ter linkerhant fiende , vond hy*ér 
defe twee. 

Men is noyt recht vernoegt , wanneei' men is ver/ie ff. ^ 
Maer die niet en bemint , vind fich noch meer ontrieft. 

Ten lactften fich na de deur wendende, fag 
hy 'er boven de twee verflen, die gy gaet hooren. 

Jnnvoe banden hoopt y al valt' et vry ivat bang. 
Men hoort des minnaers klagt, hetzytn't kortdof lang. 

Themifles hebbende gelefen alle defe op- 
fchriften . wierd 'er door opgetogen , en inner- 
lik blijde te fienv dat fijn Prinses foo dikwijls 
quam, in een plaets alwaer de marmer feifs^ 
indien men foo fprcken mag. van de liefde 
onderhicldejï; en alwaer hy niet geloofde dat- 
fekonde wefcai fonder om hem te denken ; 

1.1 z 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



142 C L E L I E, 

hy geloofde felfs te merken , dat fy de verlTcn, 
die hem foo wel behaegden, gemiaekt had, ca 
hy begon te denken , op *t gene hy 'er zoude 
feggen , alsfe in dir fpeeUhuys zoude komen. 
Ondertuflchen . alfoo defe gront- regels hem 
wel aenftondeni leerde hy defe acht verffen in 
een oogenblik, en trachtende die fonder be- 
ficn te herfeggen, om te Tien of hyfe wel kon- 
de, floeghy de oogen nederwaerts ;Dog de fel- 
ve nederwaerts flaende , fag hy by geval yet» 
met potloot gefchreven. op een witre marme- 
ren tafel, die 'ku heb vergeten te feggen, dat 
fnidden in dit fpcel-huys ftaet. Soo dat fulcx 
hem nieufgierig makende, hy*er by ging, en 
merkte, dat*tlchrifr welk hy fag de hant van 
fijn Prin^efle was. Lefende dan merter veert» 
vond hy de acht verflcn, die 'k uga verhalen , 
welke de Prinses gemaekt, en aldaer gefchre- 
ven had , en diefe had vergeten uyt te wiflchcn. 

Cy die\allcai betrdUf^tgeheym va9i mijne fmertett^ 
Schoon hfch/edaf alUenvoeet het gehtymtn^ftshertot^ 
Met oorlof y als gy vat ^'tgeen ik^ verliefde Jucht, 
Verflroyt Vr met tn V Toïlt , door uwe foele luch ' 
Be» %ert van mijne Itefddees droevige getnygen , 
Op dat, foo Daphnis komtfichin n/chadaw hnygen^ 
Cjhem verjekeren moogt ydendrukmyoverfielpt» 
£m dat al h vtrmaek^,mj fonder hem niet helpt» 

Gy kondu lichtelik inbeelden, Me-vrou, 
hoedanig de blijdfchap was van Themtftes^ te 
vinden foo verliefde verflèn, met de hant van 
fijn Princcs gcfchreveo, «n die hy niet konde 

twijf- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BUL u. «45 

twijttelen »ofte fen waren voor hem gemaekr. 
Hy wiert'er ook foo door verrukt van vreug- 
de, dat de beroerte , die in fijn hert ontftont, 
hem eenigen tijt belette die voor de tweede- 
mael te konnen lefen. 'tis waer, hy behoef- 
. . de 't niet, omie t'onthouden. wanrfe deden foo 
krachtigen indruk op fijnen geeft, hy bevond 
M dat hyfe konde. toen hy in ftaet was omfe te 
willen herlefen. Hy had, indien 't liem moge- 
Éijk ware geweeft defe dierbare letteren wel 
willen lichten van de tafel , daerfe opgerrok- 
Iken waren: maer hy durfdefe erhrcr , in de ver- 
rukking fijner minne-drift, niet kuffen, uyc 
... ^ vrees vanfe uyt te wiflchen; en hy wift nacu- 
Li licx wat hy dede, foo feer had 'r vermaek fij- 
' nen geeft onrftelt. Alfoo hy wift dat de Prin- 
ce« heel omfichtig was , oordeelde hy wel , 
datfe dde vcrffen, die hem foo aengenaetn 
waren, moft vergeren hebben uyt te wiflchen • 
en hy hield fich aen'er foo verplicht over dit 
vergeren . 't welk hy de groote harer genegent- 
|heit toefchreef , dat hy fich gelukkig zoude 
geacht hebben, duyfentmael voor haren dienft 
tc fterven. Ondertuflchen 't felve gevoelen 
van liefde, 't welk maekte dat hy vreefde de- 
fe verflen uyt te vegen , dede ook hy duchte 
datfe van yemant anders, als van hem, moch- 
ten gefien werden. Maer eindelik aenmer- 
ikkende. dat de Prinses, op defe kleyne reys 
maer weynig Perfonen by 'er had, en hem 
door 't hooft vliegende een gedachte, die hem 
behaegde. mijmerde hy een quartier uurs , en 
nemende een teekea-pen, die LW^tw/^'^ had 

U 3 lazert 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



244 



C L E L I E, 




r 



laten leggen op de tafel, daerfe op had ge* 
fchreven d'acht verflen , die 'k u- korac te ver- 
halen, fchrcef hy'er onder 't gene ik u.gac 
leggen. 

Oftmttten eerctJ-krafir^ ver/rck^t uyt mijH gedachte. 
Dat inijne Iris //<ƒ, fy ' t eemg daer \na tracht e^ 
Och', mogt ik, fo?iderglaiis,ver va beroemde fchroom, 
By hloeyend mirthe ftrnykj» hy groen orange boom^ 
Vanltefdes mtrthe blo' ca op V hoojt een kroone dragen. 
Door brengen als een blik^^ den langfien aller dagen, 
yan mijne Iris Itef, aen hooren het gejncht , 
£y mijne Iris hef bepalen mijn geniteht » 
Mei mijne Iris lief tn volle vrede leven y 
£h om al V ov'r/ge des -werelds ganfch met geven» 

Met dat Themtfles defe verflen, dieonge- 
twijffelt een heel verlieft nierkteekcn hebben, 
had gefchre ven, ging hy uyt dit fpcel-haysfich 
verbergen achter een gelint van Mirthen, 'twelk 
aen de rcchterhant van die plaetfe ftont, omtc 
fien, of de Prinses zoude komen, gefint, in- 
dien 'er yemant anders quame, fich te vertoo- 
nen , om te beletten dat men niet fage de verf- 
fen , die hy had gefchreven ; enfe , foo hy 't noo- 
dig oordeelde, uyt te wiflchen. Hy wachteniet 
lang naer Ltndamire ^ want defe Prinses , in'c 
wakker worden gedenkende, datie op de tafel 
vanditfpeeÜiuys verflen gefchreven, en dieniet 
uytgewifcht had , wiert daer over foo ongerufl:, 
darfe mertcr veert opflont , feggende datfe een 
luchje wilde halen, eer de fon heeter wiert. 
Dies dede fy'er, om tc haefter gedaen te heb- 
ben , 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



11. B O L 

ben', wat flodderig heen kleeden, en ging n» 
ditfpeeUhuys, gevolgt door mijn Suller, aU 
waerfe foo rafch niet quam, ofte fy en dacht 
ityt re wiflchcn 't gene fy had gefchreven. Sy 
dede 't foo haeftig, datfe, fonder daer op rc 
. letten, te gelijk meende uyt te vegen» de vcrl- 
fen die Themiffes gemaekt had: dog censkUpt 
gewaer wordende, dat'er ytx. gefchreven ftont. 
onder diefe aireede half uytgewifcht had, 
wiertfe root, en dapper bedroeft, daer doo^ 
te merken dat'er yemant in 't fpeel-huys mol^ 
geweeft zijn, en dat bygevolg hare verfieri 
nioiten gefien wefen. Maer een oogenbhk 
daer na; 't fchrifr van Themiftes kennende,, 
veranderden hare droef heir in blijdfchap. Sy 
was echter eenigfins befchaemr, om dat hy 
delverffen, die voor hem gemaekt waren, 
had gefien: mitsfe hem hare teederheic fom- 
tijt* ten deele wilde verbergen. Maer im- 
mers fy was foo blijde , dat niemant als Tac- 
mtffes defc acht verflen gefien had: fy was 
foo vernoegt over die hy gemaekt had, en 
'c was er fuiken vermaek te hopen, hem wel 
haeft te ficn, datfe 't niet konnende verber- 
gen voor Merke, fy'cr liet lefen 'r gene fy ge- 
lefen had, prijfende voornemelik , fonder 
dat fy'er af konde onthouden, de tee- 
derheic der twee laerfte verfTen ; waer na 
*t woort nemende, feydefe ; gy fiet wel, 
dat die gefchreven heeft 't gene gy komt 
te lefen, in defen Hof moet zijn. Jae, 
Me-vrou,'hy is 'er, (antwoorde ThenuftfU 
m in 't fpeel-huys tredende, en'er eerbiedelik 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

groercndcj en hy is 'er om u roet waerheit te 
Iweeren , dat 't gene waer van hy de ftoutighelt 
heeft- gehad, om te fchrijven onder de wonder 
weerde verflen , die gy gemaekt hebt, 'tfuyverc 
gevoelen fijns herren is. Maer , Me-vrou, 
mag ik gelooven, dat *t gene gy gefchreven 
hebt alfoo waer zy: met verlof, voegde hy 'et 
by, fegt my niets dat om ftoot 't gene ik heb 
gelefen. Gy weet, antvvoordefe half lacchcn* 
de, dat de gedrongentheit der verflen fomtijta 
meer doet leggen als men wil, dog eindelik 
men laet u toe te gelooven , men feer blijde is 
u weder te fien , dat men hier feer naer u heeft 
Tcrlangt, dat men fich aen uwe eer, en aen u 
leven laet gelegen zijn; en dat men wenfcht 
gy gelukkig zijt. Ik ben 't, goddelike Prin- 
ses . hernam Them/0es, indien ik van u bemint 
worde, en *t komt 't geval niet toe, fich te 
moeyen met my gelukkig te maken, dewijl ik 
rnimmerwefen kan,foo gy niet begeert dat ik 
'tzy. Want eindelik , Me-vrou, indien ik de 
cere foek,^ken foekfe niet als omute verdie- 
nen , indien ik ftaetfuchrig fchijn , is 'et niet lbo 
leer om re naderen de rije die mijne Voor-vade- 
ren hebben gehouden, als om foo verre nier te 
zijn van die gy hebr; want Tonder dar, fweer ik 
u by't genemy alderheyllgdis , daf ik vernoegt 
zoude zijn ; indien ik al mijn leven mocht 

f^tift Mijtte Iris lief aen hoorefi het gefucht , 
Sj mij^e Iris Itef' hepctlen mijfi gemcht ; 
Met mijfie Iris lief in nolle jrede leven , 
£ti om (tl' t overige des wet'el/s ganfch ft ie/ geven, 

The- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



i 



II. BOEK. 147 

Themiftes verhaelde defe woorden met foo 
vèrliefden ftem, dat LtHdamtre die in fijnen 
mont noch fchoonder vond, dan roen fyfe 
las. Defe fchoone Prinses, hier na de praet 
een weynig willende veranderen, fprak hem 
▼au de voordeden die hy indien oorlog had 
wee eedrac^en. Maer watfe mocht feggen , 
hy quam alrijt weder op de liefde; Hy vraeg- 
den'er, of d^n Prins van MefTenen hem, 
geduurende fijn afwefen, geen ongelijk, had 
eedaen, en befag Mersce, om aU in hare oo- 
ien refien, of't geen de Princes hem zou- 
de anrwoorden , waer was. Vorder van reen 
op 't ander rakende, quclde hy mijn fufter 
met 't liedje, dat men als van haer zijnde 
in 't leger had gefonden , en uyt defe praec 
quaraen twee gefchillen in pikets van een. 
Want de Prinses vond niet goet. hy met 
had gemerkt het van haer quam, en Men^ 
ce k^rde heel quaet, hy geloofde dat fy t 
■ oemaekt had, voor die men het toe-eygen- 
de. Dit kleyne gefchil eindigde echter door 
een foetc vereeniging tuftchen Lmd^mtre en 
Themtffes maer immers, fchoon hy bemint 
wi«rt, hy was altijt ongetuft. mits hy met 
geloofde oyt met red^n te mogen hopen 
T'eenemael gelukkig te worden, dus dien- 
de fiin eygen geluk fomtijts tot fi>ne (trat- 
fe. OndertulTcheti. alfoo de Prin9es feer 
voorfichrig was, begeerdefe niet, dit Thcj 
m^nes een geheym maken zoude van haer 
oefien te hebben. Hy wandelde dan den 
I nfchea dag met 'er , in 't bywefen van aüe 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



148 C L E L I E, 

die by de Prinses waren, en hy vertrok des 
avonts om fijn volk te gaen halen, (want hy 
had niet dan eene flaef mede gebrachr) en 
voorts te trekken op Syracufen,alwaer hy aen 
quam, eer den Prins te bedde was. Hy fag 
felfs Demarate^ want Perianthc was in 'er ka- 
mer, toen hy in 'r palais was, alwaer hy van 
d'een en van d'andere met de grootfte. vreugde- 
reekenen des werelts wiert ontfangen. Alfoo 
Themjfles toen op't acngeficht had al 't genoe- 
gen, dat een man, gelijkelik van Mars en 
van de liefde begunftigt, had hy aen Demara. 
te noyt van foo fraeyen gelaet gefchencn. Hy 
Iprak felf foo wel, dat de geheyme minne- 
fucht harerzieledapper vermeerderde; en dat- 
fe drie dagen daer na niet konde laten haer 
hert te openen, voor die gewoon was, te 
zijn de vertrouwlinge van hare riulikheden. 
'r Geenfe heftiger maekte, was fy geloofde., 
dat Themifles haer beminde, fonder het te 
durven feggen. Eertijrs geloofden (è, datfe 
eenige ruft zoude gehadt hebben, te weten 
dat hy'er beminde, maer, na het toen met 
'er ftont, was dit noch niet genoeg. Soo 
datfe fich beklagende tegens ^menKthe, de- 
fe Perfoon fcyde , datfe haer voornemen 
nier wel begreep. Want eindelik , Me^ 
vTou, feydefe, gy hebt my eertijrs gefegr, 
gy nier begeerdet, dat Themiffes^ wift gy 
hem beminde. *t Is waer, hernam Dcmara- 
/f, maer toen tertijt dacht ik niet, dat hy 
my beminde i doch nu ik 'r my inbeelde, 
vrees ik, foo hy mocht ophouden n;y te 

be- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 



249 



beminnen, ik miffchien niet al te droef zoude 
zijn, hy ten raiften geloofde, *c voor hem 
niet *onmogelik ware niet gehaet te worden; 
en, indien 't my geoorloft is u al de kluch- 
tigheit van mijn gevoelen te ontdekken, 
'k wilde bynaer dat hy my yets van fijne 
minne-fucht gefeyt had, fchoon ik gefmt 
ben, indien hy'er my affpreekt , hem te 
verbieden my 'er oyt van te fpreken. 'k Weet 
wel , dat fulcx t'eenemael buyten reden 
is : maer die verlieft zijn hebbenfe weynig. 
Noch feydefe, indien ik niet dan verlieft 
ware, 'k zoude min ellendig zijn , maer 
'kheb een overblijffel van eer, dat my ganfch 
rampfalig maekt , en dat niet fterk genoeg 
is , om mijne minne drift t 'overwinnen , 
noch niet fwak genoeg, omfe t'ecnemacl 
te wijken. Soo dat ik , tegens mijnen dank, 
eenigen kluchtigen trooft voor de fmerten 
die 'k lijde moer verfieren ; en hierom isV, 
dat ik miflchien felfs Thfmiftes gelegentheic 
fal geven, om my fijne liefde t'mywaerts 
te ontdekken, hoewel ik gefint ben, ge- 
lijk ik aireede gefegt heb, hem te be- 
laften my 'er noyt yets van te feggen. 
Want eindelik hoe , hoe verlieft van herten 
dat ik ben, wil ik niet eerloos zijn, en 
•k zoude liever fterven. Inder daer, fchoon 
den afkeer die 'k heb van Pcn.wthe geweldig 
is, wil ik 'er niet te fchuldigcr om zijn: 
maer '.dewijle mijn nootlot wil. dat mijn hert 
PertaHthe nimmer toekoom, is 'er hem niet 
veel aen^elegen, of ik 'et heb, oiJhmtjies, 
^ LI 6 mits 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ISO C E E E ï E, 

mirs ik in de ziel niet heb dat ftrafbare gevoe- 
len , 't welk geen onfeylbaer teeken is van 
rechre liefde. Demarate feyde noch veel andere 
dingen tegens Amerwthc, tot datm'er quam 
feggen, dat Themiffes, die verfocht te mogen 
by'er komen, in'er kamerwas. Toen fagfeop 
Amn'inthe , fonder haer yers te feggen , waer 
tuiTchen duyfent verfcheyde gevoelens haer 
door 'therte fchierendc , fcheenfelos en onge- 
ruft, daer na eensklaps befluytende , gebood- 
fe, dat men Thcmtfies zoude laren inkomen; 
die fonder yers te vermoeden , van 't geen Dema- 
rate in de ziele had, haer fijne plicht quambe- 
wijfen, als aen de Huys-vrou , en meefterfTe van 
fijn meefter, voor welke hy blijde was, uyt rede- 
nen van liefde en ftaet-fuchr, alle bedenkellke 
gedienftigheit te hebben, Lmdumire had 'em . 
dien dagfelfs geraden , fonderling forge te dra- 
gen, om de vrientfchap vanZ?em.ïnï/<? tebehou" 
den , wanrfe was des morgens wedergekomen 
van Merumdtrs huys , foo dat hy quam in 't hey- 
melik vertrek van defe Prinses , als een man , die 
voorgenomen had haer te behagen. Methy'er 
was, week Amertnthe aen d'andere zijde van't 
vertrek , 'twelk feer groot is, en Demarate en 
Themifes bleven alleen praten. In 'teerft waren 
den oorlog, de eer die hy*er verkregen had, en 
den ftil-ftant de doffe van hun onderhoud: en 
alfooDifwani/f dekond van veynfen beter kan, 
danfeyemant oyt geweren heeft, wiert Themt/fes 
niet gewaer,dat'er eengrooteontfteltenis was, 
"ndengeeft van die Prinses. Sy ging felfs foo 
behendig te werk, dar, fonder dat 'eryetsge- 

maekc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



1 



II. BOEK. i^t 

maekt in't gene fy hem feyde, fy*em onge- 
voelig dede vallen, in eenepraetdie hem bijH 
fter belemmerde. Want naer veele ganfchon- 
verfchillende dingen: vraegdefe hem, ofre hy 
veele Tufferé befocht had. Themfftes, fonder 
te weten waer omfe hem defe vraeg voorlleU 
de, feyd'er dat hy niemant had befocht, ais 
de Prinses L/h iamtre ^ de bevallige Mence , ea 
twee andere, die hy 'er noemde; hier na van 
praet veranderende, vraegdel'e hem, otte hy 
noch wel dacht , aen den raed , diefe hem eer- 
tijts had gegeven, 'k Draeg u roe foo groe- 
ten eerbied . i'eyde hy, dat ik nimmer kan ver- 
geten, 'tgene gy my fegt ; en om u te betuy- 
gen , dat my heugt den raed die gy my gaeft, 
leb ik umaertefeggen, gymy behendelik ver- 
aendet niet verheft te worden, indien ikoyt 
ilde ftaen na de goede gunil: van den Prins. 
Ik ken echter een Perlbon, hernamfe die ge- 
looft dat gy krachtig verlieftzijt opeen vrou 
van hoogen ftaet, en die felfs meent dat gy'et 
niet van gehaet wort. Themtfies hoorcnde 
Demcirate aldus fpreken , ftont feer verfet, 
want als een minnacr recht bemint, gelooft 
hy altijt dat hy ontdekt is, of vreeft'et ten 
minften te zijn. Maer eindelik, naer fich 
eenig gewelt te hebben aen gedaen, feyde 
hy,my dunkt, Me-vrou, dat ik buytcn'tuwent 
foo wcynig Juffers befoek. Ik niet kan radeti 
wie u diergelijke tijding gefeyt heeft. Demara" 
te. Tiende dat Themt^i'f een weynig ontftelt 
was, verftcrkte fich in de gedachte diefe 
had^ dat hy op haer verheft was. Soodatfe, 

LI 7 P"* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



C L E L I E, 

om fpoediger tot'er einde te komen , feyde, 
geloott my Thfmiüfes y menmoet fich noyt ver- 
wonderen, over dat men weet 't gene is, noch 
dat men fegt 'rgene niet en is, want men kan 
alles ontdekken, en alles verfieren. Maer ein- 
delik ,voegdef*erby , men heeft ray verfekert 
datgy bemint een der voornaemfte vrouwen van 
ftaet, welke al dewerclt vry fchoon houd, die 
veel andere heeft doen verlieven: die men fegt 
dat gaeuw is, dicu bemint, en gy niet begeert 
men wete dat gyfe bemint. Enom u te toonen,' 
vervolgdefe, root werdende , dat ik 'er wel van 
onderrigr ben, gy hebt fe heden gefien. Themifies 
verfet over 'tgeen hem Demarate feyde, twijf- 
felde toen byna niet, ofte fijne genegenrheit 
tot Lmdamtre en was ontdekt; want. al 't gene 
Demarate hem quam te feggen pafte op defc 
Prinses, fy was fchoon, fy had den Prins van 
MelTenen veriiefr gemaekr, fy was gaeuw, hy 
bemindefe, en hy wieit'er van bemint» hy be- 
geerde nier dat men wift hy >r op verheft was , 
enhyhad dien dag geen Juffers geilen als haer, 
wyigtnomtn Demarate , waer op hy niet dacht 
dat defe praet konde flaen, hoewel het de ver- 
borgene meeningwas van die aldus praette; foo 
dat hy in een bekommering was , waer uythy 
niet wift hoe fich re redden Demarate vanhae- 
rer zijHe, fiended'ontftelrenisvan fijnen geeft , 
had eengeheymeblijdfchapdoor'er in te beel- 
den darfe fich niet bedroog. Onderruflchen , 
Themifies t naer in een oogenblik honderr dia- 
gen overdacht te hebben, feyde, hy niet be- 
greep wie haer diergelijke tijding mocht ge- 

feyt 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



I 



II. BOEK. 

feyt hebben > noch wie men fich kan inbeelden 
dar hy beminde, en of ik 'r ware, feydefetoen 
fchielik, hemftrakaenfiende, dog met eenigé 
ontroering: 'k zoude feggen, Me-vrou (her- 
nam hy, Tonder noch yets van de waerheit tc ver- 
moeden ) *k zoude leggen , dat die lieden de 
reden verloren hebben: want hoewel gy zijrcen 
derfchoonfte Perfonen van de werelr, en een der 
bequaemfte om te do€n verlieven, is 'er niets 
verder van de waerfchijnelikheit; want eindelik, 
u kennende, gelijk ik doe, werende wat gy zijt, 
en wie ik ben, zoude ik, indien d*eerbied , die 
ik-u fchuldig ben, my niet had konncn beletten 
. opu verlicft te worden, my ter felver uure Si- 
; cilien hebben doen verlaten, end'eenige vrees 
. van u beminnende fmaetheir aen te doen , en 
mijn Meefter te verraden , hebbende de ftoutig- 
heit om fijnenTegen-vryer te worden, zoude my 
; de ballingfchap, en de doot voor alle andere din- 
gen hebben doen ftellen. Maer vorder, Me- 
vrou, voegden 'er defen nieufgierigen minnaer 
L by door belang bericht my wie de vermetenheit 
n mag gehadt hebben, om u fulke dingen te feg- 
<: gen. Demarafe fiende , dat Themifles de gele- 
^ genthcitdieffrhem had gegeven verwaerloofde , 
J veranderde in een oogenblik van gevoelen, en 
; I geloofde langer niet, Tiende de fwier waerrae- 
■ de ThemtBcs haer antwoorde, dar hy op 'er 
verlieft was. Soo dat de gramfchap haer ver- 
rukkende : fy 'er diende van de konft van veyn- 
fen, diefe foo wel verftont: en van gelaet ver- 
anderende, hoe, feydcfe met een byftcre 
ftoytigheit, gy kond crnftelik antwoorden, 

op 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



\ 



aï4 



C L E t IE 



op *c gene ik u koom te feggen, gy fiet niet 



dat ik dus niet gefproken lieb, dan om te ver- 
nemen >vat voorrgj 



lank de ftaet-fucht in u hert 



gedaen heeft, welke, naer ik fie. u doet 
mogelik houden, men fegge dat gy my be- 
mint , en dat ik u bemin: Ha! Them/fiex, 
voegdef'er by, voor een gaeu man hebr gy 
my flechr geantwoort. en ik geloofde niet dat 
gy my zoudet antwoorden. Maer, om'eru 
over re ftraffen, weet, dat niemanc my yets 
gefeyt heeft, dat ik niet geloof u yemant be- 
mint, noch dat gy yet bemint als de grootf- 
" heit en de heerlikheir. Them/^es vond fich 
toen in een nieuwe bekommering, maer im- 
mers hy was feer blijde te merken , dat Dtmn- 
r*ï/f niets wift van fijne liefde lOK Undamire» 
hy anrwoorde Demarate dan *t bell dat hy 
konde, hy feyde haer, dat nimmer aen hare 
woorden durvende twijfFelen. fy oorfaek was 
van fijne ftourigheit, ofce, om beter te feg- 
gen, van fijne flechtigheit, hy bad 'er om ver- 
giffenis, en redde fich 't beft dat hy konde 
uyt eenen vry gevaerlikeu tredt; maer fchoon 
Dcm.%rate a\ri]t meefterffe haers felfs was, alsfe 
wilde veynfen, viel'et haer in 't vervolg van 
de praet onmogelik, niet verfcheyde dingen 
te feggen, die Thcm'tffej reden gaven de waer- 
heif te vermoeden. Hy wiert'er felfs een uur 
daer na noch meer in verlicht, want vele Juf- 
fers by defe Prin9es gekomen zijnde, quam 'er 
mede den Piins van Melfenen, welken T^e- 
mtfiei die v/iide weg gaen, daer hield, quam 
men te fpreken van edeimoedlgheir, van op- 

rech- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



I 

11. BOEK. ISS 

rechtigheit, cn van liefde, en men Traegde3 
of een eerlik man, Tonder af te laten fulcx te 
x\]a, konde aennemen eenige teekenen van 
genegentheic van de Huys-vrou eens mans^ 
van weiken hy bemint wierr, en die hy be- 
minde. In 't eerft feyde al de werelt , dat 'er 
jiictfoo fnood, nochfoo ftrijdig was tegcns 
d'oprechtigheir. Maer op 't lelï: vond Drma- 
rate een onderwerp, om te twijffelen, of fulcx 
foo in 'r algemeyn behoorde gefeyt te wor- 
den, want eindelik, feydefe, 'k weet niet 
ofte als een vrou een man begint te bemm- 
nen, en datfe hem reden geeft om 'et te raden, 
of defe man niet meer verplicht is aen de lief- 
de van defe Me-vrou , ali aen de vrienrfchap 
van fijnen vrient, cn of defe omftandigheic 
fijne mifdaet niet zoude verminderen, en 
hem min ftrafbaer maken, dan of hy d'eerfte 
begonde te beminnen, en dat hy al fijne vlijd 
beftede. om de Huys-vrou van fijnen vrienc 
te doen verlieven. Hy zoude ongetwijfFelt 
min i'chuldig zijn, hernam Them.'fiej , en een 
eerlik mm ware feer ongelukkig, indien hy 
fich in lbo gevaerliken gelegenrheit vond: 
maer immers , voegden 'er UftMxm.re by , hy 
zoude altijt genoegfaem ftrafbaer zijn, en al- 
rijt moeten doorgaen voor cenen fnonden en 
voor eenen trouloofen in 'r gemoet der gene, 
die de ware regels der oprechtigheir wel ken- 
nen. Want eindelik , onder wat dekfel dat 'et 
zy . men moet niet verraden , noch men moet 
niet ondankbaer wefen. Themifies , ontmoe- 
tende bygcval de oogen van Demarafe» fag'er 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



«6 C L E L I E, 

in fekcre ontdeltenis, waer in hy geloofde 
t^erkennen Jiefde.gramfchap, en befchaemt- 
hcir; en inder daet ,hy bedroog fich nret : want 
Demaratf, ia weerwil van hare natuurlike ge- 
veynftheir, konde niet belctrcn, dat Thtm 'tfhs 
niet gewaer wicrt. datfc in 'r hert had, al 
*t wreedfte't welk defc drie gevoelens konnea 
ingeven, en om hare quelling voorts ondra- 
gelik te maken , geloofdefe te fien in de oo- 
gen van Thenupa ^ dat hy verftont 't gene 
hem de hare feyden, en dat hy 'er niet wilde 
op antwoorden. Soo datfe, den avont geko- 
men zijnde, ongelooffelik moeyelik w'iert: 
Hoe, feydefe, 'k heb 't ongeluk van te bemin* 
nen, en van te minnen fonder bemint te wor- 
den, en ik ben felfs rampfalig genoeg, om 
byna niet te rwijfFeicn, ofte den ondankbaren 
die my niet bemhit.kcnt mijne fwakheir, fon- 
der daer aen deel te nemen. Ha ! neen , neen 4 
die fmaet kan ik niet verdragen, en wat men 
mag fcggen, 'k laet my voorftaen, dat de gru- 
W€likft:e van alle mifdadenis, die,welkemaekt. 
dat een man niet beanrwoort de genegentheit 
van een vrou, alsfe geflelt is , als ik ben. Laet 
ons dan uyt ons hertc rukken d'onrechtveerdige 
minneruchr.die het pijnigt: maer,ochlacy!voeg* 
def 'er by. fichberifpende, 'k min Themtffes van 
mijne kindfheir af, 't is een natuutlike genegent- 
heit , die 'k nier kan overwinnen , en die my felf 
niet ftrafbaer genoeg fchijnt, omle te veroor- 
deelen ; want eindelik , 'k wilde niet dan bemin- 
nen en bemintworden , fonder oyt eenige ftraf* 
bar« bewijfcn dacr af te geven, ofte te nera«n. 

Onder- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. B O K K. tS7 

Ondertuffchen den ftaet-fuchtigen Themjfies , 
die de gunft van fijn mceller liever heefr ate 
een meefterffe, fal 2^ge-pralen over mijne 
fwakheit, en my miflthien foo feer verach- 
ten, als ik hem bemin. Maer fchoon ik'er 
om mofte fterven, voegdef'cr by, moet ik een 
groot gewelt doen op mijn felven , en fonder 
rijt te verfuymen mer van de liefde te willen 
gaen tot d'onverfchillentheit, moet ik eens- 
klaps van de liefde tot den haet overftappen, 
m my wreken over hem die niy ellendig 
laekr, mirs hy niet en denkt om gelukkig te 
./orden. Indien hy my bemint, en my ver- 
raden had, zoude ik min vergramt zijn, dan 
ïk ben, om dat hy raerkt ik hem bemin, fon- 
ler mijne genegentheit te beantwoorden; dit 
'evoelen is miflchien een weynig onbillik, 
naer ik kan 't niet kceren, de liefde- is fel& 
Je reden van al datfe inblaeft^ en de wraek 
is foo natuurlik aen de^liefde, men my 't licht 
üoude vergeven, fchoon men quam te weten 
Jen haet die 'k op Themtflej heb , ofte fal heb^- 
ben. Inderdaet. hy moet eenen fchrikkeli* 
ken afkeer van my hebben, niet beantwoor- 
dende de teederheit die 'k hem toedraeg: hy 
is ftaet-fuchtig , en ik ben foodanig, dat ik 
fijne ftaet-fucht kan voldoen; ik ben jonk, 
'k ben niet leelik , *k beftier 't hert van 
^fijn meefter, ik kan hem bederven als ik 
wil , en onaengefien dit alles , raed hy 
mijne fmlikheir , en gelaet fich die niet 
te verftaen. Ha! neen, neen, Demarate 
fulkea- ovetlaft is niet te verdragen, men 

moet 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



ISS C L E L I E, 

moet ThernhJes nyt u h^rt, ofte ten minften 
uytVtHof, bannen. Sietdaer, Me-vrou, in 
wat gevoelen Ehmarate ftak, terwijl Themtfles 
heel ongcruft was, want hy had niet dan al 
re wel gemerkt, al 't gene Ehmarate gedaen 
ofte gcfeyt had, en hy twijfFclde geenfinsjof- 
fe beminden hem; felfe toen indachtig wor- 
dende, de genegenrheit diefe hem geduuren- 
de hare kindrfheit had roegedragen, en hon- 
dert dingen diefe zedert fijne wederkomft had 
gedaen, fag hy defe waerheit klaerlik, foo 
dat hy'er uyrermaren bedroeft om was; want 
*c vicl'em licht te voorfien, fulcx feer mocye- 
like gevolgen zoude hebben en voor fijn ge- I 
luk, en voor fijne liefde.- Hy wift, dat defe \ 
Prinses was heftig drijvende, en ftout, ook \ 
datfe veel vermocht op 't gemoet van den 
Prins van Syracufen, die*er noch foo verliefc 
op was, als toen hyfe troude. Ondertuflchen 
uyt een gevoelen van befcheydenhcit, wilde 
hy felfs tegens de Prinses van Himere niet 
feggen. dar hy geloofde van Demarare bemint 
te zijn, en dacht immers foo weynig . om fich 
tegens haer by den Prins te verfekeren, maer 
alleen te fchuwen de gelegentheit van fich in 
byfonderen ommegang mer haer in te iaten. 
M.ier 'r gene hy meende te doen met voor- 
fichrigheir, hinderde hem noch, want alfoo 
Demarate forgvuldelik op hem lette, wiertfe 
fijn beleyt gewaer, en veel grammer. Voor 
Themrftes, hy geloofde, dat 't beft; welk hy 
doen konde , was de faken in ftant te bren- 
gen, om hftcft weder na«r *c Leger te keeren , 

ofte 






Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. 

ofte om , ten einde van de ftilftant den oorlog 
te hervatten, ofte om raet den Prins van He- 
racleen de vrede te fluyten. Maer alfoo hy 
in fijn voornemen veie hinderpalen vond, 
iBoft hy gedulc hebben. Onderruffchen be- 
ftont Dental af e Ppriumr.r meerder te lietkoo- 
fen, danfe oyr gedaen had, enle bedwong 'er 
foo wel, dat 'er niemant was, ais Jhemi/hs, 
die 't geheym harer ziele uytvorlcht«. 't Geen 
hem dede Tien , dar de liefde van Demarate wel 
hael<" in haet zoude veraadeicu, wa» eenen 
ommegang die 'k hem ve^relde, mirs ik 'er 
my by vond. U gedenkt ongetwijffelt, dat 
Jhew/fies fraeye verfl'en roaekr, dewijl ik u 
eenige van de fijne verhaelt heb: becit u dan 
in: dat Demarafc ^ met weynig volk in 'er hey- 
melik vertrek zijnde, men quam re fpreken, 
van maet-gefang, en vervolgens van fchilde- 
rcn, en van verflen» yder prijfende de dicht- 
konft, 't fchilderen, ot 't maet-gefang , naer 
fijne genegentheit. Voor my . feyde Dema- 
rate , 'k aenfie defe drie dingen , al» feer noo- 
dig zijnde, tot 'et vermaek van alle eerlike 
Heden, en die foo veel te geriefFeliker zijn, 
om dat een eerlik man niet iaet fulcx onein- 
delik te wefen, fonder te konnen noch fingen» 
loch fchilderen , noch verflen maken, 't Is 
_;ker, Me-vrou, hernam ik, dat defe drie 
uytnemende hoedanigheden, om een eerlik 
man te maken, niet nootfakelik zijn, maerfe 
dienen feer veel om een man aengenftmer re 
maken, voornemelik *f maet-gefang, en de 
dicht-konft, en boTen al in vryery. 'k Be- 
ken» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



160 C L E L I E, 

ken, hemamfe, dat de liefde in raact-gefang, 
en de liefde in verflcn een ïi€rdige fack is, 
niaer*t valt vry fwacr voor een man van ftaet, 
fich van defe twee hoedanigheden wel te die- 
nen. Vorder in 't fingen fien ik foo groote 
fwarigheit niet, macr een man van hoogen- 
ftaet die den openbaren dichter fpeelt, is gc- 
meenelik een bijfter fcldfaem mcnfch, 't Is 
waer, Me-vrou, hernam ik, dat 'er vry onder- 
fchcyd is tuflchcn een eerlik man die wel 
verffen raaekt , ofte een rechten Poëet. Ge- 
looit my, feydefe, 't is forggeliker als men 
meent, fich in diergelijken geval bloot te fteU 
len: want eindelik, foo men Hechte verflea 
maekt, is *t een erbarmlike faek; maekt m*er 
fraeye, men vertoontfe, men vint 'et foet ge- 
prefen te worden, en in weyniger als niet 
wort men een Poëet van fijn handtwerk; men 
bid u,uwe verflen te verhalen; men verfoekt- 
*er affchrifren van; men fiaet u felfs voor, 
om*er te maken op vetfcheyde onderwerpen, 
die menu geeft; men gelooft, dat men u t» 
veel eer aendoer, met 'er u om te bidden ; en 
eindelik > men bejegent u als een man, die 
men naeulicx in profe durft aenfpreken. Hier- 
om, voegdef'er by, vind ik 't voor een 
jnan van ftact al heel mocyelik is, fich foo 
kluchtige gevallen te gaen onderwerpen. 
*k Beken. Me-vrou,, feyde ik, dat 'er oor- 
deel van doen is, om foo dierbaren gaef, 
als die der dicht-konft wel te gebruyken; 
macr, Me-vrou, fulcx is haer niet eygen, 
racQ behoeft 'et in alle dingen, ccncn klae- 

kaert, 



II. B O E K. 



kaert, die altijt fprcekt van vechten en kra- 
keelen, fal noch veel laftiger zijn, ais e«a 
groot opfcKger van verffen. Ha.' dies aen- 
gaende, riep de bevallige Meltjere dar fta ik 
u niet toe, want 'k verfeker u, dat'cr niet 
laftiger is, al& defe lieden, die flechtc verf. 
fen maken, fonder het te weren; en die, ge- 
loovende andere foo veel vermaek aen te 
doen, alsfe haer felven geven, verhalende 
't gene fy gemaekr hebben, u met geduuri* 
ge verhalen overrompelen. Mijnenthalven , 
voegdef'er by, *k bedacht defe dagen by een 
van defe moeyelike lieden te gaen vragen, of 
hy xiiet had ''t aengename liedje, daer men 
Meltjcre foo dapper mede gequelt heeft, 
Kiaer ik vond'cr my niet wel by. In 'r eerft 
was ik heel blijde 't bedacht te hebben, want 
hygaf'tmy; dog daer na, fonder dat ik'er 
hem om bad, feyde hy'er my een, immers 
foo lomp, als 't ander geeftig is. Voorts 
feyde hy my een ander, en, regens mijnen 
. dank , ongevoelig gaende van verhacl tot vcr- 
i hael, en van vers rot vets , naer met een liedje 
3 te hebben begonnen,, eindigde hy met een 
groot ernftig werk van over de duyfent verffen , 
j *t welk hy my feyde gemaekt te hebben, naer- 
*\ volgende^(y/ö</«i, indien mijn geheugen my niet 
c bedriegt; en om van my geprcfen te worden, 
? -verfekerdc hy my ,dit werk getoontre hebben 
^en hun des wel verftacnde lieden, die 't overma- 
t lig hadden geprefen. 'tStont hem echter fchoon 
t 4ny voorbeelden by te brengen, hy konde uyt my 
'Simmer trekk ê als een dubbelflnnige lof,die,fco 

hy 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



j^t C L E L I E, 

hy'cm wel had willen verftaen, geenfins tTij 
nea voordeel was ; want hy had my foo gru 
weiik inoeyelik gevallen , ik 't noyr fo< 
feer g2weeft ben. Die gy fegt, hernam ik 
is ongerwijffelt heel verdrietig; want eindelik 
*i is een van dele menfchen, die altijr op* 
luyroen leggen, om d eerlVe re zijn, op ali 
ongemeene voorvallen verflen te maken, c 
die mer een gelijke fchielikiieic arbeyden op 
allerhande onderwerpen. Indcr daer, ge- 
fchiet er eenen flag, fy ftaen gereet om t 
prijlen die'em gewonnen heeft; neemt me 
een Sradr in, fy doen infgelijoc, voor dieH 
inneemt; fterft er eenig man vanaenfien, fy 
maken 't graf-fchrift; is 't een fchoone, de 
liefde en de gunft goddinnen zijn ter felver 
uure met *er in 'r graf, hoewel fy 'er noyt mede 
verkeerden. Worc'er ecnigen jongen Prins 
geboren , fy makea mecter veert een Poëtifche 
▼oorfegging. die hem belooft overwinningen, 
en zege- pralen waer van nimmer yet» worden 
fal. Trout'er yemant, fy maken 'c Bruylofts- 
dichr, hoeweli'er niet genoodigt zijn; fterft 
*er een fraey hondje van eenige Juft'er van aen- 
fien, fy beloven *c d'ontfterffelikheit: en defe 
openbare beveftigcrs zouden vry moeyelik 
zijn, indien 'er by hunnen tijt yets gebeurde, 
waer op fy niet eenige fottigheit in vers gefeyt 
hadden. Maer, Me-vron, als men fpreekt 
van de dicht-konft, als van een prijs weerdige 
hoedanigheir, en felfs noodig om een eerlik 
man ganl'ch re volroyen, is *t niet van defe 
ilag van menfchcQ, die ik kome te bcfchrij- 

ven, 



li'!!' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Hoog. 

26 B 38 vol. 3 



ir. BOEK. 26; 

ven > welk op den berg van Pernaflus niec 
zijn, dan 'tgene 'conkruyt is, in ecnen wel- 
bereyden bloem-hof. 'tGroeyt 'er ongctwijf- 
felt met de fchoone bloemen, dog niet dan 
lom uytgerrokken te werden, foo hacft men'c 
ewaer wert; dies belluyt ik, Me-vrou, men 
ioet,foo ver het de belecftheit toelaetuyt'et 
Igefelfchap van eeriike lieden bannen, defe la- 
Jftige dichters, dieniet arbeyden, als't harer 
jfchande, en om moeyelik te vallen die'erre- 
fcna haren dank , kennen, 'k Wilde felfs men 
look uytbande die al te fcherpe hekel-dichters, 
Ldie nimmer werden aengeblafen, als door dea 
achterklap, en door de nijt, en die, prijfende 
hun eygene werken , niet weten te prijfendan 
•r gene al de werelt laekr. Maer noch feyde 
\Vemaratey alvorens ons te feggen, hoe gy u 
inbeeld, dat een man van ftaet de dicht-konft: 
behoort te gebruyken , ftaet eerfttoe, dat 'er 
felfs lieden zijn, die fraeye dingen maken, 
welke niet feer bequaem zijn, om by lieden 
van't hof te verkeeren. 'k Beken 't,Me-vrou, 
hernam ik, want 'er zijn uyrftekeiide mannen, 
alleenig belchaeft door de gcleertheit: foo 
datfe't wel leven der werelt niet verftaende, 
zijn hunne werken, fomtijts veel acngcna- 
mer als zy. Ondertuflchen acht ik , dat 
men defe lieden, die verdieiift hebben, 
j moet eerbied toedragen , en niet blijven 
lij ftaen fpotren om een beufeling van welvoe- 
gentheit, die 'er onbekent is. in plaers vanfe 
te prijfen , overdatfe de dingen waer mede fy 'er 
moeyen volkonieiik wel doen. Maertenlaet 



7/7. D€€i 



M m 



ften 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



264 



C L E L 1 



ften>*t is op defe wijfe niet, ik begeer dat een 
man van ftaer vcrflen maekt. Wiitgy dan , dat 
•et zy als een man die ik ken, feyde Meltjere^ 
die 1'choon hy wel weet, dat 'tgene hy maekt 
feer fraey is,richgelaet te gelooven, fulcxniet 
veel weert zy , en ikh niet te kreunen watm 'er 
van fegt. Nier-te-min hy maekt 'er , en hy geeft- 
fe, dog *t is verhandelende die als een klucht, 
en'er noyt dan al boertendeaf fprekende. Die 
gy fegt , hernam ik , is ongerwijfFelr een heel 
eerlik man , maer noch en is 't op defe wijfe niet, 
ik begeer dat men de dicht-konft handelt, 
alsm'er fich mede moeyt: want men moet nim- 
iner fpotren met een ding dar men felfs doet. 
Wilt gy dan, feyde een Juffer van 'r gefelfchap , 
hetzy, gelijk een man van groore verdienft, 
cn die al de wereltkent, die feer fchoonc din- 
gen maekr,endiefc niet alleenig nimmer geefr , 
iiuer diefe felf niet wil toonen als aen een heel 
kleyn ge?al Perfonen , noch komt hy daer 
niet toe , als met groote moeyte. Maer 
waer toe is*t goet defe dingen te maken, in- 
dien menfe niemant laet fien, hernam Dema- 
rate , voor my, Me-vrou , feyde ik, 'k be- 
geer datfe een eerlik man maekt tot fijn ge- 
nugt, ofte om fijne liefde, en dat hy die 
makende, niet denkedathyfevoor de menig- 
te maekt, 'k Wil felfs, dat hy 'er opentlik 
lijn werk niet af make; en 'k begeer, dat 
hy in't begin vry uytvluchren maekt, om 
het te bekennen: maer eindelik, als men 
'tweet. vind ik dat hy'cr geen groot ge- 
heym langer van moet maken , en dat , wanneer 

een 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



II. BOEK. i6s 

een man vrienden heeft, hun op diergelijke 
dingen verllaende , hyfe houde voor tijrkor- 
ting, fonder eenige gcaiaekcheit te hebben, 
noch infe te toonen, noch infe te verbergen : 
maer voor al moet hy fich fcer forgvuldelilc 
wacliten, daerafre gaenfprekenniet defe on- 
wetende domme jongelieden, diegcloovendac 
een dichter, eneenenfot, niet dan een enden 
felven zy : want tcgens dit volk moet men ftraf» 
ja fomtijrs felfs onbeleefr, wefen : maer regen die 
een redelik verftant hebben, en wel weten te 
leven, moet men foo ingetogen niet zijn, men 
nioetf 'er toonen, en felfs hun'diergelijke dingen 
geven: want eindelik, de fraeyc verflcn wor- 
den niet gemaektjOm ongefien te blijven: en 
de lieden van ftaet waren fcer ongelukkig, in- 
dien 'thun was verboden gaeuw te zijn. 
en het te toonen, wanneerfe *tmet oordeel 
konnen doen. Ten minften, feyde Demara^ 
tet zoude ik een man van 'thof niet dan 
de aerdige dichr-konft willen toelaten. Sy 
is hem ongetwijfFclt eygener als eenige an- 

: dere antwoorde ik , maer , Me-vrou , al- 
foo de dicht-konft: een natuurelike ney- 
ging is , moeten wy geen uytdrukking ver- 
kiefen , ftrijdende tcgens 'tgene waer toe 

; ons de natuure drijft , want fulcx zoude 
ons niet wel gelukken. Derbalven is't ge- 
noeg, alleen te feggen , dat een man van 

'. ftaet fich niet moet inoeyen met 't maken 

I van verflen, 'ten zy hy door fijne neyguig 
daer toe gedreven worr, en dat hyte wel 

; maekt: en't isdeflcchrfte reden van de werelr, 




Mm 2 



om 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



*1 



266 C L E L i 

pm een man van ftaet t*ontrchuldigen;tc fcg- 
gen, dat*et fijn hand- werk. niet zy : want in- 
dien hy verrchoonbacr is , om geen goede verf- 
fen te konnen maken, is hy't nier,fich te moeyen 
met die te maken , als hyfe flecht maekt. Maer 
moet me geen flechte maken, hernam Dew r*- 
te , eer men goede maekt > Ia, Me-vrou, her- 
nam ik, maer ten laetften, die 'er t'eenigen da- 
ge goede Tullen maken , hebben onder hunne 
roisflagen, yet 'kweet niet wat uytftekend en 
fchoons, 'twelk een onfcyibaer teeken is van 
de toekomende voimaekheit der gene , diefe 
gemaekt hebben; hierom moet men nimmer 
doen mistrooftig worden die beginnen te fchrij- 
ven, mits dat *er meer goet als quaer fy in *t ge- 
ne fy maken; maer eindelik, 't zoude luftig 
genoeg zijn eygenrlik aen te wijlen , hoe een 
man van ftaet moet verflen maken , en 'k fal 
veel eer gedaen hebben, feggende.dat indien hy- 
fe maekt gelijk Them/i^es, hyfe als een eerlik 
man fal maken. Inder daet, hy fpreekt'er 
noytccrft af, als 'er fijne vrienden hem yets 
van feggen, is hy'er noch moeyelik, noch 
blijde, om , hy en maekt 'er noch fijne fchan- 
de noch fijne voornaemfte eer af, hy aen- 
fiet dé dicht- konft als een bekoorlik en aen- 
penaem tijtverdrijf, bequaem rot de vrolik- 
heit , tot de liefde , en felfs ter eere der ge- 
ne, 'die 'er hun wel in quijten. Hy fpreek'er 
af als 't de reden vercyfcht met die 'er ken- 
nis van hebben, maer hy praet'ernoyt van, 
met die 'er des niet vcrftaen; hy prijft noch 
laekt,'tgene hy maekt ; en hy aeaüet de gaef 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



11. B O E K. 167 

randc dicht- konO-, als een aengenaem gefchenk; 
der natuure. 't welk hy nier behoort te verwaer- 
looien,endar dient om hem lieftalliger eiivol- 
maekter te doen worden. Themtftes maekt on- 
getwijffelt fraeyeverflcn. hernam fchichtigZ>^« 
maratCf raaer 'kweet niet hoe hyfe vinden kan: 
want voor my, *k geloof alleen de liefde toe- 
komt de kond omle wel te leeren maken, dat 'er 
de ftaet-fucht niet bequaem toe is , endatT^e- 
foo weynigverliefr zijnde als hy is, een 
ganfch ongemeene faekdoet» die maken Je, 
gelijk hyfe maekt. Demarate dit feggende wiert 
root, en onaengefien hare konit in'c veyn- 
fen , fag ik datfe een geheyme fpijt had tegen 
Thernifies, Soo dat ik van daer gaende, hem 
ging feggen; 'tgene ik had gemerkt: maer 
alfoo hy de befcheydenheit ten top wilde voe- 
ren , feyde hy my d'oorfaek niet van de fpijt 
yATi Dem irate. Hy fcheen echter vry mocyelik, 
om *t geen ik hem feyde; maer ik geloofde , dat 
hy, Df w.ini/<r aenfiende als een Perfoon , die 
op 'rgemoet van PenaHthe alle vermogen had, 
't belang van fijn geluk dede hy droef was , om 
•tgeen ik hem berichte. Ondertufichen De- 
maratey die in't bert niet dan de luft tot 
wraek had , en die den Prins haren man 
aenfag als dien, waer doorfe tot'er voornemen 
konde komen, vergat niets, gelijk ik airee- 
de gefeytheb, om nieuw gefag in fijn hert te 
verkrijgen ; maer, om de wacrheit te feg- 
gen, 't was niet mogelik fy'er meer op 
konde hebben : want fijne liefde t* haer- 
waerts had aoch alle hare heftigheit ; dies wafle 

Mm 3 mach- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

26 B 38 vol. 3 



268 C L E L I E, 

inachtig hem in te boefemen ai *r gene fy be- 
geerde. Soo dzt Themt/fef , hare macht ken- 
nende, in feer groore ongerudheit was. Hy 
dacht echter» dat de felve drift, die'er mochc 
vervoeren om hem te hinderen, 'thacr ook 
mocht beletten ; en hy hoopte dat de dien- 
ften , die hy den ftaet had gedaen , die hy dcde, 
en die hy noch mocht doen , haer zouden intoo- 
men,fchoon hy ahijt wel begreep, dat *er niet 
lbo gevaerlik is , als een vrou die mint fon- 
der bemint te worden, wanneerfeeenige tee- 
kenen van genegenthei